નારદ પુરાણ · અધ્યાય 1.111

ઇતિ શ્રીબૃહન્નનારદીયપુરાણે પૂર્વભાગે બૃહદુપાખ્યાને ચતુર્થપાદે દ્વાદશમાસપ્રતિપદ્વ્રતનિરૂપણં નામ દશોત્તરશતતમો ઽધ્યાયઃ
સનાતન ઉવાચ
શૃણુ વિપ્ર પ્રવક્ષ્યામિ દ્વિતીયાયા વ્રતાનિ તે ।
યાનિ કૃત્વા નરો ભક્ત્યા બ્રહ્મલોકે મહીયતે

ચૈત્રશુક્લદ્વિતીયાયાં બ્રહ્મણં ચ સશક્તિકમ્ ।
હવિષ્યાન્નેન ગન્ધાદ્યૈઃ સ્તોષ્ય સર્વક્રતૂદ્ભવમ્

ફલં લબ્ધ્વાખિલાન્કામાનન્તે બ્રહ્મપદં લભેત્ ।
અસ્મિન્નેવ દિને વિપ્ર બાલેન્દુમુદિતં પરે

સમભ્યર્ચ્ય નિશારંભે ભુક્તિમુક્તિફલં ભવેત્ ।
અથ વાસ્મિન્દિને ભક્ત્યા દસ્રાવભ્યર્ચ્ય યત્નતઃ

સુવર્ણરજતે નેત્રે પ્રદદ્યાચ્ચ દ્વિજાતયે ।
પૂર્ણયાત્રાવ્રતે હ્યસ્મિન્દધ્ના વાપિ ઘૃતેન ચ

નેત્રવ્રતં દ્વાદશ વત્સરાન્વૈ કૃત્યા ભવેદ્ભૂમિપતિર્દ્વિજેન્દ્ર ।
સુરૂપરૂપો ઽરિગણપ્રતાપી ધર્માભિરામો નૃપવર્ગમુખ્યઃ

રાધશુક્લદ્વિતીયાયાં બ્રહ્મણં વિષ્ણુરૂપિણમ્ ।
સમર્ચ્ય સપ્તધાન્યાન્યાઢ્યકુંભોપરિ વિધાનતઃ

વિષ્ણુલોકમવાપ્નોતિ ભુક્ત્વા ભોગાન્મનોરમાન્ ।
જ્યેષ્ઠશુક્લદ્વિતીયાયાં ભાસ્કરં ભુવનાધિપમ્

ચતુવક્ત્રસ્વરૂપં ચ સમભ્યર્ચ્ય વિધાનતઃ ।
ભોજયિત્વા દ્વિજાન્ ભક્ત્યા ભાસ્કરં લોકમાપ્નુયાત્

આષાઢસ્ય સિતે પક્ષે દ્વિતીયા પુણ્યસંયુતા ।
તસ્યાં રથં સમારોપ્ય રામં સહ સુભદ્રયા

દ્વિજાદિભિર્વ્રતી સાર્ધં પરિક્રમ્ય પુરાદિકમ્ ।
જલાશયાન્તિકં ગત્વા કારયેચ્ચ મહોત્સવમ્

તદન્તે દેવભવને નિવેશ્ય ચ યથાવિધિ ।
બ્રાહ્મણાન્ભોજયેચ્ચૈવ વ્રતસ્યાસ્ય પ્રપૂર્તયે

નભઃ શુક્લદ્વિતીયાયાં વિશ્વકર્મા પ્રજાપતિઃ ।
સ્વપિતીતિ તિથિઃ પુણ્યા હ્યશોકશયનાહ્વયા

સશક્તિક તુ શય્યાસ્થં પૂજયિત્વા ચતુર્મુખમ્ ।
ઇમમુચ્ચારયેન્મન્ત્રં પ્રણમ્ય જગતાં પતિમ્

શ્રીવત્સધારિઞ્છ્રીકાન્ત શ્રીવાસ શ્રીપતે પ્રભો ।
ગાર્હસ્થ્યં મા પ્રણાશં મે યાતુ ધર્માર્થકામદ

ચન્દ્રાર્દ્ધદાનમત્રોક્તં સર્વસિદ્ધિવિધાયકમ્ ।
ભાદ્રશુક્લદ્વિતીયાયાં શક્રરૂપં જગદ્વિધિમ્

