નવસાહસાઙ્કચરિત · અધ્યાય 5
અથ સા વદને નવેન્દુકાન્તિ સ્મિતમ્ અઙ્કે વિનિવેશ્ય ચામરં ચ
જગતીપતિમ્ એવમ્ આ બભાષે મસૃણં મૂર્તિમતી વિદગ્ધતેવ ॥
ત્વયિ પુણ્યવશેન દૃષ્તિમ્ આપ્તે લભતે શર્મ ગતશ્રમો મમાત્મા
ઉદિતે હિ વિરોચને નલિન્યા વિતમસ્તામરસં વિકાસમ્ એતિ ॥
અતિમાત્રમ્ ઉપોઢસૌકુમાર્યે વચસિ શ્રોત્રમ્ ઉપેયુષિ ત્વદીયે
ઝટિતિ પ્રતિભાસતે મમાયં કઠિનશ્ ચન્દનપલ્લવાવતંસઃ ॥
કિમ્ અયં મયિ સંભ્રમો ઽયમ્ આસ્તાં કિમ્ અયં ન એવ જનઃ પરિચ્છદસ્ તે
ઉપચારવિશેષસંવિધાને પ્રતિપચ્ચન્દ્ર ઇવ ઉદિતસ્ ત્વમ્ એવ ॥
ભવદિઙ્ગિતવેદિનૈવ પૃષ્ટા યદ્ અનેનાહમ્ ઉપાન્તવર્તિના તે
કિમ્ ઉ તત્ કથયામિ સમ્મતં ચેત્ ક્રિયતાં મે સ્વયમ્ આજ્ઞયા પ્રસાદઃ ॥
અભિધેહિ લવઃ કુતૂહલસ્ય ત્વદુદન્તશ્રવણે મમાપિ જાતઃ
ઇતિ સા વસુધાપતેર્ નિદેશાદ્ અથ પાતાલવિલાસિની જગાદ ॥
સ તવ શ્રુતિમ્ આપ્ત એવ તાવત્ સ્મરલીલાભવનં ભુજઙ્ગલોકઃ
ઉપયાતિ યદ્ એકદેશસામ્યં ન મહી નાપિ પુરી પુરન્દરસ્ય ॥
અતિદુર્લભસૂર્યભાસિ યસ્મિંસ્ તમસામ્ ઉલ્લસતાં તિરસ્ક્રિયાયૈ
ફણિનો ઽરુણકાન્તિભિઃ શિરસ્થૈર્ મણિભિર્ બાલમ્ ઇવાતપં વહન્તિ ॥
અનુલિમ્પતિ રોદસી યથેન્દુઃ પ્રભયા માં ન તથેત્ય્ અસૂયયેવ
પટુ યઃ પ્રમાદાવિલાસહાસ સ્તબકૈર્ ઇન્દુપરમ્પરાઃ પ્રસૂતે ॥
સવિલાસમ્ ઉદસ્તહસ્તમુક્તૈર્ નિકરૈર્ દિગ્દ્વિરદેન્દ્રશીકરાણામ્
પરિતો નિચિતાઃ સદૈવ યસ્મિન્ કકુભસ્ તારિકા ઇવાવભાન્તિ ॥
પ્રતિભાતિ દધન્ ફણાકલાપે પૃથિવીં યત્ર સઃ શેષનાગરાજઃ
નભસો નિપતઞ્ જવેન ભિત્ત્વા જગતીં ગાઙ્ગ ઇવ ચ્યુતઃ પ્રવાહઃ ॥
વિદિતા ખલુ વાસુકેસ્ ત્રિલોક્યાં હરકણ્ઠાભરણસ્ય ભોગિભર્તુઃ
લલિતાદ્ભુતભૂમિર્ અસ્તિ તસ્મિન્ નગરી ભોગવતીતિ રાજધાની ॥
મણિહર્મ્યતલાનિ રત્નદીપાઃ ફણિકાન્તાર્ધવિલોકિતાનિ વીણાઃ
ઋતવો ઽપ્ય્ અખિલાઃ સમેત્ય યત્ર સ્મરસામ્રાજ્યમહાધુરં વહન્તિ ॥
