નામલિઙ્ગાનુશાસન · અધ્યાય 2.7
મૂર્ધાભિષિક્તો રાજન્યો બાહુજઃ ક્ષત્રિયો વિરાટ્ । અથ ક્ષત્રિયવર્ગઃ
રાજા રાટ્ પાર્થિવક્ષ્માભૃન્નૃપભૂપમહીક્ષિતઃ
રાજા તુ પ્રણતાશષસામન્તઃ સ્યાદધીશ્વરઃ
ચક્રવર્તી સાર્વભૌમો નૃપો ઽન્યો મણ્ડલેશ્વરઃ
યેનેષ્ટં રાજસૂયેન મણ્ડલસ્યેશ્વરશ્ચ યઃ
શાસ્તિ યશ્ચાજ્ઞયા રાજ્ઞઃ સ સમ્રાડથ રાજકમ્
રાજન્યકં ચ નૃપતિક્ષત્રિયાણાં ગણે ક્રમાત્
મન્ત્રી ધીસચિવો ઽમાત્યો ઽન્યે કર્મસચિવાસ્તતઃ
મહામાત્રા પ્રધાનાનિ પુરોધાસ્તુ પુરોહિતઃ
દ્રષ્ટરિ વ્યવહારાણાં પ્રાડ્વિવાકાક્ષદર્શકૌ
પ્રતીહારો દ્વારપાલદ્વાસ્થદ્વાસ્થિતદર્શકાઃ
રક્ષિવર્ગસ્ત્વનીકસ્થો ઽથાધ્યક્ષાધિકૃતૌ સમૌ
સ્થાયુકો ઽધિકૃતો ગ્રામે ગોપો ગ્રામેષુ ભૂરિષુ
ભૌરિકઃ કનકાધ્યક્ષો રૂપ્યાધ્યક્ષસ્તુ નૈષ્કિકઃ
અન્તઃપુરે ત્વધિકૃતઃ સ્યાદન્તર્વંશિકો જનઃ
સૌવિદલ્લાઃ કઞ્ચુકિનઃ સ્થાપત્યાઃ સૌવિદાશ્ચ તે
શણ્ઢો વર્ષવરસ્તુલ્યૌ સેવકાર્થ્યનુજીવિનઃ
વિષયાનન્તરો રાજા શત્રુર્મિત્રમતઃ પરમ્
ઉદાસીનઃ પરતરઃ પાર્ષ્ણિગ્રાહસ્તુ પૃષ્ઠતઃ
રિપૌ વૈરિસપત્નારિદ્વિષદ્દ્વેષણદુર્હૃદઃ
દ્વિડ્ વિપક્ષાહિતામિત્રદસ્યુશાત્રવશત્રવઃ
અભિઘાતિપરારાતિપ્રત્યર્થિપરિપન્થિનઃ
વયસ્યઃ સ્નિગ્ધઃ સવયા અથ મિત્રં સખા સુહૃત્
સખ્યં સાપ્તપદીનં સ્યાદનુરોધો ઽનુવર્તનમ્
યથાર્હવર્ણઃ પ્રણિધિરપસર્પશ્ચરઃ સ્પશઃ
ચારશ્ચ ગૂઢપુરુષશ્ચાપ્તપ્રત્યયિતૌ સમૌ
સાંવત્સરો જ્યૌતિષિકો દૈવજ્ઞગણકાવપિ
સ્યુર્મૌહૂર્તિકમૌહૂર્તજ્ઞાનિકાર્તાન્તિકા અપિ
તાન્ત્રિકો જ્ઞાતસિદ્ધાન્તઃ સત્રી ગૃહપતિઃ સમૌ
લિપિકારો ઽક્ષરચરણો ઽક્ષરચુઞ્ચુશ્ચ લેખકે
લિખિતાક્ષરવિન્યાસે (સંસ્થાને) લિપિર્લિબ્(ભ્)ઇરુભે સ્ત્રિયૌ
સ્યાત્સન્દેશહરો દૂતો દૂત્યં તદ્ભાવકર્મણી
અધ્વનીનો ઽધ્વગો ઽધ્વન્યઃ પાન્થઃ પથિક ઇત્યપિ
