Nirukta · અધ્યાય 6

``ત્વમ્.અગ્ને.દ્યુભિસ્.ત્વમ્.આશુશુક્ષણિસ્.ત્વમ્.અદ્ભ્યસ્.ત્વમ્.અશ્મનસ્.પરિ।
ત્વમ્.વનેભ્યસ્.ત્વમ્.ઓષધીભ્યસ્.ત્વમ્.ન્ઙ્ણામ્.નૃપતે.જાયસે.શુચિહ્।(ઋવ્.2,1,1)ઽઽ
ત્વમ્.અગ્ને.દ્યુભિર્.અહોભિસ્.ત્વમ્.આશુશુક્ષણિર્.આશુ.ઇતિ.ચ.શુ.ઇતિ.ચ.ક્ષિપ્ર.નામની.ભવતહ્।
ક્ષણિર્.ઉત્તરઃ.ક્ષણોતેર્.આશુ.શુચા.ક્ષણોતિ.ઇતિ.વા.સનોતિ.ઇતિ.વા।
શુક્.શોચતેહ્।
પઞ્ચમ્ય્.અર્થે.વા.પ્રથમા।
તથાહિ.વાક્યસમ્યોગહ્।
આ.ઇત્ય્.આકાર.ઉપસર્ગઃ.પુરસ્તાચ્.ચિકીર્ષિતજ.ઉત્તર.આશુ.શોચયિષુર્.ઇતિ।
શુચિઃ.શોચતેર્.જ્વલતિ.કર્મણહ્।
અયમ્.અપિ.ઇતરઃ.શુચિર્.એતસ્માદ્.એવ।
નિષ્ષિક્તમ્.અસ્માત્.પાપકમ્.ઇતિ.નૈરુક્તાહ્।
``ઇન્દ્ર.આશાભ્યસ્.પરિ.સર્વાભ્યો.અભયમ્.કરત્।ઽઽ
આશા.દિશો.ભવન્ત્ય્.આસદનાદ્.આશા.ઉપદિશો.ભવન્ત્ય્.અભ્યશનાત્।
કાશિર્.મુષ્ટિઃ.પ્રકાશનાન્.મુષ્ટિર્.મોચનાદ્.વા.મોષણાદ્.વા.મોહનાદ્.વા।
``ઇમે.ચિદ્.ઇન્દ્ર.રોદસી.અપારે.યત્.સંગૃભ્ણા.મઘવન્.કાચિરિત્તે।ઽઽ
ઇમે.ચિદ્.ઇન્દ્ર.રોદસી.રોધસી.દ્યાવાપૃથિવ્યૌ.વિરોધનાદ્.રોધઃ.કૂલમ્.નિરુણદ્ધિ.સ્રોતહ્।
કૂલમ્.રુજતેર્.વિપરીતાલ્.લોષ્ટો.અવિપર્યયેણ.અપારે.દૂરપારે।
યત્.સંગૃભ્ણાસિ.મઘવન્.કાશિસ્.તે.મહાન્।
``અહસ્તમ્.ઇન્દ્ર.સમ્પિણક્કુણારુમ્।ઽઽ
અહસ્તમ્.ઇન્દ્ર.કૃત્વા.સમ્પિણ્ડિઢ.પરિક્વણનમ્.મેઘમ્।

``અલાતૃણો.વલ.ઇન્દ્ર.વ્રજો.ગોઃ.પુરા.હન્તોર્.ભયમાનો.વ્યાર।
સુગાન્.પથો.અકૃણોન્.નિરજે.ગાઃ.પ્રાવન્વાણીઃ.પુરુહૂતમ્.ધમન્તીહ્।(ઋવ્.3,30,10)ઽઽ
અલાતૃણો.અલમ્.આતર્દનો.મેઘો.વલો.વૃણોતેર્.વ્રજો.વ્રજત્ય્.અન્તરિક્ષે.ગોર્.એતસ્યા.માધ્યમિકાયા.વાચઃ.પુરા.હનનાદ્.ભયમાનો.વ્યાર।
સુગાન્.પથો.અકૃણોન્.નિરજે.ગાહ્।
સુગમનાન્.પથો.અકરોન્.નિર્ગમનાય.ગવામ્।
પ્રાવન્વાણીઃ.પુરુહૂતમ્.ધમન્તીહ્।
આપો.વા.વહનાદ્.વાચો.વા.વદનાદ્।
બહુભિર્.આહૂતમ્.ઉદકમ્.ભવતિ.ધમતિર્.ગતિ.કર્મા।

``ઉદ્વૃહ.રક્ષઃ.સહમૂલમ્.ઇન્દ્ર.વૃશ્ચા.મધ્યમ્.પ્રત્યગ્રમ્.શૃણીહિ।
આ.કીવતઃ.સલલૂકંશ્.ચકર્થ.બ્રહ્મ.દ્વિષે.તપુષિ.તેતિમ્.અસ્ય।(ઋવ્.3,30,17)ઽઽ
ઉદ્ધર.રક્ષઃ.સહમૂલમ્.ઇન્દ્ર।
મૂલમ્.મોચનાદ્.વા.મોષણાદ્.વા.મોહનાદ્.વા।
વૃશ્ચ.મધ્યમ્.પ્રતિ.શૃણીહ્ય્.અગ્રમ્।
અગ્રમ્.આગતમ્.ભવત્ય્.આ.કિયતો.દેશાત્।
સલલૂકમ્.સંલુબ્ધમ્.ભવતિ.પાપકમ્.ઇતિ.નૈરુક્તાહ્।
સરરૂકમ્.વા.સ્યાત્.સર્તેર્.અભ્યસ્તાત્।
તપુષિસ્.તપતેર્.હેતિર્.હન્તેહ્।
``ત્યંશ્.ચિદિત્થા.કત્પયમ્.શયાનમ્।ઽઽ
સુખ.પયસમ્.સુખમ્.અસ્ય.પયહ્।
વિસ્રુહ.આપો.ભવન્તિ.વિસ્રવણાત્।
``વયા.ઇવ.રુરુહુઃ.સપ્ત.વિસ્રુહહ્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ.વીરુધ.ઓષધયો.ભવન્તિ.વિરોહણાત્।
``વીરુધઃ.પરિયિષ્ણ્વહ્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
નક્ષદ્દ્.આભમ્.અશ્નુવાનદ્.આભમ્.અભ્યશનેન.દભ્નોતિ.ઇતિ।
``નક્ષદ્દ્.આભમ્.તતુરિમ્.પર્વતેષ્ઠામ્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
અસ્કૃધોયુર્.અકૃધ્વાયુઃ.કૃધ્વતિ.દ્રસ્વનામ.નિકૃત્તમ્.ભવતિ।
``યો.અસ્કૃધોયુર્.અજરઃ.સ્વર્વાન્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
નિશૃમ્ભા.નિશ્રથ્ય.હારિણહ્।

