નવસાહસાઙ્કચરિત · અધ્યાય 14
અથાશ્રમોપાન્તમહીં વિહાય નેમિસ્વનોત્કણ્ઠિતનીલકણ્ઠામ્
રથો ઽસ્ય વિદ્યાધરમન્ત્રશક્ત્યા રથાઙ્ગપણેઃ પદમ્ આરુરોહ ॥
સસંભ્રમોત્તંભિતકર્ણતાલમ્ આકર્ણિતો દિક્કરિભિઃ સકંપૈઃ
આધ્માતશઙ્ખસ્વનમાંસલો ઽગ્રે તસ્યોદગાન્ મઙ્ગલતૂર્યઘોષઃ ॥
ઉદસ્ય વક્ત્રાણિ નભસ્થલેન યાન્તં તમ્ ઐક્ષન્ત તપસ્વિકન્યાઃ
આકર્ણવિસ્તારિતમુગ્ધનેત્રાઃ પત્રાન્તરૈર્ આશ્રમપાદપાનામ્ ॥
વ્રજન્ સ વિદ્યાધરવાહિનીનાં મધ્યે બભૌ મધ્યમલોકપાલઃ
અનલ્પસૌન્દર્યસુધૈકસૂતિઃ શશીવ નક્ષત્રપરમ્પરાણામ્ ॥
કુતૂહલોલ્લોલાસિતપક્ષલેખાન્ય્ આકૃષ્ટકર્ણોત્પલવિભ્રમાણિ
તસ્મિન્ન્ અમુઞ્ચ્યન્ત નિતમ્બિનીભિર્ અપાઙ્ગવલ્ગીનિ વિલોચનાનિ ॥
અથાન્તિકસ્થેન સશ્ ચાભ્યધાયિ રમાઙ્ગદેનેત્થમ્ અવન્તિનાથઃ
સહસ્રશઃ ખે ચલિતાનિ પશ્યન્ વિદ્યાધરાણાં પુરતો બલાનિ ॥
હૈમં નૃપ સ્યન્દનમ્ ઉત્પતાકમ્ આકમ્પિ રત્નાઙ્કિતકેતુમ્ એતે
સહસ્રરશ્મેર્ ઇવ વાલખિલ્યા વિધ્યાધરાસ્ તે પરિવારયન્તિ ॥
વ્રજન્ન્ અમર્ત્યપ્રમદાવિમુક્ત મન્દારમાલાજટિલાંસકુટઃ
કુન્દચ્છટાપાણ્ડુસટાકલાપઃ કાત્યાયનીસિંહ ઇવાવભાસિ ॥
પ્રયાણતૂર્યધ્વનિર્ એષ કિં તે પાતાલકુક્ષિપ્રતિનાદસાન્દ્રઃ
રવઃ પ્રસર્પત્ય્ ઉત ભૈરવો ઽયમ્ અકાલકલ્પાન્તપયોધરાણામ્ ॥
મૂલે ભુવઃ કજ્જલધૂલિકલ્પમ્ આલક્ષ્યતે પશ્ય નિલીનમ્ એતત્
નીરન્ધ્રવિદ્યાધરમૌલિરત્ન પ્રભાઙ્કુરપ્રાશિતમ્ અન્ધકારમ્ ॥
આયામિમાલામણિકાન્તિદણ્ડૈર્ ઉત્સારયન્તઃ પરિતસ્ તમાંસિ
અમી મરુન્નર્તિતચામરાસ્ તે ખમ્ ઉલ્લિખન્તીવ ખુરૈસ્ તુરઙ્ગાઃ ॥
વિહસ્ય વિદ્યાધરબાલિકાભિઃ સમં વિમુક્તા નયનત્રિભાગૈઃ
પ્રસ્થાનલાજાઞ્જલયસ્ તવૈતે રથે પતાકાસ્ખલિતાઃ પતન્તિ ॥
નરેન્દ્ર વિદ્યાધરપુઙ્ગવાનામ્ એતે પુરઃ પશ્ય કૃપાણપટ્ટાઃ
