નારદ પુરાણ · અધ્યાય 2.38

ઇતિ શ્રીબૃહન્નારદીયપુરાણોત્તરભાગે મોહિનીચરિતે સપ્તત્રિંશો ઽધ્યાયઃ
વસિષ્ટં ઉવાચ
સ વસુર્નૃપશાર્દૂલ મોહિનીં યાજ્યકામિનીમ્ ।
ઉવાચ શ્લક્ષ્ણયા વાચા સર્વલોકહિતે રતઃ

વસુરુવાચ
શૃણુ મોહિની વક્ષ્યામિ તીર્થાનાં લક્ષણં પૃથક્ ।
યેન વિજ્ઞાતમાત્રેણ પાપિનાં ગતિરુત્તમા

સર્વેષામપિ તીર્થાનાં શ્રેષ્ઠા ગંમા ધરાતલે ।
ન તસ્યા સદૃશં કિઞ્ચિદ્વિદ્યતે પાપનાશનમ્

તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્ય વસોઃ સ્વસ્ય પુરોધસઃ ।
પ્રણતા મોહિની પ્રાહ ગઙ્ગાસ્નાનકૃતાદરા

મોહિન્યુવાચ
ભગવન્વાડવશ્રેષ્ઠ ગઙ્ગામાહાત્મ્યમુત્તમમ્ ।
સર્વેષાં ચ પુરાણાનાં સંમતં વદ સાંપ્રતમ્

શ્રુત્વા માહાત્મ્યમતુલં ગઙ્ગાયાઃ પાપનાશનમ્ ।
પશ્ચાત્પાપવિનાશિન્યાં સ્નાતું યાસ્યે ત્વયા સહ

તચ્છ્રુત્વા મોહિનીવાક્યં વસુઃ સર્વપુરાણવિત્ ।
માહાત્મ્યં કથયામાસ ગઙ્ગાયાઃ પાપનાશનમ્

વસુરુવાચ
તે દેશાસ્તે જનપદાસ્તે શૈલા સ્તે ઽપિ ચાશ્રમાઃ ।
યેષાં ભાગીરથી પુણ્યા સમીપે વર્તતે સદા

તપસા બ્રહ્મચર્યેણ યજ્ઞૈસ્ત્યાગેન વા પુનઃ ।
તાં ગતિં ન લભેજ્જન્તુર્ગઙ્ગાં સંસેવ્ય યાં લભેત્

પૂર્વે વયસિ પાપાનિ કૃત્વા કર્માણિ યે નરાઃ ।
શેષે ગઙ્ગાં નિષેવન્તે તે ઽપિ યાન્તિ પરાં ગતિમ્

તિષ્ઠેદ્યુગસહસ્રં તુ પાદેનૈકેન યઃ પુમાન્ ।
માસમેકં તુ ગઙ્ગાયાં સ્નાતસ્તુલ્યફલાવુભૌ

તિષ્ઠેતાર્વાક્છિરા યસ્તુ યુગાનામયુતં પુમાન્ ।
તિષ્ઠેદ્યથેષ્ટં યશ્ચાપિ ગઙ્ગાયાં સ વિશિષ્યતે

ભૂતાનામિહ સર્વેષાં દુઃખોપહતચેતસામ્ ।
ગતિમન્વેષમાણાનાં ન ગઙ્ગાસદૃશી ગતિઃ

પ્રકૃષ્ટૈઃ પાતકૈર્ ઘોરૈઃ પાપિનઃ પુરુષાધમાન્ ।
પ્રસહ્ય તારયેદ્ગુઙ્ગા ગચ્છતો નિરયે ઽશુચૌ

તે સમાનાસ્તુ મુનિભિર્નૂનં દેવૈઃ સવાસવૈઃ ।
યે ઽભિગચ્છન્તિ સતતં ગઙ્ગામભિમતાં સુરૈઃ

અન્ધાઞ્જડાન્દ્રવ્યહીનાંશ્ચ ગઙ્ગા સંપાવયેદ્બૃહતી વિશ્વરૂપા ।
દેવૈઃ સેંદ્રૈર્મુનિભિર્માનવૈશ્ચ નિષેવિતા સર્વકાલં સમૃદ્ધ્યે

