મોક્ષોપાય · અધ્યાય 6.11

પુનઃ પુનર્ ઇદં રામ પ્રબોધાર્થં મયોચ્યતે ।
અભ્યાસેન વિના સાધો નાભ્યુદેત્ય્ આત્મભાવનમ્ ॥

અજ્ઞાનમ્ એતદ્ બલવદ્ અવિદ્યેતરનામકમ્ ।
જન્માન્તરશતપ્રૌઢં નૂનં સ્થિતિમ્ ઉપાગતમ્ ॥

સબાહ્યાભ્યન્તરં સર્વૈર્ ઇન્દ્રિયૈર્ અનુભૂયતે ।
ભાવાભાવેષુ દેહસ્ય તેનાતિઘનતાં ગતમ્ ॥

આત્મજ્ઞાનં તુ સર્વેષામ્ ઇન્દ્રિયાણામ્ અગોચરમ્ ।
સત્તાં કેવલમ્ આયાતિ મનષ્ષષ્ઠેન્દ્રિયક્ષયે ॥

પ્રોલ્લઙ્ઘ્યેન્દ્રિયજાશ્ શક્તીર્ યત્ સ્થિતં તત્ કથં કિલ ।
યાતિ પ્રત્યક્ષતાં જન્તોઃ પ્રત્યક્ષાતીતવૃત્તિમત્ ॥

નિત્યમ્ અજ્ઞાનમ્ એવાતસ્ સ્વભ્યસ્તં સર્વદેહિનામ્ ।
ન કદાચન વિજ્ઞાનમ્ ઇહ વામુત્ર વાનઘ ॥

તસ્માદ્ અવિદ્યાભાગેન પ્રધાનેનેતરં દહેત્ ।
તાવદ્ યાવન્ મિથોઘર્ષાત્ સ્વયં શામ્યેચ્ છિવં ભવેત્ ॥

ન હ્ય્ અભ્યાસં વિના કિઞ્ચિત્ ફલદં ભવતિ ક્વચિત્ ।
યદ્ યદ્ આસાદ્યતે યત્ર તદ્ અભ્યાસતરોઃ ફલમ્ ॥

અવિદ્યાં સુચિરાભ્યસ્તાં પ્રરૂઢામ્ અપિ યત્નતઃ ।
આત્મજ્ઞાનદૃઢાભ્યાસાદ્ અનુદ્વેગાચ્ છમં નયેત્ ॥

ત્વમ્ અવિદ્યાલતામ્ એતાં પ્રરૂઢાં હૃદયદ્રુમે ।
જ્ઞાનાભ્યાસવિલાસાસિપાતેન ચ્છિન્દ્ધિ સિદ્ધયે ॥

યથા વિહરતિ જ્ઞાતજ્ઞેયો જનકભૂપતિઃ ।
આત્મજ્ઞાનઘનાભ્યાસસ્ તથા વિહર રાઘવ ॥

નિશ્ચયો યો મરુત્તસ્ય કાર્યાકાર્યવિચારણે ।
જાગ્રતસ્ તિષ્ઠતો વાપિ તજ્ જ્ઞાનં તેન સત્યતા ॥

નિશ્ચયેન હરિર્ યેન વિવિધાચારકારણાત્ ।
યોનિષ્વ્ અવતરત્ય્ ઉર્વ્યાં તત્ તજ્જ્ઞત્વમ્ ઉદાહૃતમ્ ॥

નિશ્ચયો યસ્ ત્રિનેત્રસ્ય કાન્તયા સહ તિષ્ઠતઃ ।
બ્રહ્મણો વાપ્ય્ અરાગસ્ય સ તે ભવતુ રાઘવ ॥

યો નિશ્ચયસ્ સુરગુરોર્ વાક્પતેર્ ભાર્ગવસ્ય ચ ।
દિવાકરસ્ય શશિનઃ પવનસ્યાનલસ્ય ચ ॥

નારદસ્ય પુલસ્ત્યસ્ય મમ વાઙ્ગિરસસ્ તથા ।
પ્રચેતસો ભૃગોશ્ ચૈવ ક્રતોર્ અત્રેશ્ શુકસ્ય ચ ॥