કાલાઞ્જનશ્યામતયાશ્રયન્તે તરઙ્ગતાં વ્યોમમહાર્ણવસ્ય ॥
વાચાલયન્ત્યઃ કકુભાં મુખાનિ નાદેન જામ્બૂનદકિઙ્કિણીનામ્
ઇમા વિમાનાવલયઃ કથં ચિદ્ અન્યોન્યરુદ્ધપ્રસરાઃ પ્રયાન્તિ ॥
આધૂતકાર્તસ્વરકેતુયષ્તિર્ એનાન્ય્ અશોકસ્તબકારુણાનિ
આનર્તયત્ય્ એષ પતાકિનીનાં વાતઃ પતાકાંશુકપલ્લવાનિ ॥
નભશ્ચરાણાં વ્રજતામ્ અમીષામ્ અન્યોન્યપીનાંસવિઘર્ષણેન
ઉલ્લાસિતઃ કુઙ્કુમપાંસુપૂરઃ પિશઙ્ગયત્ય્ એષ દિશાં મુખાનિ ॥
સરત્નકાઞ્ચીવલયૈર્ વિલાસ સિંહાસનૈર્ મન્મથપાર્થિવસ્ય
ઇતો નિતમ્બૈર્ અસિતેક્ષણાનાં વ્યાપ્તાન્તરં વ્યોમ સમાપ્તિમ્ એતિ ॥
અન્યોન્યસઙ્ઘટ્ટવિસૂત્રિતાનિ કુમુદ્વતીકાન્તકરોપમાનિ
એતાનિ પશ્યામ્બરતઃ પતન્તિ વિમાનમુક્તાફલજાલકાનિ ॥
એતાઃ પ્રયાન્ત્યઃ પુરતો વિમાનૈર્ વિવર્ત્ય બાલા મુખપઙ્કજાનિ
અપાઙ્ગવિશ્રાન્તવિલોલતારૈસ્ ત્વાં નાથ નેત્રાઞ્જલિભિઃ પિબન્તિ ॥
આસામ્ ઇતઃ સત્વરગામિનીનાં ગતાગતાભ્યાં મણિકુણ્ડલાનિ
ભિન્દન્તિ વિદ્યાધરકામિનીનાં કપોલકાલાગુરુપત્ત્રકાનિ ॥
ઇતો મિથઃ પાર્શ્વવિઘટ્ટિતેષુ જવાદ્ વિમાનેષુ સમાપતત્સુ
આસામ્ ઇતઃ પ્રેઙ્ખિતમધ્યરત્ન વિસૂત્રિતા હારલતાઃ સ્ફુટન્તિ ॥
એતે ગતિક્ષોભવશાદ્ વધૂનાં પશ્યોન્મયૂખા મણિકર્ણપૂરાઃ
ઇતસ્ તલે સઞ્ચરતામ્ અહીનાં નિપત્ય ચૂડામણિષુ સ્વનન્તિ ॥
પાતાલમ્ એતન્ નયનોત્સવેન વિચિન્ત્ય શૂન્યં શશલાઞ્છનેન
ઇહાઙ્ગનાભિઃ સ્વમુખછલેન કૃતો ઽમ્બરે ચન્દ્રમયીવ સૃષ્ટિઃ ॥
ઇતો રસં પલ્લવયન્તિ વીરં વિદ્યાધરાણાં કરવાલવલ્લ્યઃ
એતાશ્ ચ શૃઙ્ગારમ્ ઇતો ઽઙ્ગનાનાં દૃશો નવેન્દીવરદામદીર્ઘાસ્ ॥
ઝટિત્ય્ અવાપ્તપ્રતિબિમ્બમ્ એતત્ સૈન્યં વિલોક્ય સ્ફટિકાઙ્ગણેષુ
સવિસ્મયં નાગપુરાઙ્ગનાભિર્ ઇતઃ ક્રિયન્તે નયનોત્પલાનિ ॥
નરેન્દ્ર તસ્માદ્ ગગનાવહગાહિ ત્વદ્દર્શનવ્યગ્રતપસ્વિપઙ્ક્તેઃ