``આજાસઃ.ષૂષણમ્.રથે.નિશૃમ્ભાસ્.તે.જન.શ્રિયમ્।
દેવમ્.વહન્તુ.બિભ્રતહ્।(ઋવ્.6,55,6)ઽઽ
આવહન્ત્વ્.અજાઃ.પૂષણમ્.રથે.નિશ્રથ્ય.હારિણસ્.તે.જન.શ્રિયમ્.જાત.શ્રિયમ્।
બૃબદુક્થો.મહદુક્થો.વક્તવ્યમ્.અસ્મા.ઉક્થમ્.ઇતિ.બૃબદુક્થો.વા।
``બૃબદુક્થમ્.હવામહેઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
ઋદૂદરઃ.સોમો.મૃદૂદરો.મૃદુર્.ઉદરેષ્વ્.ઇતિ.વા।
``ઋદૂદરેણ.સખ્યા.સચેયઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
ઋદૂપે.ઇત્ય્.ઉપરિષ્ટાદ્.વ્યાખ્યાસ્યામહ્।
પુલુકામઃ.પુરુકામહ્।
``પુલુકામો.હિ.મર્ત્યહ્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
અસિન્વતી.અસઙ્ખાદ્.અન્ત્યૌ।
``અસિન્વતી.બપ્સતી.ભૂર્યત્તહ્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવન્તિ।
કપનાઃ.કમ્પનાઃ.ક્રિમયો.ભવન્તિ।
``મોષથા.વૃક્ષમ્.કપનેવ.વેધસ્હ્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
ભાઋજીકઃ.પ્રસિદ્ધભાહ્।
``ધૂમકેતુઃ.સમિધા.ભાઋજીકહ્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
રૂજાના.નદ્યો.ભવન્તિ.રુજન્તિ.કૂલાનિ।
``સમ્.સુજાનાઃ.પિપિષ.ઇન્દ્રશત્રુહ્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
જૂર્ણિર્.જવતેર્.વા.દ્રવતેર્.વા.દૂનોતેર્.વા।
``ક્ષિપ્તા.જૂર્ણિર્.ન.વક્ષતિઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
``પરિ.ઘ્રંસમોમના.વામ્.વયો.ગાત્।ઽઽ
પર્યગાદ્.વામ્.ઘ્રંસમહરવનાયાન્નમ્।

ઉપલ.પ્રક્ષિણ્ય્.ઉપલેષુ.પ્રક્ષિણાત્ય્.ઉપલપ્રક્ષેપિણી.વા।
ઇન્દ્ર.ઋષીન્.પપ્રચ્છ.દુર્ભિક્ષે.કેન.જીવતિ.ઇતિ.તેષામ્.એકઃ.પ્રત્યુવાચ।
``શકઋઅમ્.શાકિની.ગાવો.જાલમ્.અસ્યન્દમ્.વનમ્।
ઉદધિઃ.પર્વતો.રાજા.દુર્ભિક્ષે.નવ.વૃત્તયહ્।(બ્ડ્.6,137)ઽઽ
ઇતિ.સા.નિગદ.વ્યાખ્યાતા।

``કારુર્.અહમ્.તતો.ભિષગ્.ઉપલપ્રક્ષિણી.નના।
નાનાધિયો.વસૂયવો.અનુ.ગા.ઇવ.તસ્થિમેન્દ્રાય.ઇન્દ્રો.પરિ.સ્રવ।(ઋવ્.9,112,3)ઽઽ
કારુર્.અહમ્.અસ્મિ.કર્તા.સ્તોમાનામ્.તતો.ભિષક્।
તત.ઇતિ.સંતાન.નામ.પિતુર્.વા.પુત્રસ્ય.વા।
ઉપલ.પ્રક્ષિણી.સક્તુકારિકા।
નના.નમતેર્.માતા.વા.દુહિતા.વા।
નાનાધિયો.નાનાકર્માણો.વસૂયવો.વસુકામા.અન્વાસ્થિતાઃ.સ્મો.ગાવ.ઇવ.લોકમ્।
ઇન્દ્રાયેન્દ્રો.પરિ.સ્રવ.ઇત્ય્.અધ્યેષણા।
``આસીન.ઊર્ધ્વામ્.ઉપસિ.ક્ષિણાતિ।ઽઽ
ઉપસ્થે।
પ્રકલવિદ્.વણિગ્.ભવતિ.કલાશ્.ચ.વેદ.પ્રકલાશ્.ચ।
``દુર્મિત્રાસઃ.પ્રકલવિન્મિમાનાહ્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
અભ્યર્ધયજ્વા.અભ્યર્ધયન્.યજતિ।
``સિષક્તિ.પૂષા.અભ્યર્ધયજ્વાઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
ઈક્ષ.ઈશિષે।
``ઈક્ષે.હિ.વસ્વ.ઉભયસ્ય.રાજન્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
ક્ષોણસ્ય.ક્ષયણસ્ય।
``મહઃ.ક્ષોણસ્યાશ્વિના.કણ્વાયઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।

``અસ્મે.તે.બન્ધુહ્।ઽઽ
વયમ્.ઇત્ય્.અર્થહ્।
``અસ્મે.યાતમ્.નાસત્યા.સજોષાહ્।ઽઽ
અસ્માન્.ઇત્ય્.અર્થહ્।
``અસ્મે.સમાનેભિર્.વૃષભ.પૌંસ્યેભિહ્।ઽઽ
અસ્માભિર્.ઇત્ય્.અર્થહ્।
``અસ્મે.પ્ર.યન્ધિ.મઘવન્ન્.ઋજીષિન્।ઽઽ
અસ્મભ્યમ્.ઇત્ય્.અર્થહ્।
``અસ્મે.આરાચ્.ચિદ્.દ્વેષઃ.સનુતર્યુયોતુ।ઽઽ
અસ્મદ્.ઇત્ય્.અર્થહ્।
``ઊર્વ.ઇવ.પપ્રથે.કામો.અસ્મે।ઽઽ
અસ્માકમ્.ઇત્ય્.અર્થહ્।
``અસ્મે.ધત્ત.વસવો.વસૂનિ।ઽઽ
અસ્માસ્વ્.ઇત્ય્.અર્થહ્।
પાથો.અન્તરિક્ષમ્.પથા.વ્યાખ્યાતમ્।
``શ્યેનો.ન.દીયન્ન્.અન્વેતિ.પાથઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
ઉદકમ્.અપિ.પાથ.ઉચ્યતે.પાનાત્।
``આ.ચષ્ટ.આસામ્.પાથો.નદીનામ્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
અન્નમ્.અપિ.પાથ.ઉચ્યતે.પાનાદ્.એવ।
``દેવાનામ્.પાથ.ઉપ.વક્ષિ.વિદ્વાન્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
સવીમનિ.પ્રસવે।
``દેવસ્ય.વયમ્.સવિતુઃ.સબીમનિઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
સપ્રથાઃ.સર્વતઃ.પૃથુહ્।
``ત્વમ્.અગ્ને.સપ્રથા.અસિઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
વિદથાનિ.વેદનાનિ।
``વિદથાનિ.પ્રચોદયન્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।

``શ્રાયન્ત.ઇવ.સૂર્યમ્.વિશ્વેદ્.ઇન્દ્રસ્ય.ભક્ષત।
વસૂનિ.જાતે.જનમાન.ઓજસા.પ્રતિ.ભાગમ્.ન.દીધિમ।(ઋવ્.8,99,3)ઽઽ
સમાશ્રિતાઃ.સૂર્યમ્.ઉપતિષ્ઠન્તે।
અપિ.વા.ઉપમાર્થે.સ્યાત્.સૂર્યમ્.ઇવ.ઇન્દ્રમ્.ઉપતિષ્ઠન્ત.ઇતિ।
સર્વાણિ.ઇન્દ્રસ્ય.ધનાનિ.વિભક્ષ્યમાણાઃ.સ.યથા.ધનાનિ.વિભજતિ.જાતે.ચ.જનિષ્યમાણે.ચ.તમ્.વયમ્.ભાગમ્.ઔધ્યાયામ્.ઔજસા.બલેન।
ઓજ.ઓજતેર્.વા.ઉબ્જતેર્.વા।
આશીર્.આશ્રયણાદ્.વા.આશ્રપણાદ્.વા।
અથ.ઇયમ્.ઇતરા.આશીર્.આશાસ્તેહ્।
``ઇન્દ્રાય.ગાવ.આશિરમ્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
``સા.મે.સત્ય.આશીર્.દેવેષુઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
``સા.મે.સત્ય.આશીર્.દેવેષુઽઽ
ઇતિ.ચ।
``યદા.તે.મર્તો.અનુ.ભોગમ્.આનળાદ્.ઇદ્.ગ્રસિષ્ઠ.ઓષધીરજીગહ્ઽઽ
યદા.તે.મર્તો.ભોગમ્.અન્વાપદથ.ગ્રસિતૃતમ.ઓષધીરગારીહ્।
જિગર્તિર્.ગિરતિ.કર્મા.વા.ગૃણાતિ.કર્મા.વા.ગૃહ્ણાતિ.કર્મા.વા।
``સૂરા.અમૂર.ન.વયંશ્.ચિકિત્વો.મહિત્વમ્.અગ્ને.ત્વમ્.અઙ્ગ.વિત્સે।ઽઽ
મૂઢા.વયમ્.સ્મો.અમૂઢસ્.ત્વમ્.અસિ.ન.વયમ્.વિદ્મો.મહત્વમ્.અગ્ને.ત્વમ્.તુ.વેત્થ।
શશમાનઃ.શંસમાનહ્।
``યો.વામ્.યજ્ઞૈઃ.શશમાનો.હ.દાશતિઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
``દેવો.દેવાચ્યામ્.કૃપા।ઽઽ
દેવો.દેવાન્.પ્રત્યક્તયા.કૃપા।
કૃપ્.કૃપતેર્.વા.કલ્પતેર્.વા।