અન્યેષાં દેવવિપ્રેન્દ્રરાજર્ષીણાં ચ રાઘવ ।
યો નિશ્ચયો ઽન્તર્મુક્તાનાં જીવતાં તે ભવત્વ્ અસૌ ॥

યેનૈતે ભગવન્ વીરા નિશ્ચયેન મહાધિયઃ ।
વિશોકાસ્ સંસ્થિતાસ્ તં મે બ્રહ્મન્ પ્રબ્રૂહિ તત્ત્વતઃ ॥

રાજપુત્ર મહાબાહો વિદિતાખિલવેદ્ય હે ।
સ્ફુટં શૃણુ યથાપૃષ્ટમ્ અયમ્ એતેષુ નિશ્ચયઃ ॥

યદ્ ઇદં કિઞ્ચિદ્ આભોગિ જગજ્જાલં પ્રદૃશ્યતે ।
તત્ સર્વમ્ અમલં બ્રહ્મ બૃંહયેત્થં વ્યવસ્થિતમ્ ॥

બ્રહ્મ દિગ્ બ્રહ્મ ભુવનં બ્રહ્મ ભૂતપરમ્પરા ।
બ્રહ્માહં બ્રહ્મ મચ્છત્રુર્ બ્રહ્મ મન્મિત્રબાન્ધવાઃ ॥

બ્રહ્મ ખાનિલતેજાંસિ બ્રહ્મ ભૂમિર્ જલાદિ વા ।
બ્રહ્મ કાલત્રયં તચ્ ચ બ્રહ્મણ્ય્ એવ વ્યવસ્થિતમ્ ॥

તરઙ્ગમાલયામ્ભોધિર્ યથાત્મનિ વિવર્ધતે ।
તથા પદાર્થલક્ષ્મ્યેત્થમ્ ઇદં બ્રહ્મ વિવર્ધતે ॥

ગૃહ્યતે બ્રહ્મણા બ્રહ્મ ભુજ્યતે બ્રહ્મ બ્રહ્મણા ।
બ્રહ્મ બ્રહ્મણિ બૃંહાભિર્ બ્રહ્મશક્ત્યૈવ બૃંહતિ ॥

બ્રહ્મ મચ્છત્રુરૂપં ચેદ્ બ્રહ્મ મે પ્રિયકૃદ્ યદિ ।
તદ્ બ્રહ્મ બ્રહ્મણિ શ્લિષ્ટં કિમ્ અન્યત્ કસ્ય કિં કૃતં ॥

રાગાદીનામ્ અવસ્તૂનાં કલ્પિતાનાં ખવૃક્ષવત્ ।
અસઙ્કલ્પનનષ્ટાનાં કઃ પ્રસઙ્ગો ઽત્ર વર્ધને ॥

બ્રહ્મણ્ય્ એવ હિ સર્વસ્મિંશ્ ચલનસ્પન્દનાદિકમ્ ।
સ્ફુરતિ બ્રહ્મ સકલં સુખિતાદુઃખિતે કુતઃ ॥

બ્રહ્મ બ્રહ્મણિ સંવેત્તૃ બ્રહ્મ બ્રહ્મણિ સંસ્થિતમ્ ।
સ્ફુરતિ બ્રહ્મણિ બ્રહ્મ નાયમ્ અસ્તીતરાત્મકઃ ॥

ઘટો બ્રહ્મ પટો બ્રહ્મ બ્રહ્માહમ્ ઇદમ્ આતતમ્ ।
અતો રાગવિરાગાણાં મુધૈવ કલનૈવ કા ॥

મરણબ્રહ્મણિ સ્વૈરં દેહબ્રહ્મણિ સઙ્ગતે ।
દુઃખિતા નામ કેવ સ્યાદ્ રજ્જુસર્પભ્રમોપમા ॥

સમ્ભોગાદૌ સુખે બ્રહ્મણ્ય્ આસ્થિતે દેહબ્રહ્મણિ ।
સમ્પન્નમ્ એતન્ મ ઇતિ મુધા સ્યાત્ કલના કુતઃ ॥

