Nirukta · અધ્યાય 5

``.સસ્નિમ્.અવિન્દચ્.ચરને.નદીનામ્।ઽઽ.સંસ્નાતમ્.મેઘમ્।
``વાહિસ્થો.વામ્.હવાનામ્.સ્તોમો.દૂતો.હુવન્.નરા।ઽઽ.
વોધૃતમો.હ્વાનાનામ્.સ્તોમસ્.દૂતો.હુવન્.નરૌ।
નરા.મનુષ્યા.નૃત્યન્તિ.કર્મસુ।
દૂતો.જવતેર્.વા.દ્રવતેર્.વા.વારયતેર્.વા।
``દૂતો.દેવાનામ્.અસિ.મર્ત્યાનામ્ઽઽ.ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
વાવશાનો.વસ્તેર્.વા.વાશ્યતેર્.વા।
``સપ્ત.સ્વસૄર્.અરુસીર્.વાવશાનહ્ઽઽ.ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
વાર્યમ્.વૃણોતેર્.વા.અપિ.વરતમમ્।
``તદ્.વાર્યમ્.વૃણીમહે.વરિસ્થમ્.ગોપયત્યમ્।ઽઽ.
તદ્.વાર્યમ્.વૃણીમહે.વર્ષિસ્થમ્.ગોપાયિતવ્યમ્.ગોપાયિતાપ્.યૂયમ્.સ્થ.યુસ્મભ્યમ્.ઇતિ.વા।
અન્ધસ્.ઇત્ય્.અન્ન.નામ.આધ્યાનીયમ્.ભવતિ।
``આમત્રેભિઃ.સિઞ્ચતા.મદ્યમ્.અન્ધહ્।ઽઽ.
આસિઞ્ચત.અમત્રૈર્.મદનીયમ્.અન્ધસ્2।
અમત્રમ્.પાત્રમ્.અમા.અસ્મિન્ન્.અદન્ત્ય્.અમા.પુનર્.અનિર્મિતમ્.ભવતિ।
.પાત્રમ્.પાનાત્।
તમો.અપ્ય્.અન્ધસ્.ઉચ્યતે.ન.અસ્મિન્.ધ્યાન.ભવતિ.ન.દર્શનમ્.અન્ધંતમ.ઇત્ય્.અભિભાસન્તે।
અયમ્.અપિ.ઇતરો.અન્ધ.એતસ્માદ્.એવ।
``પશ્યદ્.અક્ષન્વાન્.ન.વિ.ચેતદ્.અન્ધહ્ઽઽ.ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।

``અસશ્ચન્તી.ભૂરિધારે.પયસ્વતી।ઽઽ.
અસજ્યમાને.ઇતિ.વા.અવ્યુદસ્યન્ત્યાવ્.ઇતિ.વા.બહુ.ધાર1દ્.ઉદકવત્યૌ।
વનુસ્યતિર્.હન્તિ.કર્મા.અનવગત.સંસ્કારો.ભવતિ।
``વનુયામ.વનુસ્યતઽઽ.ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
``દીર્ઘપ્રયજ્યુમતિ.યો.વનુસ્યતિ.વયમ્.જયેમ.પૃતનાસુ.દૂધ્યહ્।ઽઽ
દીર્ઘ.પ્રતત.યજ્ઞમ્.અભિજિઘાંસતિ.યો.વયમ્.તમ્.જયેમ.પૃતનાસુ.દૂધ્યમ્.દુર્ધિયમ્.પાપ.ધિયમ્।
પાપઃ.પાત.પેયાનામ્.પાપત્યમાનો.અવાન્.એવ.પતતિ.ઇતિ.વા.પાપત્યતેર્.વા.સ્યાત્।
તરુસ્યતિર્.અપ્ય્.એવમ્.કર્મા।
``ઇન્દ્રેન.યુજા.તરુસેમ.વૃત્રમ્ઽઽ.ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
ભન્દના.ભન્દતેઃ.સ્તુતિ.કર્મણહ્।
``પુરુપ્રિયો.ભન્દતે.ધામભિઃ.કવિર્2.ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
``સ.ભન્દના.ઉદિયર્તિ.પ્રજાવતીર્ઽઽ.ઇતિ.ચ।
``અન્યેન.મદાહનો.યાહિ.તૂયમ્ઽઽ.
અન્યેન.મદ.હનો.ગચ્છ.ક્ષિપ્રમ્.આહંસિ.ઇવ.ભાષમાના.ઇત્ય્.અસભ્ય.ભાષનાદ્.આહના.ઇવ.ભવત્ય્.એતસ્માદ્.આહનઃ.સ્યાત્।
ઋષિર્.નદો.ભવતિ.નદતેઃ.સ્તુતિ.કર્મણહ્।
``નદસ્ય.મા.રુધતઃ.કામ.આ.ગન્।ઽઽ.
નદનસ્ય.મા.રુધતઃ.કામ.આગમત્.સંરુદ્ધ.પ્રજનનસ્ય.બ્રહ્મચારિન.ઇત્ય્.ઋષિ.પુત્રી.આ.વિલપિતમ્.વેદયન્તે।