``અશ્રવમ્.હિ.ભૂરિદાવત્તરા.વામ્.વિજામાતુર્.ઉત.વા.ઘા.સ્યાલાત્।
અથા.સોમસ્ય.પ્રયતી.યુવભ્યામ્.ઇન્દ્રાગ્ની.સ્તોમમ્.જનયામિ.નવ્યમ્।(ઋવ્.1,109,2)ઽઽ
અશ્રૌષમ્.હિ.બહુદાતૃતરૌ.વામ્.વિજામાતુર્.અસુસમ્.આપ્તાજ્.જામાતુહ્।
વિજામાતા.ઇતિ.શશ્વદ્.દાક્ષિણાજાઃ.ક્રીતાપતિમ્.આચક્ષતે.અસુસમ્.આપ્ત.ઇવ.વરો.અભિપ્રેતહ્।
જામાતા.જા.અપત્યમ્.તન્.નિર્માતા.ઉત.વા.ઘા.સ્યાલાદ્.અપિ.ચ.સ્યાલાત્।
સ્યાલ.આસન્નઃ.સમ્યોગેન.ઇતિ.નૈદાનાહ્।
સ્યાલ્.લાજાનાવપતીતિ.વા।
લાજા.લાજતેઃ.સ્યમ્.શૂર્પમ્.સ્યતેઃ.શૂર્પમ્.અશનપવનમ્.શૃણાતેર્.વા।
અથ.સોમસ્ય.પ્રદાનેન.યુવાભ્યામ્.ઇન્દ્રાગ્ની.સ્તોમમ્.જનયામિ.નવ્યમ્.નવતરમ્।
ઓમાસ.ઇત્ય્.ઉપરિષ્ટાદ્.વ્યાખ્યાસ્યામહ્।

``સોમાનમ્.સ્વરણમ્.કૃણુહિ.બ્રહ્મણસ્પતે।
કક્ષીવન્તમ્.ય.ઔશિજહ્।(ઋવ્.1,18,1)ઽઽ
સોમાનમ્.સોતારમ્.પ્રકાશનવન્તમ્.કુરુ.બ્રહ્મણસ્પતે.કક્ષીવન્તમ્.ઇવ.ય.ઔશિજહ્।
કક્ષીવાન્.કક્ષ્યાવાન્.ઔશિજ.ઉશિજઃ.પુત્રહ્।
ઉશિગ્.વષ્ટેઃ.કાન્તિકર્મણહ્।
અપિ.ત્વ્.અયમ્.મનુષ્યકક્ષ.એવ.અભિપ્રેતઃ.સ્યાત્.તમ્.સોમાનમ્.સોતારમ્.મામ્.પ્રકાશનવન્તમ્.કુરુ.બ્રહ્મણસ્પતે।

``ઇન્દ્રાસોમા.સમઘશંસમ્.અભ્યઘમ્.તપુર્યયસ્તુ.ચરુર્.અગ્નિવામ્.ઇવ।
બ્રહ્મ.દ્વિષે.ક્રવ્યાદે.ઘોર.ચક્ષસે.દ્વેષો.ધત્તમ્.અનવાયમ્.કિમીદિને।(ઋવ્.7,104,2)ઽઽ
ઇન્દ્રાસોમાવ્.અઘસ્ય.શંસિતારમ્।
અઘમ્.હન્તેર્.નિર્હ્રસિત.ઉપસર્ગ.આહન્તિ.ઇતિ।
તપુસ્.તપતેશ્.ચરુર્.મૃચ્ચયો.ભવતિ.ચરતેર્.વા.સમુચ્ચરન્ત્ય્.અસ્માદ્.આપો.બ્રહ્મ.દ્વિષે.બ્રાહ્મણ.દ્વેષ્ટ્રે.ક્રવ્યમ્.અદતે.ઘોર.ચક્ષસે.ઘોર.ખ્યાનાય।
ક્રવ્યમ્.વિકૃત્તાજ્.જાયત.ઇતિ.નૈરુક્તાહ્।
દ્વેષો.ધત્તમ્.અનવાયમ્.અનવયવમ્.યદ્.અન્યે.ન.વ્યવેયુર્.અદ્વેષસ.ઇતિ.વા।
કિમીદિને.કિમ્.ઇદાનીમ્.ઇતિ.ચરતે.કિમ્.ઇદમ્.કિમ્.ઇદમ્.ઇતિ.વા.પિશુનાય.ચરતે।
પિશુનઃ.પિંશતેર્.વિપિંશતિ.ઇતિ।

``કૃણુષ્વ.પાજઃ.પ્રસિતમ્.ન.પૃથ્વીમ્.યાહિ.રાજેવામ્.અવામ્.ઇભેન।
તૃષ્વીમ્.અનુ.પ્રસિતિ.દ્રૂણાનો.અસ્તાસિ.વિધ્ય.રક્ષસસ્.તપિષ્ઠૈહ્।(ઋવ્.4,4,1)ઽઽ
કુરુષ્વ.પાજઃ.પાજઃ.પાલનાત્.પ્રસિતિમ્.ઇવ.પૃથ્વીમ્।
પ્રસિતિઃ.પ્રસયનાત્.તન્તુર્.વા.જાલમ્.વા।
યાહિ.રાજા.ઇવ.અમાત્યવાન્.અભ્યમનવાન્.સ્વવાન્વેર્.આભૃતા.ગણેન.ગતભયેન.હસ્તિના.ઇતિ.વા.તૃષ્વ્યા.અનુ.પ્રસિત્યા.દ્રૂણાનહ્।
અસિતાસિ.વિધ્ય.રક્ષસસ્.તપિષ્ઠૈસ્.તપ્તતમૈસ્.તૃપ્તતમૈઃ.પ્રપિષ્ઠતમૈર્.ઇતિ.વા।
``યસ્.તે.ગર્ભમ્.અમીવા.દુર્ણામા.યોનિમ્.આશયે।ઽઽ
અમીવાભ્યમ્મનેન.વ્યાખ્યાતો.દુર્ણામા.ક્રિમિર્.ભવતિ.પાપનામા।
કૃમિઃ.ક્રવ્યે.મેદ્યતિ.ક્રમતેર્.વા.સ્યાત્.સરણકર્મણઃ.કામતેર્.વા।
``અતિક્રામન્તો.દુરિતાનિ.વિશ્વા।ઽઽ
અતિક્રમમાણા.દુર્ગતિગમનાનિ.સર્વાણિ।
અપ્વા.યદ્.એનયા.વિદ્ધા.ઉપવીયતે.વ્યાધિર્.વા.ભયમ્.વા।
``અપ્વે.પરેહિઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
અમતિર્.અમામયી.મતિર્.આત્મમયી।
``ઊર્ધ્વા.યસ્ય.અમતિર્ભા.અદિદ્યુત્.સવીમનીઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
શ્રુષ્ટીતિ.ક્ષિપ્રનામાશુ.અષ્ટીતિ।