સ્વામ્યમાત્યસુહૃત્કોશરાષ્ટ્રદુર્ગબલાનિ ચ
રાજ્યાઙ્ગાનિ પ્રકૃતયઃ પૌરાણાં શ્રેનયો ઽપિ ચ
સન્ધિર્ના વિગ્રહો યાનમાસનં દ્વૈધમાશ્રયઃ
ષડ્ગુણા: શક્તયસ્તિસ્રઃ પ્રભાવોત્સાહમન્ત્રજાઃ
ક્ષયઃ સ્થાનં ચ વૃદ્ધિશ્ચ ત્રિવર્ગો નીતિવેદિનામ્
સ પ્રતાપઃ પ્રભાવશ્ચ યત્તેજઃ કોશદણ્ડજમ્
ભેદો દણ્ડઃ સામ દાનમિત્યુપાયચતુષ્ટયમ્
સાહસં તુ સમો (દમો) દણ્ડઃ સામ સાન્ત્વમથો સમૌ
ભેદોપજાપાવુપધા ધર્માદ્યૈર્યત્પરીક્ષણમ્
પઞ્ચ ત્રિષ્વષડક્ષીણો યસ્તૃતીયાદ્યગોચરઃ
વિવિક્તવિજનચ્છન્નનિઃશલાકાસ્તથા રહઃ
રહશ્ચોપાંશુ ચાલિઙ્ગે રહસ્યં તદ્ભવે ત્રિષુ
સમૌ વિસ્રમ્ભવિશ્વાસૌ ભ્રેષો ભ્રંશો યથોચિતાત્
અભ્રેષાન્યાયકલ્પાસ્તુ દેશરૂપં સમઞ્જસમ્
યુક્તમૌપયિકં લભ્યં ભજમાનાભિનીતવત્
ન્યાય્યં ચ ત્રિષુ ષટ્ સંપ્રધારણા તુ સમર્થનમ્
અવવાદસ્તુ નિર્દેશો નિદેશઃ શાસનં ચ સઃ
શિષ્ટિશ્ચાજ્ઞા ચ સંસ્થા તુ મર્યાદા ધારણા સ્થિતિઃ
સુધરણા સુધારા સ્ત્રી સુસ્થિતિઃ સુદશોન્નતિઃ
આગો ઽપરાધો મન્તુશ્ચ સમે તૂદ્દાનબન્ધને
દ્વિપાદ્યો દ્વિગુણો દણ્ડો ભાગધેયઃ કરો બલિઃ
ઘટ્ટાદિદેયં શુલ્કો ઽસ્ત્રી પ્રાભૃતં તુ પ્રદેશનમ્
ઉપાયનમુપગ્રાહ્યમુપહારસ્તથોપદા
યૌતકાદિ તુ યદ્દેયં સુદાયો હરણં ચ તત્
તત્કાલસ્તુ તદાત્વં સ્યાદુત્તરઃ કાલ આયતિઃ
સાન્દૃષ્ટિકં ફલં સદ્યઃ ઉદર્કઃ ફલમુત્તરમ્
અદૃષ્ટં વહ્નિતોયાદિ દૃષ્ટં સ્વપરચક્રજમ્
મહીભુજામહિભયં સ્વપક્ષપ્રભવં ભયમ્
પ્રક્રિયા ત્વધિકારઃ સ્યાચ્ચામરં તુ પ્રકીર્ણકમ્
નૃપાસનં યત્તદ્ભદ્રાસનં સિંહાસનં તુ તત્
હૈમં છત્રં ત્વાતપત્રં રાજ્ઞસ્તુ નૃપલક્ષ્મ તત્
ભદ્રકુમ્ભઃ પૂર્ણકુમ્ભો ભૃઙ્ગારઃ કનકાલુકા
નિવેશઃ શિબિરં ષણ્ઢે સજ્જનં તૂપરક્ષણમ્
હસ્ત્યશ્વરથપાદાતં સેનાઙ્ગં સ્યાચ્ચતુષ્ટયમ્
દન્તી દન્તાવલો હસ્તી દ્વિરદો ઽનેકપો દ્વિપઃ
મતઙ્ગજો ગજો નાગઃ કુઞ્જરો વારણઃ કરી