વીચ્યમ્ભસોસ્ સ્પન્દવતોર્ ન સ્તસ્ ત્વન્મન્મતી યથા ।
ત્વત્તામત્તે તથા ન સ્તો બ્રહ્મણિ સ્પન્દરૂપિણિ ॥

યથાવર્તે મૃતે તોયે ન કિઞ્ચિન્ મ્રિયતે ક્વચિત્ ।
મૃતે બ્રહ્મત્વમ્ આયાતે દેહબ્રહ્મણિ વૈ તથા ॥

યથા ચલાચલે તોયે ત્વત્તામત્તે ન તિષ્ઠતઃ ।
તથા જડાજડે રૂપે ન સ્થિતે પરમાત્મનિ ॥

કટકત્વં યથા હેમ્નો યથાવર્તો જલસ્ય ચ ।
તદતદ્ભાવરૂપેયં તથા પ્રકૃતિર્ આત્મનઃ ॥

ઇદં હિ ભૂતં જીવાત્મ જડરૂપમ્ ઇદં ભવેત્ ।
ઇત્ય્ અજ્ઞાતાત્મનો મોહો ન તુ જ્ઞાતાત્મનઃ ક્વચિત્ ॥

અજ્ઞસ્ય દુઃખૌઘમયં જ્ઞસ્યાનન્દમયં જગત્ ।
અન્ધં ભુવનમ્ અન્ધસ્ય પ્રકાશં તુ સચક્ષુષઃ ॥

જગદ્ એકાત્મકં જ્ઞસ્ય જડસ્ય દ્વૈતદુઃખદમ્ ।
શિશોર્ એવ સ્ફુરદ્યક્ષા નિશા પુંસસ્ તુ કેવલા ॥

અસ્મિન્ બ્રહ્મઘને નિત્યમ્ એકસ્મિન્ સર્વતસ્ સ્થિતે ।
ન કિઞ્ચિન્ મ્રિયતે રામ ન ચ કિઞ્ચન જીવતિ ॥

યથોલ્લાસવિલાસેષુ ન નશ્યતિ ન જાયતે ।
તરઙ્ગાદિ મહામ્ભોધૌ ભૂતવૃન્દં તથાત્મનિ ॥

ઇદં નાસ્તીદમ્ અસ્તીતિ ભ્રાન્તિનામ્નાત્મનાત્મનિ ।
શક્તિર્ નિર્હેતુકૈવાન્તસ્ સ્ફુરતિ સ્ફટિકાંશુવત્ ॥

જગચ્છક્ત્યાત્મનાત્મૈવ બ્રહ્મ સ્વાત્મનિ સંસ્થિતમ્ ।
તરઙ્ગકણજાલેન પયસીવ પયોઘનમ્ ॥

શરીરનાશેન કથં બ્રહ્મણો મૃતધીર્ ભવેત્ ।
બ્રહ્મણો વ્યતિરિક્તં હિ ન શરીરાદિ વિદ્યતે ।
પયસો વ્યતિરેકેણ તરઙ્ગાદિ યથાર્ણવે ॥

યઃ કણો યા ચ કણિકા યા વીચી યસ્ તરઙ્ગકઃ ।
યઃ ફેનો યા ચ લહરી તદ્ યથા વારિ વારિણિ ॥

યો દેહો યા ચ કલના યદ્ દૃશ્યં યૌ ક્ષયાવ્યયૌ ।
યેહા યા રચના યો ઽર્થસ્ તત્ તથા બ્રહ્મ બ્રહ્મણિ ॥

સંસ્થાનરચના ચિત્રા બ્રહ્મણઃ કનકાદ્ ઇવ ।
નાન્યરૂપા વિમૂઢાનાં મુધૈવ દ્વિત્વભાવનમ્ ॥

મનો બુદ્ધિર્ અહઙ્કારસ્ તન્માત્રાણીન્દ્રિયાણિ ચ ।
બ્રહ્મૈવ સર્વં નાન્યાત્મ સુખદુઃખાદિ વિદ્યતે ॥

અયં સો ઽહમ્ અયં ચ ત્વમ્ ઇત્યાદ્યર્થોત્થયા ગિરા ।
શબ્દઃ પ્રતિશ્રવેણાદ્રાવ્ ઇવાત્માત્મનિ જૃમ્ભતે ॥