``ન.યસ્ય.દ્યાવા.પૃથિવી.ન.ધન્વ.ન.અન્તરિક્ષમ્.ન.અદ્રયઃ.સોમો.અક્ષાહ્।ઽઽ.
અશ્નોતેર્.ઇત્ય્.એકે।
``અનૂપે.ગોમાન્.ગોભિર્.અક્ષાઃ.સોમો.દુગ્ધાભિર્.અક્ષાહ્।ઽઽ.``.લોપાશઃ.સિંહમ્.પ્ર્ત્યઞ્ચમત્સાહ્।
ક્ષિયતિ.નિગમઃ.પૂર્વઃ.ક્ષરતિ.નિગમ.ઉત્તર.ઇત્ય્.એકે।
અનૂપે.ગોમાન્.ગોભિર્.યદા.ક્ષિયત્ય્.અથ.સોમો.દુગ્ધાભ્યઃ.ક્ષરતિ।
સર્વે.ક્ષિયતિ.નિગમા.ઇત્ય્.શાકપૂનિહ્।
શ્વાત્રમ્.ઇતિ.ક્ષિપ્ર.નામ.આશુ.અતનમ્.ભવતિ।
``સ.પતત્રીત્વરમ્.સ્થા.જગદ્.યચ્.\છાત્રમ્.અગ્નિર્.અકૃણોજ્.જાતવેદાહ્।ઽઽ.
સ.પતત્રિ.ચ.ઇત્વરમ્.સ્થાવરમ્.જંગમંશ્.ચ.યત્.તત્.ક્ષિપ્રમ્.અગ્નિર્.અકરોત્.જાતવેદસ્1।
ઊતિર્.અવનાત્।
``આ.ત્વા.રથમ્.યથોતયેઽઽ.ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
હાસમાન1દ્.ઇત્ય્.ઉપરિષ્ટાદ્.વ્યાખ્યાસ્યામહ્।
``વંરકઃ.પદ્ભિર્.ઉપ.સર્વદ્.ઇન્દ્રમ્।ઽઽ.
પાનૈર્.ઇતિ.વા.સ્પાશનૈર્.ઇતિ.વા.(સ્પર્શનૈર્.ઇતિ.વા)।
``સસમ્.ન.પક્વમ્.અવિદત્.શુચન્તમ્।ઽઽ.
સ્વપનમ્.એતત્.માધ્યમિકમ્.જ્યોતિષ્.અનિત્ય.દર્શનમ્.તદ્.ઇવ.અવિદત્.જાજ્વલ્યમાનમ્।
``દ્વિતા.ચ.સત્તા.સ્વધયા.ચ.શમ્ભુહ્।ઽઽ.
દ્વૈધમ્.સત્તા.મધ્યમે.ચ.સ્થાન.ઉત્તમે.ચ।
શમ્ભુઃ.સુખભૂહ્।
``મૃગમ્.ન.વ્રા.મૃગયન્તે।ઽઽ.મૃગમ્.ઇવ.વ્રાત્યાઃ.પ્રૈસાહ્।

વરાહો.મેઘો.ભવતિ.વર.આહારહ્।
``વરમ્.આહારમ્.આહાર્ષીર્ઽઽ.ઇતિ.ચ.બ્રાહ્મણમ્।
``વિધ્યદ્.વરાહમ્.તિરો.અદ્રિમસ્તાઽઽ.ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવત્ય્.અયમ્.અપિ.ઇતરો.વરાહ.એતસ્માદ્.એવ।
વૃહતિ.મૂલાનિ.વરંવરમ્.મૂલમ્.વૃહતિ.ઇતિ.વા।
``વરાહમ્.ઇન્દ્ર.એમુસમ્ઽઽ.ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ.અઙ્ગિરસસ્.અપિ.વરાહા.ઉચ્યન્તે।
``બ્રહ્મનસ્પતિર્.વૃસભિર્.વરાહૈહ્।ઽઽ.
અથ.અપ્ય્.એતે.માધ્યમિકા.દેવ.ગના.વરાહુ1પ્.ઉચ્યન્તે।
``પશ્યન્.હિરન્ય.ચક્રાન્.અયોદંસ્ત્રાન્.વિધાવતો.વરાહૂન્।ઽઽ.
સ્વસરાન્ય્.અહાનિ.ભવન્તિ.સ્વયમ્.સારીઇન્ય્.અપિ.વા.સ્વર્.આદિત્યો.ભવતિ..સ.એનાનિ.સારયતિ।
``ઉસ્રા.ઇવ.સ્વસરાનિઽઽ.ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
શર્યા.અઙ્ગુલયો.ભવન્તિ।
શર્યા.ઇસુ1પ્.શરમય્યહ્।
શરઃ.શૃણાતેહ્।
``શર્યાભિર્.ન.ભરમાનો.ગભસ્તિ.ઓર્ઽઽ.ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
અર્કો.દેવો.ભવતિ.યદ્.એનમ્.અર્ચન્ત્ય્.અર્કો.મન્ત્રો.ભવતિ.યદ્.અનેન.અર્ચન્ત્ય્,.અર્કમ્.અન્નમ્.ભવત્ય્.અર્ચતિ.ભૂતાન્ય્,.અર્કો.વૃક્ષો.ભવતિ.સ.વૃતઃ.કતુકિમન્3।

``ગાયન્તિ.ત્વા.ગાયત્રિનોર્ચન્ત્ય્.અર્કમ્.અર્કિનહ્।
બ્રહ્માનસ્.ત્વા.શતક્રત.ઉદ્વંશમ્.ઇવ.યેમિરે।ઽઽ.
ગાયન્તિ.ત્વા.ગાયત્રિનઃ.પ્રાર્ચન્તિ.તેઽઅર્કમ્.અર્કિનો.બ્રાહ્મણાસ્.ત્વા.શતક્રત.ઉદ્યેમિરે.વંશમ્.ઇવ।
વંશો.વન.શયો.ભવતિ.વનનાત્.શ્રૂયત.ઇતિ.વા।
પવી.રથ.નેમિર્.ભવતિ.યદ્.વિપુનાતિ.ભૂમિમ્।
``ઉત.પવ્યા.રથાનામ્.અદ્રિમ્.ભિન્દન્ત્ય્.ઓજસા।ઽઽ.``.તમ્.મરુતઃ.ક્ષુરપવિના.વ્યયુર્ઽઽ.ઇત્ય્.અપિ.નિગમૌ.ભવતહ્।
વક્ષો.વ્યાખ્યાતમ્।
ધન્વા.અન્તરિક્ષમ્.ધન્વન્ત્ય્.અસ્માદ્.આપહ્।
``તિરો.ધન્વાતિરોચતઽઽ.ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
સિનમ્.અન્નમ્.સિનાતિ.ભૂતાનિ।
``યેન.સ્મા.સિનમ્.ભરથઃ.સખિભ્યહ્ઽઽ.ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
ઇત્થા.અમુથા.ઇત્ય્.એતેન.વ્યાખ્યાતમ્।
સચા.સહ.ઇત્ય્.અર્થહ્।
``વસુભિઃ.સચા.ભુવા।ઽઽ.વસુભિઃ.સહ.ભુવૌ।
ચિદ્.ઇતિ.નિપાતસ્.અનુદાત્તઃ.પુરસ્તાદ્.એવ.વ્યાખ્યાતસ્.અથ.અપિ.પશુ.નામ.ઇહ.ભવત્ય્.ઉદાત્તહ્।
``ચિદ્.અસિ.મનાસિઽઽ.ચિતાસ્.ત્વયિ.ભોગાશ્.ચેતયસ.ઇતિ.વા।
આ.ઇત્ય્.આ.કાર.ઉપસર્ગઃ.પુરસ્તાદ્.એવ.વ્યાખ્યાતસ્.અથ.અપ્ય્.અધ્યર્થે.દૃશ્યતે।
``અભ્ર.આમ્.અપહ્।ઽઽ.અભ્રે.આ.અપહ્।
અપસ્.અભ્રેઽઅધિ.ઇતિ।
દ્યુમ્નમ્.દ્યોતતેર્.યશસ્.વા.અન્નમ્.વા।
``અસ્મે.દ્યુમ્નમ્.અધિ.રત્નંશ્.ચ.ધેહિ।ઽઽ.
અસ્માસુ.દ્યુમ્નંશ્.ચ.રત્નંશ્.ચ.ધેહિ।