ઇભઃ સ્તમ્બેરભઃ પદ્મી યૂથનાથસ્તુ યૂથપઃ
મદોત્કટો મદકલઃ કલભઃ કરિશાવકઃ
પ્રભિન્નો ગર્જિતો મત્તઃ સમાવુદ્વાન્તનિર્મદૌ
હાસ્તિકં ગજતા વૃન્દે કરિણી ધેનુકા વશા
ગણ્ડઃ કટો મદો દાનં વમથુઃ કરશીકરઃ
કુમ્ભૌ તુ પિણ્ડૌ શિરસસ્તયોર્મધ્યે વિદુઃ પુમાન્
અવગ્રહો લલાટં સ્યાદીષિકા ત્વક્ષિકૂટકમ્
અપાઙ્ગદેશો નિર્યાણં કર્ણમૂલં તુ ચૂલિકા
અધઃ કુમ્ભસ્ય વાહિત્થં પ્રતિમાનમધો ઽસ્ય યત્
આસનં સ્કન્ધદેશઃ સ્યાત્પદ્મકં બિન્દુજાલકમ્
પાર્શ્વભાગઃ પક્ષભાગો દન્તભાગસ્તુ યો ઽગ્રતઃ
દ્વૌ પૂર્વપશ્ચાજ્જઙ્ઘાદિદેશૌ ગાત્રાવરે ક્રમાત્
તોત્રં વેણુકમાલાનં બન્ધસ્તમ્ભે ઽથ શૃઙ્ખલે
અન્દુકો નિગડો ઽસ્ત્રી સ્યાદઙ્કુશો ઽસ્ત્રી સૃણિઃ સ્ત્રિયામ્
દૂષ્યા (ચૂષા) કક્ષ્યા વરત્રા સ્યાત્કલ્પના સજ્જના સમે
પ્રવેણ્યાસ્તરણં વર્ણઃ પરિસ્તોમઃ કુથો દ્વયોઃ
વીતં ત્વસારં હસ્ત્યશ્વં વારી તુ ગજબન્ધની
ઘોટકે વીતિ (પીતિ)તુરગતુરઙ્ગાશ્વતુરઙ્ગમાઃ
વાજિવાહાર્વગન્ધર્વહયસૈન્ધવસપ્તયઃ
આજાનેયાઃ કુલીનાઃ સ્યુર્વિનીતાઃ સાધુવાહિનઃ
વનાયુજાઃ પારસીકાઃ કામ્બોજાઃ બાહ્લિકા હયાઃ
યયુરશ્વો ઽશ્વમેધીયો જવનસ્તુ જવાધિકઃ
પૃષ્ઠ્યઃ સ્થૌરી સિતઃ કર્કો રથ્યો વોઢા રથસ્ય યઃ
બાલઃ કિશોરો વામ્યશ્વા વડવા વાડવં ગણે
ત્રિષ્વાશ્વીનં યદશ્વેન દિનેનૈકેન ગમ્યતે
કશ્યં તુ મધ્યમશ્વાનાં હેષા હ્રેષા ચ નિસ્વનઃ
નિગાલસ્તુ ગલોદ્દેશો વૃન્દે ત્વશ્વીયમાશ્વવત્
આસ્કન્દિતં ધૌરિતકં રેચિતમ્ વલ્ગિતં પ્લુતમ્
ગતયો ઽમૂઃ પઞ્ચ ધારા ઘોણા તુ પ્રોથમસ્ત્રિયામ્
કવિકા તુ ખલીનો ઽસ્ત્રી શફં ક્લીબે ખુરઃ પુમાન્
પુચ્છો ઽસ્ત્રી લૂમલાઙ્ગૂલે વાલહસ્તશ્ચ વાલધિઃ
ત્રિષૂપાવૃત્તલુઠિતૌ પરાવૃત્તે મુહુર્ભુવિ
યાને ચક્રિણિ યુદ્ધાર્થે શતાઙ્ગઃ સ્યન્દનો રથઃ
અસૌ પુષ્પરથશ્ચક્રયાનં ન સમરાય યત્
