નારદ પુરાણ · અધ્યાય 2.37

ઇતિ શ્રીબૃહન્નારદીયપુરાણોત્તરભાગે મોહિનીચરિતે ષટ્ત્રિંશત્તમો ઽધ્યાયઃ
મોહિન્યુવાચ
એકાદશીસમં દેવાઃ પાવનં નાપરં ભવેત્ ।
યયા પૂતા મહાપાપા ગચ્છન્તિ હરિમન્દિરમ્

તત્સમીપે મમ સ્થાનં યુક્તં ભાતિ વિચાર્યતામ્ ।
દેવા ઊચુઃ
વેધો નિશીથે દેવાનામુપકારાય મોહિની

સૂર્યોદયે સુરાણાં ચ હરિણા પરિકલ્પિતઃ ।
પારણં ચ ત્રયોદશ્યામુપવાસવિનાશનમ્

મહાદ્વાદશિકા હ્યષ્ટૌ યાઃ સ્મૃતા વૈષ્ણવાગમે ।
તાસ્તુ હ્યેકાદશીભિન્ના ઉપોષ્યન્તે ચ વૈષ્ણવૈઃ

એકાદશીવ્રતં ભિન્નં વૈષ્ણવાનાં મહાત્મનામ્ ।
નિત્યં પક્ષદ્વયે પ્રોક્તં વિધિના ત્રિદિનાત્મકે

સાયં પ્રાતસ્ત્યજેદ્ભુક્તિં ક્રમાત્પૂર્વાપરાહ્ણયોઃ ।
એકાદશી યદા ભિન્ના ઉપોષ્યા હિ પરે ઽહનિ ।
દ્વાદશ્યાં હિ વ્રતં કાર્યં નિરંબુ સમુપોષણમ્

લઙ્ઘને ત્વસમર્થાનાં જલં શાકં ફલં પયઃ ।
નૈવેદ્યં વા હરેઃ પ્રોક્તં સ્વાહારાત્પાદસંમિતમ્

સ્વાતી સૂર્યોદયે વિદ્ધો ત્યજન્ત્યકાદશીં સતિ ।
નિષ્કામા મધ્યરાત્રે ચ વિદ્ધાં મુઞ્ચન્તિ યામ્યયા

સર્વેષ્વપિ તુ લોકેષુ વિદિતા દશમી તિથિઃ ।
યમસ્ય તસ્યાઃ પ્રાન્તિ તુ સ્થિતિઃ કાર્યા ત્વયાનઘે

એતેન દેવકાર્યં ચ સિદ્ધં ભવતિ શોભને ।
સૂર્યેન્દુચારા તિથ્યાસ્તુ દશમ્યાઃ પ્રાન્તગામિની

ભુવિ તીર્થાનિ ચૈવ ત્વં સ્વાઘનાશાય સંચર ।
અરુણોદયમારભ્ય યાવત્સૂર્યોદયો ભવેત્

તદન્તસ્ત્વં વ્રતે પ્રાપ્તા લભસ્વૈકાદશીફલમ્ ।
યઃ કશ્ચિત્કુરુતે વિદ્ધં ત્વયા હ્યેકાદશીવ્રતમ્

સ તીપકારકસ્તુભ્યં ભવિષ્યતિ સુરપ્રિયે ।
મુહૂર્તદ્વયમાત્રં તુ જ્ઞેયં ચાત્રારુણોદયમ્

મૂહૂર્તાઃ પઞ્ચદશ ચ સ્મૃતા રાત્રેર્દિનસ્ય ચ ।
જ્ઞેયાસ્તે હ્રસ્વદીર્ઘત્વે ત્રૈરાશિક વિધાનતઃ

ત્રયોદશાન્મુહૂર્તાન્ત્તુ રાત્રૈરૂર્દ્ધ્વા સમાગતા ।
સબ્ધ્વોપવાસિનાં પુણ્યં સ્વસ્થા ભવ શુચિસ્મિતે

યમસંસ્થાપનાર્થાય વૈકુણ્ઠધ્વંસનાય ચ ।
પાખણ્ડાનાં વિવૃદ્ધ્યર્થં પાપસંચનાય ચ

દત્તં તે મોહિનિ સ્થાનં પ્રત્યૂષસમયાઙ્કિતમ્

વિદ્ધં ત્વયૈકાદશિકાવ્રતં યે કુર્વન્તિ કર્તાર ઇહ પ્રયત્નાત્ ।
તેષાં ભવેદ્યત્સુકૃતં શુભે ફલં ભુઙ્ક્ષ્વ પ્રસન્ના ભવ ભૂસુરે ત્વમ્

એવં પ્રદિષ્ટા કમલાસનાદ્યૈઃ સા મોહિની હૃષ્ટતરા બભૂવ ।
મેને કૃતાર્થં નિજજીવિતં ચ સ્વપાપતીર્થાભિનિષેવણેન

સંસાધિતં કાર્યમિદં સુરાણાં ભસ્માવશેષં હિ ગતે ઽપિ દેહે ।
ચૈતન્યમાત્રે પવનાત્મકે ઽસ્મિન્ સંમાર્જિતો ભૂપકૃતસ્તુ પન્થાઃ

નીતં મયા ચાત્મકૃતં હિ વાક્યં પ્રહૃષ્ટયા વૈ યદુદાહૃતં હિ ।
એવં વિમૃશ્ય ક્ષિપ્તિપાલદે વાન્પ્રણમ્ય હૃષ્ટા ચ પુરોધસં સ્વમ્

પ્રાન્તે સ્થિતા સૂર્યવિહીનસંજ્ઞે કાલે દશમ્યા જનમોહનાય ।
કૃચ્છ્રાન્તરૂપા ચ દિનં ચ ભુઙ્ક્તે પ્રકૃષ્ટરૂપા નરકાય નૄણામ્