દૂરં હવિર્ ધૂમસુગન્ધિસીમ્નઃ સ્થાનાદ્ વયં વઙ્કુમુનેઃ પ્રવૃત્તાઃ ॥
યથાયમ્ અભ્યેતિ પુરો નભસ્વાન્ આકૃષ્ટનાનાવિધપુષ્પગન્ધઃ
અગ્રે તથાભ્રંલિહભૂરુહં નઃ શઙ્કે વનં દૃક્પથમ્ એષ્યતીતિ ॥
એભિર્ મહીપાલ વિમાનરત્નૈર્ અગ્રેસરૈઃ સમ્ભ્રમમુક્તમાર્ગઃ
નિષ્કમ્પકેતુર્ મહતાસ્પદેન રથસ્ તવાયં વિયતિ પ્રયાતિ ॥
સિતપ્રસૂનસ્તબકૈસ્ તરૂણામ્ એષા પુરસ્તારિકાન્તરિક્ષા
ઝટિત્ય્ અશેષૈવ નિમેષમાત્રાદ્ ઉન્મીલિતા પશ્ય વનાન્તલેખા ॥
યદીશ વિદ્યાધરવાહિનીયમ્ આકાશતઃ કિઞ્ચિદધઃ પ્રવૃત્તા
અવૈમિ ચિત્તે નિહિતં તદ્ અસ્યાઃ પદં વનાલોકનકૌતુકેન ॥
એષા તમાલાવલિનીલકાન્તેર્ ઉપોઢરામામુખહેમપદ્મા
સેના વનસ્યાભિમુખં પ્રયાતિ પશ્યામ્બુરાસેર્ ઇવ જહ્નુકન્યા ॥
અસ્યાઃ ક્ષમાપાલ વનાન્તરાજેર્ વિમાનપઙ્ક્તિઃ પુરતઃસ્થિતેયમ્
આલમ્બતે રત્નકિરીટલક્ષ્મીં મણિપ્રભોદ્ગીર્ણમહેન્દ્રચાપા ॥
એતે ખલીનક્ષતશોણિતાક્તાઃ પશ્યેન્દ્રગોપશ્રિયમ્ ઉદ્વહન્તઃ
તુરઙ્ગલાલાજલબિન્દવસ્ તે લુઠન્તિ હેમદ્રુમપલ્લવેષુ ॥
મન્દાનિલાન્દોલિતપલ્લવાગ્રાઃ સમગ્રપુષ્પાહરણોદ્યતાભ્યઃ
ઇતો લતાઃ પાર્થિવ સંરભન્તે લાવણ્યમ્ આદાતુમ્ ઇવાઙ્ગનાભ્યઃ ॥
અમૂનિ પુષ્પાણિ મહીરુહાણામ્ આભાન્તિ લીનભ્રમરોદરાણિ
વિદ્યાધરીવિભ્રમદર્શનાર્થમ્ ઉત્તાનિતાનીવ વિલોચનાનિ ॥
પશ્યાગ્રવાતાયનમ્ એતદ્ એત્ય લતાગ્રપુષ્પાણ્ય્ અચિન્વતીનામ્
નૃપાતિભારેણ નિતમ્બિનીનાં વિમાનરત્નાનિ પુરો નમન્તિ ॥
શાખાગ્રલગ્નાસુ મહાતરૂણાં વિટઙ્કરત્નદ્યુતિશ્ર્ઙ્ખલાસુ
વિલમ્બમાનૈર્ ઇવ ચિમ્બિતેયમ્ ઇતો વિમાનૈર્ મણિપઞ્જરશ્રીઃ ॥
ઇમાઃ સમં પ્રાણસમૈર્ વને ઽસ્મિન્ સર્વઋતુર્ લક્ષ્મીનિબિડોપગૂઢે
નભઃસ્થિતા એવ નરેન્દ્ર પશ્ય પુષ્પોચ્ચયે લોલદૃશઃ પ્રવૃત્તાઃ ॥
એતાઃ કરૈઃ કાઞ્ચનપદ્મગૌરૈર્ વિલાસવત્યઃ સનિબન્ધનાનિ
