નારદ પુરાણ · અધ્યાય 1.30

ઇતિ શ્રીબૃહન્નારદીયપુરાણે પૂર્વભાગે પ્રથમપાદે તિથ્યાદિનિર્ણયો નામ એકોનત્રિંશો ઽધ્યાયઃ
સનક ઉવાચ
પ્રાયશ્ચિત્તવિધિં વક્ષ્યે શૃણુ નારદ સાંપ્રતમ્ ।
પ્રાયશ્ચિત્તવિશુદ્ધાત્મા સર્વકર્મફલં લભેત્

પ્રાયશ્ચિત્તવિહીનૈસ્તુ યત્કર્મ ક્રિયતે મુને ।
તત્સર્વં નિષ્ફલં પ્રોક્તં રાક્ષસૈઃ પરિસેવિતમ્

કામક્રોધવિહીનૈશ્ચ ધર્મશાસ્ત્રવિશારદૈઃ ।
પ્રષ્ટવ્યા બ્રાહ્મણા ધર્મં સર્વધર્મફલેચ્છુભિઃ

પ્રાયશ્ચિત્તાનિ ચીર્ણાનિ નારાયણપરાઙ્મુખૈઃ ।
ન નિષ્પુનન્તિ વિપ્રેન્દ્ર સુરાભાણ્ડમિવાપગાઃ

બ્રહ્મહા ચ સુરાપી ચ સ્તેયી ચ ગુરુતલ્પગઃ ।
મહાપાતકિનનસ્ત્વેતે તત્સંસર્ગી ચ પઞ્ચમઃ

યસ્તુ સંવત્સરં હ્યતૈઃ શયનાસનભોજનૈઃ ।
સંવસેત્સહ તં વિદ્યાત્પતિતં સર્વકર્મસુ

અજ્ઞાનાદ્વાહ્મણં હત્વા ચીરવાસા જટી ભવેત્ ।
સ્વેનૈવ હતવિપ્રસ્ય કપાલમપિ ધારયેત્

તદભાવે મુનિશ્રષ્ટ કપાલં વાન્યમેવ વા ।
તદ્દ્રવ્યં ધ્વજદણ્ડે તુ ધૃત્વા વનચરો ભવેત્

વન્યાહારો વસેતત્ર વારમેકં મિતાશનઃ ।
સમ્યક્સંધ્યામુપાસીત ત્રિકાલં સ્નાનમાચરેત્

અધ્યયનાધ્યાપનાદૂન્વર્જયેત્સંસ્મરેદ્ધરિમ્ ।
બ્રહ્મચારી ભવેન્નિત્યં ગન્ધમાલ્યાદિ વર્જયેત્

તીર્થાન્યનુવસેચ્ચૈવ પુણ્યાશ્ચાવાશ્રમાંસ્તથા ।
યદિ વન્યૈર્ન જીવેત ગ્રામે ભિક્ષાં સમાચરેત્

દ્વાદશાબ્દં વ્રતં કુર્યાદેવં હરિપરાયણઃ ।
બ્રહ્મહા શુદ્ધિમાન્પોતિ કર્માર્હશ્ચૈવ જાયતે

વ્રતમધ્યે મૃગૈર્વાપિ રોગૈર્વાપિ નિષૂદિતઃ ।
ગોનિમિત્તં દ્વિજાર્થં વા પ્રાણાન્વાપિ પરિત્યજેત્

યદ્વા દદ્યાદ્દ્વિજેન્દ્રાણાં ગવામયુતમુત્તસમ્ ।
એતેષ્વન્યતમં કૃત્વા બ્રહ્મહા શુદ્ધિમાન્પુયાત્

દીક્ષિતં ક્ષત્રિયં હત્વા ચરેદ્ધિ બ્રહ્મહવ્રતમ્ ।
અગ્નિપ્રવેશનં વાપિ મરુત્પ્રપતનં તથા