કર્ણીરથઃ પ્રવહણં ડયનં ચ સમં ત્રયમ્
ક્લીબે ઽનઃ શકટો ઽસ્ત્રી સ્યાદ્ગન્ત્રી કમ્બલિવાહ્યકમ્
શિબિકા યાપ્યયાનં સ્યાદ્દોલા પ્રેઙ્ખાઅદિકાઃ સ્ત્રિયામ્
ઉભૌ તુ દ્વૈપવૈયાઘ્રૌ દ્વીપિચર્માવૃતે રથે
પાણ્ડુકમ્બલસંવીતઃ સ્યન્દનઃ પાણ્ડુકમ્બલી
રથે કામ્બલવાસ્ત્રાદ્યાઃ કમ્બલાદિભિરાવૃતે
ત્રિષુ દ્વૈપાદયો રથ્યા રથકડ્યા રથવ્રજે
ધૂઃ સ્ત્રી ક્લીબે યાનમુખં સ્યાદ્રથાઙ્ગમપસ્કરઃ
ચક્રં રથાઙ્ગં તસ્યાન્તે નેમિઃ સ્ત્રી સ્યાત્પ્રધિઃ પુમાન્
પિણ્ડિકા નાભિરક્ષાગ્રકીલકે તુ દ્વયોરણિઃ
રથગુપ્તિર્વરૂથો ના કૂબરસ્તુ યુગન્ધરઃ
અનુકર્ષી દાર્વધઃસ્થં પ્રાસઙ્ગો ના યુગાદ્યુગઃ
સર્વં સ્યાદ્વાહનં યાનં યુગ્યં પત્રં ચ ધોરણમ્
પરમ્પરાવાહનં યત્તદ્વૈનીતકમસ્ત્રિયામ્
આધોરણા હસ્તિપકા હસ્ત્યારોહા નિષાદિનઃ
નિયન્તા પ્રાજિતા યન્તા સૂતઃ ક્ષત્તા ચ સારથિઃ
સવ્યેષ્ઠદક્ષિણસ્થૌ ચ સંજ્ઞા રથકુટુમ્બિનઃ
રથિનઃ સ્યન્દનારોહા અશ્વારોહાસ્તુ સાદિનઃ
ભટા યોધાશ્ચ યોદ્ધારઃ સેનારક્ષાસ્તુ સૈનિકાઃ
સેનાયાં સમવેતા યે સૈન્યાસ્તે સૈનિકાશ્ચ તે
બલિનો યે સહસ્રેણ સાહસ્રાસ્તે સહસ્રિણઃ
પરિધિસ્થઃ પરિચરઃ સેનાનીર્વાહિનીપતિઃ
કઞ્ચુકો વારબાણો ઽસ્ત્રી યત્તુ મધ્યે સકઞ્ચુકાઃ
બધ્નન્તિ તત્સારસનમધિકાઙ્ગો ઽથ શીર્ષકમ્
શીર્ષણ્યં ચ શિરસ્ત્રે ઽથ તનુત્રં વર્મ દંશનમ્
ઉરશ્છદઃ કઙ્કટકો જાગરઃ કવચો ઽસ્ત્રિયામ્
આમુક્તઃ પ્રતિમુક્તશ્ચ પિનદ્ધશ્ચાપિનદ્ધવત્
સંનદ્ધો વર્મિતઃ સજ્જો દંશિતો વ્યુઢકઙ્કટઃ
ત્રિષ્વામુક્તાદયો વર્મભૃતાં કાવચિકં ગણે
પદાતિપત્તિપદગપાદાતિકપદાતયઃ
પદ્ગશ્ચ પદિકશ્ચાથ પાદાતં પત્તિસંહતિઃ
શસ્ત્રાજીવે કાણ્ડપૃષ્ઠાયુધીયાયુધિકાઃ સમાઃ
કૃતહસ્તઃ સુપ્રયોગવિશિખઃ કૃતપુઙ્ખવત્
અપરાદ્ધપૃષત્કો ઽસૌ લક્ષ્યાદ્યશ્ચ્યુતસાયકઃ
ધન્વી ધનુષ્માન્ધાનુષ્કો નિષઙ્ગ્યસ્ત્રી ધનુર્ધરઃ