પવિત્રમ્.પુનાતેર્.મન્ત્રઃ.પવિત્રમ્.ઉચ્યતે।
``યેન.દેવાઃ.પવિત્રેન.આત્માનમ્.પુનતે.સદાઽઽ.ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
રશ્મયઃ.પવિત્રમ્.ઉચ્યન્તે।
``શતપવિત્રાઃ.સ્વધયા.મદન્તીહ્।
બહુ.ઉદકાહ્।
અગ્નિઃ.પવિત્રમ્.ઉચ્યતે.વાયુઃ.પવિત્રમ્.ઉચ્યતે.સોમઃ.પવિત્રમ્.ઉચ્યતે.સૂર્યઃ.પવિત્રમ્.ઉચ્યત.ઇન્દ્રઃ.પવિત્રમ્.ઉચ્યતે।
``અગ્નિઃ.પવિત્રમ્.સ.મા.પુનાતુ।
વાયુઃ.સોમઃ.સૂર્ય.ઇન્દ્રહ્।
પવિત્રમ્.તે.મા.પુનન્તુ।ઽઽ.ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
તોદસ્.તુદ્યતેહ્।

``પુરુ.ત્વા.દાશ્વાન્.વોચેરિર્.અગ્ને.તવ.સ્વિદા।
તોદસ્યેવ.શરન.આ.મહસ્ય।ઽઽ.બહુ.દાશ્વાંસ્.ત્વામ્.એવ.અભિહ્વયામ્ય્.અરિર્.અમિત્ર.ઋચ્છતેર્.ઈશ્વરસ્.અપ્ય્.અરિર્.એતસ્માદ્.એવ।
યદ્.અન્ય.દેવત્યા.અગ્નિ7.આહુતયઃ.હૂયન્ત.ઇત્ય્.એતદ્.દૃષ્ટ્વા.એવમ્.અવક્ષ્યત્।
તોદસ્ય.ઇવ.શરન.આ.મહસ્ય।
તુદસ્ય.ઇવ.શરનેઽઅધિ.મહતહ્।
સ્વઞ્ચાઃ.સુ.અઞ્ચનહ્।
``આજુહ્વાનો.ઘૃતપૃષ્ઠઃ.સ્વઞ્ચાહ્।ઽઽ.ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
શિપિવિસ્તો.વિસ્નુર્.ઇતિ.વિસ્નોર્.દ્વે.નામની.ભવતહ્।
કુત્સિત.અર્થીયમ્.પૂર્વમ્.ભવતિ.ઇત્ય્.ઔપમન્યવહ્।

``કિમ્.ઇત્.તે.વિસ્નો.પરિચક્ષ્યમ્.ભૂત્.પ્ર.યદ્.વવક્ષે.શિપિવિસ્તો.અસ્મિ।
મા.વર્પો.અસ્મદ્.અપ.ગૂહ.એતદ્.યદ્.અન્યરૂપઃ.સમિથે.બભૂથ।ઽઽ.
કિમ્.તે.વિસ્નુ8ઽઅપ્રખ્યાતમ્.એતદ્.ભવત્ય્.અપ્રખ્યાપનીયમ્.યન્.નઃ.પ્રબ્રૂસે.શેપ.ઇવ.નિર્વેસ્તિતસ્.અસ્મિ.ઇત્ય્.અપ્રતિપન્ન.રશ્મિહ્।
અપિ.વા.પ્રશંસા.નામ.એવ.અભિપ્રેતમ્.સ્યાત્.કિમ્.તે.વિસ્નુ8.પ્રખ્યાતમ્.એતદ્.ભવતિ.પ્રખ્યાપનીયમ્.યદ્.ઉત.પ્રબ્રૂસે.શિપિવિસ્તસ્.અસ્મિ.ઇતિ.પ્રતિપન્ન.રશ્મિહ્।
શિપિ1પ્ઽઅત્ર.રશ્મિ1પ્.ઉચ્યન્તે.તૈર્.આવિસ્તો.ભવતિ।
મા.વર્પો.અસ્મદ્.અપ.ગૂહ.એતત્।
વર્પસ્.ઇત્ય્.રૂપ.નામ.વૃણોતિ.ઇતિ.સતહ્।
યદ્.અન્ય.રુપઃ.સમિથે.સંગ્રામે.ભવસિ.સમ્યત.રશ્મિહ્।
તસ્ય.ઉત્તરા.ભુયસે.નિર્વચનાય।

``પ્ર.તત્.તે.અદ્ય.શિપિવિસ્ત.નામાર્યઃ.શંસામ્.વયુનાનિ.વિદ્વાન્।
તમ્.ત્વા.ગૃણામિ.તવસમ્.અતવ્યાન્.ક્ષયન્તમ્.અસ્ય.રજસઃ.પરાકે।ઽઽ.
તત્.તેઽઅદ્ય.શિપિવિસ્ત.નામ.અર્યઃ.પ્રશંસામ્ય્,.અર્યસ્.અહમ્.અસ્મિ.ઈશ્વરઃ.સ્તોમાનામ્,.અર્યસ્.ત્વમ્.અસિ.ઇતિ.વા,.તમ્.ત્વા.સ્તૌમિ.તવસમ્.અતવ્યાંસ્,.તવસ.ઇતિ.મહતો.નામધેયમ્,.ઉદિતો.ભવતિ,.નિવસન્તમ્.અસ્ય.રજસઃ.પરાકે.પરાક્રાન્તે।

આઘૃણિર્.આગત.હૃણિહ્।
``આઘૃણે.સમ્.સચાવહૈ।ઽઽ.આગત.હૃણ1દ્.સંસેવાવહૈ।
પૃથુ.જ્રયાઃ.પૃથુ.જવહ્।
``પૃથુ.જ્રયા.અમિનાદ્.આયુર્.દસ્યોહ્।ઽઽ.
પ્રામાપયદ્.આયુસ્.દસ્યોહ્।