પક્ષાદૌ કૃષ્ણપક્ષે તુ ભૂમૌ સંનિહિતા ભવેત્ ।
યાવત્પુણ્યા હ્યમાવાસ્યા દિનાનિ દશ મોહિનિ

શુક્લપ્રતિપદાદેશ્ચ દિનાનિ દશ સંખ્યયા ।
પાતાલે સન્નિધાનં તુ કુરુતે સ્વયમેવ હિ

આરભ્ય શુક્લૈકાદશ્યા દિનાનિ દશ યાનિ તુ ।
પઞ્ચમ્યં તાનિ સા સ્વર્ગે ભવેત્સન્નિહિતા સદા

કૃતે તુ સર્વતીર્થાનિ ત્રેતાયાં પુષ્કરં પરમ્ ।
દ્વાપરે તુ કુરુક્ષેત્રં કલૌ ગઙ્ગા વિશિષ્યતે

કલૌ તુ સર્વતીર્થાનિ સ્વં સ્વં વીર્યં સ્વભાવતઃ ।
ગઙ્ગાયાં પ્રતિમુઞ્ચન્તિ સા તુ દેવી ન કુત્રચિત્

ગઙ્ગાંભઃ કણદિગ્ધસ્ય વાયોઃ સંસ્પર્શનાદપિ ।
પાપશીલા અપિ નરાઃ પરાં ગતિમવાપ્નુયુઃ

યો ઽસૌ સર્વગતો વિષ્ણુશ્ચિત્સ્વરૂપી જનાર્દનઃ ।
સ એવ દ્રવરૂપેણ ગઙ્ગાંભો નાત્ર સંશયઃ

બ્રહ્મહા ગુરુડા ગોઘ્નઃ સ્તેયી ચ ગુરુતલ્પગઃ ।
ગઙ્ગાંભસા ચ પૂયન્તે નાત્ર કાર્યા વિચારણા

ક્ષેત્રસ્થમૃદ્ધૃતં વાપિ શીતમુષ્ણમથાપિ વા ।
ગાઙ્ગેયં તુ હરેત્તોયં પાપમામરણાન્તિકમ્

વર્જ્યં પર્યુષિતં તોયં વર્જ્યં પુર્યુષિતં દલમ્ ।
ન વર્જ્યં જાહ્નવીતોયં ન વર્જ્યં તુલસીદલમ્

મેરોઃ સુવર્ણસ્ય ચ સર્વરત્નૈઃ સંખ્યોપલાનામુદકસ્ય વાપિ ।
ગઙ્ગાજલાનાં ન તુ શક્તિરસ્તિ વક્તું ગુણાખ્યાપરિમાણમત્ર

તીર્થયાત્રાવિધિં કૃત્સ્નમકુર્વાણો ઽપિ યો નરઃ ।
ગઙ્ગાતોયસ્ય માહાત્મ્યાત્સો ઽપ્યત્ર ફલભાગ્ભવેત્

ચિન્તામણિગુણાચ્ચાપિ ગઙ્ગાયાસ્તોયબિન્દવઃ ।
વિશિષ્ટા યત્પ્રયચ્છન્તિ ભક્તેભ્યો વાઞ્છિતં ફલમ્

ગણ્ડૂષમાત્રતો ભક્ત્યા સકૂદ્ગઙ્ગાંભસા નરઃ ।
કામધેનુ સ્તનોદ્ભૂતાન્ભુઙ્ક્તે દિવ્યરસાન્દિવિ

