મોક્ષોપાયટીકા · અધ્યાય 1.24

અત્રૈવ દુર્વિલાસાનાં ચૂડામણિર્ ઇવાપરઃ ।
કરોત્ય્ અસ્તીતિ લોકેન દૈવં કાલશ્ ચ કથ્યતે ॥

ક્રિયામાત્રાદ્ ઋતે યસ્ય સ્વપરિસ્પન્દરૂપિણઃ ।
નાન્યદ્ આલક્ષ્યતે રૂપં કર્મણો ન સમીહિતમ્ ॥

તેનેયમ્ અખિલા ભૂતસન્તતિર્ નિત્યપેલવા ।
તાપેન હિમમાલેવ નીતા વિધુરતામ્ ન્11: °રિતામ્ ભૃશમ્ ॥

યદ્ ઇદં દૃશ્યતે કિઞ્ચિજ્ જગદાભોગિમણ્ડલમ્ ।
તત્ તસ્ય નર્તનાગારમ્ ઇહાસાવ્ અભિનૃત્યતિ ॥

તૃતીયં ચ કૃતાન્તેતિ નામ બિભ્રત્ સુદારુણમ્ ।
કાપાલિકવપુર્ મત્તં દૈવં જગતિ નૃત્યતિ ॥

નૃત્યતો હિ કૃતાન્તસ્ય નિતાન્તમ્ અવિરાગિણઃ ।
નિત્યં નિયતિકાન્તાયા મુને પરમકામિનઃ ॥

શેષઃ શશિકલાશુભ્રો ગઙ્ગાવાહશ્ ચ તૌ ત્રિધા ।
ઉપવીતે અવીતાભે ઉભે સંસારવક્ષસિ ॥

ચન્દ્રાર્કમણ્ડલે હેમકટકે કરમૂલયોઃ ।
લીલાસરસિજં હસ્તે બ્રાહ્મમ્ બ્રહ્માણ્ડકર્ણિકમ્ શ્4: °ર્ણિકામ્; ન્11: °ર્ણિક્(આ)અમ્ ॥

તારાબિન્દુચિતં લોલપુષ્કરાવર્તપલ્લવમ્ ।
એકાર્ણવપયોધૌતમ્ ન્11: °પયૌધૌ° એકમ્ અમ્બરમ્ અમ્બરમ્ ॥

એવંરૂપસ્ય તસ્યાગ્રે નિયતિર્ નિત્યકામિની ।
અનસ્તમિતસંરમ્ભમ્ આરમ્ભૈઃ પરિનૃત્યતિ ॥

તસ્યા નર્તનલોલાયા જગન્મણ્ડપકોટરે ।
અરુદ્ધસ્પન્દરૂપાયા આગમાપાયચઞ્ચુરે ॥

ચારુભૂષણમ્ અઙ્ગેષુ દેવલોકાન્તરાવલી ।
આપાતાલં નભો લમ્બં કવરીમણ્ડલમ્ બૃહત્ ॥

નરકાલી ચ મઞ્જીરમાલા કલકલાકુલા ।
પ્રોતા દુષ્કૃતસૂત્રેણ પાતાલચરણે ચલા ॥

કસ્તૂરિકાતિલકકં ક્રિયાસખ્યોપકલ્પિતમ્ ।
ચિત્રિતં ચિત્રગુપ્તેન યામે વદનપટ્ટકે ॥

કાલીરૂપમ્ ઉપસ્થાય કલ્પાન્તેષુ ક્રિયાકુલમ્ ।
નૃત્યત્ય્ એષા પુનર્ દેવી સ્ફુટચ્છૈલઘનારવમ્ ॥