``તામ્.અધ્વર.ઉશતો.યક્ષ્ય્.અગ્ને.શ્રુષ્ટી.ભગમ્.નાસત્યા.પુરન્ધિમ્।(ઋવ્.7,39,4)ઽઽ
તાન્.અધ્વરે.યજ્ઞ.ઉશતઃ.કામયમાનાન્.યજ.અગ્ને.શ્રુષ્ટી.ભગમ્.નાસત્યૌ.ચાશ્વિનૌ।
સત્યાવ્.એવ.નાસત્યાવ્.ઇત્ય્.ઔર્ણવાભહ્।
સત્યસ્ય.પ્રણેતારાવ્.ઇત્ય્.આગ્રાયણહ્।
નાસિકાપ્રભવૌ.બભૂવતુર્.ઇતિ.વા।
પુરન્ધિર્.બહુધીસ્.તત્.કઃ.પુરન્ધિર્.ભગઃ.પુરસ્તાત્.તસ્ય.અન્વાદેશ.ઇત્ય્.એકમ્.ઇન્દ્ર.ઇત્ય્.અપરમ્.સ.બહુકર્મતમઃ.પુરાંશ્.ચ.દારયિતૃતમો.વરુણ.ઇત્ય્.અપરમ્.તમ્.પ્રજ્ઞયા.સ્તૌતિ।
``ઇમામૂ.નુ.કવિતમ્.અસ્ય.માયામ્।ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
રુશદ્.ઇતિ.વર્ણનામ.રોચતેર્જ્વલતિકર્મણહ્।
``સમિદ્ધસ્ય.રુશદદર્શિ.પાજઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।

``અસ્તિ.હિ.વઃ.સજાત્યમ્.રિશાદસો.દેવાસો.અસ્ત્ય્.આપ્યમ્।ઽઽ
અસ્તિ.હિ.વઃ.સમાન.જાતિતા.રેશયદારિણો.દેવા.અસ્ત્ય્.આપ્યમ્।
આપ્યમ્.આપ્નોતેહ્।
સુદત્રઃ.કલ્યાણ.દાનહ્।
``ત્વષ્ટા.સુદત્રો.વિ.દધાતુ.રાયઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
સુવિદત્રઃ.કલ્યાણવિદ્યહ્।
``આગ્ને.યાહિ.સુવિદત્રેભિર્.અર્વાન્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
આનુષગ્.ઇતિ.નામાનુપૂર્વસ્યાનુષક્તમ્.ભવતિ।
``સ્તૃણન્તિ.બર્હિર્.આનુષગ્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
તુર્વણિસ્.તૂર્ણવનિહ્।
``સ.તુર્વણિર્.મહામ્.અરેણુપૌંસ્યેઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
નિર્વણા.દેવો.ભવતિ.ગીર્ભિર્.એનમ્.વનયન્તિ।ઽ
``જુષ્ટમ્.ગિર્વણસે.બૃહદ્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।

``અસૂર્તે.સૂર્તે.રજસિ.નષત્તે.યે.ભૂતાનિ.સમકૃણ્વન્ન્.ઇમાનિ।ઽઽ
અસુસમીરિતાઃ.સુસમીરિતે.વાત.સમીરિતા.માધ્યમકા.દેવગણાયે.રસેન.પૃથિવીમ્.તર્પયન્તો.ભૂતાનિ.ચ.કુર્વન્તિ.ત.આયજન્તેત્ય્.અતિક્રાન્તમ્.પ્રતિવચનમ્।
``અમ્યક્.સા.ત.ઇન્દ્ર.ઋષ્ટિહ્।ઽઽ
અમાક્તા.ઇતિ.વાભ્યક્તા.ઇતિ.વા।
``યાદૃશ્મિન્ધાયિ.તમ્.અપસ્યયા.વિદત્।ઽઽ
યાદૃશેધાયિ.તમ્.અપસ્યયાવિદત્।
``ઉસ્રઃ.પિતેવ.જારયાયિ.યજ્ઞૈહ્।ઽઽ
ઉસ્ર.ઇવ.ગોપિતાજાયિ.યજ્ઞૈહ્।

``પ્ર.વિચ્છા.જુજુષાણાસો.અસ્થુર્.અભૂત.વિશ્વે.અગ્નિયોત.વાજાહ્।ઽઽ
પ્રાસ્થુર્.વા.જોષયમાણા.અભવત.સર્વે.અગ્રગમનેન.ઇતિ.વા.અગ્રગરણેન.ઇતિ.વા.અગ્રસમ્પાદિન.ઇતિ.વા।
અપિ.વા.અગ્રમ્.ઇત્ય્.એતદ્.અનર્થકમ્.ઉપબન્ધમ્.આદદીત।
``અદ્ધીદ્.ઇન્દ્ર.પ્રસ્થિતેમા.હવીંષિ.ચનો.દધિષ્વ.પચતોત.સોમમ્।ઽઽ
અદ્ધીન્દ્ર.પ્રસ્થિતાનિ.ઇમાનિ.હવીંષિ.ચનો.દધિષ્વ।
ચન.ઇત્ય્.અન્નનામ।
પચતિર્.નામીભૂતહ્।
``તમ્.મેદસ્તઃ.પ્રતિ.પચતાગ્રભીષ્ટામ્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
અપિ.વા.મેદસશ્.ચ.પશોશ્.ચ.સાત્ત્વમ્.દ્વિવચનમ્.સ્યાદ્.યત્ર.હ્ય્.એકવચનાર્થઃ.પ્રસિદ્ધમ્.તદ્.ભવતિ।
``પુરોળા.અગ્ને.પચતઽઽ
ઇતિ.યથા।
શુરુધ.આપો.ભવન્તિ.શુચમ્.સંરુન્ધન્તિ।
``ઋતસ્ય.હિ.શુરુધઃ.સન્તિ.પૂર્વીર્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
અમિનોમિતમાત્રો.મહાન્.ભવત્ય્.અભ્યમિતો.વા।
``અમિનઃ.સહોભિર્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
જજ્ભતીર્.આપો.ભવન્તિ.શબ્દકારિણ્યહ્।
``મરુતો.જજ્ઝતીર્.ઇવઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
અપ્રતિષ્કુતો.અપ્રતિષ્કૃતો.અપ્રતિસ્ખલિતો.વા।
``અસ્મભ્યમ્.અપ્રતિષ્કુતઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
શાશદાનઃ.શાશાદ્યમાનહ્।
``પ્ર.સ્વામ્.મતિમ્.અતિરચ્છાશદાનઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।