શાલગ્રામશિલાયાં યસ્તુ ગઙ્ગાજલં ક્ષિપેત્ ।
અપહત્ય તમસ્તીવ્રં ભાતિ સૂર્યો યથોદયે

મનોવાક્કાયજૈર્ગ્રસ્તઃ પાપૈર્બહુવિધૈરપિ ।
વીક્ષ્ય ગઙ્ગાં ભવેત્પૂતઃ પુરુષો નાત્ર સંશયઃ

ગઙ્ગાતોયાભિષિક્તાં તુ ભિક્ષામશ્નાતિ યઃ સદા ।
સર્પવત્કઞ્ચુકં મુક્ત્વા પાપહીનો ભવેત્સ વૈ

હિમવદ્વિન્ધ્યસદૃશા રાશયઃ પાપકર્મણામ્ ।
ગઙ્ગાંભસા વિનશ્યન્તિ વિષ્ણુભક્ત્યા યથાપદઃ

પ્રવેશમાત્રે ગઙ્ગાયાં સ્નાનાર્થં ભક્તિતો નૃણામ્ ।
બ્રહ્મહત્યાદિપાપાનિ હાહેત્યુક્ત્વા પ્રયાન્ત્યલમ્

ગઙ્ગાતીરે વસેન્નિત્યં ગઙ્ગાતોયં પિબેત્સદા ।
યઃ પુમાન્સ વિમુચ્યેત પાતકૈઃ પૂર્વસંચિતૈઃ

યો વૈ ગઙ્ગાં સમાશ્રિત્ય નિત્યં તિષ્ઠતિ નિર્ભયઃ ।
સ એવ દેવૈર્મર્ત્યૈશ્ચ પૂજનીયો મહર્ષિભિઃ

કિમષ્ટાઙ્ગેન યોગેન કિં તપોભિઃ કિમધ્વરૈઃ ।
વાસ એવ હિ ગઙ્ગાયાં સર્વતો ઽપિ વિશિષ્યતે

કિં યજ્ઞૈર્બહુભિર્જાપ્યૈઃ કિં તપોભિર્ધનાર્પણૈઃ ।
સ્વર્ગમોક્ષપ્રદા ગઙ્ગા સુખસેવ્યા યતઃ સ્થિતા

યજ્ઞૈર્યમૈશ્ચ નિયમૈર્દાનૈઃ સંન્યાસતો ઽપિ વા ।
ન તત્ફલમવાપ્રોતિ ગઙ્ગાં સેવ્ય યદાપ્નુયાત્

પ્રભાસે ગોસહસ્ત્રેણ રાહુગ્રસ્તે દિવાકરે ।
યત્ફલં લભતે મર્ત્યો ગઙ્ગાયાં તદ્દિનેન વૈ

અન્યોપાયાંશ્ચ યસ્ત્યક્ત્વા મીક્ષકામઃ સુનિશ્ચિતઃ ।
ગઙ્ગાતીરે સુખં તિષ્ઠેત્સ વૈ મોક્ષસ્ય ભાજનમ્

વારાણસ્યાં વિશેષણ ગઙ્ગા સદ્યસ્તુ મોક્ષદા ।
પ્રતિમાસં ચતુર્દશ્યામષ્ટમ્યાં ચૈવ સર્વદા

ગઙ્ગાતીરે નિવાસશ્ચ યાવજ્જીવં ચ સિદ્ધિદઃ ।
કૃચ્છ્રાણિ સર્વદા કૃત્વા યત્ફલં સુખમશ્નુતે

સદા ચાન્દ્રાયણં ચૈવ તલ્લભેજ્જાહ્નવીતટે ।
ગઙ્ગાસેવાપરસ્યેહ દિવસાર્દ્ધેન યત્ફલમ્

ન તચ્છક્યં બ્રહ્મસુતે પ્રાપ્તું ક્રતુશતૈરપિ ।
સર્વયજ્ઞતપોદાનયોગસ્વાધ્યાયકર્મભિઃ

યત્ફલં તલ્લભેદ્ભક્ત્યા ગઙ્ગાતીરનિવાસતઃ ।
યત્પુણ્યં સત્યવચનૈર્નૈષ્ઠિકબ્રહ્મચારિણામ્

