નૈષધીયચરિતમ્‌ · અધ્યાય p13

અધિગત્ય જગત્યધીશ્વરાદથ મુક્તિં પુરુષોત્તમાત્તતઃ ।
વચસામપિ ગોચરો ન યઃ સ તમાનન્દમવિન્દત દ્વિજઃ

અધુનીત ખગઃ સ નૈકધા તનુમુત્ફુલ્લતનૂરુહીકૃતામ્ ।
કરયન્ત્રણદન્તુરાન્તરે વ્યલિખચ્ચઞ્ચુપુટેન પક્ષતી

અયમેકતમેન પક્ષતેરધિમધ્યોર્ધ્વગજઙ્ઘમઙ્ઘ્રિણા ।
સ્ખલનક્ષણ એવ શિશ્રિયે દ્રુતકણ્ડૂયિતમૌલિરાલયમ્

સ ગરુદ્વનદુર્ગદુર્ગ્રહાન્કટુ કીટાન્દશતઃ સતઃ ક્વચિત્ ।
નુનુદે તનુકણ્ડુ પણ્ડિતઃ પટુચઞ્ચૂપુટકોટિકુટ્ટનૈઃ

અયમેત્ય તડાકનીડજૈર્લઘુ પર્યવ્રિયતાથ શાઙ્કિતૈઃ ।
ઉદડીયત વૈકૃતાત્કરગ્રહજાદસ્ય વિકસ્વરસ્વરૈઃ

વહતો બહુશૈવલક્ષ્મતા ધૃતરુદ્રાક્ષમધુવ્રતં ખગઃ ।
સ નલસ્ય યયૌ કરં પુનઃ સરસઃ કોકનદભ્રમાદિવ

પતગશ્ચિરકાલલાલનાદતિવિશ્રમ્ભમવાપિતો નુ સઃ ।
અતુલં વિદધે કુતૂહલં ભુજમેતસ્ય ભજન્મહીભુજઃ

નૃપમાનસમિષ્ટમાનસઃ સ નિમજ્જત્કુતુકામૃતોર્મિષુ ।
અવલમ્બિતકર્ણશષ્કુલીકલસીકં રચયન્નવોચત

મૃગયા ન વિગીયતે નૃપૈરપિ ધર્માગમમર્મપારગૈઃ ।
સ્મરસુન્દર માં યદત્યજસ્તવ ધર્મઃ સદયોદયોજ્જ્વલઃ

અબલસ્વકુલાશિનો ઝષાન્નિજનીડદ્રુમપીડિનઃ ખગાન્ ।
અનવદ્યતૃણાર્દિનો મૃગાન્મૃગયાઘાય ન ભૂભુજાં ઘ્નતામ્

યદવાદિષમપ્રિયં તવ પ્રિયમાધાય નુનુત્સુરસ્મિ તત્ ।
કૃતમાતપસંજ્વરં તરોરભિવૃષ્યામૃતમંશુમાનિવ

ઉપનમ્રમયાચિતં હિતં પ્રતિહર્તું ન તવાપિ સાંપ્રતમ્ ।
કરકલ્પજનાન્તરાદ્વિધેઃ શુચિતઃ પ્રાપિ સ હિ પ્રતિગ્રહઃ

પતગેન મયા જગત્પતેરુપકૃત્યૈ તવ કિં પ્રભૂયતે ।
ઇતિ વેદ્મિ ન તુ ત્યજન્તિ માં તદપિ પ્રત્યુપકર્તુમર્તયઃ

અચિરાદુપકર્તુરાચરેદથવાત્મૌપયિકીમુપક્રિયામ્ ।
પૃથુરિત્થમથાણુરસ્તુ સા ન વિશેષે વિદુષામિહ ગ્રહઃ

ભવિતા ન વિચારચારુ ચેત્તદપિ શ્રવ્યમિદં મદીરિતમ્ ।
ખગવાગિયમિત્યતોઽપિ કિં ન મુદં ધાસ્યતિ કીરગીરિવ

સ જયત્યરિસાર્થસાર્થકીકૃતનામા કિલ ભીમભૂપતિઃ ।
યમવાપ્ય વિદર્ભભૂઃ પ્રભું હસતિ દ્યામપિ શક્રભર્તૃકામ્