``અગ્નિમ્.નરો.દીધિતિભિર્.અરન્યોર્.હસ્તચ્યુતી.જનયન્ત.પ્રશસ્તમ્।
દૂરેદૃશમ્.ગૃહપતિમ્.અથર્યુમ્।ઽઽ.
દીધિતિ1પ્.અઙ્ગુલયો.ભવન્તિ,.ધીયન્તે.કર્મસુ,.અરની.પ્રત્યૃત.એને.અગ્નિહ્,.સમરનાત્.જાયત.ઇતિ.વા,.હસ્ત.ચ્યુતી.હસ્ત.પ્રચ્યુતિ.આ,.જનયન્ત.પ્રશસ્તમ્.દૂરે.દર્શનમ્.ગૃહપતિમ્.અતનવન્તમ્।

``એકયા.પ્રતિધા.અપિબત્.સાકમ્.સરાંસિ.ત્રિશતમ્।
ઇન્દ્રઃ.સોમસ્ય.કાનુકા।ઽઽ.
એકેન.પ્રતિધાનેન.અપિબત્.સાકમ્.સહ.ઇત્ય્.અર્થહ્।
ઇન્દ્રઃ.સોમસ્ય.કાનુકા,.કાન્તકાનિ.ઇતિ.વા.ક્રાન્તકાનિ.ઇતિ.(વા.કૃતકાનિ.ઇતિ).વા.ઇન્દ્રઃ.સોમસ્ય.કાન્ત.ઇતિ.વા.કને.ઘાત.ઇતિ.વા.કને.હતઃ.કાન્તિ.હતહ્।
તત્ર.એતદ્.યાજ્ઞિકા.વેદયન્તે.ત્રિંશદ્.ઉક્થ.પાત્રાનિ.માધ્યન્દિને.સવન.એક.દેવતાનિ.તાન્ય્.એતસ્મિન્.કાલ.એકેન.પ્રતિધાનેન.પિબન્તિ.તાન્ય્.અત્ર.સરસ્1પ્.ઉચ્યન્તે।
ત્રિંશત્.અપર.પક્ષસ્ય.અહોરાત્રાસ્.ત્રિંશત્.પૂર્વ.પક્ષસ્ય.ઇતિ.નૈરુક્તાસ્,.તદ્.યા.એતાશ્.ચાન્દ્રમસ્ય.આગામિન્ય.આપો.ભવન્તિ.રશ્મિ1પ્.તા.અપર.પક્ષે.પિબન્તિ.તથા.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
``યમક્ષિતિમ્.અક્ષિતયઃ.પિબન્તિ.ઇતિ।ઽઽ.તમ્.પૂર્વ.પક્ષ.આપ્યાયયન્તિ.તથા.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
``યથા.દેવા.અંશુમ્.આપ્યાયયન્તિ.ઇતિ।ઽઽ.
અધ્રિગુર્.મન્ત્રો.ભવતિ,.ગવિ.અધિકૃતત્વાદ્.અપિ.વા.પ્રશાસનમ્.એવ.અભિપ્રેતમ્.સ્યાત્.તત્.શબ્દવત્ત્વાદ્.ઽઽ.અધ્રિગો.શમીધ્વમ્.સુશમિ.શમીધ્વમ્.શમીધ્વમ્.અધ્રિગવ્.ઇતિ।ઽઽ.
અગ્નિર્.અપ્ય્.અધ્રિગુર્.ઉચ્યતે।
``તુભ્યમ્.શ્ચોતન્ત્ય્.અધ્રિગો.શચીવહ્।ઽઽ.
અધૃત.ગમન.કર્મવન્।
ઇન્દ્રો.અપ્ય્.અધ્રિગુર્.ઉચ્યતે।
``અધ્રિગવ.ઓહમ્.ઇન્દ્રાયઽઽ.ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
આઙ્ગૂસઃ.સ્તોમ.આઘોસહ્।
``એન.આઙ્ગૂસેન.વયમ્.ઇન્દ્રવન્તહ્।ઽઽ.અનેન.સ્તોમેન.વયમ્.ઇન્દ્રવન્તહ્।

``આપાન્તમન્યુસ્.તૃપલપ્રભર્મા.ધુનિઃ.શિમીવાન્.શરુમાન્.ઋજીસી।
સોમો.વિશ્વાન્યતસા.વનાનિ.નાર્વાગ્.ઇન્દ્રમ્.પ્રતિમાનાનિ.દેભુહ્।ઽઽ.
આપાતિત.મન્યુસ્.તૃપ્ર.પ્રહારી.ક્ષિપ્ર.પ્રહારી.સૃપ્ર.પ્રહારી.સોમો.વા.ઇન્દ્રો.વા।
ધુનિર્.ધૂનોતેહ્।
શિમીતિ.કર્મ.નામ.શમયતેર્.વા.શક્નોતેર્.વા।
ઋજીસી.સોમો.યત્.સોમસ્ય.પૂયમાનસ્ય.અતિરિચ્યતે.તદ્.ઋજીસમ્.અપાર્જિતમ્.ભવતિ.તેન.ઋજીસી.સોમસ્।
અથ.અપ્ય્.ઐન્દ્રો.નિગમો.ભવતિ।
``ઋજીસી.વજ્રીઽઽ.ઇતિ।
હરિ.ઓર્.અસ્ય.સ.ભાગો.ધાનાશ્.ચ.ઇતિ।
ધાના.ભ્રાસ્ત્રે.ભવન્તિ.ફલે.હિતા.ભવન્તિ.ઇતિ.વા।
``બબ્ધામ્.તે.હરી.ધાના.ઉપ.ઋજીસમ્.જિઘ્રતામ્ઽઽ.ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
આદિના.અભ્યાસેન.ઉપહિતેન.ઉપધામ્.આદત્તે।
બભસ્તિર્.અત્તિ.કર્મા।
સોમઃ.સર્વાણ્ય્.અતસાનિ.વનાનિ।
ન.અર્વાક્.ઇન્દ્રમ્.પ્રતિમાનાનિ.દભ્નુવન્તિ,.યૈર્.એનમ્.પ્રતિમિમતે.ન.એનમ્.તાનિ.દભ્નુવન્ત્ય્.અર્વાક્.એવ.એનમ્.અપ્રાપ્ય.વિનશ્યન્તિ.ઇતિ।
ઇન્દ્ર.પ્રધાના.ઇત્ય્.એકે.નૈઘણ્ટુકમ્.સોમ.કર્મ,.ઉભય.પ્રધાના.ઇત્ય્.અપરમ્।
શ્મશા.શુ.અશ્નુત.ઇતિ.વા.શ્મ.અશ્નુત.ઇતિ.વા।
``અવ.શ્મશા.રુધદ્.વાહ્।ઽઽ.
અવારુધત્.શ્મશા.વાર્.ઇતિ।