પ્રાન્તસ્થિતાં તાં રવિજો નિરીક્ષ્ય પ્રહૃષ્ટવક્ત્રો વચનં જગાદ ।
ત્વયા પ્રતિષ્ઠા મમ ચારુનેત્રે કૃતાત્ર લોકે પુનરેવ સમ્યક્ ।
વિભોદિતો રુક્મવિભૂષણસ્ય મત્તેભસંસ્થઃ પટહઃ સુઘૈષઃ

દૃષ્ટે કાર્યે જનઃ સર્વઃ પ્રત્યયં કુરુતે ત્વિતિ

સૂર્યોદય સ્પૃષા હ્યેષા દશમી ગર્હિતા સદા ।
અસ્પૃષ્ટમુદયં નૄણાં મોહનાય ભવિષ્યતિ

વિહાય તાં યત્પ્રિયયોગભુક્તિં પાદસ્થિતા સાપિ હ્યદૃષ્યરૂપા ।
સત્યં હિ તે નામ વિશાલનેત્રે યન્મોહિનીત્યેવ જનો બ્રવીતિ

વિમોહયિત્વા હિ જનં સમસ્તં પટે મદીયે લિખિતં કરોષિ ।
ઇત્યેવ મુક્ત્વા તનયો વિવસ્વતઃ પ્રણમ્ય તાં બ્રહ્મસુતાં પ્રહૃષ્ટઃ

જગામ દેવૈઃ સહ નાકલોકં કરે ગૃહીત્વા લિપિલેખિતારમ્ ।
ગતેષુ દેવેષુ વિમોહિની સા બ્રહ્માણમાસાદ્ય સુરાસુરેશમ્

વિજ્ઞાપયામાસ પિતઃ પુરોધા મમાયમત્યુગ્રતરશ્ચ કોપાત્ ।
દગ્ધં શરીરં મમ લોકનાથ પુનઃ પ્રપત્સ્યે ઽથ તથા કુરુષ્વ

વિમોહિતં ચૈવ જગન્મયેદં પ્રાન્તે સમાસ્થાય યમસ્ય તિથ્યાઃ ।
જિતો હિ રાજ્ઞા શમનઃ પુરાદ્ય કૃતો જયી તાત તવ પ્રભાવાત્

તવ કૃત્યમિદં તાત યત્પુનર્દેહધારિણી ।
ભૂયામહં જગન્નાથ બ્રહ્મણં સાંત્યયસ્વ ભોઃ

તચ્છ્રુત્વા મોહિનીવાક્યં બ્રહ્મા લોકવિધાનકૃત્ ।
બ્રાહ્મણં સાંત્વયામાસ પુનરેવ સુતાકૃતે

વસો તાત નિબોધેદં યદ્બ્રવીમિ હિતાવહમ્ ।
તવ ચાસ્યા મહાભાગ સર્વલોકહિતાય ચ

ત્વયેયં મોહિની કોપાત્કૃતા ભસ્માવશેષિતા ।
પુનઃ શરીરં યાચેત તદાજ્ઞાં દેહિ માનદ

મત્પુત્રી તવ યાજ્યેયં દુર્ગતિં તાત ગચ્છતિ ।
ત્વયા મયા ચ સપાલ્યા કૃતકાર્યા તપસ્વિની

યદિ ત્વં શુદ્ધભાવેન માં જ્ઞાપયસિ માનદ ।
તાતો ઽહમસ્યા ભૂયો ઽપિ દેહમુત્પાદયામ્યહમ્

કિન્તુ વિષ્ણુદિનસ્યૈષા વૈરિણી પાપકારિણી ।
યથા શુદ્ધ્યેતિ વિપ્રેન્દ્ર તથૈવાશુ વિધીયતામ્

તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્ય બ્રહ્મણઃ સ પુરોહિતઃ ।
યાજ્યાયા દેહયોગાર્થમાદિદેશ મુદાન્વિતઃ

વિપ્રવાક્યં સમાકર્ણ્ય બ્રહ્મા લોકપિતમહઃ ।
કમણ્ડલુજલેનૌક્ષન્મોહિન્યા દેહભસ્મ તત્

સમુક્ષિતે બ્રહ્મણા લોકકર્ત્રા સા મોહિની દેહયુતા બભૂવ ।
પ્રણમ્ય તાતં ચ વસોઃ પુરોધસો જગ્રાહ પાદૌ વિનયેન નત્વા

તતો વસુર્યાજક એવ રાજ્ઞો મુદાન્વિતો યાજ્યનિતંબિનીં તામ્ ।
વિમોહિનીં સ્વામિસુતોઞ્જ્ઝિતાં ચ જગાદ વાક્યં વિદુતામવીરામ્

વસુરુવાચ
ક્રોધસ્ત્યક્તો મયા દેવિ બ્રહ્મણો વચનાદથ ।
ગતિં તે કારયિષ્યામિ તીર્થસ્નાનાદિકર્મણા

ઇત્યુક્ત્વા મોહિનીં વિપ્રો બ્રહ્માણાં જગતાં પતિમ્ ।
વિસસર્જ નમસ્કૃત્ય મોહિનીપિતરં મુદા

મોહિન્યા વસુના ચૈવ પ્રીત્યા બ્રહ્મા વિસર્જિતઃ ।
જગામ લોકં તમસઃ પરમવ્યક્તવર્ત્મના

સ વસુર્બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠો રુક્માઙ્ગદપુરોહિતઃ ।
મોહિનીં સમનુગ્રાહ્યાં મત્વા હૃદિ વિચારયન્

મુહૂર્ત્તં ધ્યાનમાપન્નો બુબુધે કારણં ગતેઃ