દમનાદમનાક્પ્રસેદુષાસ્તનયાં તથ્યગિરસ્તપોધનાત્ ।
વરમાપ સ દિષ્ટવિષ્ટપત્રિતયાનન્યસદૃગ્ગુણોદયામ્

ભુવનત્રયસુભ્રુવામસૌ દમયન્તી કમનીયતામદમ્ ।
ઉદિયાય યતસ્તનુશ્રિયા દમયન્તીતિ તતોઽભિધાં દધૌ

શ્રિયમેવ પરં ધરાધિપાદ્ગુણસિન્ધોરુદિતામવેહિ તામ્ ।
વ્યવધાવપિ વા વિધોઃ કલાં મૃડચૂડાનિલયાં ન વેદ કઃ

ચિકુરપ્રકરા જયન્તિ તે વિદુષી મૂર્ધનિ સા બિભર્તિ યાન્ ।
પશુનાપ્યપુરસ્કૃતેન તત્તુલનામિચ્છતુ ચામરેણ કઃ

સ્વદૃશોર્જનયન્તિ સાન્ત્વનાં ખુરકણ્ડૂયનકૈતવાન્મૃગાઃ ।
જિતયોરુદયત્પ્રમીલયોસ્તદખર્વેક્ષણશોભયા ભયા

અપિ લોકયુગં દૃશાવપિ શ્રુતદૃષ્ટા રમણીગુણા અપિ ।
શૃઉતિગામિતયા દમસ્વસુર્વ્યતિભાતે સુતરાં ધરાપતે

નલિનં મલિનં વિવૃણ્વતી પૃષતીમસ્પૃશતી તદીક્ષણે ।
અપિ ખઞ્જનમજ્ઞનાઞ્ચિતે વિદધાતે રુચિગર્વદુર્વિધમ્

અધરં કિલ બિમ્બનામકં ફલમસ્માદિતિ ભવ્યમન્વયમ્ ।
લભતેઽધરબિમ્બમિત્યદઃ પદમસ્યા રદનચ્છદં વદત્

હતસારમિવેન્દુમણ્ડલં દમયન્તીવદનાય વેધસા ।
કૃતમધ્યબિલં વિલોક્યતે ધૃતગમ્ભીરખનીખનીલિમ

ધૃતલાઞ્છનગોમયાઞ્ચનં વિધુમાલેપનપાણ્ડુરં વિધિઃ ।
ભ્રમયત્યુચિતં વિદર્ભજાનનનીરાજનવર્ધમાનકમ્

સુષમાવિષયે પરીક્ષણે નિખિલં પદ્મમભાજિ તન્મુખાત્ ।
અધુનાપિ ન ભઙ્ગલક્ષણં સલિલોન્મજ્જનમુજ્ઝતિ સ્ફુટમ્

ધનુષી રતિપઞ્ચબાણયોરુદિતે વિશ્વજયાય તદ્ભ્રુવૌ ।
નૈલિકેન તદુચ્ચનાસિકે ત્વયિ નાલીકવિમુક્તિકામયોઃ

સદૃશી તવ શૂર સા પરં જલદુર્ગસ્થમૃણાલજિદ્ભુજા ।
અપિ મિત્ત્રજુષાં સરોરુહાં ગૃહયાલુઃ કરલીલયા શ્રિયઃ

વયસી શિશુતાતદુત્તરે સુદૃશિ સ્વાભિવિધિં વિધિત્સુની ।
વિધિનાપિ ન રોમરેખયા કૃતસીમ્ની પ્રવિભજ્ય રજ્યતઃ

અયિ તદ્વપુષિ પ્રસર્પતોર્ગમિતે કાન્તિઝરૈરગાધતામ્ ।
સ્મરયૌવનયોઃ ખલુ દ્વયોઃ પ્લવકુમ્ભૌ ભવતઃ કુચાવુભૌ

કલસે નિજહેતુદણ્ડજઃ કિમુ ચક્રભ્રમકારિતાગુણઃ ।
સ તદુઞ્ચકુચૌ ભવન્પ્રભાઝરચક્રભ્રમમાતનોતિ યત્

