નામલિઙ્ગાનુશાસન · અધ્યાય 3.2

પ્રકૃતિપ્રત્યયાર્થાદ્યૈઃ સંકીર્ણે લિઙ્ગમુન્નયેત્
। અથ સંકીર્ણવર્ગઃ

કર્મ ક્રિયા તત્સાતત્યે ગમ્યે સ્યુરપરસ્પરાઃ

સાકલ્યાસંગવચને પારાયણપરાયણે

યદૃચ્છા સ્વૈરિતા હેતુશૂન્યા ત્વાસ્થા વિલક્ષણમ્

શમથસ્ તુ શમઃ શાન્તિર્ દાન્તિસ્ તુ દમથો દમઃ

અવદાનં કર્મ વૃત્તં કામ્યદાનં પ્રવારણમ્

વશક્રિયા સંવનનં મૂલકર્મ તુ કાર્મણમ્

વિધૂનનં વિધુવનં તર્પણં પ્રીણનાવનમ્

પર્યાપ્તિઃ સ્યાત્ પરિત્રાણં હસ્તધારણમિત્યપિ

સેવનં સીવનં સ્યૂતિર્ વિદરઃ સ્ફુટનં ભિદા

આક્રોશનમભીષઙ્ગઃ સંવેદો વેદના ન ના

સંમૂર્ચ્છનમભિવ્યાપ્તિર્ યાઞ્ચા ભિક્ષાર્થનાર્દના

વર્ધનં છેદને ઽથ દ્વે આનન્દનસભાજને

આપ્રચ્છન્નમથામ્નાયઃ સંપ્રદાયઃ ક્ષયે ક્ષિયા

ગ્રહે ગ્રાહો વશઃ કાન્તૌ રક્ષ્ણસ્ ત્રાણે રણઃ કણે

વ્યધો વેધે પચા પાકે હવો હૂતૌ વરો વૃત્તૌ

ઓષઃ પ્લોષે નયો નાયે જ્યાનિર્ જીર્ણૌ ભ્રમો ભ્રમૌ

સ્ફાતિર્ વૃદ્ધૌ પ્રથા ખ્યાતૌ સ્પૃષ્ટિઃ પૃક્તૌ સ્નવઃ સ્રવે

એધા સમૃદ્ધૌ સ્ફુરણે સ્ફુરણા પ્રમિતૌ પ્રમા

પ્રસૂતિઃ પ્રસવે શ્ચ્યોતે પ્રાધારઃ ક્લમથઃ ક્લમે

ઉત્કર્ષો ઽતિશયે સન્ધિઃ શ્લેષે વિષય આશ્રયે

ક્ષિપાયાં ક્ષેપણં ગીર્ણિર્ ગિરૌ ગુરણમુદ્યમે

ઉન્નાય ઉન્નયે શ્રાયઃ શ્રયણે જયને જયઃ

નિગાદો નિગદે માદો મદ ઉદ્વેગ ઉદ્ભ્રમે

વિમર્દનં પરિમલો ઽભ્યુપપત્તિરનુગ્રહઃ

નિગ્રહસ્ તદ્વિરુદ્ધઃ સ્યાદભિયોગસ્ ત્વભિગ્રહઃ

મુષ્ટિબન્ધસ્ તુ સંગ્રાહો ડિમ્બે ડમરવિપ્લવૌ

બન્ધનં પ્રસિતિશ્ ચારઃ સ્પર્શઃ સ્પ્રષ્ટોપતપ્તરિ

નિકારો વિપ્રકારઃ સ્યાદાકારસ્ ત્વિઙ્ગ ઇઙ્ગિતમ્

પરિણામો વિકારે દ્વે સમે વિકૃતિવિક્રિયે

અપહારસ્ ત્વપચયઃ સમાહારઃ સમુચ્ચયઃ

પ્રત્યાહાર ઉપાદાનં વિહારસ્ તુ પરિક્રમઃ

અભિહારો ઽભિગ્રહણં નિહારો ઽભ્યવકર્ષણમ્

અનુહારો ઽનુકારઃ સ્યાદર્થસ્યાપગમે વ્યયઃ

પ્રવાહસ્ તુ પ્રવૃત્તિઃ સ્યાત્ પ્રવહો ગમનં બહિઃ

વિયામો વિયમો યામો યમઃ સંયામસંયમૌ

હિમ્સાકર્માભિચારઃ સ્યાજ્ જાગર્યા જાંગરા દ્વયોઃ

વિઘ્નો ઽન્તરાયઃ પ્રત્યૂહઃ સ્યાદુપઘ્નો ઽન્તિકાશ્રયે

નિર્વેશ ઉપભોગઃ સ્યાત્ પરિસર્પઃ પરિક્રિયા

વિધુરં તુ પ્રવિશ્લેષે ઽભિપ્રાયશ્ છન્દ આશયઃ

સંક્ષેપણં સમસનં પર્યવસ્થા વિરોધનમ્

પરિસર્યા પરીસારઃ સ્યાદાસ્યા ત્વાસના સ્થિતિઃ

વિસ્તારો વિગ્રહો વ્યાસઃ સ ચ શબ્દસ્ય વિસ્તરઃ

