નારદ પુરાણ · અધ્યાય 1.110

ઇતિ શ્રીબૃહન્નારદીયપુરાણે પૂર્વભાગે બૃહદુપાખ્યાને ચતુર્થપાદે બ્રહ્માણ્ડપુરાણાનુક્રમણીનિરૂપણં નામ નવોત્તરશતતમો ઽધ્યાયઃ
નારદ ઉવાચ
પુરાણસૂત્રમખિલં શ્રુતં તવ મુખાદ્વિભો ।
મરૂચયે યથા પ્રોક્તં બ્રહ્મણા પરમેષ્ઠિના

અધુના તુ મહાભાગ તિથીનાં વૈ કથાનકમ્ ।
ક્રમતો મહ્યમાખ્યાહિ યથા સ્યાદ્વતનિશ્ચયઃ

યસ્મિન્માસે તુ યા પુણ્યા તિથિર્યેન ઉવાસિતા ।
યદ્વિધાનં ચ પૂજાદેસ્તત્સર્વં વદ સાંપ્રતમ્

સનાતન ઉવાચ
શૃણુ નારદ વક્ષ્યામિ તિથીનાં તે વ્રતં પૃથક્ ।
તિથીશાનુક્રમાદેવ સર્વસિદ્ધિવિધાયકમ્

ચૈત્રે માસિ જગદ્બ્રહ્મા સસજ પ્રથમે ઽહનિ ।
શુક્લપક્ષે સમગ્રં વૈ તદા સૂર્યોદયે સતિ

વત્સરાદૌ વસંતાદૌ બલિરાજ્યે તથૈવ ચ ।
પૂર્વવિદ્ધૈવ કર્તવ્યા પ્રતિપત્સર્વદા બુધૈઃ

તત્ર કાર્યા મહાશાન્તિઃ સર્વકલ્મષનાશિની ।
સર્વોત્પાતપ્રશમની કલિદુષ્કૃતહારિણી

આયુઃ પ્રદાપુષ્ટિકરી ધનસૌભાગ્યવર્દ્ધિની ।
મઙ્ગલ્યા ચ પવિત્રા ચ લોકદ્વયમુખાવહા

તસ્યામાદૌ તુ સંપૂજ્યો બ્રહ્મા વહ્નિવપુર્ધરઃ ।
પાદ્યાર્ધ્યપુષ્પધૂપૈશ્ચ વસ્ત્રાલઙ્કારભોજનૈઃ

હોમૈર્બલ્યુપહારૈશ્ચ તથા બ્રાહ્મણતર્પણૈઃ ।
તતઃ ક્રમેણ દેવેભ્યઃ પૂજા કાર્યા પૃથક્પૃથક્

કૃત્વોઙ્કાર નમસ્કારં કુશોદકતિલાક્ષતૈઃ ।
સવસ્ત્રં સહિરણ્યં ચ તતો દદ્યાદ્દિજાતયે

દક્ષિણાં વેદવિદુષે વ્રતસંપૂર્તિહેતવે ।
એવં પૂજાવિશેષેણ વ્રતં સ્યાત્સૌરિસંજ્ઞકમ્

આરોગ્યદં નૃણાં વિપ્ર તસ્મિન્નેવ દિને મુને ।
વિદ્યાવ્રતમપિ પ્રોક્તમસ્યામેવ તિથૌ મુને

તિલકં નામ ચ પ્રોક્તં કૃષ્ણેનાજાતશત્રવે ।
અથ જ્યેષ્ઠે સિતે પક્ષે પક્ષત્યાં દિવસોદયે

દેવોદ્યાનભવં હૃદ્યં કરવીરં સમર્ચયેત્ ।
રક્તતન્તુરીધાનં ગન્ધધૂપવિલેપનૈઃ

પ્રરૂઢસપ્તધાન્યૈશ્ચ નારગૈર્બીજપૂરકૈઃ ।
અભ્યુક્ષ્યાક્ષતતોયેન મન્ત્રેણેત્થં ક્ષમાપયેત્

કરવીર વૃષાવાસ નમસ્તે ભાનુવલ્લભ ।
દંભોલિમૃડદુર્ગાદિદેવાનાં સતતં પ્રિય

આકૃષ્ણેનેતિ વેદોક્તમન્ત્રેણેત્થં ક્ષમાપયેત્ ।
એવં ભક્ત્યા સમભ્યચ્ય દત્ત્વા વિપ્રાય દક્ષિણામ્

પ્રદક્ષિણં તતઃ કુર્યાત્પશ્ચાત્સ્વભવનં વ્રજેત્ ।
નભઃ શુક્લે પ્રતિપદિ લક્ષ્મીબુદ્ધિપ્રદાયકમ્

ધર્માર્થકામમોક્ષાણાં નિદાનં પરમં વ્રતમ્ ।
સોમવારં સમારભ્ય સાર્ધમાસત્રયં દ્વિજ

કાર્તિકાસિતભૂતાયામુપોષ્યં વ્રતતત્પરઃ ।
પૂર્ણાયાં શિવમભ્યર્ચ્ય સુવણ વંશસંયુતમ્

વાયનં સુમહત્પુણ્યં દેવતાપ્રીતિવર્ધકમ્ ।
દદ્યાદ્વિપ્રાય સંકલ્પ્ય ધનવૃદ્ધ્યૈ મુનીશ્વર

ભાદ્રશુક્લપ્રતિપદિ વ્રતં નામ્ના મહત્તમમ્ ।
વ્રતં મૌનાહ્વયં કેચિત્પ્રાહુરત્ર શિવોર્ઽચ્યતે