ઉર્વશી.અપ્સરસ્1.ઉરુ.અભ્યશ્નુત.ઊરુભ્યામ્.અશ્નુત.ઉરુર્.વા.વશસ્.અસ્યાહ્।
અપ્સરસ્1.અપ્.સારિની।
અપિ.વા.અસ્પસ્.ઇતિ.રૂપ.નામા।
અપ્સાતેર્.અપ્સાનીયમ્.ભવત્ય્।
આદર્શનીયમ્.વ્યાપનીયમ્.વા।
સ્પસ્તમ્.દર્શનીયા.ઇતિ.શાકપૂનિર્।
યદ્.અપ્સસ્.ઇત્ય્.અભક્ષસ્ય।
અપ્સો.નામ.ઇતિ.વ્યાપિનસ્।
તદ્રા.ભવતિ.રૂપવતી।
તદ્.અનયા.અત્તમ્.ઇતિ.વા.તદ્.અસ્યૈ.દત્તમ્.ઇતિ.વા।
તસ્યા.દર્શનાત્.મિત્રા.વરુણયો.રેતશ્.ચસ્કન્દ।
તદ્.અભિવાદિન્ય્ય્.એષા.ઋચ્.ભવતિ।

``ઉતાસિ.મૈત્રાવરુણો.વસિષ્ઠોર્.વશ્યા.બ્રહ્મન્મનસો.અધિ.જાતહ્।
દ્રપ્સમ્.સ્કન્નમ્.બ્રહ્મણા.દૈવ્યેન.વિશ્વે.દેવાઃ.પુષ્કરે.ત્વાદદન્ત।(ઋવ્.7,33,11)ઽઽ
અપ્ય્.અસિ.મૈત્રાવરુણો.વસિષ્ઠોર્.વશ્યા.બ્રહ્મન્.મનસો.અધિજાતહ્।
દ્રપ્સમ્.સ્કન્નમ્.બ્રહ્મણા.દૈવ્યેન।
દ્રપ્સઃ.સમ્ભૃતઃ.પ્સાનીયો.ભવતિ।
સર્વે.દેવાઃ.પુષ્કરે.ત્વાધારયન્ત।
પુષ્કરમ્.અન્તરિક્ષમ્.પોષતિ.ભૂતાન્ય્.ઉદકમ્.પુષ્કરમ્.પૂજાકરમ્.પૂજયિતવ્યમ્।
ઇદમ્.અપિ.ઇતરત્.પુષ્કરમ્.એતસ્માદ્.એવ.પુષ્કરમ્.વપુષ્કરમ્.વા.પુષ્પમ્.પુષ્યતેહ્।
વયુનમ્.વેતેઃ.કાન્તિર્.વા.પ્રજ્ઞા.વા।

``સ.ઇત્.તમો.અવયુનમ્.તતન્વત્.સૂર્યેણ.વયુનવચ્.ચકાર।
સ.તમો.અપ્રજ્ઞાનમ્.તતન્વત્.સ.તમ્.સૂર્યેણ.પ્રજ્ઞાનવચ્.ચકાર।(ઋવ્.6,21,3)ઽઽ
વાજ.પસ્ત્યમ્.વાજ.પતનમ્।
``સનેમ.વાજ.પસ્ત્યમ્.(ઋવ્.9,98,12)ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
વાજ.ગન્ધ્યમ્.ગધ્યત્ય્.ઉત્તરપદમ્।
``અશ્યામ.વાજ.ગન્ધમ્.(ઋવ્.9,98,12)ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
ગધ્યમ્.ગૃહ્ણાતેહ્।
``ઋજ્રા.વાજમ્.ન.ગધ્યમ્.યુયૂંષન્.(ઋવ્.4,16,11)ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
ગધ્યતિર્.મિશ્રીભાવ.કર્મા।
``આગધિતા.પરિગધિતા.(ઋવ્.1,126,6)ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
કૌરયાણઃ.કૃતયાનહ્।
``પાકસ્થામા.કૌરયાણઃ.(ઋવ્.8,3,21)ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
તૌરયાણસ્.તૂર્ણયાનહ્।
``સ.તૌરયાણ.ઉપ.યાહિ.યજ્ઞમ્.મરુદ્ભિર્.ઇન્દ્ર.સખિભિઃ.સજોષાહ્।ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
અહ્રયાણો.અહ્રીતયાનહ્।
``અનુષ્ટુયા.કૃણુહ્ય્.અહ્રયાણઃ.(ઋવ્.4,4,14)ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
હરયાણો.હરમાણયાનહ્।
``રજતમ્.હરયાણઃ.(ઋવ્.8,25,22)ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
``ય.આરિતઃ.કર્મણિકર્મણિ.સ્થિરહ્।ઽઽ
પ્રત્યૃતઃ.સ્તોમાન્।
વ્રન્દી.વ્રન્દતેર્.મૃદૂભાવ.કર્મણહ્।

``નિ.યદ્.વૃણક્ષિ.શ્વસનસ્ય.મૂર્ધનિ.શુષ્ણસ્ય.ચિદ્.વ્રન્દિનો.રોરુવદ્વના।(ઋવ્.1,54,5)ઽઽ
નિવૃણક્ષિ.યત્.શ્વસનસ્ય.મૂર્ધનિ.શબ્દકારિણઃ.શુષ્ણસ્ય.આદિત્યસ્ય.ચ.શોષયિતૂ.રોરૂયમાણો.વનાનિ.ઇતિ.વા.વધેન.ઇતિ.વા।
``અવ્રદન્ત.વીળિતા.(ઋવ્.2,24,3)ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
વીડયતિશ્.ચ.વ્રીડયતિશ્.ચ.વ્રીડયતિશ્.ચ.સંસ્તમ્ભકર્માણૌ.પૂર્વેણ.સમ્પ્રયુજ્યેતે।
નિષ્ષપી.સ્ત્રી.કામો.ભવતિ.વિનિર્ગત.પસાહ્।
પસઃ.સપતેઃ.સ્પૃશતિ.કર્મણહ્।
``મા.નો.મઘેવ.નિષ્ષપી.પરા.દાહ્।(ઋવ્.1,104,5)ઽઽ
સ.યથા.ધનાનિ.વિનાશયતિ.મા.નસ્ત્વમ્.તથા.પરાદાહ્।
તૂર્ણાશમ્.ઉદકમ્.ભવતિ.તૂર્ણમ્.અશ્નુતે।
``તૂર્ણાશમ્.ન.ગિરેર્.અધિ.(8,32,4)ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
ક્ષુમ્પમ્.અહિચ્છત્રકમ્.ભવતિ.યત્.ક્ષુભ્યતે।