યદગ્નિહોત્રિણાં પુણ્યં તત્તુ ગઙ્ગાનિવાસતઃ ।
સમાતૃપિતૃદારાણાં કુલકોટિમનન્તકમ્

ગઙ્ગાભક્તિસ્તારયતે સંસારાર્ણવતો ધ્રુવમ્ ।
સંતોષઃ પરમૈશ્વર્યં તત્ત્વજ્ઞાનં સુખાત્મનામ્

વિનયાચારસંપત્તિર્ગઙ્ગાભક્તસ્ય જાયતે ।
કૃતકૃત્યો ભવેન્મર્ત્યો ગઙ્ગાં પ્રાપ્યૈવ કેવલમ્

તદ્ભક્તસ્તત્પરશ્ચ સ્યાન્મૃતો વાપિ ન સંશયઃ ।
ભક્ત્યા તજ્જલસંસ્પર્શી તજ્જલં પિબતે ચ યઃ

અનાયાસેન હિ નરો મોક્ષો પાયં સ વિન્દતિ ।
દીક્ષિતઃ સર્વયજ્ઞેષુ સોમપાનં દિને દિને

સર્વાણિ યંષાં ગઙ્ગાયાસ્તોયૈઃ કૃત્યાનિ સર્વદા ।
દેહં ત્યક્ત્વા નરાસ્તે તુ મોદન્તે શિવસન્નિધૌ

દેવાઃ સોમાર્કસંસ્થાનિ યથા શક્રાદયો મુખૈઃ ।
અમૃતાન્યુપભુઞ્જન્તિ તથા ગઙ્ગાજલં નરાઃ

કન્યાદાનૈશ્ચ વિધિવદ્ભૂમિદાનૈશ્ચ ભક્તિતઃ ।
અન્નદાનૈશ્ચ ગોદાનૈઃ સ્વર્ણદાનાદિભિસ્તથા

રથાશ્વગજદાનૈશ્ચ યત્પુણ્યં પરિકીર્તિતમ્ ।
તતઃ શતગુણં પુણ્યં ગઙ્ગાંભશ્ચુલુકાશનાત્

ચાન્દ્રાયણસહસ્રાણાં યત્ફલં પરિકીર્તિતમ્ ।
તતો ઽધિકફલં ગઙ્ગાતોયપાનાદવાપ્યતે

ગણ્ડૂષમાત્રપાને તુ અશ્વમેધફલં લભેત્ ।
સ્વચ્છન્દં યઃ પિબેદંભસ્તસ્ય મુક્તિઃ કરે સ્થિતા

ત્રિભિઃ સારસ્વતં તોયં સપ્તભિસ્ત્વથ યામુનમ્ ।
નાર્મદં દશભિર્માસૈર્ગાઙ્ગં વર્ષેણ જીર્યતિ

શાસ્ત્રેણાકૃતતોયાનાં મૃતાનાં ક્વાપિ દેહનામ્ ।
તદુત્તરફલાવાપ્તિર્ગઙ્ગાયામસ્થિયોગતઃ

ચાન્દ્રાયણસહસ્રં તુ યશ્ચરેત્કાયશોધનમ્ ।
યઃ પિબેત્તુ યથેષ્ઠં હિ ગઙ્ગામ્ભઃ સ વિશિષ્યતે

ગઙ્ગાં પશ્યતિ યઃ સ્તૌતિ સ્નાતિ ભક્ત્યા પિબેજ્જલમ્ ।
સ સ્વર્ગં જ્ઞાનમમલં યોગં મોક્ષં ચ વિન્દતિ

યસ્તુ સૂર્ય્યાંશુનિષ્ટપ્તં ગાઙ્ગેયં પિબતે જલમ્ ।
ગોમૂત્રયાવકાહારાદ્ગાઙ્ગપાનં વિશિષ્યતે