ભજતે ખલુ ષણ્મુખં શિખી ચિકુરૈર્નિર્મિતબર્હગર્હણઃ ।
અપિ જમ્ભરિપું દમસ્વસુર્જિતકુમ્ભઃ કુચશોભયેભરાટ્

ઉદરં નતમધ્યપૃષ્ટતાસ્ફુટદઙ્ગુષ્ઠપદેન મુષ્ટિના ।
ચતુરઙ્ગુલમધ્યનિર્ગતત્રિવલિભ્રાજિ કૃતં દમસ્વસુઃ

ઉદરં પરિમાતિ મુષ્ટ્ષિના કુતુકી કોઽપિ દમસ્વસુઃ કિમુ ।
ધૃતતચ્ચતુરઙ્ગુલીવ યદ્વલિભિર્ભાતિ સહેમકાઞ્ચિભિઃ

પૃથુવર્તુલતન્નિતમ્બકૃન્મિહિરસ્યન્દનશિલ્પશિક્ષયા ।
વિધિરેકકચક્રચારિણં કિમુ નિર્મિત્સતિ માન્મથં રથમ્

તરુમૂરુયુગેન સુન્દરી કિમુ રમ્ભાં પરિણાહિના પરમ્ ।
તરુણીમપિ જુષ્ણુરેવ તાં ધનદાપત્યતપઃ ફલસ્તનીમ્

જલજે રવિસેવયેવ યે પદમેતત્પદતામવાપતુઃ ।
ધ્રુવમેત્ય રુતઃ સહંસકીકુરુતસ્તે વિધિપત્ત્રદંપતી

શ્રિતપુણ્યસરઃ સરિત્કથં ન સમાધિક્ષપિતાખિલક્ષપમ્ ।
જલજં ગતિમેતુ મઞ્જુલાં દમયન્તીપદનામ્નિ જન્મનિ

સરસીઃ પરિશીલિતું મયા ગમિકર્મીકૃતનૈકનીવૃતા ।
અતિથિત્વમનાયિ સા દૃશોઃ સદસત્સંશયગોચરોદરી

અવધૃત્ય દિવોઽપિ યૌવતૈર્ન સહાધીતવતીમિમામહમ્ ।
કતમસ્તુ વિધાતુરાશયે પતિરસ્યા વસતીત્યચિન્તયમ્

અનુરૂપમિમં નિરૂપયન્નથ સર્વેષ્વપિ પૂર્વપક્ષતામ્ ।
યુવસુ વ્યપનેતુમક્ષમસ્ત્વયિ સિદ્ધાન્તધિયં ન્યવેશયમ્

અનયા તવ રૂપસીમયા કૃતસંસ્કારવિબોધનસ્ય મે ।
ચિરમપ્યવલોકિતાદ્ય સા સ્મૃતિમારૂઢવતી શુચિસ્મિતા

ત્વયિ વીર વિરાજતે પરં દમયન્તીકિલકિઞ્ચિતં કિલ ।
તરુણીસ્તન એવ દીપ્યતે મણિહારાવલિરામણીયકમ્

તવ રૂપમિદં તયા વિના વિફલં પુષ્પમિવાવકેશિનઃ ।
ઇયમૃદ્ધધના વૃથાવની સ્વવની સંપ્રવદત્પિકાપિ

અનયા સુરકામ્યમાનયા સહ યોગઃ સુલભસ્તુ ન ત્વયા ।
ઘનસંવૃતયામ્બુદાગમે કુમુદેનેવ નિશાકરત્વિષા

તદહં વિદધે તથાતથા દમયન્ત્યાઃ સવિધે તવ સ્તવમ્ ।
હૃદયે નિહિતસ્તયા ભવાનપિ નેન્દ્રેણ યથાપનીયતે

તવ સંમિતિમેવ કેવલામિધગન્તું ધિગિદં નિવેદિતમ્ ।
બ્રુવતે હિ ફલેન સાધવો ન તુ કણ્ઠેન નિજોપયોગિતામ્

તદિદં વિશદં વચોમૃતં પરિપીયાભ્યુદિતં દ્વિજાધિપાત્ ।
અતિતૃપ્તતયા વિનિર્મમે સ તદુદ્ગારમિવ સ્મિતં સિતમ્