``કદા.મર્તમ્.અરાધસમ્.પદા.ક્ષુમ્પમ્.ઇવ.સ્ફુરત્।
કદા.નઃ.શુશ્રવદ્ગિર.ઇન્દ્રો.અઙ્ગ।(ઋવ્.1,84,8)ઽઽ
કદા.મર્તમ્.અનારાધયન્તમ્.પાદેન.ક્ષુમ્પમ્.ઇવ.અવસ્ફુરિષ્યતિ.કદા.નઃ.શ્રોષ્યતિ.ચ.ગિર.ઇન્દ્રો.અઙ્ગ।
અઙ્ગ.ઇતિ.ક્ષિપ્રનામ.અઞ્ચિતમ્.એવ.અઙ્કિતમ્.ભવતિ।
નિચુમ્પુણઃ.સોમો.નિચાન્તપૃણો.નિચમનેન.પ્રીણાતિ।

પત્નીવન્તઃ.સુતા.ઇમ.ઉશન્તો.યન્તિ.વીતયે।
અપામ્.જગ્મિર્નિચુમ્પુણહ્।(ઋવ્.8,93,22)ઽઽ
પત્નીવન્તઃ.સુતા.ઇમે.અદ્ભિઃ.સોમાઃ.કામયમાના.યન્તિ.વીતયે.પાનાય.અપામ્.ગન્તા.નિચુમ્પુણહ્।
સમુદ્રો.અપિ.નિચુમ્પુણ.ઉચ્યતે.નિચમનેન.પૂર્યતે।
અવભૃથો.અપિ.નિચુમ્પુણ.ઉચ્યતે.નીચૈર્.અસ્મિન્.ક્વણન્તિ.નીચૈર્.દધતિ.ઇતિ.વા।
``અવભૃથ.નિચુમ્પુણઃ.(વ્ષ્.3,48)ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
નિચુમ્પુણ.નિચુઙ્કુણ.ઇતિ.ચ।
પદિર્.ગન્તુર્.ભવતિ.યત્.પદ્યતે।

``સુગુરસત્.સુહિરણ્યઃ.સ્વશ્વો.બૃહદ્.અસ્મૈ.વય.ઇન્દ્રો.દધાતિ।
યસ્.ત્વ્.આયન્તમ્.વસુના.પ્રાતરિત્વો.મુક્ષીજયા.ઇવ.પદિમ્.ઉત્સિનાતિ।(ઋવ્.1,125,2)ઽઽ
સુગુર્.ભવતિ.સુહિરણ્યઃ.સ્વશ્વો.મહચ્.ચ.અસ્મૈ.વય.ઇન્દ્રો.દધાતિ.યસ્.ત્વ્.આયન્તમ્.અન્નેન।
પ્રાતર્.આગામિન્ન્.અતિથે.મુક્ષીજયા.ઇવ.પદિમ્.ઉત્સિનાતિ।
કુમારો.મુક્ષીજા.મોચનાચ્.ચ.સયનાચ્.ચ.તતનાચ્.ચ।
પાદુઃ.પદ્યતેહ્।
``આવિઃ.સ્વઃ.કૃણુતે.ગૂહતે.બુસમ્.સ.પાદુર્.અસ્ય.નિર્ણિજો.ન.મુચ્યતે।(ઋવ્.10,27,24)ઽઽ
આવિષ્કુરુતે.ભાસમ્.આદિત્યો.ગૂહતે.બુસમ્।
બુસમ્.ઇત્ય્.ઉદક.નામ.બ્રવીતેઃ.શબ્દ.કર્મણો.ભ્રંશતેર્.વા.યદ્.વર્ષન્.પાતયત્ય્.ઉદકમ્.રશ્મિભિસ્.તત્.પ્રત્યાદત્તે।

વૃકશ્.ચન્દ્રમા.ભવતિ.વિવૃત.જ્યોતિષ્કો.વા.વિકૃત.જ્યોતિષ્કો.વા.વિક્રાન્ત.જ્યોતિષ્કો.વા।

``અરુણો.માસકૃદ્.વૃકઃ.પથા.યન્તમ્.દદર્શ.હિ।
ઉજ્જિહીતે.નિચાય્યા.તષ્ટેવ.પૃષ્ટ્યામયી.વિત્તમ્.મે.અસ્ય.રોદસી।(ઋવ્.1,105,18)ઽઽ
અરુણ.આરોચનો.માસકૃન્.માસાનાંશ્.ચ.અર્ધમાસાનાંશ્.ચ.કર્તા.ભવતિ.ચન્દ્રમાહ્।
વૃકઃ.પથા.યન્તમ્.દદર્શ.નક્ષત્ર.ગણમ્।
અભિજિહીતે.નિચાય્ય.યેન.યેન.યોક્ષ્યમાણો.ભવતિ.ચન્દ્રમાહ્।
તક્ષ્ણુવન્ન્.ઇવ.પૃષ્ટ.રોગી।
જાનીતમ્.મે.અસ્ય.દ્યાવાપૃથિવ્યાવ્.ઇતિ।
આદિત્યો.અપિ.વૃક.ઉચ્યતે.યદ્.આવૃઙ્ક્તે।
``અજોહવીદ્.અશ્વિના.વર્તિકા.વામાસ્નો.યત્.સીમ્.અમુઞ્ચતમ્.વૃકસ્ય।(ઋવ્.1,117,16)ઽઽ
ઉરણમથિહ્।
ઉરણ.ઊર્ણાવાન્.ભવત્ય્.ઊર્ણા.પુનર્.વૃણોતેર્.ઊર્ણોતેર્.વા।
વૃદ્ધ.વાશિન્ય્.અપિ.વૃક્ય્.ઉચ્યતે।
``શતમ્.મેષાન્.વૃક્યે.ચક્ષદાનમ્.ઋજ્રાશ્વમ્.તમ્.પિતાન્ધંશ્.ચકાર।(ઋવ્.1,116,16)ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
જોષવાકમ્.ઇત્ય્.અવિજ્ઞાત.નામધેયમ્.જોષયિતવ્યમ્.ભવતિ।