અનુપાધિર્ ઉપાહૃતો વિકાસઃ કમલૈર્ યત્ર વિલાસદીર્ઘિકાસુ
અપિ યત્ર કુમુદ્વતીભિર્ અસ્તઃ સહજશ્ ચન્દ્રમરીચિપક્ષપાતઃ ॥
અભિકાન્ અભિસર્તુમ્ ઉદ્યતઃ સન્ સપદિ વ્યાલવિલાસિનીસમૂહઃ
ભવતિ સ્વફણામણિપ્રદીપે તિમિરોત્સારિણિ યત્ર સાભ્યસૂયઃ ॥
અધિરોહતિ યત્ર વંશમુક્તા પટલસ્મેરતટા સુરસ્રવન્તી
સરિતઃ શ્રિયમ્ ઈર્ષ્યયેવ તસ્યાઃ સુવતે મૌક્તિકમ્ એવ યત્ પયાંસિ ॥
અતિકાન્તગુણાભિરામમૂર્તિર્ મધુરેણ ધ્વનિના મનોહરન્તી
વિદધાતિ સદૈવ યત્ર યૂનાં પદમ્ અઙ્કે વનિતા ચ વલ્લકી ચ ॥
શતશો વિલસન્ત્ય્ ઉદંશુરત્ન સ્તબકાઃ કલ્પલતા યદ્ અઙ્ગણેષુ
પ્રતિમન્દ્રિરમ્ એવમ્ એવ યસ્યામ્ અપિ ચિન્તામણયઃ પદે લુઠન્તિ ॥
અપિ દત્તકુતૂહલાઃ સુરાણામ્ અપિ વાઞ્ચ્છાપદમ્ એકપિઙ્ગલસ્ય
અપિ નિર્વિષયા મનોરથાનામ્ ઉરગાન્ યત્ર વિભૂતયઃ શ્રયન્તે ॥
વસતિ સ્વયમ્ એવ યત્ર દેવઃ સદા કલ્પિતહાટકેશ્વરાખ્યઃ
સ્મરમ્ ઊર્ધ્વવિલોચનાર્ચિષીવ ત્રિપુરં યઃ શરપાવકે જુહાવ ॥
નિજવંશવિશેષકો ઽસ્તિ તસ્યામ્ ઉરગાણામ્ અધિપઃ સઃ શઙ્ખપાલઃ
સ્રગ્ અસાવ્ ઇતિ યત્ ફણાસુ ધત્તે વસુધાં વાસુકિના સમાનસારઃ ॥
જગદેકલલામ તસ્ય કન્યા ગુણવત્ય્ અસ્તિ શશિપ્રભા નામ્ના
સહસૈવ ફણભૃતાં પ્રવિષ્ટા ભુવને રાહુભયાદ્ ઇવેન્દુલેખા ॥
ન કયાપ્ય્ અતિશય્યતે ઽતિશીઘ્રં યદ્ ઇયં કન્દુકકેલિષુ ભ્રમન્તી
અપરં કૃતમ્ અર્થવત્ તદ્ અસ્યાઃ સુતરાં નામ સખીભિર્ આશુગેતિ ॥
સ્ફુરદદ્ભુતરૂપસમ્પદાં તામ્ અનુકર્તું કલયાપિ ધાર્ષ્ટ્યમ્ એતિ
ન રતિર્ ન શચી ન ચિત્રલેખા ન ઘૃતાચી ન તિલોત્તમા ન રમ્ભા ॥
સુરકિન્નરસિદ્ધકન્યકાભિઃ સ્વકલાભ્યાસવતીભિર્ આપ્તસખ્યા
નિખિલાસુ ગતા પરં પ્રકર્ષં શિતધીઃ શૈશવસ્ એવ યા કલાસુ ॥
અનિવારિતકેલિકૌતુકા સા સુતનુઃ સ્નેહવંશવદેન પિત્રા
વિહરત્ય્ અપચીયમાનબાલ્યા હરશૈલે મલયે હિમાલયે ચ ॥
