મોક્ષોપાયટીકા · અધ્યાય 3.8

કયૈતજ્ જ્ઞાયતે યુક્ત્યા કથમ્ એતત્ પ્રસિધ્યતિ ।
ન્યાયે ઽનુભૂત એતસ્મિન્ ન જ્ઞેયમ્ અવશિષ્યતે ॥

બહુકાલમ્ ઇયં રૂઢા મિથ્યાજ્ઞાનવિષૂચિકા ।
જગન્નામ્ની વિચારાખ્યાદ્ ઋતે મન્ત્રાન્ ન શામ્યતિ ॥

વદામ્ય્ આખ્યાયિકા રામ યા ઇમા બોધસિદ્ધયે ।
તાશ્ ચેચ્ છૃણોષિ તત્ સાધો મુક્ત એવાસિ બુદ્ધિમાન્ ॥

નો ચેદ્ ઉદ્વેગશીલત્વાદ્ અર્ધાદ્ અર્⟨થ્⟩[ધ્]આદ્ ઉત્થાય ગચ્છસિ ।
તત્ તિર્યગ્ધર્મિણસ્ તે ઽદ્ય [ઽ]દ્ય⟨ઃ⟩ કિઞ્ચિન્ નાપિ તુ સેત્સ્યતિ ॥

યો યમ્ અર્થં પ્રાર્થયતે તદર્થં યતતે તથા ।
સો ઽવશ્યં તદ્ અવાપ્નોતિ ન ચેચ્ છ્રાન્તો નિવર્તતે ॥

સાધુસઙ્ગમસચ્છાસ્ત્રપરો ભવસિ રામ ચેત્ ।
તદ્ દિનૈર્ એવ વા માસૈઃ પ્રાપ્નોષિ પરમં પદમ્ ॥

આત્મજ્ઞાનપ્રબોધાય શાસ્ત્રં શાસ્ત્રવિદાં વર ।
કિંનામ તત્પ્રધાનં સ્યાદ્ યસ્મિઞ્ જ્ઞાતે °⟨ન્⟩[ત્]એ ન શોચ્યતે ॥

આત્મજ્ઞાનપ્રધાનાનામ્ ઇદમ્ એવ મહામતે ।
શાસ્ત્રાણાં પરમં શાસ્ત્રં મહારામાયણાભિધમ્ ॥

ઇતિહાસોત્તમાદ્ અસ્માત્ પરો બોધઃ પ્રવર્તતે ।
સર્વેષામ્ ઇતિહાસાનામ્ અયં સાર ઉદાહૃતઃ ॥

શ્રુતે ઽસ્મિન્ વાઙ્મયે યસ્માજ્ જીવન્મુક્તત્વમ્ અક્ષતમ્ ।
ઉદેતિ સ્વયમ્ એવાત ઇદમ્ એવાતિપાવનમ્ ॥

સ્થિતમ્ એવાસ્તમ્ આયાતિ જગદ્દૃશ્યં વિચારણાત્ ।
યથા સ્વપ્ને પરિજ્ઞાતે સ્વપ્નાર્થાદ્ એવ ભાવના ॥

યદ્ ઇહાસ્તિ તદ્ અન્યત્ર યન્ નેહાસ્તિ ન તત્ ક્વચિત્ ।
ઇદં સમસ્તવિજ્ઞાનશાસ્ત્રકોશં વિદુર્ બુધાઃ ॥

ય ઇદં શૃણુયાદ્ નિત્યં તસ્યોદારચમત્કૃતેઃ ।
બાલસ્યાપિ પરં બોધં બુદ્ધિર્ એતિ ન સંશયઃ ॥

યસ્મૈ નેદં ત્વ્ અભવ્યાય રોચતે દુષ્કૃતોદયાત્ ।
વિચારયતુ યત્કિઞ્ચિત્ સ શાસ્ત્રં જ્ઞાનવાઙ્મયમ્ ॥

જીવન્મુક્તત્વમ્ °ક્ત્(ઇ)અ° અસ્મિંસ્ તુ શ્રુતે સમનુભૂયતે ।
સ્વયમ્ એવ યથા પીતે ⟨મ્⟩[પ્]ઈ⟨ન્⟩[ત્]એ નીરોગત્વં વરૌષધે ॥

શ્રૂયમાણે હિ શાસ્ત્રે ઽસ્મિઞ્ શ્રોતા વેત્ત્ય્ એતદ્ આત્મના ।
યથાવદ્ ઇદમ્ અસ્માભિર્ ન તૂક્તં વરશાપવત્ ॥

શામ્યતિ સંસૃતિદુઃખમ્ ઇદં તે સ્વાત્મવિચારમહાકથયૈવ ।
નો ધનદાનતપઃશ્રુતવેદૈસ્ °શ્રુત્(એ)અ° તત્કથનોજ્ઝિતયત્નશતેન ॥