પશ્ચાત્પ્રલમ્બવિભ્રાન્તકૌમારરથબર્હિભિઃ ।
નેત્રત્રયબૃહદ્રન્ધ્રભૂરિભાઙ્કારભીષણૈઃ ॥

લમ્બલોલશરચ્ચન્દ્રવિતીર્ણહરમૂર્ધજૈઃ ।
ઉચ્ચરચ્ચારુમન્દારગૌરીકવરિચામરૈઃ ॥

ઉત્તાણ્ડવાચલાકારભૈરવાદરતુમ્બકૈઃ ।
રણત્સહસ્રરન્ધ્રેન્દ્રદેહભિક્ષાકપાલકૈઃ ॥

શુષ્કા શરીરખટ્વાઙ્ગભઙ્ગૈર્ આપૂરિતામ્બરમ્ ।
ભાયયત્ય્ આત્મનાત્માનમ્ અપિ કૃષ્ણૈર્ ઘનાસિતમ્ ॥

વિશ્વરૂપશિરશ્ચક્રચારુપુષ્કરમાલયા શ્4: °શરશ્ચ° ।
તાણ્ડવેષુ વિવલ્ગન્તી મહાકલ્પેષુ રાજતે ॥

પ્રમત્તપુષ્કરાવર્તડમરૂડ્ડામરારવૈઃ ।
તસ્યાઃ કિલ પલાયન્તે કલ્પાન્તે તુમ્બુરાદયઃ ॥

નૃત્યતો ઽન્તે કૃતાન્તસ્ય ચન્દ્રમણ્ડલહાસિનઃ ।
તારકાચન્દ્રકાચારુવ્યોમપિઞ્છાવચૂલિનઃ શ્4: °પિચ્છાવચૂલિતઃ ॥

એકસ્મિઞ્ શ્રવણે દીર્ઘા હિમવાન્ અસ્તિ મુદ્રિકા ।
અપરે ઽપિ મહામેરુઃ કાન્તા કાઞ્ચનકર્ણિકા ॥

અત્રૈવ કુણ્ડલે લોલે ચન્દ્રાર્કૌ ગણ્ડમણ્ડલે ।
લોકાલોકાચલશ્રેણી સર્વતઃ કટિમેખલા ॥

ઇતશ્ ચેતશ્ ચ ગચ્છન્તી વિદ્યુદ્વલયવર્ણિકા ।
અનિલાન્દોલિતા ભાતિ ન્11: °તા(ન્)ભાતિ; શ્4: °તાત્માતિ° નીરદાંશુકપટ્ટિકા ॥

મુસુલૈઃ પટ્ટિસૈઃ શૂલૈઃ પ્રાસૈસ્ તોમરમુદ્ગરૈઃ ।
તીક્ષ્ણૈઃ ક્ષીણજગદ્વ્રાતકૃતાન્તૈર્ ઇવ સમ્ભૃતૈઃ ॥

સંસારબન્ધનાદીર્ઘે પાશે કાલકરચ્યુતે ।
શેષભોગમહાસૂત્રે પ્રોતૈર્ માલાસ્ય શોભતે ॥

જીવોલ્લસન્મકરિકારત્નતેજોભિર્ ઉજ્જ્વલા ।
સપ્તાબ્ધિકઙ્કણશ્રેણી ભુજયોર્ અસ્ય ભૂષણમ્ ॥

વ્યવહારમહાવર્તા સુખદુઃખપરમ્પરા ।
રજઃપૂર્ણા તમઃશ્યામા રોમાલી તસ્ય રાજતે ॥

એવમ્પ્રાયાં સ કલ્પાન્તે કૃતાન્તસ્ તાણ્ડવોદ્ભટામ્ ।
ઉપસંહૃત્ય નૃત્યેહાં સૃષ્ટ્યા સહ મહેશ્વરઃ ॥

પુનર્ હાસ્યમયીં શ્4: °મયી નૃત્તલીલાં સર્વસ્વરૂપિણીમ્ ।
તનોતીમાં જરાદુઃખશોકાભિનયભૂષિતામ્ ॥

ભૂયઃ કરોતિ ભુવનાનિ વનાન્તરાણિ લોકાન્તરાણિ જનજાલકકલ્પનાં ચ ।
આચારચારુકલનાં ચ ચલાચલાં ચ પઙ્કાદ્ યથાર્ભકજનો રચનામ્ અખિન્નઃ ॥