અધુના પુનો ઽત્ર વિન્ધ્યપદે વિહરન્ત્યાઃ કુસુમાવચૂડનામ્નિ
ક્વચિદ્ અપ્ય્ અગમત્ પલાય્ય તસ્યાશ્ ચપલઃ કેલિમૃગો મૃગાયતાક્ષ્યાઃ ॥
અતિવત્સલયા સમં સખીભિર્ વિપિને તં પરિતસ્ તયા વિચિત્ય
પુલિને સરિતઃ શશાઙ્કસૂતેઃ શ્રમવત્યેયમ્ અનીયત ત્રિયામા ॥
કલહંસકલસ્વનૈર્ વિબુદ્ધા પરિવારપ્રમદાનિદેશિતં સા
નિકષા નિચુલપ્રવાલશય્યાં તમ્ અથ પ્રેક્ષિતવત્ય્ આપ્તનિદ્રમ્ ॥
તપનીયશિલીમુખસ્ તદઙ્ગે ચકિતં ચિત્રરુચૌ તયા ચ દૃષ્ટઃ
જલદે લલિતેન્દ્રચાપભક્તૌ અહિમાંશોર્ ઇવ ભાસુરો મયૂખઃ ॥
અરવિન્દદલત્વિષા કરેણ સ્વયમ્ ઉત્પાટ્ય સકૌતુકં ગૃહીતે
અવલોકિતમ્ એતયાથ તસ્મિન્ વિજયાઙ્કે નવસાહસાઙ્કનામ ॥
અવિશન્ નરનાથ નામ પૂર્વં હૃદયે ઽસ્યાઃ સહસાથ પુષ્પકેતુઃ
અમૃતાંશુમરીચિલુપ્તનિદ્રે લભતે યત્ કુમુદે ઽન્તરં દ્વિરેફઃ ॥
નવમેઘમલીમસાદ્ યુગાન્તે વસુધામ્ ઉદ્ધરતો રથાઙ્ગપાણેઃ
પરિતઃ શ્રમવારિબિન્દવો યે નિરપીયન્ત પયોધશુક્તિયૂથૈઃ ॥
પ્રકૃતિઃ કિલ યસ્ય તે પરીતા પરિણામેન તદન્તરે ઽત્ર હંસઃ
શયનાન્તગતં મૃણાલશઙ્કિ સ્હૃતવાન્ હારમ્ અધીરલોચનાયાઃ ॥
ઉદડીયત ખે મુખેન બિભ્રદ્ ભુજગેન્દ્રપ્રતિમં તમ્ અઞ્જસા સ
અપદાર્પિતવૈતનેયશઙ્કઃ ફણિકન્યાસુ મુહૂર્તવિક્લવાસુ ॥
સ ચ વિન્ધ્યવનાન્તરાજિમ્ એતામ્ અવિશન્ મારુતપીતપદ્મગન્ધામ્
અતિદૂરવિકૃષ્ટનાગકન્યા ચકિતોદઞ્ચિતદીર્ઘનેત્રમાલઃ ॥
અહિરાજસુતાનિદેશતો ઽસ્મિન્ અસમાપ્તેષુવિલોકનોત્સવો ઽપિ
અથ હંસમ્ ઇતસ્ તતો વિચેતું વિજને નાગવધૂજનઃ પ્રવૃત્તઃ ॥
શબલાસ્વ્ ઇહ કૃષ્ણસારયૂથૈઃ સમદક્રોડસનાથપલ્વલાસુ
ગહનાસ્વ્ અપિ તદ્ગવેષણાયૈ વનલેખાસુ મમ ત્વયં પ્રયત્નઃ ॥
સ મયા ન તટેષુ નિર્ઝરાણાં સરસાં નાપ્સુ ન પુણ્ડરીકષણ્ડે
સરસીષ્વ્ અપિ નાયતોર્મિલેખા ન્તરપારિપ્લવસારસાસુ દૃષ્ટઃ ॥
સિતચામરધારણે નિયુક્તાં દુહિતસ્ તેન ભુજઙ્ગમાધિપેન