સૃપ્રઃ.સર્પણાદ્.ઇદમ્.અપિ.ઇતરત્.સૃપ્રમ્.એતસ્માદ્.એવ.સર્પિર્.વા.તૈલમ્.વા।
``સૃપ્રકરસ્નમૂતયઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
કરસ્નૌ.બાહૂ.કર્મણામ્.પ્રસ્નાતારૌ।
સુશિપ્રમ્.એતેન.વ્યાખ્યાતમ્।
``વાજે.સુશિપ્ર.સોમતીઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
શિપ્રે.હનૂ.નાષિકે.વા।
હનુર્.હન્તેર્.નાસિકા.નસતેહ્।
``વિ.ષ્યસ્વ.શિપ્રે.વિ.સૃજસ્વ.ધેનેઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
ધેના.દધાતેહ્।
રંસુ.રમણાત્।
``સ.ચિત્રેણ.ચિકિતે.સંસુ.ભાસાઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
દ્વિબર્હા.દ્વયોઃ.સ્થાનયોઃ.પરિવૃઢો.મધ્યમે.ચ.સ્થાન.ઉત્તમે.ચ।
``ઉત.દ્વિબર્હા.અમિનઃ.સહોભિર્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
અક્ર.આક્રમણાત્।
``અક્રો.ન.બભ્રિઃ.સમિથે.મહીનામ્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
ઉરાણ.ઉરુ.કુર્વાણહ્।
``દૂત.ઈયસે.પ્રદિવ.ઉરાણઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
સ્તિયા.આપો.ભવન્તિ.સ્ત્યાયનાત્।
``વૃષા.સિન્ધૂનામ્.વૃષભઃ.સ્તિયાનામ્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
સ્તિપા.સ્તિયાપાલન.ઉપસ્થિતાન્.પાલયતિ.ઇતિ.વા।
``સ.નઃ.સ્તિપા.ઉત.ભવા.તનૂપાઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
જબારુ.જવમાનરોહિ.જરમાણરોહિ.ગરમાણરોહિ.ઇતિ.વા।
``અગ્રે.રુપ.આરુપિતમ્.જબારુઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
જરૂથમ્.ગરૂથમ્.ગૃણાતેહ્।
``જરૂથમ્.હન્યક્ષિ.રાયે.પુરન્ધિમ્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
કુલિશ.ઇતિ.વજ્રનામ.કૂલશાતનો.ભવતિ।
``સ્કન્ધાંસીવ.કુલિશેના.વિવૃક્ણાહિઃ.શયત.ઉપપૃક્.પૃથિવ્યાહ્।ઽઽ
સ્કન્ધો.વૃક્ષસ્ય.સમાસ્કન્નો.ભવત્ય્.અયમ્.અપિ.ઇતરઃ.સ્કન્ધ.એતસ્માદ્.એવાસ્કન્નમ્.કાયે।
અહિઃ.શયત.ઉપપર્ચનઃ.પૃથિવ્યાહ્।
તુઞ્જસ્.તુઞ્જતેર્.દાનકર્મણહ્।

``તુઞ્જેતુઞ્જે.ય.ઉત્તરે.સ્તોમા.ઇન્દ્રસ્ય.વજ્રિણહ્।
ન.વિન્ધે.અસ્ય.સુષ્ટુતિમ્।(ઋવ્.1,7,7)ઽઽ
દાને.દાને.ય.ઉત્તરે.સ્તોમા.ઇન્દ્રસ્ય.વજ્રિણો.નાસ્ય.તૈર્.વિન્દામિ.સમાપ્તિમ્.સ્તુતેહ્।
બર્હણા.પરિબર્હણા।
``બૃહચ્છ્રવા.અસુરો.બર્હણા.કૃતઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।

``યો.અસ્મૈ.ઘ્રંસ.ઉત.વા.ય.ઊધનિ.સોમમ્.સુનોતિ.ભવતિ.દ્યુમામ્.અહ।
અપાપ.શક્રસ્.તુતનુષ્ટિમૂહતિ.તનૂશ્રુભ્રમ્.મઘવા.યઃ.કવાસસ્વહ્।(ઋવ્.5,34,3)ઽઽ
ઘ્રંસ.ઇત્ય્.અહર્નામ.ગ્રસ્યન્તો.અસ્મિન્.રસાહ્।
ગોરૂધ.ઉદ્ધતતરમ્.ભવત્ય્.ઉપોન્નદ્ધમ્.ઇતિ.વા।
સ્નેહ.અનુપ્રદાન.સામાન્યાદ્.રાત્રિર્.અપ્યૂધ.ઉચ્યતે।
સ.યો.અસ્મા.અહન્ય્.અપિ.વા.રાત્રૌ.સોમમ્.સુનોતિ.ભવત્ય્.અહ.દ્યોતનવાન્।
અપોહત્ય્.અપોહતિ.શક્રસ્તિતનિષુમ્.ધર્મ.સંતાનાદ્.અપેતમ્.અલંકરિષ્ણુમયજ્વાનમ્.તનૂશુભ્રમ્.તનૂશોમયિતારમ્.મઘવા.યઃ.કવાસસ્વો.યસ્ય.કપૂયાઃ.સખાયહ્।
``ન્યાવિધ્યદિલાબિશસ્ય.દૃળ્હા.વિ.શૃઙ્ગિણમ્.અભિનચ્છુષ્ણમ્.ઇન્દ્રહ્।ઽઽ
નિરવિધ્યદિલાબિલશયસ્ય.દૃઢાનિ.વ્યભિનચ્છૃઙ્ગિણમ્.શુષ્ણમ્.ઇન્દ્રહ્।

``અસ્મા.ઇદુ.પ્ર.ભરા.તૂતુજાનો.વૃત્યાય.વજ્રમીશાનઃ.કિયેધાહ્।
ગોર્.ન.પર્વ.વિ.રદા.તિરશ્ચેષ્ય્.અન્નર્ણાસ્ય્.અપાંશ્.ચરધ્યૈ।(ઋવ્.1,61,12)ઽઽ
અસ્મૈ.પ્રહર.તૂર્ણમ્.ત્વરમાણો.વૃત્રાય.વજ્રમીશાનહ્।
કિયેધાઃ.કિયદ્ધા.ઇતિ.વા.ક્રમમાણધા.ઇતિ.વા।
ગોર્.ઇવ.પર્વાણિ.વિરદ.મેઘસ્યેષ્ય્.અન્નર્ણાંસ્ય્.અપાંશ્.ચરણાય।
ભૃમિર્.ભ્રામ્યતેહ્।
``ભૃમિર્.અસ્ય્.ઋષિકૃન્મર્ત્યાનામ્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
વિષ્પિતો.વિપ્રાપ્તહ્।
``પારમ્.નો.અસ્ય.વિષ્પિતસ્ય.પર્ષન્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।

``તન્નસ્તુરીપમ્.અદ્ભુતમ્.પુરુ.વારમ્.પુરુ.ત્મના।
ત્વષ્ટા.પોષાય.વિ.ષ્યતુ.રાયે.નાભા.નો.અસ્મયુહ્।(ઋવ્.1,142,10)ઽઽ
તન્નસ્તૂર્ણાપિમહત્.સમ્ભૃતમ્.આત્મના.ત્વષ્ટા.ધનસ્ય.પોષાય.વિષ્યત્વ્.ઇત્ય્.અસ્મયુર્.અસ્માન્.કામયમાનહ્।
રાસ્પિનો.રાસ્પી.રપતેર્.વા.રસતેર્.વા।
``રાસ્પિનસ્યાયોર્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
ઋઞ્જતિઃ.પ્રસાધનકર્મા।
``આ.વ.ઋઞ્જસ.ઊર્જામ્.વ્યુષ્ટિષુઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
ઋજુર્.ઇત્ય્.અપ્ય્.અસ્ય.ભવતિ।
``ઋજુનીતી.નો.વરુણઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
પ્રતદ્વસૂ.પ્રાપ્તવસૂ।
``હરી.ઇન્દ્ર.પ્રતદ્વસૂ.અભિ.સ્વરાઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।