સ્યાત્કાણ્ડવાંસ્તુ કાણ્ડીરઃ શાક્તીકઃ શક્તિહેતિકઃ
યાષ્ટીકપારશ્વથિકૌ યષ્ટિપર્શ્વથહેતિકૌ
નૈસ્ત્રિંશિકો ઽસિહેતિઃ સ્યાત્સમૌ પ્રાસિકકૌન્તિકૌ
ચર્મી ફલકપાણિઃ સ્યાત્પતાકી વૈજયન્તિકઃ
અનુપ્લવઃ સહાયશ્ચાનુચરો ઽનુચરો ઽભિચરઃ સમાઃ
પુરોગાગ્રેસરપ્રષ્ઠાગ્રતઃસરપુરઃસરાઃ
પુરોગમઃ પુરોગામી મન્દગામી તુ મન્થરઃ
જઙ્ઘાલો ઽતિજવસ્તુલ્યૌ જઙ્ઘાકરિકજાઙ્ઘિકૌ
તરસ્વી ત્વરિતો વેગી પ્રજસ્વી જવનો જવઃ
જય્યો યઃ શક્યતે જેતું જેયો જેતવ્યમાત્રકે
જૈત્રસ્તુ જેતા યો ગચ્છત્યલં વિદ્વિષતઃ પ્રતિ
સો ઽભ્યમિત્રો ઽભ્યમિત્રીયો ઽપ્યભ્યમિત્રીણ ઇત્યપિ
ઊર્જસ્વલઃ સ્યાદૂર્જસ્વી ય ઊર્જો ઽતિશયાન્વિતઃ
સ્વાદુરસ્વાનુરસિલો રથિકો રથિરો રથી
કામગામ્યનુકામીનો હ્યત્યન્તીનસ્તથા ભૃશમ્
શૂરો વીરશ્ચ વિક્રાન્તો જેતા જિષ્ણુશ્ચ જિત્વરઃ
સાંયુગીનો રણે સાધુઃ શસ્ત્રજીવાદયસ્ત્રિષુ
ધ્વજિની વાહિની સેના પૃતનાનીકિની ચમૂઃ
વરૂથિની બલં સૈન્યં ચક્રં ચાનીકમસ્ત્રિયામ્
વ્યૂહસ્તુ બલવિન્યાસો ભેદાદણ્ડાદયો યુધિ
પ્રત્યાસારો વ્યૂહપાર્ષ્ણિઃ સૈન્યપૃષ્ઠે પ્રતિગ્રહઃ
એકેભૈકરથા ત્ર્યશ્વા પત્તિઃ પઞ્ચપદાતિકા
પત્ત્યઙ્ગૈસ્ત્રિગુણૈઃ સર્વૈઃ ક્રમાદાખ્યા યથોત્તરમ્
સેનામુખં ગુલ્મગણૌ વાહિની પૃતના ચમૂઃ
અનીકિની દશાનીકિન્યક્ષૌહિણ્યથ સંપદિ
સંપત્તિઃ શ્રીશ્ચ લક્ષ્મીશ્ચ વિપત્ત્યાં વિપદાપદૌ
આયુધં તુ પ્રહરણં શસ્ત્રમસ્ત્રમથાસ્ત્રિયૌ
ધનુશ્ચાપૌ ધન્વશરાસનકોદણ્ડકાર્મુકમ્
ઇષ્વાસો ઽપ્યથ કર્ણસ્ય કાલપૃષ્ઠં શરાસનમ્
કપિધ્વજસ્ય ગાણ્ડીવગાણ્ડિવૌ પુંનપુંસકૌ
કોટિરસ્યાટની ગોધાતલે જ્યાઘાતવારણે
લસ્તકસ્તુ ધનુર્મધ્યં મોર્વી જ્યા શિઞ્જિની ગુણઃ
સ્યાત્પ્રત્યાલીઢમાલીઢમિત્યાદિ સ્થાનપઞ્ચકમ્
લક્ષ્યં લક્ષં શરવ્યં ચ શરાભ્યાસ ઉપાસનમ્
પૃષત્કબાણવિશિખા અજિહ્મગખગાશુગાઃ