પરિમૃજ્ય ભુજાગ્રજન્મના પતગં કોકનદેન નૈષધઃ ।
મૃદુ તસ્ય મુદેઽકિરદ્ગિરઃ પ્રિયવાદામૃતકૂપકણ્ઠજાઃ

ન તુલાવિષયે તવાકૃતિર્ન વચોવર્ત્મનિ તે સુશીલતા ।
ત્વદુદાહરણાકૃતૌ ગુણા ઇતિ સામુદ્રકસારમુદ્રણા

ન સુવર્ણમયી તનુઃ પરં નનુ કિં વાગપિ તાવકી તથા ।
ન પરં પથિ પક્ષપાતિતાનવલમ્બે કિમુ માદૃશેઽપિ સા

ભૃશતાપભૃતા મયા ભવાન્મરુદાસાદિ તુષારસારવાન્ ।
ધનિનામિતરઃ સતાં પુનર્ગુણવત્સંનિધિરેવ સન્નિધિઃ

શતશઃ શૃઉતિમાગતૈવ સા ત્રિજગન્મોહમહૌષધિર્મમ ।
અમુના તવ શંસિતેન તુ સ્વદૃશૈવાધિગતામવૈમિ તામ્

અખિલં વિદુષામનાવિલં સુહૃદા ચ સ્વહૃદા ચ પશ્યતામ્ ।
સવિધેઽપિ નસૂક્ષ્મસાક્ષિણીવદનાલંકૃતિમાત્રમક્ષિણી

અમિતં મધુ તત્કથા મમ શ્રવણપ્રાઘુણકીકૃતા જનૈઃ ।
મદનાનલબોધને ભવેત્ખગ ધાય્યા ધિગધૈર્યધારિણઃ

વિષમો મલયાહિમણ્ડલીવિષફૂત્કારમયો મયોહિતઃ ।
ખગ કાલકલત્રદિગ્ભવઃ પવનસ્તદ્વિરહાનલૈધસા

પ્રતિમાસમસૌ નિશાપતિઃ ખગ સંગચ્છતિ યદ્દિનાધિપમ્ ।
કિમુ તીવ્રતરૈસ્તતઃ કરૈર્મમ દાહાય સ ધૈર્યતસ્કરૈઃ

કુસુમાનિ યદિ સ્મરેષવો ન તુ વજ્રં વિષવલ્લિજાનિ તત્ ।
હૃદયં યદમૂમુહન્નમૂર્મમ યચ્ચાતિતરામતીતપન્

તદિહાનવધૌ નિમજ્જતો મમ કંદર્પશરાધિનીરધૌ ।
ભવ પોત ઇવાવલમ્બનં વિધિનાકસ્મિકસૃષ્ટસંનિધિઃ

અથવા ભવતઃ પ્રવર્તના ન કથં પિષ્ટમિયં પિનષ્ટિ નઃ ।
સ્વત એવ સતાં પરાર્થતા ગ્રહણાનાં હિ યથા યથાઋથતા

તવ વર્ત્મનિ વર્તતાં શિવં પુનરસ્તુ ત્વરિતં સમાગમઃ ।
અયિ સાધય સાધયેપ્સિતં સ્મરણીયાઃ સમયે વયં વયઃ

ઇતિ તં સ વિસૃજ્ય ધૈર્યવાન્નૃપતિઃ સૂનૃતવાગ્બૃહસ્પતિઃ ।
અવિશદ્વનવેશ્મ વિસ્મિતઃ સ્મૃતિલગ્નૈઃ કલહંસશંસિતૈઃ

અથ ભીમસુતાવલોકનૈઃ સફલં કર્તુમહસ્તદેવ સઃ ।
ક્ષિતિમણ્ડલમણ્ડનાયિતં નગરં કુણ્ડિનમણ્ડજો યયૌ

પ્રથમં પથિ લોચનાતિર્થિ પથિકાપ્રાર્થિતસિદ્ધિશંસિનમ્ ।
કલસં જલસંભૃતં પુરઃ કલહંસઃ કલયાંબભૂવ સઃ

અવલમ્બ્ય દિદૃક્ષયામ્બરે ક્ષણમાશ્ચર્યરસાલસં ગતમ્ ।
સ વિલાસવનેઽવનીભૃતઃ ફલમૈક્ષિષ્ટ રસાલસંગતમ્