``હિનોતા.નો.અધ્વરમ્.દેવયજ્યા.હિનોત.બ્રહ્મ.સનયે.ધનાનામ્।
ઋતસ્ય.યોગે.વિ.ષ્યધ્વમૂધઃ.શ્રુષ્ટીવરીત્.ભૂતનાસ્મભ્યમ્.આપહ્।(ઋવ્.10,30,11)ઽઽ
પ્રહિણુત.નો.અધ્વરમ્.દેવયજ્યાયૈ।
પ્રહિણુત.બ્રહ્મ.ધનસ્ય.સનનાય।
ઋતસ્ય.યોગે.યજ્ઞસ્ય.યોગે.યાજ્ઞે.શકઋઅ.ઇતિ.વા।
શકઋઅમ્.શકૃદિતમ્.ભવતિ.શનકૈસ્.તકતિ.ઇતિ.વા.શબ્દેન.તકતિ.ઇતિ.વા।
શ્રુષ્ટીવરીર્.ભૂતના.અસ્મભ્યમ્.આપહ્।
સુખવત્યો.ભવતા.અસ્મભ્યમ્.આપહ્।
``ચોષ્કૂયમાણ.ઇન્દ્ર.ભૂરિ.વામમ્।ઽઽ
દદદ્.ઇન્દ્ર.બહુ.વનનીયમ્।
``એધમાનદ્વિળુભયસ્ય.રાજા.ચોષ્કૂયતે.વિશ.ઇન્દ્રો.મનુષ્યાન્।ઽઽ
વ્યુદસ્યત્યેધમાનાનસુન્વતઃ.સુન્વતો.અભ્યાદધાત્ય્.ઉભયસ્ય.રાજા.દિવ્યસ્ય.ચ.પાર્થિવસ્ય.ચ.ચોષ્કૂયમાણ.ઇતિ.ચોષ્કૂયતેશ્.ચર્કરીતવૃત્તમ્।
સુમત્સ્વયમ્.ઇત્ય્.અર્થહ્।
``ઉપપ્રાગાત્સુમન્મેધાયિ.મન્મ।ઽઽ
ઉપપ્રૈતુ.મામ્.સ્વયમ્.યન્.મે.મનોધ્યાયિ.યજ્ઞેન.ઇત્ય્.આશ્વમેધિકો.મન્ત્રહ્।
દિવિષ્ટિષુ.દિવ.એષણેષુ।
``સ્થૂરમ્.રાધઃ.શતાશ્વમ્.કુરુઙ્ગસ્ય.દિવિષ્ટિષુ।ઽઽ
સ્થૂરઃ.સમાશ્રિતમાત્રો.મહાન્.ભવત્યણુર્.અનુ.સ્થવીયાંસમુપસર્ગો.લુપ્તનાઅમકરણો.યથા.સમ્પ્રતિ।
કુરુઙ્ગો.રાજા.બભૂવ.કુરુગમનાદ્.વા.કુલગમનાદ્.વા।
કુરુઃ.કૃન્તતેહ્।
ક્રૂરમ્.ઇત્ય્.અપ્ય્.અસ્ય.ભવતિ।
કુલમ્.કુષ્ણાતેર્.વિકુષિતમ્.ભવતિ।
દૂતો.વ્યાખ્યાતહ્।
જિન્વતિઃ.પ્રીતિકર્મા।
``ભૂમિમ્.પર્જન્યા.જિન્વન્તિ.દિવમ્.જિન્વન્ત્ય્.અગ્નયહ્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।

અમત્રોમાત્રો.મહાન્.ભવત્ય્.અભ્યમિતો.વા।
``મહામ્.અમત્રો.વૃજને.વિરપ્શિઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
``સ્તવે.વજ્ર્યૃચીષમહ્।ઽઽ
સ્તૂયતે.વજ્ર્યૃચા.સમહ્।
અનર્શરાતિમનશ્લીલદાનમશ્લીલમ્.પાપકમ્.અશ્રિમદ્.વિષમમ્।
``અનર્શરાતિમ્.વસુદામ્.ઉપસ્તુહિઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
અનર્વાપ્રત્યૃતો.અન્યસ્મિન્।
``અનર્વાણમ્.વૃષભમ્.મન્દ્રજિહ્વમ્.બ્બૃહસ્પતિમ્.વર્ધયા.નવ્યમર્કૈહ્।ઽઽ
અનર્વમ્.અપ્રત્યૃતમ્.અન્યસ્મિન્.વૃષભમ્.મન્દ્રજિહ્વમ્.મન્દનજિહ્વમ્.મોદનજિહ્વમ્.ઇતિ.વા।
બૃહસ્પતિમ્.વર્ધય.નવ્યમર્કૈર્.અર્ચનીયૈઃ.સ્તોમૈહ્।
અસામિ.સામિ.પ્રતિષિદ્ધમ્.સામિ.સ્યતેહ્।
``અસામ્ય્.ઓજો.બિભૃથા.સુદાનવહ્।ઽઽ
અસુસમ્.આપ્તમ્.બલમ્.બિભૃથ.કલ્યાણદાનાહ્।

``મા.ત્વા.સોમસ્ય.ગલ્દયા.સદા.યાચન્ન્.અહમ્.ગિરા।
ભૂર્ણિમ્.મૃગમ્.ન.સવનેષુ.ચુક્રુધમ્.ક.ઈશાનમ્.ન.યાચિષત્।(ઋવ્.8,1,20)ઽઽ
મા.ચુક્રુધમ્.ત્વામ્.સોમસ્ય.ગાલનેન.સદા.યાચન્ન્.અહમ્.ગિરા.ગીત્યા.સ્તુત્યા.ભૂર્ણિમ્.ઇવ.મૃગમ્.ન.સવનેષુ.ચુક્રુધમ્.ક.ઈશાનમ્.ન.યાચિષ્યત.ઇતિ।
ગલ્દા.ધમનયો.ભવન્તિ.ગલનમાસુ.ધીયતે।
``આ.ત્વા.વિશન્ત્વિન્દવ.આ.ગલ્દા.ધમનીનામ્।ઽઽ
નાનાવિભક્તીત્ય્.એતે.ભવત.આગલના.ધમનીનામ્.ઇત્ય્.અત્ર.અર્થહ્।

``ન.પાપાસો.મનામહે.નારાયાસો.ન.જળ્હવહ્।ઽઽ
ન.પાપા.મન્યામહે.નાધના.ન.જ્વલનેન.હીનાહ્।
અસ્ત્ય્.અસ્માસુ.બ્રહ્મચર્યમ્.અધ્યયનમ્.તપો.દાનકર્મેત્ય્.ઋષિર્.અવોચત્।
બકુરો.ભાસ્કરો.ભયંકરો.ભાસમાનો.દ્રવતિ.ઇતિ.વા।

``યવમ્.વૃકેણ.અશ્વિના.વપન્તેષમ્.દુહન્તા.મનુષાય.દસ્રા।
અભિ.દસ્યુમ્.બકુરેણા.ધમન્તોરુ.જ્યોતિશ્ચક્રથુર્.આર્યાય।(ઋવ્.1,117,21)ઽઽ
યવમ્.ઇવ.વૃકેણ.અશ્વિનૌ.નિવપન્તૌ।
વૃકો.લાઙ્ગલમ્.ભવતિ.વિકર્તનાત્।
લાઙ્ગલમ્.લઙ્ગતેર્.લાઙ્ગૂલવદ્.વા।
લાઙ્ગૂલમ્.લગતેર્.લઙ્ગતેર્.લમ્બતેર્.વા।
અન્નમ્.દુહન્તૌ.મનુષ્યાય.દર્શનીયાવભિધમન્તૌ.દસ્યુમ્.બકુરેણ.જ્યોતિષા.વા.ઉદકેન.વા.આર્ય.ઈશ્વરપુત્રહ્।
બેકનાઋઆઃ.ખલુ.કુસીદિનો.ભવન્તિ.દ્વિગુણકારિણો.વા.દ્વિગુણદાયિનો.વા.દ્વિગુણમ્.કામયન્ત.ઇતિ.વા।
``ઇન્દ્રો.વિશ્વાન્બેકનાઋઆમ્.અહર્દૃશ.ઉત.ક્રત્વા.પણીંર્.અભિ।ઽઽ
ઇન્દ્રો.યઃ.સર્વાન્.બેકનાઋઆનહર્દૃશઃ.સૂર્યદૃશો.ય.ઇમાન્ય્.અહાનિ.પશ્યન્તિ.ન.પરાણીતિ.વાભિભવતિ.કર્મણા.પણીંશ્.ચ.વણિજહ્।

