નરસિંહપુરાણ · અધ્યાય 42

સો ઽપ્ય્ આશુ નીતો ગુરુવેશ્મ દૈત્યૈર્ દૈત્યેન્દ્રસૂનુર્ હરિભક્તિભૂષણઃ
અશેષવિદ્યાનિવહેન સાકં કાલેન કૌમારમ્ અવાપ યોગી ॥

પ્રાયેણ કૌમારમ્ અવાપ્ય લોકઃ પુષ્ણાતિ નાસ્તિક્યમ્ અસદ્ગતિં ચ
તસ્મિન્ વયઃસ્થસ્ય બહિર્વિરક્તિર્ ભવત્ય્ અભૂચ્ ચિત્રમ્ અજે ચ ભક્તિઃ ॥

અથ સંપૂર્ણવિદ્યં તં કદાચિદ્ દિતિજેશ્વરઃ
આનાય્ય પ્રણતં પ્રાહ પ્રહ્લાદં વિદિતેશ્વરમ્ ॥

સાધ્વ્ અજ્ઞાનનિધેર્ બાલ્યાન્ મુક્તો ઽસિ સુરસૂદન
ઇદાનીં ભ્રાજસે ભાસ્વાન્ નીહારાદ્ ઇવ નિર્ગતઃ ॥

બાલ્યે વયં ચ ત્વમ્ ઇવ દ્વિજૈર્ જાડ્યાય મોહિતાઃ
વયસા વર્ધમાનેન પુત્રકૈવં સુશિક્ષિતાઃ ॥

તદ્ અદ્ય ત્વયિ ધુર્યે ઽહં સંસકણ્ટકતાધુરમ્
વિન્યસ્ય સ્વાં ચિરધૃતાં સુખી પશ્યન્ શ્રિયં તવ ॥

યદા યદા હિ નૈપુણ્યં પિતા પુત્રસ્ય પશ્યતિ
તદા તદાધિં ત્યક્ત્વા નુ મહત્ સૌખ્યમ્ અવાપ્નુયાત્ ॥

ગુરુશ્ ચાતીવ નૈપુણ્યં મમાગ્રે ઽવર્ણયત્ તવ
ન ચિત્રં પુત્ર તચ્ છ્રોતું કિં નુ મે વાઞ્છતઃ શ્રુતી ॥

નેત્રયોઃ શત્રુદારિદ્ર્યં શ્રોત્રયોઃ સુતસૂક્તયઃ
યુદ્ધવ્રણં ચ ગાત્રેષુ માયિનાં ચ મહોત્સવઃ ॥

શ્રુત્વેતિ નિકૃતિપ્રજ્ઞં દૈત્યાધિપવચસ્ તતઃ
જગાદ યોગી નિશ્શઙ્કં પ્રહ્લાદઃ પ્રણતો ગુરુમ્ ॥

સૂક્તયઃ શ્રોત્રયોઃ સત્યં મહારાજ મહોત્સવઃ
કિંતુ તા વૈષ્ણવીર્ વાચો મુક્ત્વા નાન્યા વિચારયેત્ ॥

નીતિઃ સૂક્તિઃ કથાઃ શ્રાવ્યાઃ શ્રાવ્યં કાવ્યં ચ તદ્ વચઃ
યત્ર સંસૃતિદુઃખૌઘ કક્ષાગ્નિર્ ગીયતે હરિઃ ॥

અચિન્ત્યઃ સ્તૂયતે યત્ર ભક્ત્યા ભક્તેપ્સિતપ્રદઃ
અર્થશાત્રેણ કિં તાત યત્ર સંસૃતિસંતતિઃ ॥

શાસ્ત્રશ્રમેણ કિં તાત યેનાત્મૈવ વિહંસ્યતે
વૈષ્ણવં વાઙ્મયં તસ્માચ્ *છ્રાવ્યં સેવ્યં ચ સર્વદા ॥

મુમુક્ષુભિર્ ભવક્લેશાન્ નો ચેન્ નૈવ સુખી ભવેત્
ઇતિ તસ્ય વચઃ શૃણ્વન્ હિરણ્યકશિપુસ્ તદા ॥

જજ્વાલ દૈત્યરાટ્ તપ્ત સર્પિર્ અદ્ભિર્ ઇવાધિકમ્
પ્રહ્લાદસ્ય ગિરં પુણ્યાં જનસંસૃતિનાશિનીમ્ ॥

નામૃસ્યતાસુરઃ ક્ષુદ્રો ઘૂકો ભાનુપ્રભામ્ ઇવ
પરિતો વીક્ષ્ય સંપ્રાહ ક્રુદ્ધો દૈત્યભટાન્ ઇદમ્ ॥

હન્યતામ્ એષ કુટિલઃ શસ્ત્રપાતૈઃ સુભીષણૈઃ
ઉત્કૃત્ત્યોત્કૃત્ત્ય મર્માણિ રક્ષિતાસ્તુ હરિઃ સ્વયમ્ ॥

પશ્યત્વ્ ઇદાનીમ્ એવૈષ હરિસંસ્તવજં ફલમ્
કાકોલકઙ્કગૃધ્રેભ્યો હ્ય્ અસ્યાઙ્ગં સંવિભજ્યતામ્ ॥

અથોદ્ધૃતાસ્ત્રા દૈતેયસ્ તર્જયન્તઃ પ્રગર્જિતૈઃ
અચ્યુતસ્ય પ્રિયં ભક્તં તં જગ્નુઃ પતિનોદિતાઃ ॥