દીક્ષીતં બ્રાહ્મણં હત્વા દ્વિગુણં વ્રતમાચરેત્ ।
આચાર્યાદિવધે ચૈવ વ્રતમુક્તં ચતુર્ગુણમ્

હત્વા તુ વિપ્રમાત્રં ચ ચરેત્સંવત્સરં વ્રતમ્ ।
એવં વિપ્રસ્ય ગદિતઃ પ્રાયશ્ચિત્તવિધિર્દ્વિજ

।
દ્વિગુણં ક્ષત્રિયસ્યોક્તં ત્રિગુણં તુ વિશઃ સ્મૃતમ્ ।
બ્રાહ્મણં હૄન્તિ યઃ શૂદ્રસ્તં મુશલ્યં વિર્દુર્બુધાઃ

રાજ્ઞૈવ શિક્ષા કર્તવ્યા ઇતિ શાસ્તેષુ નિશ્ચયઃ ।
બ્રાહ્મણીનાં વધે ત્વર્દ્ધં પાદઃ સ્યાત્કન્યકાવધે

હત્વા ત્વનુપનીતાંશ્ચ તથા પાદવ્રતં ચરેત્ ।
હત્વા તુ ક્ષત્રિયં વિપ્રઃ ષડબ્દં કુચ્છ્રમાચરેત્

સંવત્સરં ત્રયં વેશ્યં શૂર્દ્રં હત્વા તુ વત્સરમ્ ।
દીક્ષિતસ્ય સ્ત્રિયં હત્વા બ્રાહ્મણી ચાષ્ટવત્સરાન્

બ્રહ્મહત્યાવ્રતં કૃત્વા શુદ્ધો ભવતિ નિશ્ચિતમ્ ।
પ્રાવશ્ચિત્તં વિધાનં તુ સર્વત્ર મુનિસત્તમ

વૃદ્ધાતુરસ્ત્રીબાલાનામર્દ્ધમુક્તં મનીષિભિઃ ।
ગૌડી પૈષ્ટી ચ માધ્વી ચ વિજ્ઞેયા ત્રિવિધા સુરા

ચાતુર્વર્ણ્યારપેયા સ્યાત્તથા સ્ત્રીભિશ્ચ નારદ ।
ક્ષીરં ઘૃતં વા ગોમૂત્રમેતેષ્વન્યતમં મુને

સ્નાત્વર્દ્રવાસા નિયતો નારાયણમનુસ્મરન્ ।
પક્વાયસનિભં કૃત્વા પિબેજ્ચૈવોદકં તતઃ

તત્તુ લૌહેન પાત્રેણ હ્યાયસેનાથવા પિબેત્ ।
તામ્રેણ વાથં પાત્રેણ તત્પીત્વા મરણં વ્રજેત્

સુરાપી શુદ્ધિમાન્પોતિ નાન્યથા શુદ્ધિરિષ્યતે ।
અજ્ઞાનાદાત્મબુદ્દ્યા તુ સુરાં પીત્વા દ્વિજશ્ચરેત્

બ્રહ્મહત્યાવ્રતં સમ્યક્તચ્ચિહ્નપરિવર્જિતઃ ।
યદિ રોગાનિવૃત્ત્યર્થમૌષધાર્થં સુરાં પિબેત્

તસ્યોપનયનં ભૂયસ્તથા ચાન્દ્રાયણદ્વયમ્ ।
સુરાસંસ્પૃષ્ટપાત્રં તુ સુરાભાણ્ડોદકં તથા

સુરાપાનસમં પ્રાહુસ્તથા ચન્દ્રસ્ય ભક્ષણમ્ ।
તાલં ચ પાનસં ચૈવ દ્રાક્ષં ખાર્જૂરસંભવમ્