અવધારય પાટલેતિ નામ્ના તનયાં મામ્ ઉરગસ્ય હેમનામ્નઃ ॥
અચલે વિચયઃ પતત્રિણો ઽયં ફલિતઃ સાધુ મમાહિતશ્રમો ઽપિ
યદ્ ઇતઃ પુરુષોત્તમો ઽસિ દૃષ્ટો વનમધ્યે નિબિડશ્રિયોપગૂઢઃ ॥
ઉપરોધમ્ ઇમં ન મન્યસે ચેદ્ યદિ વાસ્માસુ તવાસ્તિ પક્ષપાતઃ
વદ તચ્ ચરતા ક્વચિદ્ વને ઽસ્મિન્ સઃ સહારો વિહગસ્ ત્વયા નુ દૃષ્ટઃ ॥
ન સ દૃષ્ટિમ્ ઇતસ્ તવાપિ મન્યે તદ્ અહં તદ્વિચયાદ્ ઇતો નિવર્તે
નનુ તામ્યતિ કામમ્ આત્તચિન્તા ચિરયન્ત્યાં મયિ સાહિરાજકન્યા ॥
અથ વા મૃગભઙ્ગિનોપનીતે વિધિના સા નવસાહસાઙ્કબાણે
પ્રણયાર્પિતલોચના સનામન્ય્ અધુનાપ્ય્ આલિખિતેવ નૂનમ્ આસ્તે ॥
ઇતિ સા સમુદીર્ય તત્પૃષત્કાન્ અવલોક્યૈવ પુનશ્ ચમત્કૃતા ઇવ
સ્ફુટકેલિમૃગોપનીતબાણ સ્મરણસ્મેરમુખી પુનો જગાદ ॥
સો નૃલોકશશી ત્વમ્ એવ મન્યે મૃગયાબદ્ધરુચિઃ સ યત્પૃષત્કઃ
ભુવનાભયદાયિનામ્ અમીષાં ભવતઃ સંવદતીવ સાયકાનામ્ ॥
સ્થિતમ્ એતદ્ અયોમુખેષ્વ્ અમીષુ સ્ફુતવર્ણં તવ નામધેયલક્ષ્મ
અવનીતિલક ત્વયિ પ્રરૂઢં મમ સન્દેહલવં બલાત્ પ્રમાર્ષ્ટિ ॥
સમુપૈતિ સનાથતાં કિમ્ અન્યત્ ત્રિતયેન ત્રિતયં નરેન્દ્રચન્દ્ર
ત્રિદિવં નમુચિદ્વિષા ત્વયેયં વસુધા વાસુકિના રસાતલં ચ ॥
સનયે નૃપતાવ્ અખણ્ડિતાજ્ઞે ત્વયિ શાસત્ય્ અવનીં દિલીપકલ્પે
વિદધીત પદં સુદુર્નયે કસ્ તમ્ ઋતે હારમલિમ્લુચં વિહઙ્ગમ્ ॥
અસતામ્ અસુહૃન્ ન લજ્જતે ઽયં કિમ્ ઇતિ જ્યાકિણલાઞ્છિતો ભુજસ્ તે
અવનૌ યદ્ અનેન રક્ષિતાયાં વયમ્ અસ્યાં મૂષિતાઃ પતત્રિણાપિ ॥
અપયાતુ ખગઃ સસ્ તેન કૃત્યં ન હિ મે હારમ્ ઇહ ત્વમ્ એવ યાચ્યઃ
ન દિશન્તિ કિમ્ અત્ર ચોરલુપ્તં બત ષષ્ટાંશભુજો વસુન્ધરાયાઃ ॥
પથિ ચેદ્ અવતિષ્ઠસે પ્રણીતે મનુના નાથ તદ્ અર્પ્યતાં સ હારઃ
ન નરેન્દ્ર ભવાદૃશાઃ કદાચિત્ પદવીં ન્યાયવિદાં વિલઙ્ઘયન્તિ ॥
નિજમ્ અર્થયસે શિલીમુખં ચેદ્ ભવતા યત્નવતાપિ કિં ન લભ્યઃ?