નભસઃ કલભૈરુપાસિતં જલદૈર્ભૂરિતરક્ષુપં નગમ્ ।
સ દદર્શ પતઙ્ગપુંગવો વિટપચ્છન્નતરક્ષુપન્નગમ્

સ યયૌ ધુતપક્ષતિઃ ક્ષણં ક્ષણમૂર્ધ્વાયનદુર્વિભાવનઃ ।
વિતતીકૃતનિશ્ચલચ્છદઃ ક્ષણમાલોકકદત્તકૌતુકઃ

તદૂદીધિતિધારયા રયાદ્ગતયા લોકવિલોકનામસૌ ।
છદહેમ કષન્નિવાલસત્કષપાષાણનિભે નભસ્તલે

વિનમદ્ભિરધઃ સ્થિતૈઃ ખગૈર્ઝટિતિ શ્યેનનિપાતશઙ્કિભિઃ ।
સ નિરૈક્ષિ દૃશૈકયોપરિ સ્યદઝાંકારિતપત્રપદ્ધતિઃ

દદૃશે ન જનેન યન્નસૌ ભુવિ તચ્છાયમવેક્ષ્ય તત્ક્ષણાત્ ।
દિવિ દિક્ષુ વિતીર્ણચક્ષુષા પૃથુવેગદ્રુતમુક્તદૃક્પથઃ

ન વનં પથિ શિશ્રિયેઽમુના ક્વચિદપ્યુચ્ચતરદ્રુચા રુતમ્ ॥
ન સગોત્રજમન્વવાદિ વા ગતિવેગપ્રસરદ્રુચા રુતમ્

અથ ભીમભુજેન પાલિતા નગરી મઞ્ચુરસૌ ધરાજિતા ।
પતગસ્ય જગામ દૃક્પથં હરશૈલોપમસૌધરાજિતા

દયિતં પ્રતિ યત્ર સંતતા રતિહાસા ઇવ રેજિરે ભુવઃ ।
સ્ફટિકોપલવિગ્રહા ગૃહાઃ શશભૃદ્ભિત્તનિરઙ્કભિત્તયઃ

નૃપનીલમણીગૃહત્વિષામુપધેર્યત્ર ભયેન ભાસ્વતઃ ।
શરણાર્થમુવાસ વાસરેઽપ્યસદાવૃત્ત્યુદયત્તમં તમઃ

સિતદીપ્રમણિપ્રકલ્પિતે યદ્ગારે હસદઙ્કરોદસિ ।
નિખિલાન્નિશિ પૂર્ણિમા તિથીનુપતસ્થેઽતિથિરેકિકા તિથિઃ

સુદતીજનમજ્જનાર્પિતૈર્ઘુસૃણૈર્યત્ર કષાયિતાશયા ।
ન નિશાખિલયાપિ વાપિકા પ્રસસાદ ગ્રહિલેવ માનિની

ક્ષણનીરવયા યયા નિશિ શ્રિતવપ્રાવલિયોગપટ્ટયા ।
મણિવેશ્મમયં સ્મ નિર્મલં કિમપિ જ્યોતિરબાહ્યમિજ્યતે

વિલલાસ જલાશયોદરે ક્વચન દ્યૌરનુવિમ્બિતેવ યા ।
પરિખાકપટસ્ફુટસ્ફુરત્પ્રતિબિમ્બાનવલમ્બિતામ્બુનિ

વ્રજતે દિવિ યદ્ગૃહાવલીચલચેલાઞ્ચલદણ્ડતાડનાઃ ।
વ્યતરન્નરુણાય વિશ્રમં સૃજતે હેલિહયાલિકાલનામ્

ક્ષિતિગર્ભધરામ્બરાલયૈસ્તલમધ્યોપરિપૂરિણાં પૃથક્ ।
જગતાં કિલ યાખિલાદ્ભુતાજનિ સારૈર્નિજચિહ્નધારિભિઃ

દધદમ્બુદનીલકણ્ઠતાં વહદત્યચ્છસુધોજ્જ્વલં વપુઃ ।
કથમૃચ્છતુ યત્ર નામ ન ક્ષિતિભૃન્મન્દિરમિન્દુમૌલિતામ્