માધુક શૈલમારિષ્ટં મૈરેયં નાલિકેરજમ્ ।
ગૌડી માધ્વી સુરા મદ્યમેવમેકાદશ સ્મૃતાઃ

એતેષ્વન્યતમં વિપ્રો ન પિબેદ્વૈ કદાચન ।
એતેષ્વન્યતમં યસ્તુ પિવેદજ્ઞાનતો દ્વિજઃ

તસ્યોપનયનં ભૂયસ્તત્પકૃચ્છ્રં ચરેત્તથા ।
સમક્ષં વા પરોક્ષં વા બલાચ્ચૌયણ વા તથા

પરસ્વાનામુપાદાનં સ્તેયમિત્યુચ્યતે બુધૈઃ ।
સુવર્ણસ્ય પ્રમાણં તુ મન્વાદ્યૈઃ પરિભાષિતમ્

વક્ષ્યે શૃણુષ્વ વિપ્રેન્દ્ર પ્રાયશ્ચજિતોક્તિસાધનમ્ ।
ગવાક્ષાગતમાર્તણ્ડરશ્મિમધ્યે પ્રદૃશ્યતે

ત્રસરેણુપ્રમાણં તુ રજ ઇત્યુચ્યતે બુધૈઃ ।
ત્રસરેણ્વષ્ટકં નિષ્કસ્તત્રયં રાજસર્ષપઃ

મૌરસર્ષપસ્તર્ત્રયં સ્યાત્તત્ષટ્કં યવ ઉચ્યતે ।
યવત્રયં કૃષ્ણલઃ સ્યાન્માષસ્તત્પઞ્ચકં સ્મૃતઃ

માષષોડષમાનં સ્યાત્સુવર્ણમિતિ નારદ ।
હત્વા બ્રહ્મસ્વમજ્ઞાનાદ્દ્વાદશાંબ્દં તુ પૂર્વવત્

કપાલધ્વજહીનં તુ બ્રહ્મહત્યાવ્રતં ચરેત્ ।
ગુરુણાં યજ્ઞકતૄણાં ધાર્મિષ્ટાનાં તથૈવ ચ

શ્રોત્રિયાણાં દ્વિજાનાં તુ હૃત્વા હેમૈવમાચરેત્ ।
કૃતાનુતાપો દેહે ચ સંપૂર્ણે લેપયેદ્ ધૃતમ્

કરીષચ્છાદિતો દગ્ધઃ સ્તેયપાપાદ્વિમુચ્યતે ।
બ્રહ્મસ્વં ક્ષત્રિયો હૃત્વા પશ્ચાત્તાપમવાપ્ય ચ

પુનર્દદાતિ તત્રૈવ તદ્વિધાનં શૃણુષ્વ મે ।
તત્ર સાંતપનં કૃત્વા દ્વાદશાહોપવાસતઃ

શુદ્ધિમાપ્નોતિ દેવર્ષે હ્યન્યથા પતિતો ભવેત્ ।
રન્તાસનમનુષ્યસ્ત્રીધેનુભૂમ્યાદિકેષુ ચ

સુવર્ણસહૃશેષ્વેષુ પ્રાયશ્ચિતાર્દ્ધમુચ્યતે ।
ત્રસરેણુસમં હેમ હૃત્વા કુર્યાત્સમાહિતઃ

પ્રાણાયામદ્વયં સમ્યક્ તેન શુદ્ધચ્ચતિ માનવઃ ।
પ્રાણાયામત્રયં કુર્યાદ્ધૃત્વા નિષ્કપ્રમાણકમ્

પ્રાણાયામાશ્ચ ચત્વારો રાજસર્ષ પમાત્રકે ।
ગૌરસર્ષપમાનં તુ હૃત્વા હેમ વિચક્ષણઃ

સ્નાત્વા ચ વિધિવજ્જપ્યાદ્ગાયત્ર્યષ્ટસહસ્રકમ્ ।
યવમાત્રસુવર્ણસ્ય સ્તેયાચ્છુદ્ધો ભવેદ્દિજઃ