ત્વમ્ અનાગસિ યચ્ છશિપ્રભાયાઃ પ્રહરન્ કેલિમૃગે કૃતવ્યાલીકઃ ॥
અથ વા મૃગયિષ્યતે ન હારં વિશિખં દાસ્યતિ ચોરગેન્દ્રકન્યા
ત્વયિ નેત્રપથાતિથિત્વમ્ આપ્તે સુલભો ઽસ્યા હિ મહાજનોપરોધઃ ॥
અતિદૂરતો દૃશ્યતે ઽયં ત્વમ્ ઇવાભ્યુન્નતિમાનિનો નગેન્દ્રઃ
વહતિ પ્રણયોપરુદ્ધકૂલા કલહંસૈર્ અમુમ્ અન્તરેણ રેવા ॥
અમૃતેન્દુકલાસહોદરાસ્યાઃ સુતનુસ્ તીરતલે ઽવતિષ્ઠતે સા
ઉરસીવ પયોધિરાજકન્યા વનમાલાભરણે રથાઙ્ગપાણેઃ ॥
તદ્ ઇતઃ સ્વયમ્ એવ દેવ ગત્વા પુલિનં સોમભુવસ્ તરઙ્ગવત્યાઃ
ખગલુપ્તવિભૂષણં ક્ષિતૌ તે ફણિરાજેન્દ્રસુતાં વિબોધયેહિ ॥
ઇતિ તદ્વચસા સ્મરૈકદૂત પ્રસવોલ્લાસવસન્તવાસરેણ
સો નૃપઃ કમ્ અપિ પ્રમોદમ્ આપત્ ઘનરાજિધ્વનિનેવ નીલકણ્ઠઃ ॥
અવદચ્ ચ વિહસ્ય પાર્થિવેન્દ્રઃ ફણિરાજેન્દ્રસુતાવિલાસિનીં તામ્
વચસોત્કયતા મયૂરશાવાન્ નવજીમૂતનિનાદસોદરેણ ॥
અપિ નામ મૃદૂનિ વેત્સિ વક્તું નિપુનં ન્યાયમ્ અનુજ્ઝતી વચાંસિ
પ્રસભં વિહિતાસ્ ત્વયા યદ્ એતે વયમ્ આત્મસ્ખલિતે ઽપિ સાપરાધાઃ ॥
ઇદમ્ ઓમ્ ઇતિ ગૃહ્યતે વચસ્ તે સહ મેધાવિનિ કસ્ ત્વયા વિવાદઃ
યદ્ ઇમા વિશદોદ્ગમા ગિરસ્ તે પથિ સિદ્ધાન્તસમીક્ષિતે ચરન્તિ ॥
તદ્ અનેન વિનોદયાશુ તાવન્ મમ હારેણ મનઃ શશિપ્રભાયાઃ
ઇહ પલ્વલસૈકતેષુ યાવત્ તદલઙ્કારમ્ અવેક્ષિતું યતિષ્યતે ॥
અથ હારમ્ અનાદરેણ કણ્ઠાત્ સ્વયમ્ આકૃષ્ય સઃ કૃષ્ટચન્દ્રશોભમ્
વિહસન્ન્ અરવિન્દકોશતામ્રે નિદદે પાણિતલે વિલાસવત્યાઃ ॥
અપિ કોશગૃહોદરે દુરાપં ફણિનાં ભર્તુર્ ઉપોઢવિસ્મયા સા
તમ્ ઉદઞ્ચિતપક્ષ્મણા મૃગાક્ષી લિખિતેનૈવ દદર્શ લોચનેન ॥
અવકૃષ્ય સલીલમ્ ઉત્તરીયાત્ સિતમેઘાદ્ ઇવ તારકાવિતાનમ્
ઉરસા સ બભાર હારમ્ ઈશઃ સ્તનપર્યઙ્કશયં શશિપ્રભાયાઃ ॥
વદતિ સ્મ હસન્ રમાઙ્ગદસ્ તામ્ ઉરગસ્ત્રીમ્ અતહ્ ભર્તુર્ ઇઙ્ગિતજ્ઞઃ
યદિ કૌતુકવત્ય્ અમત્સરસ્ તે તદ્ ઇતઃ કિં ચિદ્ ઇતો ઽવલોકયેતિ ॥
અથ હારલતાવિકૃષ્ટદૃષ્ટિઃ સહસા વારિવિહઙ્ગમાવલુપ્તમ્
ઉરગેન્દ્રસુતાવિભૂષણં તન્ નૃપતેર્ વક્ષસિ પાટલા દદર્શઃ ॥
દશનચ્છદમ્ આત્તબિમ્બશોભં સ્નપયન્તી સુધયેવ હાસકાન્ત્યા
અવદચ્ ચ વાચાંસિ પાર્થિવં સા ચતુરૈવં પરિહાસપેશલાનિ ॥
અપહર્તુમ્ અગાસ્ ત્વમ્ એવ હારં કિમ્ ઇતઃ કલ્પિતરાજહંસરૂપઃ
વિદિતો ઽસિ ઘના તવોરગાણાં નગરે ઽસ્ત્ય્ એવ હિ કામરૂપવાર્તા ॥
