મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.134

એષ એવાઙ્ગ સિદ્ધાન્તો યત્ કાલગગનાદ્ય્ અપિ ।
ચિન્માત્રાંશાદ્ ઋતે નાન્યજ્ જગદાદ્ય્ અસ્તિ કિઞ્ચન ॥

જનયત્ય્ અચ્છમ્ આભાસં ભઙ્ગુરં સ્ફુરણાત્ સ્વતઃ ।
જગદ્રૂપં નિશાવિદ્યુદ્ ઇવ ચિત્ કાલખાદિ ચ ॥

યત્ર સ્ફુરતિ ચિદ્વિદ્યુત્ તજ્ જગત્ કાલખાદિ ચ ।
સ્થિતૈવ યન્ ન સ્ફુરતિ તચ્ છાન્તં સર્વમ્ અક્રમમ્ ॥

યાવદ્ આલોક્યતે ઽમ્ભોદસ્ તાવત્ સત્યૈવ ખે તડિત્ ।
કારણં નાત્ર પૃચ્છામિ ચિત્સ્પન્દે કારણં વદ ॥

વૈતણ્ડિકાજ્ઞદુર્બુદ્ધિવિલાસં દૂરતસ્ ત્યજન્ ।
શૃણ્વ્ એતદ્ ઈદૃશસ્યૈવ વક્તવ્યં નાપલાપિનઃ ॥

તિષ્ઠત્ય્ એવ ઘને વિદ્યુત્ સા ચ સ્ફુરતિ ભઙ્ગુરા ।
આબાલમ્ એતત્ સંસિદ્ધં કેન નામાપલપ્યતે ॥

નિત્યં સત્ત્વમ્ અસત્ત્વં વા વિભો હેત્વનપેક્ષણાત્ ।
ચિત્સ્પન્દસ્ય કથં ન સ્યાત્ સ્પન્દો હીહ સહેતુકઃ ॥

અવાતામ્બુધિદીપાદે રત્નાનાં કચનસ્ય વા ।
વાયોર્ વા શૂન્યસંસ્થસ્ય સ્પન્દે કસ્યેહ હેતુતા ॥

રામાસર્વાત્મનો ઽપ્ય્ એવં તત્તાતત્તોપપદ્યતે ।
સ્વતસ્ સર્વાત્મનો નિત્યમ્ અતẖ કિં નોપપદ્યતે ॥

ચિદ્ અસ્પન્દા સ્પન્દિનીતિ શબ્દે ભેદો ન વસ્તુનિ ।
બ્રહ્મૈકઘનમ્ અદ્વૈતં વિદ્ધિ વારિ યથા દ્રવમ્ ॥

યથા મુક્તાવલીહંસદર્શનં ખે સ્વભાવજમ્ ।
દૃષ્ટેર્ એવં ચિદચ્છાયાસ્ સંવિત્સ્પન્દાજ્ જગદ્ભ્રમઃ ॥

યથા નિમીલિતે નેત્રે સ્વપ્રભાવેણ દૃક્ ચલમ્ ।
તારાકારં પશ્યતીયં ચિચ્ ચેત્યં દૃશ્યવત્ તથા ॥

સઙ્કલ્પકલનાસ્ ત્યક્ત્વા સર્વા એવાત્મતાં ગતઃ ।
પશ્ય ચિદ્ઘન એવાચ્છẖ કલ્પાન્તૈકાબ્ધિવત્ સ્થિતઃ ॥

અસ્મદાદિર્ જનસ્ સાધો પારદૃશ્વા જગત્સ્થિતેઃ ।
તેનૈવાસ્મદ્વચો ગ્રાહ્યમ્ ઓમ્ ઇત્ય્ એવાસ્તસંશયમ્ ॥

ચોદ્યચઞ્ચુતયા કિઞ્ચિદ્ વદામીતિ ત્યજન્ ધિયમ્ ।
યદિ તિષ્ઠસિ મદ્વાચિ તદા યાસ્ય્ એવ તત્ પદમ્ ॥