``ય.ઇન્દ્રાગ્ની.સુતેષુ.વામ્.સ્તવત્તેષ્વ્.ઋતાવૃધા।
જોષવાકમ્.વદતઃ.પજ્રહોષિણા.ન.દેવા.ભસથશ્.ચન।(ઋવ્.6,59,4)ઽઽ
ય.ઇન્દ્ર.અગ્ની.સુતેષુ.વામ્.સોમેષુ.સ્તૌતિ.તસ્ય.અશ્નીથો.અથ.યોયમ્.જોષવાકમ્.વદતિ.વિજઞ્જપઃ.પ્રાર્જિતહોષિણૌ.ન.દેવૌ.તસ્ય.અશ્નીથહ્।
કૃત્તિઃ.કૃન્તતેર્.યશો.વાન્નમ્.વા।
``મહીવ.કૃત્તિઃ.શરણા.ત.ઇન્દ્ર।(ઋવ્.8,90,6)ઽઽ
સુમહત્.ત.ઇન્દ્ર.શરણમ્.અન્તરિક્ષે.કૃત્તિર્.ઇવ.ઇતિ।
ઇયમ્.અપિ.ઇતરા.કૃત્તિર્.એતસ્માદ્.એવ.સૂત્રમય્ય્.ઉપમાર્થે.વા।
``કૃત્તિમ્.વસાન.આ.ચર.પિનાકમ્.બ્ર્ભ્રદા.ગહિ।(વ્ષ્.16,51)ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
શ્વઘ્ની.કિતવો.ભવતિ.સ્વમ્.હન્તિ.સ્વમ્.પુનર્.આશ્રિતમ્.ભવતિ।
``કૃતમ્.ન.શ્વઘ્ની.વિ.ચિનોતિ.દેવને।(ઋવ્.10,43,5)ઽઽ
કૃતમ્.ઇવ.શ્વઘ્ની.વિચિનોતિ.દેવને।
કિતવઃ.કિમ્.તવાસ્તિ.ઇતિ.શબ્દ.અનુકૃતિઃ.કૃતવાન્.વા.આશીર્.નામકહ્।
સમમ્.ઇતિ.પરિગ્રહ.અર્થીયમ્.સર્વનામ.અનુદાત્તમ્।

``મા.નઃ.સમસ્ય.દૂઢ્યઃ.પરિદ્વેષસો.અંહતિહ્।
ઊર્મિર્.ન.નાવમ્.આ.વધીત્.(ઋવ્.8,75,9)।ઽઽ
મા.નઃ.સર્વસ્ય.દુર્ધિયઃ.પાપધિયઃ.સર્વતો.દ્વેષસો.અંહતિર્.ઊર્મિર્.ઇવ.નાવમ્.આવધીત્।
ઊર્મિર્.ઊર્ણોતેર્.નૌઃ.પ્રણોત્તવ્યા.ભવતિ.નમતેર્.વા।
તત્.કથમ્.અનુદાત્ત.પ્રકૃતિ.નામ.સ્યાદ્.દૃષ્ટવ્યયમ્.તુ.ભવતિ।
``ઉતો.સમસ્મિન્.ના.શિશીહિ.નો.વસો.(ઋવ્.8,21,8)ઽઽ
ઇતિ.સપ્તમ્યામ્।
શિશીતિર્.દાનકર્મા।
``ઉરુષ્યા.ણો.અઘાયતઃ.સમસ્માદ્.(ઋવ્.5,24,3)ઽઽ
ઇતિ.પઞ્ચમ્યામ્।
ઉરુષ્યતી.રક્ષાકર્મા।
અથાપિ.પ્રથમા.બહુવચને।
``નભન્તામ્.અન્યકે.સમે.(ઋવ્.8,39-41;.1-10)ઽઽ

``દવિષા.જારો.અપામ્.પિપર્તિ.પપુરિર્.નરા।
પિતા.કુઋઅસ્ય.ચર્ષણિહ્।(ઋવ્.1,46,4)ઽઽ
હવિષાપામ્.જરયિતા.પિપર્તિ.પપુરિર્.ઇતિ.પૃણાતિ.નિગમૌ.વા.પ્રીણાતિ.નિગમૌ.વા।
પિતા.કૃતસ્ય.કર્મણશ્.ચાયિતા.આદિત્યહ્।
શમ્બ.ઇતિ.વજ્રનામ.શમયતેર્.વા.શાતયતેઇ.વા।
``ઉગ્રો.યઃ.શમ્બઃ.પુરુહૂત.તેન।(ઋવ્.10,42,7)ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
કુપયઃ.કપૂયા.ભવન્તિ।
કપૂયમ્.ઇતિ.પુનાતિ.કર્મ.કુત્સિતમ્.દુષ્પૂયમ્.ભવતિ।

``પૃથક્.પ્રાયન્.પ્રથમા.દેવ.હૂતયો.અકૃણ્વત.શ્રવસ્યાનિ.દુષ્ટરા।
ન.યે.શેકુર્.યજ્ઞિયામ્.નાવમ્.આરુહમ્.ઈર્મ.એવ.તે.ન્યવિશન્ત.કેપયહ્।(ઋવ્.10,44,6)ઽઽ
પૃથક્.પ્રાયન્.પૃથક્.પ્રથતેઃ.પ્રથમા.દેવ.હૂતયો.યે.દેવાન્.આહ્વયન્ત।
અકુર્વત.શ્રવણીયાનિ.યશાંસિ.દુરનુકરાણ્ય્.અન્યૈર્।
યે.અશક્નુવન્.યજ્ઞિયામ્.નાવમ્.આરોઢુમ્।
અથ.યે.ન.અશક્નુવન્.યજ્ઞિયામ્.નાવમ્.આરોઢુમ્।
ઈર્મ.એવ.તે.ન્યવિશન્ત.ઇહ.એવ.તે.ન્યવિશન્ત.ઋણે.હૈવ.તે.ન્યવિશન્ત.અસ્મિન્ન્.એવ.લોક.ઇતિ.વા।
ઈર્મ.ઇતિ.બાહુનામ.સમીરિતતરો.ભવતિ।
``એતા.વિશ્વા.સવના.તૂતુમા.કૃષે.સ્વયમ્.સૂનો.સહસો.યાનિ.દધિષે।(ઋવ્.10,50,6)ઽઽ
એતાનિ.સર્વાણિ.સ્થાનાનિ.તૂર્ણમ્.ઉપાકુરુષે.સ્વયમ્.બલસ્ય.પુત્ર.યાનિ.ધત્સ્વ।
અંસત્રમ્.અંહસસ્.ત્રાણમ્.ધનુર્.વા.કવચમ્.વા.કવચમ્.કુ.અઞ્ચિતમ્.ભવતિ.કાઞ્ચિતમ્.ભવતિ.કાયે.અઞ્ચિતમ્.ભવતિ.ઇતિ.વા।