પ્રહ્લાદો ઽપિ પ્રભું નત્વા ધ્યાનવજ્રં સમાદદે
અકૃત્રિમરસમ્ ભક્તં તમ્ ઇત્થં ધ્યાનનિશ્ચલમ્ ॥

રરક્ષ ભગવાન્ વિષ્ણુઃ પ્રહ્લાદં ભક્તદુઃખહૃત્
અથાલબ્ધપદાન્ય્ અસ્ય ગાત્રે શસ્ત્રાણિ રક્ષસામ્ ॥

નીલાબ્જશકલાનીવ પેતુશ્ છિન્નાન્ય્ અનેકધા
કિં પ્રાકૃતાનિ શસ્ત્રાણિ કરિષ્યન્તિ હરિપ્રિયે ॥

તાપત્રયમહાસ્ત્રૌઘઃ સર્વો ઽપ્ય્ અસ્માદ્ બિભેતિ વૈ
પીડયન્તિ જનાંસ્ તાવદ્ વ્યાધયો રાક્ષસા ગ્રહાઃ ॥

યાવદ્ ગુહાશયં વિષ્ણું સૂક્ષ્મં ચેતો ન વિન્દતિ
તે તુ ભગ્નાસ્ત્રશકલૈઃ પ્રતીપોત્થૈર્ ઇતસ્ તતઃ ॥

હન્યમાના ન્યવર્તન્ત સદ્યઃ ફલદદૈર્ ઇવ
ન ચિત્રં વિબુધાનાં તદ્ અજ્ઞાનાં વિસ્મયાવહમ્ ॥

વૈષ્ણવં બલમ્ આલોક્ય રાજા નૂનં ભયં દધૌ
પુનસ્ તસ્ય વધોપાયં ચિન્તયન્ સ સુદુર્મતિઃ ॥

સમાદિશત્ સમાહૂય દંદશૂકાન્ સુદુર્વિષાન્
અશસ્ત્રવધયોગ્યો ઽયમ્ અસ્મયો હરિતોષકૃત્ ॥

તસ્માદ્ ભવદિભિર્ અચિરાદ્ હન્યતાં ગરલાયુધાઃ
હિરણ્યકશિપોઃ શ્રુત્વા વચનં તે ભુજંગમાઃ
તસ્યાજ્ઞાં જગૃહુર્ મૂર્ધ્ના પ્રહર્ષાદ્ દેશવર્તિનઃ ॥

અથ જ્વલદ્દશનકરાલદંષ્ટ્રિણ સ્ફુટસ્ફુરદ્દશનસહસ્રભીષણાઃ
અકર્ષકા હરિમહિસ્વકર્ષકા હરિપ્રિયં દ્રુતતરમ્ આપતન્ રુષા ॥

ગરાયુધાસ્ ત્વચમ્ અપિ ભેત્તુમ્ અલ્પિકાં વપુષ્યજસ્મૃતિબલદુર્ભિદાકૃતેઃ
અલં ન તે હરિવપુષં તુ કેવલં વિદશ્ય તં નિજદશનૈર્ વિના કૃતાઃ ॥

તતઃ સ્રવત્ક્ષતજવિષણ્ણમૂર્તયો દ્વિધાકૃતાદ્ભુતદશના ભુજંગમાઃ
સમેત્ય તે દિતિજપતિં વ્યજિજ્ઞપન્ વિનિઃશ્વસત્પ્રચલફણા ભુજંગમાઃ ॥

પ્રભો મહીધ્રાન્ અપિ ભસ્મશેષાંસ્ તસ્મિન્ન્ અશક્તાસ્ તુ તદૈવ વધ્યાઃ
મહાનુભાવસ્ય તવાત્મજસ્ય વધે નિયુક્ત્વા દશનૈર્ વિના કૃતાઃ ॥

ઇત્થં દ્વિજિહ્વાઃ કઠિનં નિવેદ્ય યયુર્ વિસૃષ્ટાઃ પ્રભુણાકૃતાર્થાઃ
વિચિન્તયન્તઃ પૃથુવિસ્મયેન પ્રહ્લાદસામર્થ્યનિદાનમ્ એવ ॥

અથાસુરેશઃ સચિવૈર્ વિચાર્ય નિશ્ચિત્ય સૂનું તમ્ અદણ્ડસાધ્યમ્
આહૂય સામ્ના પ્રણતં જગાદ વાક્યં સદા નિર્મલપુણ્યચિત્તમ્
પ્રહ્લાદ દુષ્ટો ઽપિ નિજાઙ્ગજાતો ન વધ્ય ઇત્ય્ અદ્ય કૃપા મમાભૂત્ ॥

તતસ્ તૂર્ણં સમાગત્ય દૈત્યરાજપુરોહિતાઃ
મૂઢાઃ પ્રાઞ્જલયઃ પ્રાહુર્ દ્વિજાઃ શાસ્ત્રવિશારદાઃ ॥

ત્રૈલોક્યં કમ્પતે દેવ ભૃશં ત્વય્ય્ અભિકાઙ્ક્ષિણિ
પ્રહ્લાદસ્ ત્વાં ન જાનાતિ ક્રુદ્ધં સ્વલ્પો મહાબલમ્ ॥

તદ્ અલં દેવ રોષેણ દયાં કર્તું ત્વમ્ અર્હસિ
પુત્રઃ કુપુત્રતામ્ એતિ ન માતાપિતરૌ કદા ॥

ઉક્ત્વેતિ કુટિલપ્રજ્ઞં દૈત્યં દૈત્યપુરોહિતાઃ
આદાય તદનુજ્ઞાતં પ્રહ્લાદં ધીધનં યયુઃ ॥