આસાયં પ્રાતરારભ્ય જપ્ત્વા વૈ વેદમાતરમ્ ।
હેમ કૃષ્ણલમાત્રં તુ હૃત્વા સાંતપનં ચરેત્

માષપ્રમાણે હેમ્નસ્તુ પ્રાયશ્ચિત્તં નિગદ્યતે ।
ગોમૂત્રપક્વયવભુગ્વર્ષેણૈકેન શુદ્ધ્યતિ

સંપૂર્ણસ્ય સુવર્ણસ્ય સ્તેયં કૃત્વા મુનીશ્વર ।
બ્રહ્મહત્યાવ્રતં કુર્યાદ્દ્વાદશાબ્દં સમાહિતઃ

સુવર્ણમાનાન્ન્યૂને તુ રજતસ્તેયકર્મણિ ।
કુર્યાત્સાંતપનં સમ્યગન્યથા પતિતો ભવેત્

દશનિષ્કાન્તપર્યન્તમૂર્દ્ધૂં નિષ્કચતુષ્ટયાત્ ।
હત્વા ચ રજતં વિદ્વાન્કુર્યાચ્ચાન્દ્રાયણં મુને

દશાદિશતિષ્કાન્તં યઃ સ્તેયી રજતસ્ય તુ ।
ચાન્દ્રાયણદ્વયં તસ્ય પ્રોક્તં પાપવિશોધકમ્

શતાદૂર્દ્ધૂં સહસ્રાન્તં પ્રોક્તં ચાન્દ્રાયણત્રયમ્ ।
સહસ્રાદધિકસ્તેયે બ્રહ્મહત્યાવ્રતં ચરેત્

કાંસ્યપિત્તલમુખ્યેષુ હ્યયસ્કાન્તે તથૈવ ચ ।
સહસ્રનિષ્કમાને તુ પરાકં પરિકીર્તિતમ્

પ્રાયશ્ચિત્તં તુ રન્તાનાં સ્તેયે રાજતવત્સ્મૃતમ્ ।
ગુરુતલ્પગતાનાં ચ પ્રાયશ્ચિત્તમુદીર્યતે

અજ્ઞાનાન્માતરં ગત્વા તત્સપત્નીમથાપિ વા ।
સ્વયમેવ સ્વમુષ્કં તુ ચ્છિન્દ્યાત્પાપમુદીરયન્

હસ્તે ગૃહીત્વા મુષ્કં તુ ગચ્છન્દ્વૈ નૈઋતીં દિશમ્ ।
ગચ્છન્માર્ગૈ સુખં દુઃખં ન કદાચિદ્વિચારયેત્

અપશ્યન્ગચ્છતો ગચ્છેત્પાણાન્તં યઃ સ શુદ્ધ્યતિ ।
મરુત્પ્રપતનં વાપિ કુર્યાત્પાપમુદાહરન્

સ્વવર્ણોત્તમવર્ણસ્ત્રીગમને ત્વવિચારતઃ ।
બ્રાહ્મહત્યાવ્રતં કુર્યાદ્વાદશાબ્દં સમાહિતઃ

અમત્યાભ્યાસતો ગચ્છેત્સવર્ણાં ચોત્તમાં તથા ।
કારીષવહ્નિના દગ્ધઃ શુદ્ધિં યાતિ દ્વિજોત્તમ

રેતઃસેકાત્પૂર્વમેવ નિવૃત્તો યદિ માતરિ ।
બ્રહ્મહત્યાવ્રતં કુર્યાદ્રેતઃ સેકે ઽગ્નિદાહનમ્

સવર્ણોત્તમવર્ણાસુ નિવૃત્તો વીર્યસેચનાત્ ।
બ્રહ્મહત્યાવ્રતં કુર્યાન્નવાબ્દાન્વિષ્ણુતત્પરઃ

વૈશ્યાયાં પિતૃપત્ન્યાં તુ ષડબ્દં વ્રતમાચરેત્ ।
ગત્વા શૂદ્વાં ગુરોર્ભાર્યાં ત્રિવર્ષં વ્રતમાચરેત્