હરન્તિ પુષ્પાણિ મહીરુહાણાં મૃદૂનિ યૂનામ્ ઇવ માનસાનિ ॥
આસાં લતાગ્રસ્તબકોત્થિતાનિ શિખણ્ડરત્નદ્યુતિચુમ્બિતાનિ
પશ્યોપરિષ્ટાદ્ અલિમણ્ડલાનિ નીલાતપત્રભ્રમમ્ આરભન્તે ॥
મુઞ્ચત્ય્ અલિઃ પુષ્પલતામ્ ઇતો ઽયમ્ આઘ્રાતરામામુખપદ્મગન્ધઃ
ગુણપ્રકર્ષે હિ સદા મનાંસિ ગુણાન્તરજ્ઞાવતાં રમન્તે ॥
લતૈતયા ચૂતતરોઃ સલીલમ્ આનીયમાના નતિમ્ આનતાઙ્ગ્યા
પશ્યોત્પતત્પુષ્પશિલીમુખેયમ્ આભાતિ કન્દર્પધનુર્લતેવ ॥
ભ્રમદ્દ્વિરેફાવલિલોલદૃષ્ટિર્ લીલાવતંસક્રિયયોન્મુખાનિ
વિચેતુમ્ એષા કુસુમાનિ નાલં તરોસ્તનાલિઙ્ગનદોહદસ્ય ॥
પ્રિયાર્પિતઃ કાન્તનિપીતમુક્ત પુરન્ધ્રિબિમ્બાધરકાન્તિચોરઃ
અસ્યાઃ સરત્નત્વિષિ કર્ણપાશે કિમ્ અપ્ય્ અશોકસ્તબકશ્ ચકાસ્તિ ॥
અસ્યા લતાક્ષેપવિસૂત્રિતસ્ય હારસ્ય લગ્નસ્તનકુઙ્કુમસ્ય
ભ્રષ્ટાઃ ક્ષિતૌ દાડિમબીજમોહાદ્ આક્ષિપ્ય મુક્તાઃ કપયઃ ક્ષિપન્તિ ॥
નિદાઘલક્ષ્મીહસિતછટેયં પર્યાપ્તકૃષ્ણાગુરુધૂમગન્ધે
બન્ધે કચાના નવમલ્લિકાસ્યાઃ પશ્યાલિનીલે પરિભાગમ્ એતિ ॥
અસાવ્ ઇતઃ પાર્થિવ દન્તપત્રમ્ આપાસ્ય હંસછદપાણ્ડુ બાલા
કરોતિ કર્ણે નવકર્ણિકારમ્ ઉત્તાપિતાષ્ટાપદરત્નશોભિ ॥
સ્થિતો ઽયમ્ અન્તો નવપલ્લવાનાં પ્રવાલતામ્રાઙ્ગુલિર્ આયતાક્ષ્યાઃ
વ્યક્તિં શરચ્ચન્દ્રકરોજ્જ્વલાભિર્ નખાંશુરેખાભિર્ ઇતઃ પ્રયાતિ ॥
ધાવત્કરા કર્ણશિરીષલોભાદ્ ઇતસ્ તતઃ સમ્પતતિ દ્વિરેફે
ક્રીડામ્ ઇવ વ્યાકુલદૃષ્ટિપાતા બાલેયમ્ અભ્યસ્યતિ કન્દુકસ્ય ॥
પ્રાવૃડ્વિલાસસ્મિતમ્ ઉદ્વહન્તી કર્ણે નવં કેતકબર્હમ્ એષા
પ્રિયાવતંસીકૃતચન્દ્રલેખા ચકાસ્તિ કન્યેવ હિમાચલસ્ય ॥
વિલોકિતાલેખ્યકપોલભાગાત્ પ્લવઙ્ગશાવે ઽધિગતે વિમાનમ્
ઇતઃ કદમ્બાદ્ અનિવૃત્તહસ્તમ્ આસ્તે ભયાદ્ આલિખિતેવ તન્વી ॥
પુષ્પાણિ ચિન્વત્ય્ અતિમુક્તકસ્ય પશ્ય શ્લથં કેશકલાપમ્ એષા