પૂજયિત્વા વિધાનેનન સર્વક્રતુફલં લભેત્ ।
આશ્વિને માસિ વૈ પુણ્યા દ્વિતીયા શુક્લપક્ષગા

દાનં પ્રદત્તમેતસ્યામનન્તફલમુચ્યતે ।
ઊર્જ્જશુક્લદ્વિતીયાયાં યમો યમુનયા પુરા

ભોજિતઃ સ્વગૃહે તેન દ્વિતીયૈષા યમાહ્વયા ।
પુષ્ટિપ્રવર્દ્ધનં ચાત્ર ભગિન્યા ભોજનં ગૃહે

વસ્ત્રાલઙ્કારપૂર્વં તુ તસ્મૈ દેયમતઃ પરમ્

યસ્યાં તિથૌ યમુનયા યમરાજદેવઃ સંભોજિતો નિજકરાત્સ્વસૃસૌહૃદેન ।
તસ્યાં સ્વસુઃ કરતલાદિહ યો ભુનક્તિ પ્રાપ્નોતિ રત્નધનધાન્યમનુત્તમં સઃ

માર્ગશુક્લદ્વિતીયાયાં શ્રાદ્ધેન પિતૃપૂજનમ્ ।
આરોગ્યં લભતે ચાપિ પુત્રપૌત્રસમન્વયઃ

પૌષશુક્લદ્વિતીયાયાં ગોશૃઙ્ગોદકમાર્જનમ્ ।
સર્વકામપ્રદં નૄણામાસ્તે બાલેન્દુદર્શનમ્

યોર્ઽઘ્યદાનેન બાલેન્દું હવિષ્યાશી જિતેન્દ્રિયઃ ।
પૂજયેત્સાજ્યસુમનેધર્મકામાર્થસિદ્ધયે

માઘશુક્લદ્વિતીયાયાં ભાનુરૂપં પ્રજાપતિમ્ ।
સમભ્યર્ચ્ય યથાન્યાયં પૂજયેદ્રક્તપુષ્પકૈઃ

રક્તૈર્ગંવૈસ્તથા સ્વર્ણમૂર્તિં નિર્માય શક્તિતઃ ।
તતઃ પૂર્ણં તામ્રપાત્રં ગાઘૃમૈર્વાપિતણ્ડુલૈઃ

સમર્પ્ય દેવે ભક્ત્યૈવ સ મૂર્તિં પ્રદદેદ્દ્વિજે ।
એવં કૃતે વ્રતે વિપ્ર સાક્ષાત્સૂર્ય ઇવોદિતઃ

દુરાસદો દુરાધર્ષો જાયતે ભુવિમાનવઃ ।
ઇહ કામાન્વરામ્ભુક્ત્વા યાત્યન્તે બ્રહ્મણઃ પદમ્

સર્વદેવસ્તુતો ઽભીક્ષ્ણં વિમાનવરમાસ્થિતઃ ।
અથ ફઆલ્ગુનશુક્લાયા દ્વિતીયાયાં દ્વિજોત્તમઃ

પુષ્પૈઃ શિવં સમભ્યર્ચ્ય સુશ્વેતૈશ્ચ સુગન્ધિભઃ ।
પુષ્પૈર્વિતાનકં કૃત્વા પુષ્પાલઙ્કરણૈઃ શુભૈઃ

નૈવેદ્યૈર્વિવિધૈર્ધૂપૈર્દીપર્નીરાજનાદિભિઃ ।
પ્રસાદ્ય પ્રણમેચ્ચૈવ સાષ્ટાઙ્ગં પતિતો ભુવિ

એવમભ્યર્ચ્ય દેવેશં મર્ત્યો વ્યાધિવિવર્જિતઃ ।
ધનધાન્યસમાયુક્તો જીવેદ્વિર્ષશતં ધ્રુવમ્

યદ્વિધાનં દ્વિતીયાસુ શુક્લપક્ષગતાસુ વા ।
પ્રોક્તં તદેવ કૃષ્ણાસુ કર્ત્તવ્યં વિધિકોવિદૈઃ

વહ્નિરેવ પૃથઙ્માઃસુ નાનારૂપવપુર્દ્ધરઃ ।
પૂજ્યતે હિ દ્વિતીયાસુ બ્રહ્મચર્ય્યાદિ પૂર્વવત્