માતૃષ્વસારં ચ પિતૃષ્વસારમાચાર્યભાર્યાં શ્વશુરસ્ય પત્નીમ્ ।
પિતૃવ્યભાર્યામથ માતુલાનીં પુત્રીં ચ ગચ્છેદ્યદિ કામમુગ્ધઃ

દિનદ્વયે બ્રહ્મહત્યાવ્રતં કુર્યાદ્યથાવિધિ ।
એકસ્મિન્નેવ દિવસે બહુવારં ત્રિવાર્ષિકમ્

એકવારં ગતે હ્યબ્દંવ્રતં કૃત્વા વિશુદ્ધ્યતિ ।
દિનત્રયે ગતે વહ્નિદગ્ધઃ શુધ્યેત નાન્યથા

ચાઞ્જાલીં પુષ્કસીં ચૈવ સ્નુષાં ચ ભગિનીં તથા ।
મિત્રસ્ત્રિયં શિષ્યપત્નીં યસ્તુ વૈ કામતો વ્રજેત્

બ્રહ્મહત્યાવ્રતં કુર્યાત્સ ષડબ્દં મુનીશ્વર ।
અકામતો વ્રજેદ્યસ્તુ સો ઽબ્દકૃચ્છ્રં સમાચરેત્

મહાપાતકિસંસર્ગે પ્રાયશ્ચિત્તં નિગદ્યતે ।
પ્રાયશ્ચિત્તવિશુદ્ધાત્મા સર્વકર્મફલં લભેત્

યસ્ય યેન ભવેત્સંગો બ્રહ્મહાન્દિચતુર્ષ્વપિ ।
તત્તદ્વ્રતં સ નિવ્રર્ત્ય શુદ્ધિમાન્પોત્યસંશયમ્

અજ્ઞાનાત્પઞ્ચરાત્રં તુ સંગમેભિઃ કરોતિયઃ ।
કાયકૃચ્છ્રં ચરેત્સમ્યગન્યથા પતિતો ભવેત્

દ્વાદશાહેતુ સંસર્ગે મહાસાંતપનં સ્મૃતમ્ ।
સંગઙ્કૃત્વાર્દ્ધમાસં તુ દ્વાદશાહમુપાવસેત્

પરાકો માસસંસર્ગે ચાન્દ્રમાસત્રયેસ્મૃતમ્ ।
કૃત્વા સંગં તુ ષણ્માસં ચરેચ્ચાન્દ્રાયણદ્વયમ્

કિઞ્ચિન્ન્યૂનાબ્દસંગે તુ ષણ્માસવ્રતમાચરેત્ ।
એતચ્ચ ત્રિગુણં પ્રોક્તં જ્ઞાનાત્સંગે યથાક્રમમ્

મણ્ડૂકં નકુલં કાકં વરાહં મૂષકં તથા ।
માર્જારાજાવિકં શ્વાનં હત્વા કુક્કુટકં તથા

કૃચ્છ્રાર્દ્ધમાચરેદ્વિપ્રો ઽતિકૃચ્છ્રં ચાશ્વહ ચરેત્ ।
જત્પકૃચ્છ્રં કરિવધે પરાકં ગોવધે સ્મૃતમ્

કામતો ગોવધે નૈવ શુદ્ધિર્દ્દષ્ટા મનીષિભિઃ ।
પાનશય્યાસનાદ્યેષુ પુષ્પમૂલફલેષુ ચ

ભક્ષ્યભોજ્યાપહારેષુ પઞ્ચગવ્યવિશોધનમ્ ।
શુષ્કકાષ્ટતૃણાનાં ચ દ્રુમાણાં ચ ગુડસ્ય ચ

ચર્મવસ્ત્રામિષાણાં ચ ત્રિરાત્રં સ્યાદભોજનમ્ ।
ટિટ્ટિભં ચક્રવાકં ચ હંસં કારણ્ડવં તથા