અંસે બિભર્તીવ તમાલનીલં વિલાસવાલવ્યજનં સ્મરસ્ય ॥
વિમુઞ્ચતી ચક્ષુષિ પુષ્પધૂલિમ્ એષા ગતે તં પ્રતિ વલ્લભસ્ય
ચિત્રં ઝટિત્ય્ અશ્રુલવાવકીર્ણે દૃશૌ સપત્ન્યાઃ કલુષીકરોતિ ॥
મધ્યચ્યુતે બિભ્રતિ કિંશુકે ઽસ્મિન્ન્ અસ્રારુણસ્યાકૃતિમ્ અઙ્કુશસ્ય
અસ્યાઃ સ્તનાભ્યામ્ અધુના ધૃતેયમ્ અનઙ્ગમત્તદ્વિપકુમ્ભલક્ષ્મીઃ ॥
અભ્યાગતાયાઃ સહસામુનાસ્યાઃ કન્દર્પસામ્રાજ્યધુરોદ્વહેન
સુગન્ધિભિઃ પાટલિપાદપેન પુષ્પૈર્ ઇતઃ કલ્પિતમ્ આતિથેયમ્ ॥
આર્દ્રાગસેયં ગમિતા પ્રસાદં કૃતપ્રણામાઞ્જલિના પ્રિયેણ
પ્રમૃષ્ટબાષ્પા સુમુખી નખાભ્યાં ચૂતાઙ્કુરં માનમ્ ઇવોચ્છિનત્તિ ॥
અધ્યાસતે કામ્ અપિ કાન્તિમ્ આસામ્ એતે સકુન્દાઃ કબરીકલાપાઃ
કુમુદ્વતીકાન્તકરાનુવિદ્ધાસ્ તમઃપ્રતાના ઇવ યામિનીનામ્ ॥
પુષ્પાણિ નાનાવિધવર્ણભાઞ્જિ વિમાનવાતાયનતો વિચિત્ય
યુવાયમ્ ઇન્દ્રાયુધવર્ણકાન્તમ્ ઉત્તંસમ્ અસ્યાઃ સદૃશઃ કરોતિ ॥
પશ્યેયમ્ ઉદ્બાહુલતાહિતશ્રીર્ મધ્યેન નશ્યત્ત્રિવલી લતેવ
વિમાનતઃ કોમલમ્ ઉચ્ચિનોતિ વધૂર્ મધૂકં સ્વકપોલકાન્તિ ॥
અદઃ સુગન્ધીકુરુ મત્પ્રસૂનં મુખાબ્જસૌગન્ધ્યકણાર્પણેન
ઇત્ય્ અઞ્ચલાસક્તલતો ન યાઞ્ચામ્ અસ્યાઃ કરોતીવ સઃ કર્ણિકારઃ ॥
તથા ન ચૂતે નવમઞ્જરીયમ્ અવાપ્તવત્ય્ આત્મગુણપ્રકર્ષમ્
અસ્યાઃ સકાલાગરુપત્રલેખે યથા કપોલે કમલેક્ષણાયાઃ ॥
વહત્ય્ અશોકો ઽયમ્ અમર્ત્યકાન્તા પદાહતઃ કાન્તમ્ અલક્તકાઙ્ગમ્
કૃત્વા જગત્ય્ અસ્ખલિતાં નિજાજ્ઞાં સ્કન્ધે ઽર્પિતં તૂણામ્ ઇવ સ્મરેણ ॥
ચિરેણ મન્યે બકુલદ્રુમો ઽયમ્ અવાપ્તપારઃસ્પૃહણીયતાયાઃ
અર્થી કરો ઽસ્યાઃ સુમનઃસુ યસ્ય જાતો જિતામર્ત્યતરુપ્રવાલઃ ॥
ફલં શિરીષેણ ચિરાદ્ અવાપ્તમ્ અસ્યાઃ સમગ્રં સુકુમારતાયાઃ