નો ચેત્ તદ્ વિવિધાનેકવિકલ્પકલનામલૈઃ ।
શુદ્ધતાર્કિકતામ્ એત્ય પ્રયાસિ તૃણગુલ્મતામ્ ॥

એવં ચેત્ તદ્ ઇયં બ્રહ્મંસ્ ત્વત્તામત્તામયાત્મિકા ।
તત્ત્વતસ્ ત્રિજગન્નામ્ની મન્યે ન કલનાસ્ત્ય્ અલમ્ ॥

લવણૈન્દવશુક્રાદિવૃત્તાન્તવદ્ ઉપસ્થિતમ્ ।
ભ્રાન્તિમાત્રં જગન્ મન્યે સત્યં નાસ્તીહ કિઞ્ચન ॥

એવં સ્થિતે મુનિશ્રેષ્ઠ સર્વાપહ્નવ એવ વૈ ।
કૃતો ભવતિ તદ્ બ્રૂહિ યુજ્યતે કથમ્ ઈદૃશમ્ ॥

રામ સમ્યક્પ્રબુદ્ધો ઽસિ જાનાસ્ય્ એવ યથાસ્થિતમ્ ।
શુદ્ધચિદ્ઘન એવાસ્તિ તં ચ ત્વમ્ અવબુદ્ધવાન્ ॥

સિદ્ધાન્તો ઽધ્યાત્મશાસ્ત્રાણાં સર્વાપહ્નવ એવ ચ ।
નાવિદ્યાસ્તીહ નો માયા શાન્તં બ્રહ્મેદમ્ અક્રમમ્ ॥

શાન્ત એવ ચિદાભાસે સ્વચ્છે સમસમાત્મનિ ।
સમગ્રશક્તિકચિતે બ્રહ્મેતિ કલિતાભિધે ॥

નિર્ણીય કેચિચ્ છૂન્યત્વં કેચિદ્ વિજ્ઞાનમાત્રતામ્ ।
કેચિદ્ ઈશ્વરરૂપત્વં વિવદન્તે પરસ્પરમ્ ॥

સઙ્કલ્પ્ય જગદ્ ઉચ્છૂનં નીત્વા ચ શતશાખતામ્ ।
ચાલયન્તિ વિચારેણ કેચિત્ સાઙ્ખ્યમતાદિકમ્ ॥

કેચિત્ સર્વમ્ ઇદં શાન્તં બ્રહ્મેતિ ઘનનિશ્ચયાઃ ।
શુદ્ધચિદ્વ્યોમતામ્ એત્ય સન્તો ઽસન્ત ઇવ સ્થિતાઃ ॥

ન બ્રહ્મ ન જગન્ નાન્યદ્ ઇતિ નિશ્ચિત્ય કેચન ।
આકાશવિશદાસ્ સ્વચ્છાસ્ સંસ્થિતાસ્ સૌગતાદયઃ ॥

કેચિદ્ અપ્ય્ અન્યથા કૃત્વા નાનાસઙ્કલ્પકલ્પનમ્ ।
સ્થિતાશ્ શામ્યન્તિ જાયન્તે સંસરન્તિ ચ વા ન વા ॥

સમસ્તકલનાહીનમ્ ઇતિ નિર્ણીય ચિદ્ઘનમ્ ।
સમગ્રશક્તિકચિતં વિવદન્તે હિ વાદિનઃ ॥

એકત્ર વસ્તુનિ સમસ્તકલાવિમુક્તે સઙ્કલ્પ્ય સઙ્કલનયા વિવિધાભિધાસ્ સ્વાઃ ।
સ્વં વાસનાવિલસિતં સમુદાહરન્તો વિદ્યાવિવાદવિભવૈર્ વિવદન્તિ વૈદ્યાઃ ॥