નૈવેદ્યં તુ પચેન્મૌની ષોડશત્રિગુણાનિ ચ ।
ફલાનિ પિષ્ટપક્વાનિ દદ્યાદ્વિપ્રાય ષોડશ

દેવાય ષોડશાન્યાનિ ભુજ્યન્તે ષોડશાત્મના ।
સૌવર્ણં શિવમભ્યર્ચ્ય કુમ્ભોપરિ વિધાનવિત્

તત્સર્વં ધેનુસહિતમાચાર્ય્યાય પ્રદાપયેત્ ।
ઇદં કૃત્વા વ્રતં વિપ્ર દેવ દેવસ્ય શૂલિનઃ

ચતુર્દશાબ્દં દેહાન્તં ભુક્તભોગઃ શિવં વ્રજેત્ ।
આશ્વિને સિતપક્ષત્યાં કત્વાશોકવ્રતં નરઃ

અશોકો જાયતે વિપ્રધનધાન્યસમન્વિતઃ ।
અશોકપૂજનં તત્ર કાર્યં નિયમતત્પરૈઃ

વ્રતાન્તે દ્વાદશે વર્ષે મૂર્તિં ચાશોકશાખિનઃ ।
સમર્પ્ય ગુરવે ભક્ત્યા શિવલોકે મહીયતે

અસ્યામેવ પ્રતિપદિ નવરાત્રં સમારભેત્ ।
પૂર્વાહ્ને પૂજયેદ્દેવીં ઘટસ્થાપનપૂર્વકમ્

અઙ્કુરારોપણં કૃત્વા યવૈર્ગોધૂમમિશ્રિતૈઃ ।
તતઃ પ્રતિદિનં કુર્યાદેકભુક્તમયાચિતમ્

ઉપવાસં યથાશક્તિ પૂજાપાઠજપાદિકમ્ ।
માર્કંણ્ડેય પુરાણોક્તં ચરિતત્રિતયં દ્વિજ

પઠનીયં નવદિનં ભુક્તિમુક્તી અભીપ્સતા ।
કુમારીપૂજનં તત્ર પ્રશસ્તં ભોજનાદિભિઃ

ઇત્થં કૃત્વા વ્રતં વિપ્ર સર્વસિદ્ધ્યાલયો નરઃ ।
જાયતે ભુવિ દુર્ગાયાઃ પ્રસાદાન્નાત્ર સંશયઃ

અથોર્જસિતપક્ષત્યાં નવરાત્રોદિતં ચરેત્ ।
વિશેષાદન્નકૂટાખ્યં વિષ્ણુપ્રીતિવિવર્ધનમ્

સર્વપાકૈઃ સર્દદોહૈઃ સર્વૈઃ સર્વાર્થસિદ્ધયે ।
કર્તવ્યમન્નકૂટં તુ ગોવર્દ્ધનસમર્ચને

સાયં ગોભિઃ સહ શ્રીમદ્ગોવર્દ્ધનધરાધરમ્ ।
સમર્ચ્ય દક્ષિણીકૃત્ય ભુક્તિમુક્તી સમાપ્નુયાત્

અથ માર્ગસિતાદ્યાયાં ધનવ્રતમનુત્તમમ્ ।
નક્તં વિષ્ણ્વર્ચનં હોમૈઃ સૌવર્ણીં હુતભુક્તનુમ્

રક્તવસ્ત્રયુગાચ્છન્નાં દ્વિજાય પ્રતિપાદયેત્ ।
એવં કૃત્વા ધનૈર્ધાન્યૈઃ સમૃદ્ધો જાયતે ભુવિ

વહ્નિના દગ્ધપાપસ્તુ વિષ્ણુલોકે મહીયતે ।
પૌષશુક્લપ્રતિપદિ ભાનુમભ્યર્ચ્ય ભક્તિતઃ

એકભક્તવ્રતો મર્ત્યો ભાનુલોકમવાપ્નુયાત્ ।
માઘશુક્લાદ્યદિવસે વહ્નિં સાક્ષાન્મહેશ્વરમ્

સમભ્યચ્ય વિધાનેન સમૃદ્ધો જાયતે ભુવિ ।
અથ ફઆલ્ગુનશુક્લાદૌ દેવદેવં દિગંબરમ્

ધૂલિધૂસરસર્વાઙ્ગં જલૈરુક્ષેત્સમન્તતઃ ।
કર્મણા લૌકિકેનાપિ સંતુષ્ટો હિ મહેશ્વરઃ

સ્વસાયુજ્યં પ્રદિશતિ ભક્ત્યા સમ્યક્સમર્ચિતઃ ।
વૈશાખે તુ સિતાદ્યાયાં વિષ્ણું વિશ્વવિહારિણમ્

સમભ્યર્ચ્ય વિધાનેન વિપ્રાન્સંભોજયેદ્વતી ।
એવં શુચિસિતાદ્યાયાં બ્રહ્માણં જગતાં ગુરુમ્

વિષ્ણુના સહિતો બ્રહ્મા સર્વલોકેશ્વરેશ્વરઃ ।
સ્વસાયુજ્યં પ્રદિશતિ સર્વસિદ્ધિમવાપ્નુયાત્

આસુ દ્વાદશમાસાનાં પ્રતિપત્સુ દ્વિજોત્તમ ।
વ્રતાનિ તુભ્યં પ્રોક્તાનિ ભુક્તિમુક્તિપ્રદાનિ ચ

વ્રતેષ્વેતેષુ સર્વેષુ બ્રહ્મચર્યં વિધીયતે ।
ભોજને તુ હવિષ્યાન્નં સામાન્યત ઉદાહૃતમ્