નિરસ્ય ગીર્વાણતરુપ્રસૂનાં યદ્ એતદ્ ઉત્તંસિતમ્ આયાતાક્ષ્યા ॥
અસ્યાઃ શ્રુતૌ ચમ્પકમ્ આદધત્યાઃ કરેણ મુક્તાવલયાઙ્કિતેન
એષ દ્વિજઃ સ્વસ્ત્યયનં વિરાવૈર્ નાસ્યાઃ કરોતીતિ ન મઞ્જુકણ્ઠઃ ॥
વિન્યસ્તબન્ધૂકદલી મુખે ઽસ્યાઃ સ્વેદાર્દ્રકાલાગરુપત્રવલ્લી
ચકાસ્તિ સંધ્યાતપલેશશઙ્કિ કલઙ્કલેખા શશલક્ષ્મનીવ ॥
એતા મિથો રુદ્ધવિમાનમાર્ગા લતાગ્રજં પુષ્પમ્ અનાપ્નુવન્ત્યઃ
ભવન્તિ ભારાનમિતાઙ્ગકેષુ બદ્ધાભ્યસૂયાઃ સ્તનમણ્ડલેષુ ॥
એતાનિ કાન્તૈઃ પ્રમદાજનસ્ય નવપ્રવાલાન્ય્ અવતંસિતાનિ
પશ્યન્તિ પશ્ય સ્વમ્ ઇવાપ્તકાન્તિં કપોલપાલીમણિદર્પણેષુ ॥
યદ્ યદ્ વને ઽભૂત્ કુસુમં સુગન્ધિ વધૂજનૈસ્ તત્ તદ્ ઇતો ગૃહીતમ્
કૃત્સ્નત્રિલોકીવિજયાવતંસં નિર્માતુમ્ ઇષ્વાસમ્ ઇવ સ્મરસ્ય ॥
કર્ણાવતંસીકૃતપલ્લવાનાં વિચિત્રપુષ્પાભરણોજ્જ્વલેષુ
પશ્યાભિતઃ પલ્લવિતેયમ્ આસામ્ અઙ્ગેષુ સારઙ્ગદૃશામ્ ઋતુશ્રીઃ ॥
સ્વેદોદબિન્દુછલતઃ કપોલે વિતીર્ણમુક્તાર્ઘ ઇવ સ્મરસ્ય
એણીદૃશાં કાન્ત ઇવ પ્રવૃત્તઃ શ્રમો ઽયમ્ આલિઙ્ગિતુમ્ અઙ્ગલેખામ્ ॥
આસાં પૃથુસ્વેદકણાઙ્કિતાનિ વક્ત્રાણિ નેત્રોત્સવમ્ અર્પયન્તિ
પ્રત્યુપ્તમુક્તાફલદન્તુરાણિ હિરણ્યમયાનીવ સરોરુહાણિ ॥
એતાનિ પશ્ય ચ્યુતપુષ્પધૂલિ વ્યાલુપ્તપક્ષ્માવલિસૌષ્ઠવાનિ
શ્રમેણ કિં ચિન્ મુકુલીભવન્તિ સીમન્તિનીનાં નયનોત્પલાનિ ॥
એતાસુ સીદન્મણિબન્ધમૂલ નિલીનલીલામણિકઙ્કણાસુ
વિલોક્યતાં વ્યક્તિમ્ ઉપૈતિ ખેદો વિદ્યાધરસ્ત્રીજનદોર્લતાસુ ॥
અનઙ્ગકલ્પદ્રુમમઞ્જરીણામ્ અમોઘમન્ત્રં કુસુમાયુધસ્ય
ભૃશમ્ યથા પુષ્પમયી વિભૂષા નાસાં તથા રત્નમયી વિભાતિ ॥
વનાન્તમ્ એતા વનિતા ન મુક્તુમ્ અનેકપુષ્પં નૃપ શક્નુવન્તિ
વિમુચ્યતે કેન નામ સ દેશો યત્રાસ્તિ સાન્દ્રઃ સુમનઃપ્રચારઃ ॥
ઇત્યુજ્જ્વલે તસ્ય વચઃપ્રસૂને નીતે ઽપિ કર્ણાતિથિતાં વિહસ્ય