બહુરૂપકશાલભઞ્જિકામુખચન્દ્રેષુ કલઙ્કરઙ્કવઃ ।
યદનેકકસૌધકંધરાહરિભિઃ કુક્ષિગતીકૃતા ઇવ

બલિસદ્મદિવં સ તથ્યવાગુપરિ સ્માહ દિવોઽપિ નારદઃ ।
અધરાથ કૃતા યયેવ સા વિપરીતાજનિ ભૂવિભૂષયા

પ્રતિહટ્ટપથે ઘરટ્ટજાત્પથિકાહ્વાનદસક્તુસૌરભૈઃ ।
કલહાન્ન ઘનાન્યદુત્થિતાદધુનાપ્યુજ્ઝતિ ઘર્ઘરસ્વરઃ

વરણઃ કનકસ્ય માનિનીં દિવમઙ્કાદમરાદ્રિરાગતામ્ ।
ઘનરત્નકપાટપક્ષતિઃ પરિરભ્યાનુનયન્નુવાસ યામ્

અનલૈઃ પરિવેષમેત્ય યા જ્વલદર્કોપલવપ્રજન્મભિઃ ।
ઉદયં લયમન્તરા રવેરવહદ્બાણપુરીપરાર્ધ્યતામ્

બહુકમ્બુમણિર્વરાટિકાગણનાટત્કરકર્કટોત્કરઃ ।
હિમવાલુકયાચ્છવાલુકઃ પટુ દધ્વાન યદાપણાર્ણવઃ

યદગારઘટાટ્ટકુટ્ટિમસ્રવદિન્દૂપલતુન્દિલાપયા ।
મુમુચે ન પતિવ્રતૌચિતી પ્રતિચન્દ્રોદયમભ્રગઙ્ગયા

રુચયોસ્તમિતસ્ય ભાસ્વતઃ સ્ખલિતા યત્ર નિરાલયાઃ કિલ ।
અનુસાયમભુર્વિલેપના પણકશ્મીરજપણ્યવીથયઃ

વિતતં વણિજાપણેઽખિલં પણિતું યત્ર જનેન વીક્ષ્યતે ।
મુનિનેવ મૃકણ્ડુસૂનુના જગતીવસ્તુ પુરોદરે હરેઃ

સમમેણમદૈર્યદાપણે તુલયન્સૌરભલોભનિશ્ચલમ્ ।
પણિતા ન જનારવૈરવૈદપિ ગુઞ્જન્તમલિં મલીમસમ્

રવિકાન્તમયેન સેતુના સકલાહં જ્વલનાહિતોષ્મણા ।
શિશિરે નિશિગચ્છતાં પુરા ચરણૌ યત્ર દુનોતિ નો હિમં

વિધુદીધિતિજેન યત્પથં પયસા નૈષધશીલશીતલમ્ ।
શશિકાન્તમયં તપાગમે કલિતીવ્રસ્તપતિ સ્મ નાતપઃ

પરિખાવલયચ્છલેન યા ન પરેષાં ગ્રહણસ્ય ગોચરઃ ।
ફણિભાષિતભાષ્યફક્કિકાવિષમા કુણ્ડલનામવાપિતા

મુખપાણિપદાક્ષ્ણી પઙ્કજૈ રચિતાઙ્ગેષ્વપરેષુ ચમ્પકૈઃ ।
સ્વયમાદિત યત્ર ભીમજા સ્મરપૂજાકુસુમસ્રજઃ શ્રિયમ્

જઘનસ્તનભારગૌરવાદ્વિયદાલમ્બ્ય વિહર્તુમક્ષમાઃ ।
ધ્રુવમપ્સરસોઽવતીર્ય યાં શતમધ્યાસત તત્સખીજનઃ

સ્થિતિશાલિસમસ્તવર્ણતાં ન કથં ચિત્રમયી બિભર્તુ યા ।
સ્વરભેદમુપૈતુ યા કથં કલિતાનલ્પમુખારવા ન વા

સ્વરુચારુણયા પતાકયા દિનમર્કેણ સમીયુષોત્તૃષઃ ।
લિલિહુર્બહુધા સુધાકરં નિશિ માણિક્યમયા યદાલયાઃ