``પ્રીણીત.અશ્વાન્.હિતમ્.જયાથ.સ્વસ્તિ.વાહમ્.રથમિત્.કૃણુધ્વમ્।
દ્રોણાહાવમ્.અવતમ્.અશ્મ.ચક્રમ્.અંસત્ર.કોશમ્.સિઞ્ચતા.નૃપાણમ્।(ઋવ્.10,101,7)ઽઽ
પ્રીણીત.અશ્વાન્.સુહિતમ્.જયથ.જયનમ્.વો.હિતમ્.અસ્તુ.સ્વસ્તિ.વાહનમ્.રથમ્.કુરુધ્વમ્।
દ્રોણાહાવમ્.દ્રોણમ્.દ્રુમમયમ્.ભવત્ય્.આહાવ.આહ્વાનાદ્.આવહ.આવહનાત્।
અવતો.અવાતિતો.મહાન્.ભવત્ય્.અશ્મ.ચક્રમ્.અશન.ચક્રમ્.અસન.ચક્રમ્.ઇતિ.વા.અંસત્ર.કોશમ્.અંસત્રાણિ.વઃ.કોશ.સ્થાનીયાનિ.સન્તુ।
કોશઃ.કુષ્ણાતેર્.વિકુષિતો.ભવત્ય્।
અયમ્.અપિ.ઇતરઃ.કોશ.એતસ્માદ્.એવ.સંચય.આચિતમાત્રો.મહાન્.ભવતિ।
સિઞ્ચત.નૃપાણમ્.નર.પાણમ્.કૂપ.કર્મણા.સંગ્રામમ્.ઉપમિમીતે।
કાકુદમ્.તાલ્વ્.ઇત્ય્.આચક્ષતે.જિહ્વા.કોકુવા.સાસ્મિન્.ધીયતે.જિહ્વા.કોકુવા.કોકૂયમાના.વર્ણાન્.નુદતિ.ઇતિ.વા.કોકૂયતેર્.વા.સ્યાચ્.શબ્દ.કર્મણહ્।
જિહ્વા.જોહુવા।
તાલુ.તરતેસ્.તીર્ણતમમ્.અઙ્ગમ્.લતતેર્.વા.સ્યાદ્.લમ્બ.કર્મણો.વિપરીતાદ્.યથા.તલમ્.લતેત્ય્.અવિપર્યયહ્।

``સુદેવો.અસિ.વરુણ.યસ્ય.તે.સપ્ત.સિન્ધવહ્।
અનુક્ષરન્તિ.કાકુદમ્.સૂર્મ્યમ્.સુષિરામ્.ઇવ।(ઋવ્.8,69,12)ઽઽ
સુદેવસ્.ત્વમ્.કલ્યાણ.દેવઃ.કમનીય.દેવો.વા.ભવસિ.વરુણ.યસ્ય.તે.સપ્ત.સિન્ધવઃ.સિન્ધુઃ.સ્રવણાદ્.યસ્ય.તે.સપ્ત.સ્રોતાંસિ.તાનિ.તે.કાકુદમ્.અનુક્ષરન્તિ.સૂર્મિ.કલ્યાણ.ઊર્મિ.સ્રોતઃ.સુષિરમ્.અનુ.યથા।
બીરિટમ્.તૈઋઈકિર્.અન્તરિક્ષમ્.એવમ્.આહ.પૂર્વમ્.વયતેર્.ઉત્તરમ્.ઇરતેર્.વયાંસીરન્ત્ય્.અસ્મિન્.ભાંસિ.વા।
તદ્.એતસ્યામ્.ઋચ્ય્.ઉદાહરન્ત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।

``પ્ર.વાવૃજે.સુપ્રયા.બર્હિર્.એષામ્.આ.વિશ્પતીવ.બીરિઋઅ.ઇયાતે।
વિશામક્તોર્.ઉષસઃ.પૂર્વહૂતૌ.વાયુઃ.પૂષા.સ્વસ્તયે.નિયુત્વાન્।(ઋવ્.7,39,2)ઽઽ
પ્રવૃજ્યતે.સુપ્રાયણમ્.બર્હિર્.એષામ્.એયાતે.સર્વસ્ય.પાતારૌ.વા.પાલયિતારૌ.વા।
બીરિટમ્.અન્તરિક્ષમ્.ભિયો.વા.ભાસો.વા.તતિહ્।
અપિ.વા.ઉપમાર્થે.સ્યાત્.સર્વપતી.ઇવ.રાજાનૌ.બીરિઋએ.ગણે.મનુષ્યાણામ્.રાત્ર્યા.વિવાસે.પૂર્વસ્યામ્.અભિહૂતૌ.વાયુશ્.ચ.નિયુત્વાન્.પૂષા.ચ.સ્વસ્ત્ય્.અયનાય।
નિયુત્વાન્.નિયુતો.અસ્યાશ્વાહ્।
નિયુતો.નિયમનાદ્.વા.નિયોજનાદ્.વા।
અચ્છાભેરાપ્તુમ્.ઇતિ.શાકપૂણિહ્।
પરીમ્.સીમ્.ઇતિ.વ્યાખ્યાતાહ્।
એનમ્.એનામ્.અસ્યા.અસ્ય.ઇત્ય્.એતેન.વ્યાખ્યાતમ્।
સૃણિર્.અઙ્કુશો.ભવતિ.સરણાદ્.અઙ્કુશો.અઞ્ચતેર્.આકુચિતો.ભવતિ.ઇતિ.વા।
``નેદીય.ઇત્.સૃણ્યઃ.પક્વમેયાદ્.(ઋવ્.10,101,3)ઽઽ
ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવત્ય્.અન્તિકતમમ્.અઙ્કુશાદ્.આયાત્.પક્વમ્.ઔષધમ્.આગચ્છત્વ્.ઇત્ય્.આગચ્છત્વ્.ઇતિ।