નૃપો બભૂવાસ્તમનાઃ સચિત્રં સ્મૃતાહિરાજેન્દ્રસુતાવિલાસઃ ॥
પુષ્પપ્રવાલાઙ્કુરમણ્ડલં તત્ ક્વણદ્વિમાનાવલિહેમઘણ્ટમ્
વનં વિહાયાથ સમગ્રમ્ અગ્રે ચચાલ વિદ્યાધરરાજસૈન્યમ્ ॥
અથ પ્રવાલાધરબિમ્બચુમ્બિ પરિસ્ફુરત્ફેનવિલાસહાસા
વાચાલહંસાવલિકાઞ્ચિદામ સનાથતીરોરુનિતમ્બબિમ્બા ॥
સમીરવેલ્લત્તટહેમવલ્લિ લોલપ્રભાપિઞ્જરિતોર્મિલેખા
વિલાસમજ્જત્ફણિરાજકન્યા સઙ્ક્રાન્તકાન્તસ્તનકુઙ્કુમેવ ॥
નિમગ્નદિઙ્નાગકપોલભિત્તિ સન્તાનનિર્યન્મદવેણિકૃષ્ણા
તૃતીયનેત્રાનલધૂમવલ્લિ કલઙ્કિતેવ ત્રિપુરાન્તકસ્ય ॥
ભારાનમદ્ભોગિફણાસ્થિતાયાઃ સ્થલોચ્છલદ્વીચિચયચ્છલેન
ઉત્તમ્ભયન્તીવ તલે સતર્કમ્ અર્કોપલસ્તમ્ભશતાનિ ભૂમેઃ ॥
તટોદ્ગતપ્રાંશુ તમાલરાજિ છાયાઘનશ્યામલિતાર્ધભાગા
મૂર્તિસ્ તુષારાચલતુલ્યકાન્તિર્ ઉમાપતિશ્રીધરયોર્ ઇવૈકા ॥
કાદમ્બચઞ્ચૂદ્ધૃતચક્રવાકી પારિપ્લવવ્યક્તમૃણાલકાણ્ડા
ચણ્ડીધવોન્નદ્ધજટાવિટઙ્ક કૃષ્ટેન્દુલેખાઙ્કુરદન્તુરેવ ॥
તરઙ્ગભઙ્ગોજ્જ્વલચામરશ્રીર્ ઉદ્દણ્ડહેમામ્બુરુહાતપત્રા
પુણ્યા પુરો દૂરત એવ તેન ત્રિમાર્ગગાદૃશ્યત પાર્થિવેન ॥
તસ્યાસ્ તટે ઽથ કુસુમાવચયશ્રમાર્ત સીમન્તિનીનિવહસસ્મિતવીક્ષિતાયાઃ
વિદ્યાધરેણ વિદધે ધવલોર્મિધૌત પર્યન્તહેમસિકતે પૃતનાનિવેશઃ ॥
તદ્ અનુ પુલિને સદ્યો વિદ્યાધરૈઃ પરિકલ્પિતં ન્ર્પતિર્ અવિશલ્ લીલાગારં સઃ સાહસલાઞ્છનઃ
ભ્રમમ્ અજનયન્ નેત્રોત્કીર્ણા ઇતિ પ્રતિબિમ્બિતાઃ સિતમણિમયે યસ્મિન્ન્ અન્તો બહિશ્ ચ મૃગીદૃશઃ ॥
મૂળ પાઠ: Navasāhasāṅkacarita · Edition: Vamanasastri Islampurakara, Bombay : Govt. Central Book Depot (Bombay Sanskrit Series, 53) · Data entry Somadeva Vasudeva · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0