સંવાહનં મર્દનં સ્યાદ્ વિનાશઃ સ્યાદદર્શનમ્

સંસ્તવઃ સ્યાત્ પરિચયઃ પ્રસરસ્ તુ વિસર્પણમ્

નીવાકસ્ તુ પ્રયામઃ સ્યાત્ સંનિધિઃ સંનિકર્ષણમ્

લવો ઽભિલાષો લવને નિષ્પાવઃ પવને પવઃ

પ્રસ્તાવઃ સ્યાદપસરસ્ ત્રસરઃ સૂત્રવેષ્ટનમ્

પ્રજનઃ સ્યાદુપસરઃ પ્રશ્રયપ્રણયૌ સમૌ

ધીશક્તિર્ નિષ્ક્રમો ઽસ્ત્રી તુ સંક્રમો દુર્ગસંચરઃ

પ્રત્યુત્ક્રમઃ પ્રયોગાર્થઃ પ્રક્રમઃ સ્યાદુપક્રમઃ

સ્યાદભ્યાદાનમુદ્ધાત આરમ્ભઃ સંભ્રમસ્ ત્વરા

પ્રતિબન્ધઃ પ્રવિષ્ટમ્ભો ઽવનાયસ્ તુ નિપાતનમ્

ઉપલમ્ભસ્ ત્વનુભવઃ સમાલમ્ભો વિલેપનમ્

વિપ્રલમ્ભો વિપ્રયોગો વિલમ્ભસ્ ત્વતિસર્જનમ્

વિશ્રાવસ્ તુ પ્રતિખ્યાતિરવેક્ષા પ્રતિજાગરઃ

નિપાઠનિપઠૌ પાઠે તેમસ્તેમૌ સમુન્દને

આદીનવાસ્રવૌ ક્લેશે મેલકે સંગસંગમૌ

સંવીક્ષનં વિચયનં માર્ગણં મૃગણા મૃગઃ

પરિરમ્ભઃ પરિષ્વઙ્ગઃ સંશ્લેષ ઉપગૂહનમ્

નિર્વર્ણનં તુ નિધ્યાનં દર્શનાલોકનેક્ષણમ્

પ્રત્યાખ્યાનં નિરસનં પ્રત્યાદેશો નિરાકૃતિઃ

ઉપશાયો વિશાયશ્ ચ પર્યાયશયનાર્થકૌ

અર્તનં ચ ઋતીયા ચ હૃણીયા ચ ઘૃણાર્થકાઃ

સ્યાદ્ વ્યત્યાસો વિપર્યાસો વ્યત્યયશ્ ચ વિપર્યયે

પર્યયો ઽતિક્રમસ્ તસ્મિન્નતિપાત ઉપાત્યયઃ

પ્રેષણં યત્ સમાહૂય તત્ર સ્યાત્ પ્રતિશાસનમ્

સ સંસ્તાવઃ ક્રતુષુ યા સ્તુતિભૂમિર્ દ્વિજન્મનામ્

નિધાય તક્ષ્યતે યત્ર કાષ્ઠે કાષ્ઠં સ ઉદ્ધનઃ

સ્તમ્બઘ્નસ્ તુ સ્તમ્બઘનઃ સ્તમ્બો યેન નિહન્યતે

આવિધો વિધ્યતે યેન તત્ર વિષ્વક્સમે નિઘઃ

ઉત્કારશ્ ચ નિકારશ્ ચ દ્વૌ ધાન્યોત્ક્ષેપણાર્થકૌ

નિગારોદ્ગારવિક્ષાવોદ્ગ્રાહાસ્ તુ ગરણાદિષુ

આરત્યવરતિવિરતય ઉપરામે ઽથાસ્ત્રિયાં તુ નિષ્ઠેવઃ

નિષ્ઠયૂતિર્ નિષ્ઠેવનનિષ્ઠીવનમિત્યભિન્નાનિ

જવને જૂતિઃ સાતિસ્ ત્વવસાને સ્યાદથ જ્વરે જૂર્તિઃ

ઉદજસ્ તુ પશુ પ્રેરણમકરણિરિત્યાદયઃ શાપે

ગોત્રાન્તેભ્યસ્ તસ્ય વૃન્દમિત્યૌપગવકાદિકમ્

આપૂપિકં શાષ્કુલિકમેવમાદ્યમચેતસામ્

માણવાનાં તુ માણવ્યં સહાયાનાં સહાયતા

હલ્યા હલાનાં બ્રાહ્મણ્યવાડવ્યે તુ દ્વિજન્મનામ્

દ્વે પર્શુકાનાં પૃષ્ઠાનાં પાર્શ્વં પૃષ્ઠ્યમનુક્રમાત્

ખલાનાં ખલિની ખલ્યાપ્યથ માનુષ્યકં નૃણામ્

ગ્રામતા જનતા ધૂમ્યા પાશ્યા ગલ્યા પૃથક્પૃથક્

અપિ સાહસ્રકારીષવાર્મણાથર્વણાદિકમ્ ।
ઇતિ સંકીર્ણવર્ગઃ 2 અત્ર મૂલશ્લોકાઃ 42
નાનાર્થવર્ગઃ