મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.130

એવમ્ ઉક્ત્વા સ ભગવાન્ મનુસ્ તૂષ્ણીમ્ અવસ્થિતઃ ।
ઇક્ષ્વાકુના નૃપેન્દ્રેણ મુદિતેનાભિપૂજિતઃ ॥

જગામાકાશમ્ આવિશ્ય શ્રીમાન્ પૈતામહં ગૃહમ્ ।
એતાં દૃષ્ટિમ્ અવષ્ટભ્ય રામાત્મારામતાં વ્રજ ॥

એવં સ્થિતે હે ભગવઞ્ જીવન્મુક્તસ્ય સન્મતેઃ ।
અપૂર્વો ઽતિશયẖ કો ઽસૌ ભવત્ય્ આત્મવિદાં વર ॥

જ્ઞસ્ય કસ્મિંશ્ચિદ્ એવાઙ્ગ ભવત્ય્ અતિશયે ન ધીઃ ।
નિત્યતૃપ્તḫ પ્રશાન્તાત્મા સ આત્મન્ય્ એવ તિષ્ઠતિ ॥

અપૂર્વો ઽતિશયẖ કો વા સાધોર્ જગતિ વિદ્યતે ।
સર્વે હ્ય્ અતિશયા લોકે શતશḫ પૂર્વતાં ગતાઃ ॥

ધૂર્તૈસ્ સિદ્ધૈશ્ ચ તજ્જ્ઞૈશ્ ચ તથાન્યૈર્ મૃગપક્ષિભિઃ ।
કૃતમ્ આકાશયાનાદિ કા તસ્ય સ્યાદ્ અપૂર્વતા ॥

કેવલં શાન્તસંરમ્ભં પ્રકૃતવ્યવહારવાન્ ।
તજ્જ્ઞસ્ સઙ્ક્ષપયન્ દેહં સ્વસ્થ આત્મનિ તિષ્ઠતિ ॥

નોત્તમં ન ચ સામાન્યં નાશ્રુતં ન બહુશ્રુતમ્ ।
ન સુવૃત્તં ન દુર્વૃત્તં જ્ઞં વિદન્તિ જના ઇમે ॥

લોકાચારગતસ્યાપિ લોકવત્ સંસ્થિતસ્ય ચ ।
બ્રહ્મન્ વિદિતવેદ્યસ્ય બ્રૂહિ ચિહ્નં મનાગ્ અપિ ॥

ન કિઞ્ચિદ્ અપ્ય્ અપૂર્વત્વં જનાત્ તસ્યાઙ્ગ લક્ષ્યતે ।
યચ્ ચ સ્યાદ્ અસ્ય વા ચિત્રં તદ્ અન્યત્રાપિ લક્ષ્યતે ॥

તત્ત્વજ્ઞસ્યેહ હે રામ ન લોકાલોકનક્ષમમ્ ।
વિદ્યતે લક્ષણં સાક્ષાદ્ અણિમાદ્ય્ અપદાદિ વા ॥

વ્યવહારી યથૈવાજ્ઞસ્ તજ્જ્ઞો લોકે તથૈવ હિ ।
વ્યવહારવશપ્રાપ્તે સુખે દુẖખે ચ તિષ્ઠતિ ॥

એક એવ વિશેષો ઽત્ર સ ચાદૃશ્યો જનસ્થિતૌ ।
સતિ વાસતિ વા દેહે યદ્ અન્તẖક્ષીણદુẖખતા ॥

સ્વાનુભૂત્યાત્મકાદ્ અસ્માન્ નિર્દુẖખત્વાદ્ ઋતે પરઃ ।
શિરશ્શૃઙ્ગાદિ તજ્જ્ઞસ્ય ચિહ્નમ્ અન્યન્ ન વિદ્યતે ॥

મહાકર્તા મહાભોક્તા મહાત્યાગી સ યદ્ય્ અપિ ।
તજ્જ્ઞો ભવતિ તદ્ રામ તે ઽપિ સાધારણા ગુણાઃ ॥

પ્રાયો ઽજ્ઞસ્યાપિ વૈ દૃષ્ટં કામલોભાદિતાનવમ્ ।
તપોદાનં યશશ્ ચૈવ નૈતજ્ જ્ઞત્વસ્ય લક્ષણમ્ ॥

નિત્યમ્ એવોત્તમાનન્દાદ્ અન્યત્ સ્વાનુભવસ્થિતાત્ ।
ક્ષયાતિશયનિર્મુક્તાચ્ ચિહ્નં તજ્જ્ઞસ્ય નાસ્તિ વૈ ॥

મહાકર્તૃત્વમ્ અથ વા ચિહ્નં તજ્જ્ઞસ્ય દૃશ્યતે ।
તત્ સાધો સાધુ સામાન્યમ્ ઉક્તં ચ બહુધા મયા ॥

એતાવદ્ એવ ખલુ લિઙ્ગમ્ અલિઙ્ગમૂર્તેસ્ સંશાન્તસંસૃતિચિરભ્રમનિર્વૃતસ્ય ।
તજ્જ્ઞસ્ય યન્ મદનકોપવિષાદમોહલોભાપદામ્ અનુદિનં નિપુણં તનુત્વમ્ ॥