ઉલૂકં સારસં ચૈવ પકોતં જલપાદકમ્ ।
શુકં ચાષં બલાકં ચ શિશુમારં ચ કચ્છપમ્

એતેષ્વન્યતમં હત્વા દ્વાદશાહમભોજનમ્ ।
પ્રાજાપત્યવ્રતં કુર્યાદ્રેતોવિણ્મૂત્રભોજને

ચાન્દ્રાયણત્રયં પ્રોક્તં શૂદ્રોચ્છિષ્ટસ્ય ભોજને ।
રજસ્વલાં ચ ચાણ્ડાલં મહાપાતકિનં તથા

સૂતિકાં પતિતં ચૈવ ઉચ્છિષ્ટં રજકાદિકમ્ ।
સ્પૃષ્ટ્વા સચૈલં સ્નાયીત ઘૃતં સંપ્રાશેયત્તથા

ગાયત્રીં ચ વિશુદ્ધાત્મા જપેદષ્ટશતં દ્વિજ ।
એતેષ્વન્યતમં સ્પૃષ્ટ્વા અજ્ઞાનાધદ્યદિ ભોજને

ત્રિરાત્રો પોષણાચ્છુદ્ધ્યે ત્પઞ્ચગવ્યાશનાદ્વિજ ।
સ્નાનદાનજપાદૌ ચ ભોજનાદૌ ચ નારદ

એષામન્યતમસ્યાપિ શબ્દં યઃ શૃણુયાદ્વદેત્ ।
ઉદ્વમેદ્ધુક્તમંન્નતત્સ્ત્રાત્વા ચોપવસેત્તથા

દ્વિતીયે ઽહ્નિ ઘૃતં પ્રાશ્ય શુદ્ધિમાન્પોતિ નારદ ।
વ્રતાદિમધ્યે યદ્યેષા શૃણુયાદ્ધૂનિમપ્યુત

અષ્ટોત્તરસહસ્રં તુ જપેદ્રૈ વેદમાતરમ્ ।
પાપાનામધિકં પાપં દ્વિજદૈવતનિન્દનમ્

ન દૃષ્ટ્વા નિષ્કૃતિસ્તસ્ય સર્વશાસ્ત્રેષુ નારદ ।
મહાપાતકતુલ્યાનિ યાનિ પ્રોક્તાનિ સૂરિભિઃ

પ્રાયશ્ચિત્તં તુ તેષાં ચ કુર્યાદેવં યથાવિધિ ।
પ્રાયશ્ચિત્તાનિ યઃ કુર્યાન્નારાયણપરાયણઃ

તસ્ય પાપાનિ નશ્યન્તિહ્યન્યથા પતિતો ભવેત્ ।
યસ્તુ રાગાદિનિર્મુક્તો હ્યનુતાપસમન્વિતઃ

સર્વભૂતયયાયુક્તો વિષ્ણુસ્મરણતત્પરઃ ।
મહાપાતકયુક્તો વા યુક્તો વા સર્વપાતકૈઃ

વિમુક્ત એવ પાપેભ્યો જ્ઞેયો વિષ્ણુપરો યતઃ ।
નારાયણમનાન્દ્યન્તં વિશ્વાકારમનામયમ્

યસ્તુ સંસ્મરતે મર્ત્યઃ સ મુક્તઃ પાપકોટિભિઃ ।
સ્મૃતો વા પૂજિતો વાપિ ધ્યાતઃ પ્રણમિતો ઽપિ વા

નાશયત્યેવ પાપાનિ વિષ્ણુર્હૃદ્ગમનઃ સતામ્ ।
સંપર્કાદ્યદિ વા મોહાદ્યસ્તુ પૂજયતે હરિમ્

સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ સ પ્રયાતિ હરેઃ પદમ્ ।
સકૃત્સંસ્મરણાદ્વિષ્ણોર્નશ્યન્તિ ક્લેશસંચયાઃ