લિલિહે સ્વરુચા પતાકયા નિશિ જિહ્વાનિભયા સુધાકરમ્ ।
શ્રિતમર્કકરૈઃ પિતાસુ યન્નૃપસદ્મામલપદ્મરાગજમ્

અમૃતદ્યુતિલક્ષ્મ પીતયા મિલિતં યદ્વલભીપતાકયા ।
વલયાયિતશેષશાયિનઃ સખિતામાદિત પીતવાસસઃ

અશ્રાન્તશ્રુતિપાઠપૂતરસનાવિર્ભૂતભૂરિસ્તવાજિહ્મબ્રહ્મમુખૌઘવિઘ્નિતનવસ્વર્ગક્રિયાકેલિના ।
પૂર્વં ગાધિસુતેન સામિઘટિતા મુક્તા નુ મન્દાકિની યત્પ્રાસાદદુકૂલવલ્લિરનિલાન્દોલૈરખેલદ્દિવિ

યદતિવિમલનીલવેશ્મરશ્મિભ્રમરિતભાઃ શુચિસૌધવસ્ત્રવલ્લિઃ ।
અલભત શમન્સ્વસુઃ શિશુત્વં દિવસકરાઙ્કતલે ચલા લુઠન્તિ

સ્વપ્રાણેશ્વરનર્મહર્મ્યકટકાતિથ્યગ્રહાયોત્સુકં પાથોદં નિજકેલિસૌધશિખરાદારુહ્ય યત્કામિની ।
સાક્ષાદપ્સરસો વિમાનકલિતવ્યોમાન એવાભવદ્યન્ન પ્રાપ નિમેષમભ્રતરસા યાન્તી રસાદધ્વનિ

વૈદર્ભીકેલિશૈલે મરકતશિખરાદુત્થિતૈરંશુદર્ભૈર્બ્રહ્માણ્ડાઘાતભગ્નસ્યદજમદતયા હ્રીધૃતાવાઙ્મુખત્વૈઃ ।
કસ્યા નોત્તાનગાયા દિવિ સુરસુરભેરાસ્યદેશં ગતાગ્રૈર્યદ્ગોગ્રાસપ્રદાનવ્રતસુકૃતમવિશ્રાન્તમુજ્જૃમ્ભતે સ્મ

વિધુકરપરિરમ્ભાદાત્મનિષ્યન્દપૂર્ણૈઃ શશિદૃષદુપકૢપ્તૈરાલવાલૈસ્તરૂણામ્ ।
વિફલિતજલસેકપ્રક્રિયાગૌરવેણ વ્યરચિ સ હૃતચિત્તસ્તત્ર ભૈમીવનેન

અથ કનકપતત્ત્રસ્તત્ર તાં રાજપુત્રીં સદસિ સદૃશભાસાં વિસ્ફુરન્તીં સખીનામ્ ।
ઉડુપરિષાદિ મધ્યસ્થાયિશીતાંશુલેખાનુકરણપટુલક્ષ્મીમક્ષિલક્ષીચકાર

ભ્રમણરયવિકીર્ણસ્વર્ણભાસા ખગેન ક્વચન પતનયોગ્યં દેશમન્વિષ્યતાધઃ ।
મુખવિધુમદસીયં સેવિતું લમ્બમાનઃ શશિપરિધિરિવોર્ધ્વં મણ્ડલસ્તેન તેને

અનુભવતિ શચીત્થં સા ઘૃતાચીમુખાભિર્ન સહ સહચરીભિર્નન્દનાનન્દમુચ્ચૈઃ ।
ઇતિ મતિરુદયાસીત્પક્ષિણઃ પ્રેક્ષ્ય ભૈમીં વિપિનભુવિ સખીભિઃ સાર્ધમાબદ્ધકેલિમ્

શ્રીહર્ષં કવિરાજરાજિમુકુટાલંકારહીરઃ સુતં શ્રીહીરઃ સુષુવે જિતેન્દ્રિયચયં મામલ્લદેવી ચ યમ્ ।
દ્વૈતીયીકતયા મિતોઽયમગમત્તસ્ય પ્રબન્ધે મહાકાવ્યે ચારુણિ નૈષધીયચરિતે સર્ગો નિસર્ગોજ્જ્વલઃ