``જીવાન્.નો.અભિ.ધેતનાદ્.ઇત્ય્.આસઃ.પુરા.હથાત્।
દદ્ધ.સ્થ.હવનશ્રુતહ્।(8,67,5)ઽઽ
જીવતો.નો.અભિધાવતાદિત્યાઃ.પુરા.હનનાત્.ક્વ.નુ.સ્થ.હ્વાનશ્રુત.ઇતિ।
મત્સ્યાનામ્.જાલમાપન્નાનામ્.એતદ્.આર્ષમ્.વેદયન્તે।
મસ્ત્યા.મધા.ઉદકે.સ્યન્દન્તે.માદ્યન્તે.અન્યોન્યમ્.ભક્ષણાય.ઇતિ.વા।
અંહુરો.અંહસ્વાન્.અંહૂરણમ્.ઇત્ય્.અપ્ય્.અસ્ય.ભવતિ।
``કૃણ્વન્ન્.અંહૂરણાદ્.ઉરુઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
``સપ્ત.મર્યાદાઃ.કવયસ્તતક્ષુસ્.તાસામ્.એકામ્.ઇદ્.અભ્યંહુરો.ગાત્ઽઽ
સપ્તૈવ.મર્યાદાઃ.કવયશ્ચક્રુસ્.તાસામ્.એકામ્.અપ્ય્.અભિગચ્છન્ન્.અંહસ્વાન્.ભવતિ।
સ્તેયમતલ્પારોહણમ્.બ્રહ્મહત્યામ્.ભ્રૂણહત્યામ્.સુરાપાનમ્.દુષ્કૃતસ્ય.કર્મણઃ.પુનઃ.પુનઃ.સેવામ્.પાતકે.અનૃતોદ્યમ્.ઇતિ।
બત.ઇતિ.નિપાતઃ.ખેદાનુકમ્પયોહ્।

``બતો.બતાસિ.યમ.નૈવ.તે.મનો.હૃદયંશ્.ચાવિદામ।
અન્યા.કિલ.ત્વામ્.કક્ષ્યેવ.યુક્ત.પરિ.ષ્વજાતે.લિબુજેવ.વૃક્ષમ્।(ઋવ્.10,10,13)ઽઽ
બતો.બલાતીતો.ભવતિ.દુર્બલો.બતાસિ.યમ.નૈવ.તે.મનો.હૃદયંશ્.ચ.વિજાનીમહ્।
અન્યા.કિલ.ત્વામ્.પરિષ્વઙ્ક્ષ્યતે.કક્ષ્યેવ.યુક્તમ્.લિબુજેવ.વૃક્ષમ્।
લિબુજા.વ્રતતિર્.ભવતિ.લીયતે.વિભજન્તિ.ઇતિ।
વ્રતતિર્.વરણાચ્.ચ.સયનાચ્.ચ.તતનાચ્.ચ।
વાતાપ્યમ્.ઉદકમ્.ભવતિ.વાત.એતદ્.આપ્યાયયતિ।
``પુનાનો.વાતાપ્યમ્.વિશ્વશ્ચન્દ્રમ્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
``વને.ન.વાયો.ન્યધાયિ.ચાકન્।ઽઽ
વન.ઇવ.વાયો.વેઃ.પુત્રશ્ચાયન્ન્.ઇતિ.વા.કામયમાન.ઇતિ.વા।
વેતિ.ચ.ય.ઇતિ.ચ.ચકાર.શાકલ્યહ્।
ઉદાત્તમ્.ત્વ્.એવમ્.આખ્યાતમ્.અભવિષ્યદ્.અસુસમ્.આપ્તશ્.ચ.અર્થહ્।
રથર્યતિ.ઇતિ.સિદ્ધસ્.તત્.પ્રેપ્સૂ.રથમ્.કામયત.ઇતિ.વા।
``એષ.દેવો.રથર્યતિઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।

``ધેનુમ્.ન.ઇષમ્.પિન્વતમસક્રામ્।ઽઽ
અસંક્રમણીમ્।
આધવ.આધવનાત્।
``મતીનાંશ્.ચ.સાધનમ્.વિપ્રાણાંશ્.ચાધવમ્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
અનવબ્રવો.અનવક્ષિપ્તવચનહ્।
``વિજેષકૃદ્.ઇન્દ્ર.ઇવાનવબ્રવઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।

``અરાયિ.કાણે.વિકઋએ.ગિરિમ્.ગચ્છ.સદાન્વે।
શિરિમ્બિઋહસ્ય.સત્વભિસ્તેભિષ્ટ્વા.ચાતયામ્.અસિ।(ઋવ્.10,155,1)ઽઽ
અદાયિનિ.કાણે.વિકઋએ।
કાણોવિક્રાન્તદર્શન.ઇત્ય્.ઔપમન્યવહ્।
કણતર્વા.સ્યાદ્.અણૂભાવકર્મણહ્।
કણાતિઃ.શબ્દ.અણૂભાવે.ભાષ્યતે.અનુકણતિ.ઇતિ।
માત્રાણૂભાવાત્.કણો.દર્શન.અણૂભાવાત્.કાણહ્।
વિકઋઓ.વિક્રાન્તગતિર્.ઇત્ય્.ઔપમન્યવહ્।
કુઋઅતેર્.વા.સ્યાદ્.વિપરીતસ્ય.વિકુઋઇતો.ભવતિ।
ગિરિમ્.ગચ્છ.સદાનોનુવે.શબ્દકારિકે।
શિરિમ્બિઋહસ્ય.સત્વભિહ્।
શિરિમ્બિઋહો.મેઘઃ.શીર્યતે.બિઋહે।
બિઋહમન્તરિક્ષમ્.બિઋહમ્.બીરિઋએન.વ્યાખ્યાતમ્।
તસ્ય.સત્ત્વૈર્.ઉદકૈર્.ઇતિ.સ્યાત્.તૈષ્ટ્વા.ચાતયામહ્।
અપિ.વા.શિરિમ્બિઠો.ભારદ્વાજહ્।
કાલકર્ણ.ઉપેતો.લક્ષ્મીર્.નિર્નાશયાંચકાર.તસ્ય.સત્ત્વૈઃ.કર્મભિર્.ઇતિ.સ્યાત્.તૈષ્ટ્વા.ચાતયામશ્.ચાતયતિર્નાશને।
પરાશરઃ.પરાશીર્ણસ્ય.વસિષ્ઠસ્ય.સ્થવિરસ્ય.જજ્ઞે।
``પરાશરઃ.શતયાતુર્.વસિષ્ઠઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
ઇન્દ્રો.અપિ.પરાશર.ઉચ્યતે.પરાશાતયિતા.યાતૂનામ્।
``ઇન્દ્રો.યાતૂનામ્.અભવત્.પરાશરઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
ક્રિવિર્દતી.વિકર્તનદન્તી।
``યત્રા.વો.દિદ્યુદ્રદતિ.ક્રિવિર્દતિઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
કરૂલતી.કૃત્તદતી।
અપિ.વા.દેવમ્.કંચિત્.કૃત્તદન્તમ્.દૃષ્ટ્વા.એવમ્.અવક્ષ્યત્।