સ્વર્ગાદિભોગપ્રાત્પિસ્તુ તસ્ય વિપ્રાનુમીયતે ।
માનુષં દુર્લભં જન્મ પ્રાપ્યતે યૈર્મુનીશ્વર

તત્રાપિ હરિભક્તિસ્તુ દુર્લભા પરિકીર્ત્તિતા ।
તસ્માત્તડિલ્લતાલોલં માનુષ્યં પ્રાપ્ય દુર્લભમ્

હરિં સંપૂજયેદ્ભક્ત્યા પશુપાશવિમોચનમ્ ।
સર્વે ઽન્તરાયા નશ્યન્તિ મનઃશુદ્ધિશ્ચ જાયતે

પરં મોક્ષં લભેશ્ચૈવ પૂજિતે તુ જનાર્દને ।
ધર્માર્થકામોક્ષાખ્યાઃ પુરુષાર્થાઃ સનાતનાઃ

હરિપૂજાપરાણાં તુ સિધ્યન્તિ નાત્ર સંશયઃ ।
પુત્રદારગૃહક્ષેત્રધનધાન્યાભિધાવતીમ્

લબ્ધ્વેમાં માનુષીં વૃત્તિં રેરે દર્પં તુ મા કૃથાઃ ।
સંત્યજ્ય કામં ક્રોધં ચ લોભં મોહં મદં તથા

પરાપવાદં નિન્દાં ચ ભજધ્વં ભક્તિતો હરિમ્ ।
વ્યાપારાન્સકલાંસ્ત્ક્ત્વા પૂજયધ્વં જનાર્દનમ્

નિકટા એવ દૃશ્યન્તે કૃતાન્તનગરદ્રુમાઃ ।
યાવન્નાયાતિ મરણં યાવન્નાયાતિ વૈ જરા

યાવન્નેન્દ્રિયવૈકલ્યં તાવદેવાચર્યેદ્ધરિમ્ ।
ધીમાન્નકુર્યાદ્વિશ્વાસં શરીરે ઽસ્મિન્વિનશ્વરે

નિત્યં સન્નિહિતો મૃત્યુઃ સંપદત્યન્તચઞ્ચલા ।
આસન્નમરણો દેહસ્તસ્માદ્દર્પ્પં વિમુચત

સંયોગા વિપ્રયોગાન્તાઃ સર્વં ચ ઘક્ષણભઙ્ગુરમ્ ।
એતજ્જ્ઞાત્વા મહાભાગ પૂજયસ્વ જનાર્દનમ્

આશયા વ્યથતે ચૈવ મોક્ષસ્ત્વત્યન્તદુર્લભઃ ।
ભક્ત્યા યજતિ યો વિષ્ણું મહાપાતકવાનપિ

સો ઽપિ યાતિ પરં સ્થાનં યત્રઘ ગત્વા ન શોચતિ ।
સર્વતીર્થાનિ યજ્ઞાશ્ચ સાંગા વેદાશ્ચ સત્તમ

નારાયણાર્ચનસ્યૈતે કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ્ ।
કિં વૈ વેદૈર્મખૈઃ શાસ્ત્રૈઃ કિંવા તીર્થનિષેવણૈઃ

વિષ્ણુભક્તિવિહીનાનાં કિં તપોભિર્વ્રતૈરપિ

યજન્તિ યે વિષ્ણુમનન્તમૃર્તિં નિરીક્ષ્ય ચાકારગતં વરેણ્યમ્ ।
વેદાન્તવેદ્યં ભવરોગવૈદ્યં તે યાન્તિ મર્ત્યાઃ પદમચ્યુતસ્ય

અનાદિમાત્માનમનન્તશક્તિમાધારભૂતં જગતઃ સુરેડ્યમ્ ।
જ્યોતિઃ સ્વરુપં પરમચ્યુતાખ્યં સ્મૃત્વા સમભ્યેતિ નરઃ સખાયમ્