કલમ્બમાર્ગણશરાઃ પત્રી રોપ ઇષુર્દ્વયોઃ
પ્રક્ષ્વેડનાસ્તુ નારાચાઃ પક્ષો વાજસ્ત્રિષૂત્તરે
નિરસ્તઃ પ્રહિતે બાણે વિષાક્તે દિગ્ધલિપ્તકૌ
તૂણોપાસઙ્ગતૂણીરનિષઙ્ગા ઇષુધિર્દ્વયોઃ
તૂણ્યાં ખદ્ગે તુ નિસ્ત્રિંશચન્દ્રહાસાસિરિષ્ટયઃ
કૌક્ષેયકો મણ્ડલાગ્રઃ કરવાલઃ કૃપાણવત્
ત્સરુઃ ખડ્ગાદિમુષ્ટૌ સ્યાન્મેખલા તન્નિબન્ધનમ્
ફલકો ઽસ્ત્રી ફલં ચર્મ સંગ્રાહો મુષ્ટિરસ્ય યઃ
દ્રુઘણો મુદ્ગરઘનૌ સ્યાદીલી કરવાલિકા
ભિન્દિપાલઃ સૃગસ્તુલ્યૌ પરિઘઃ પરિઘાતિનઃ
દ્વયોઃ કુઠારઃ સ્વધિતિઃ પરશુશ્ચ પરશ્વધઃ
સ્યાચ્છ્સ્ત્રી ચાસિપુત્રી ચ છુરિકા ચાસિધેનુકા
વા પુંસિ શલ્યં શઙ્કુર્ના સર્વલા તોમરો ઽસ્ત્રિયામ્
પ્રાસસ્તુ કુન્તઃ કોણસ્તુ સ્ત્રિયઃ પાલ્યશ્રિકોટયઃ
સર્વાભિસારઃ સર્વૌઘઃ સર્વસન્નહનાર્થકઃ
લોહાભિસારો ઽસ્ત્રભૃતાં રાજ્ઞાનાં નીરાજનાવિધિઃ
યત્સેનયાભિગમનમરૌ તદભિષેણનમ્
યાત્રા વ્રજ્યાભિનિર્યાણં પ્રસ્થાનં ગમનં ગમઃ
સ્યાદાસારઃ પ્રસરણં પ્રચક્રં ચલિતાર્થકમ્
અહિતાન્પ્રત્યભીતસ્ય રણે યાનમભિક્રમઃ
વૈતાલિકા બોધકરાશ્ચાક્રિકા ઘાણ્ટિકાર્થકાઃ
સ્યુર્માગધાસ્તુ મગધા બન્દિનઃ સ્તુતિપાઠકાઃ
સંશપ્તકાસ્તુ સમયાત્ સંગ્રામાદનિવર્તિનઃ
રેણુર્દ્વયોઃ સ્ત્રિયાં ધૂલિઃ પાંસુર્ના ન દ્વયો રજઃ
ચૂર્ણે ક્ષોદઃ સમુત્પિઞ્જપિઞ્જલૌ ભૃશમાકુલે
પતાકા વૈજયન્તી સ્યાત્કેતનં ધ્વજમસ્ત્રિયામ્
સા વીરાશંસનં યુદ્ધભૂમિર્યાતિભયપ્રદા
અહં પૂર્વમહં પૂર્વમિત્યહંપૂર્વિકા સ્ત્રિયામ્
આહોપુરુષિકા દર્પાદ્યા સ્યાત્સંભાવનાત્મનિ
અહમહમિકા તુ સા સ્યાત્ પરસ્પરં યો ભવત્યહઙ્કારઃ
દ્રવિણં તરઃ સહોબલશૌર્યાણિ સ્થામ શુષ્મં ચ
શક્તિઃ પરાક્રમ્ઃ પ્રાણો વિક્રમસ્ત્વતિશક્તિતા
વીરપાણં તુ યત્પાનં વૃત્તે ભાવિનિ વા રણે
યુદ્ધમાયોધનં જન્યં પ્રઘનં પ્રવિદારણમ્
મૃધમાસ્કન્દનં સંખ્યં સમીકં સાંપરાયિકમ્