``વામંવામમ્.ત.આદુરે.દેવો.દદાત્વ્.અર્યમા।
વામમ્.પૂષા.વામમ્.ભગો.વામમ્.દેવઃ.કરૂળતી।(ઋવ્.4,30,24)ઽઽ
વામમ્.વનનીયમ્.ભવત્ય્.આદુરિર્.આદરણાત્।
તત્.કઃ.કરૂળતી।
ભગઃ.પુરસ્તાત્.તસ્યાન્વાદેશ.ઇત્ય્.એકમ્.પૂષા.ઇત્ય્.અપરમ્.સોદન્તકહ્।
``અદન્તકઃ.પૂષાઽઽ
ઇતિ.ચ.બ્રાહ્મણમ્।
``દનો.વિશ.ઇન્દ્ર.મૃધ્રવાચહ્।ઽઽ
દાનમનસો.નો.મનુષ્યાન્.ઇન્દ્ર.મૃદુવાચઃ.કુરુ।
``અવીરામ્.ઇવ.મામ્.અયમ્.શરારુર્.અભિ.મન્યતે।ઽઽ
અબલામ્.ઇવ.મામ્.અયમ્.બાલો.અભિમન્યતે.સંશિશરિષુહ્।
ઇદમ્યુર્.ઇદમ્.કામયમાણહ્।
અથાપિ.તદ્વદ્.અર્થે.ભાષ્યતે।
``વસૂયુર્.ઇન્દ્રોઽઽ
વસુમાન્.ઇત્ય્.અત્ર.અર્થહ્।
``અશ્વયુર્ગવ્યૂ.રથયુર્.વસૂયુર્.ઇન્દ્રઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।

``કિમ્.તે.કૃણ્વન્તિ.કીકઋએષુ.ગાવો.નાશિરમ્.દુહ્રે.ન.તપન્તિ.ઘર્મમ્।
આ.નો.ભર.પ્રમગન્દસ્ય.વેદો.નૈચાશાખમ્.મઘવન્રન્ધયા.નહ્।(ઋવ્.3,53,14)ઽઽ
કિમ્.તે.કુર્વન્તિ.કીકઋએષુ.ગાવહ્।
કીકઋઆ.નામ.દેશો.અનાર્યનિવાસહ્।
કીકઋઆઃ.કિંકૃતાઃ.કિમ્.ક્રિયાભિર્.ઇતિપ્રેપ્સા.વા।
નૈવ.ચાશિરમ્.દુહ્રે.ન.તપન્તિ.ઘર્મમ્.હર્મ્યમ્।
આહર.નઃ.પ્રમગન્દસ્ય.ધનાનિ।
મગન્દઃ.કુસીદી।
માઙ્ગદો.મામાગમિષ્યતીતિ.ચ.દદાતિ।
તદ્.અપત્યમ્.પ્રમગન્દો.અત્યન્તકુસીદિકુલીનહ્।પ્રમદકો.વા.યો.અયમ્.એવ.અસ્તિ.લોકો.ન.પર.ઇતિ.પ્રેપ્સુહ્।
પણ્ડકો.વા।
પણ્ડકઃ.પણ્ડગઃ.પ્રાર્દકો.વા.પ્રાર્દયત્ય્.આણ્ડૌ।
આણ્ડાવાણી.ઇવ.વ્રીડયતિ.તત્સ્થમ્।
નૈચાશાખમ્.નીચાશાખો.નીચૈહ્શાખહ્।
શાખાઃ.શક્નોતેહ્।
આણિર્.અરણાત્।
તમ્.નો.મઘવન્રન્ધયેતિ।
રધ્યતિર્.વશગમને।
બુન્દ.ઇષુર્.ભવતિ.બુન્દો.વા.ભિન્દો.વા.ભયદો.વા.ભાસમાનો.દ્રવતીતિ.વા।

``તુવિક્ષમ્.તે.સુકૃતમ્.સૂમયમ્.ધનુઃ.સાધુર્બુન્દો.હિરણ્યયહ્।
ઉભા.તે.બાહૂ.રણ્યા.સુસંસ્કૃત.ઋદૂપે.ચિદૃદૂવૃધા।(ઋવ્.8,77,11)ઽઽ
તુવિક્ષમ્.બહુવિક્ષેપમ્.મહાવિક્ષેપમ્.વા।
તે.સુકૃતમ્.સૂમયમ્.સુસુખમ્.ધનુઃ.સાધયિતા।
તે.બુન્દો.હિરણ્યય.ઉભૌ.તે.બાહૂ.રણ્યૌ.રમણીયૌ.સાંગ્રામ્યૌ.વા।
ઋદૂપે.અર્દનપાતિનૌ.ગમનપાતિનૌ.વા.મર્મણ્ય્.અર્દનવેધિનૌ.ગમનવેધિનૌ.વા।

``નિરાવિધ્યદ્ગિરિભ્ય.આ.ધારયત્પક્વમોદનમ્।
ઇન્દ્રો.બુન્દમ્.સ્વાતતમ્।(ઋવ્.8,77,6)ઽઽ
નિરવિધ્યદ્ગિરિભ્ય.આધારયત્.પક્વમોદનમ્.ઉદકદાનમ્.મેઘમ્।
ઇન્દ્રો.બુન્દમ્.સ્વાતતમ્।
વૃન્દમ્.બુન્દેન.વ્યાખ્યાતમ્.વૃન્દારકશ્.ચ।

``અયમ્.યો.હોતા.કિરુ.સ.યમસ્ય.કમપ્યૂહે.યત્સમઞ્જન્તિ.દેવાહ્।
અહરહર્.જાયતે.માસિમાસ્યથા.દેવા.દિધિરે.હવ્યવાહમ્।(ઋવ્.10,52,3)ઽઽ
અયમ્.યો.હોતા.કર્તા.સ.યમસ્ય.કમપ્યૂહે.અન્નમ્.અભિવહતિ.યત્સમશ્નુવન્તિ.દેવાહ્।
અહરહર્.જાયતે.માસે.માસે.અર્ધમાસે.અર્ધમાસે.વા.અથ.દેવા.નિદધિરે.હવ્યવાહમ્।
ઉલ્બમ્.ઊર્ણોતેર્.વૃણોતેર્.વા।
``મહત્તદ્.ઉલ્બમ્.સ્થવિરમ્.તદ્.આસીદ્ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
ઋબીસમ્.અપગતભાસમ્.અપહૃતભાસમ્.અન્તર્હિતભાસમ્.ગતભાસમ્.વા।

``હિમેન.અગ્નિમ્.ઘ્રંસમ્.અવારયેથામ્પિતુમતીમ્.ઊર્જમ્.અસ્મા.અધત્તમ્।
ઋબીસે.અત્રિમ્.અશ્વિના.અવનીતમ્.ઉન્નિન્યથુઃ.સર્વગણમ્.સ્વસ્તિ।(ઋવ્.1,116,8)ઽઽ
હિમેન.ઉદકેન.ગ્રીષ્માન્તે.અગ્નિમ્.ઘ્રંસમ્.અહરવારયેથામન્નવર્તીમ્.સ.અસ્મા.ઊર્જમ્.અધત્તમઙ્ગયે.યોયમૃબીસે.પૃથિવ્યામ્.અગ્નિર્.અન્તરૌષધિવનસ્પતિષ્વ્.અપ્સુ.તમ્.ઉન્નિન્યથુઃ.સર્વગણમ્.સર્વનામાનમ્।
ગનો.ગણનાદ્.ગુણશ્.ચ।
યદ્.વૃષ્ટ.ઓષધય.ઉદ્યન્તિ.પ્રાણિનશ્.ચ.પૃથિવ્યામ્.તદ્.અશ્વિનો.રૂપમ્.તેન.એનૌ.સ્તૌતિ.સ્તૌતિ।