પરવઞ્ચનપણ્ડિતા મતિસ્ તે યદિ નૈવં કથમ્ અન્યથા નરેન્દ્ર
ઇદમ્ આભરણં હરસ્ય્ અરણ્યે હરહાસૈકસિતં શશિપ્રભાયાઃ ॥
અવનીવલયે ત્વમ્ આત્તદણ્ડઃ સહસે નાવિનયાંશમ્ ઇત્ય્ અવૈમિ
અથ ચ સ્થિતિમ્ આત્મના વિધત્સે વિષયે દસ્યુનિષેવિતે કિમ્ એતત્ ॥
72 ક્ષિતિપ સ્મયસે કિમ્ એષ કેલિર્ ન ભવત્ય્ અર્પય હારમ્ અસ્મદીયમ્
નયવર્ત્મજુષો ભવાદૃશાઃ કિં ન પરસ્વગ્રહણાદ્ ઇહ ત્રપન્તે ॥
અથવા પરતો ઽસ્તુ નર્મ નાસ્યાં ભુવિ દેવેન સમો ઽસ્તિ પાર્થિવો ઽન્યઃ
અપવિદ્ધનયા ન યસ્ય દૃષ્ટેર્ અપસર્પન્ત્ય્ અથ ખેચરાઃ કિમ્ અન્યે ॥
અનયોઃ કિમ્ અપિ ત્વયા વિલાસિન્ પરિવર્તો ઽયમ્ અકારિ હારયોર્ યઃ
વચસામ્ અવકાશમ્ ઈશ દત્તે સ ન કસ્યાનૃજુચેતસો જનઃ? ॥
વિહિતો ન હિ વક્ષસિ ત્વયાયં નૃપ હારઃ ફણિરાજકન્યકાયાઃ
કિમ્ અપીપ્સિતમ્ આત્મનો વિધાતુર્ વિહિતં સૂત્રમ્ ઇદં મનોભવેન ॥
નનુ યામ્ય્ અમુના શશિપ્રભાયાસ્ તવ હારેણ મનો વિનોદયામિ
ત્વયિ સાપ્ય્ અલમ્ એવ સાન્દ્રચેતઃ સુતનુઃ સ્નેહરસાર્દ્રતામ્ ઉપૈતુ ॥
ઉચિતં નિજસાયકાનુરોધાદ્ અહિરાજેન્દ્રસુતોપસર્પણં તે
પરતો ઽસ્તુ શરસ્ ત્વદર્થિતા સા કિમ્ ઉ ન ત્યાગવશંવદા દદાતિ ॥
સરસો ઽસ્ય વિમુઞ્ચ તીરલેખામ્ અનુરેવા પુલિનં ગૃહાણ યાત્રામ્
ઉરગાધિપરૂપપક્ષપાતં શમય વ્યાલવધૂવિલોચનાનામ્ ॥
ઇતિ વલ્ગુ વચો નિશમ્ય તસ્યાઃ સ નૃપઃ પન્નગવામલોચનાયાઃ
સ્થિતમ્ અત્ર વચસ્ય્ અલઙ્ઘનીયે તવ કલ્યાણિ મયેતિ તામ્ ઉવાચ ॥
અથ સાનૃજુવાદિની વિધાય ક્ષિતિપાલં પુરતશ્ ચચાલ બાલા
હૃદયેન પરામમર્શ ચૈવં વિલસન્માંસલવિસ્મયો નરેન્દ્રઃ ॥
અરણ્યાની ક્વેયં ધૃતકનસૂત્રઃ ક્વ સ મૃગઃ ક્વ મુક્તાહારો ઽયં ક્વ ચ સઃ પતગઃ ક્વેયમ્ અબલા
ક્વ તત્ કન્યારત્નં લલિતમ્ અહિભર્તુઃ ક્વ ચ વયમ્ સ્વમ્ આકૂતં ધાતા કિમ્ અપિ નિભૃતં પલ્લવયતિ ॥
અથ મદગજલીલાખેલગામી સઃ કૃત્વા કનકવિશિખયાચ્ઞાવ્યાજમ્ અવ્યાજકાન્તઃ
અવનિહરિણલક્ષ્મા સાહસોપાર્જિતશ્રીર્ અહિપરિવૃઢકન્યાલોકનાય પ્રતસ્થે ॥
મૂળ પાઠ: Navasāhasāṅkacarita · Edition: Vamanasastri Islampurakara, Bombay : Govt. Central Book Depot (Bombay Sanskrit Series, 53) · Data entry Somadeva Vasudeva · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0