અસ્ત્રિયાં સમરાનીકરણાઃ કલહવિગ્રહૌ
સંપ્રહારાભિસંપાત કલિસંસ્ફોટ સંયુગાઃ
અભ્યામર્દ સમાઘઆત સંગ્રામાભ્યાગમાહવાઃ
સમુદાયઃ સ્ત્રિયઃ સંયત્સમિત્યાજિસમિદ્યુધઃ
નિયુદ્ધં બાહુયુદ્ધે ઽથ તુમુલં રણસંકુલે
ક્ષ્વેદા તુ સિંહનાદઃ સ્યાત્ કરિણાં ઘટના ઘટા
ક્રન્દનં યોધસંરાવો બૃંહિતં કરિગ{જિ}ઋતમ્
વિસ્ફારો ધનુષઃ સ્વાનઃ પતાહાદમ્બરઓ સમૌ
પ્રસભં તુ બલાત્કારો હઠો ઽથ સ્ખલિતં છલમ્
અજન્યં ક્લીબમુત્પાત ઉપસ{ગ}ઋઃ સમં ત્રયમ્
મૂ{છા}ઋ તુ કશ્મલં મોહો.આપ્યવમ{દ}ઋસ્ તુ પીદનમ્
અભ્યવસ્કન્દનં ત્વભ્યાસાદનં વિજયો જયઃ
વૈરશુદ્ધિઃ પ્રતીકારો વૈરનિ{ય}ઋઆતનં ચ સા
પ્રદ્રાવોદ્દ્રાવસન્દ્રાવ સન્દાવા વિદ્રવો દ્રવઃ
અપક્રમો ઽપયાનં ચ રણે ભંગઃ પરાજયઃ
પરાજિતપરાભૂતૌ ત્રિષુ નષ્ટતિરોહિતૌ
પ્રમાપણં નિબ{હ}ઋણં નિકારણં વિશારણમ્
પ્રવાસનં પરાસનં નિષૂદનં નિહિંસનમ્
નિ{વા}ઋસનં સંજ્ઞપનં નિ{ગ}ઋન્થનમપાસનમ્
નિસ્ત{હ}ઋણં નિહનનં ક્ષણનં પરિવ{જ}ઋનમ્
નિ{વા}ઋપણં વિશસનં મારણં પ્રતિઘાતનમ્
ઉદ્વાસન પ્રમથન ક્રથનોજ્જાસનાનિ ચ
આલમ્ભપિઞ્જવિશરઘાતોન્માથવધા અપિ
સ્યાત્ પઞ્ચતા કાલધર્મો દિષ્ટાન્તઃ પ્રલયો ઽત્યયઃ
અન્તો નાશો દ્વયોર્ મૃત્યુર્ મરણં નિધનો ઽસ્ત્રિયામ્
પરાસુપ્રાપ્તપંચત્વપરેતપ્રેતસંસ્થિતાઃ
મૃતપ્રમીતૌ ત્રિષ્વેતે, ચિતા ચિત્યા ચિતિઃ સ્ત્રિયામ્
કબન્ધો ઽસ્ત્રી ક્રિયા યુક્તમપમૂર્ધકલેવરમ્
શ્મશાનં સ્યાત્ પિતૃવનં કુણપઃ શવમસ્ત્રિયામ્
પ્રગ્રહોપગ્રહૌ બન્દ્યાં, કારા સ્યાત્ બન્ધનાલયે
પૂંસિ ભૂગ્ન્યસવઃ પ્રાણાશ્ ચૈવં, જીવો ઽસુધારણમ્
આયુર્ જીવિતકાલો, ના જીવતુર્ જીવનૌષધમ્ । ઇતિ ક્ષત્રિયવર્ગઃ
વૈશ્યવર્ગઃ।
મૂળ પાઠ: Nāmaliṅgānuśāsana = Amarakośa · Data entry Avinash Sathaye · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0