બ્રહ્મૈવાજ્ઞાતમ્ અજ્ઞત્વમ્ અભ્યાગતમ્ ઇવ સ્થિતમ્ ।
તથા હિ દૃશ્યતે સ્વપ્નચેતસાત્માત્મના મૃતઃ ॥

અભાવિતં બ્રહ્મતયા બ્રહ્માજ્ઞાનમયં ભવેત્ ।
અભાવિતં હેમતયા યથા હેમૈવ મૃદ્ ભવેત્ ॥

જ્ઞાતં બ્રહ્મતયા બ્રહ્મ બ્રહ્મૈવ ભવતિ ક્ષણાત્ ।
જ્ઞાતં હેમતયા હેમ હેમૈવ ભવતિ ક્ષણાત્ ॥

બ્રહ્માત્મા સર્વશક્તિર્ હિ યદ્ યથા ભાવયત્ય્ અલમ્ ।
નિર્હેતુકં સ્વયં શક્ત્યા તત્ તથાશુ પ્રપશ્યતિ ॥

અકર્મકર્તૃકરણમ્ અકારણમ્ અનામયમ્ ।
સ્વયંપ્રભુ મહાત્મૈતદ્ બ્રહ્મ બ્રહ્મવિદો વિદુઃ ॥

અપરિજ્ઞાતમ્ અજ્ઞાનમ્ અજ્ઞાનમ્ ઇતિ કથ્યતે ।
પરિજ્ઞાતં ભવેજ્ જ્ઞાનમ્ અજ્ઞાનપરિનાશનમ્ ॥

બન્ધુર્ એવાપરિજ્ઞાતો હ્ય્ અબન્ધુર્ ઇતિ કથ્યતે ।
પરિજ્ઞાતો ભવેદ્ બન્ધુર્ અબન્ધુભ્રમનાશનાત્ ॥

ઇદં ત્વ્ અયુક્તમ્ ઇત્ય્ અન્તર્ જ્ઞાતે સોદેતિ ભાવના ।
તસ્માદ્ અયુક્તાદ્ વૈરસ્યાદ્ યયા કિલ વિરજ્યતે ॥

દ્વૈતં ત્વ્ અસત્યમ્ ઇત્ય્ અન્તર્ જ્ઞાતે સોદેતિ ભાવના ।
તસ્માદ્ દ્વૈતાત્ સુવૈરસ્યાદ્ યયા કિલ વિરજ્યતે ॥

અયં નાહમ્ ઇતિ જ્ઞાતે સ્ફુટં સોદેતિ ભાવના ।
મિથ્યાહઙ્કારતાદાત્મ્યાદ્ યયા નૂનં વિરજ્યતે ॥

બ્રહ્મૈવાહમ્ ઇતિ જ્ઞાતે સત્યં સોદેતિ ભાવના ।
તસ્મિન્ સત્યે નિજે રૂપે યયાન્તઃ પરિલીયતે ॥

સર્વમ્ એવેહ બ્રહ્મેતિ જ્ઞાતે બ્રહ્મૈવ શિષ્યતે ।
પીતે ઽમૃતે ઽમૃતમયઃ કો નામ ન ભવેત્ કિલ ॥

ચેતો યદ્ એવાહરતિ તદ્ એવાશુ ભવત્ય્ અલમ્ ।
બ્રહ્મૈકાભ્યવહારેણ બ્રહ્મૈવ ભવતિ ક્ષણાત્ ॥

યન્ મિથ્યા તન્ મુધૈવેતિ જ્ઞાતે સોદેતિ ભાવના ।
મિથ્યાપ્રતીતિર્ અખિલા યયા નૂનં પ્રમાર્જ્યતે ॥

સર્વં સદ્ એવેતિ તતે જ્ઞાતે સોદેતિ ભાવના ।
તસ્મિન્ સત્યે તતે સ્ફારે યયાન્તઃ પ્રાપ્યતે સ્થિતિઃ ॥

યથાભૂતે યથાતત્ત્વે યથારૂપે યથાસ્થિતે ।
ભાવના સ્થિતિમ્ આયાતિ નાન્યત્રાઙ્ગ કદાચન ॥

સમાશતોપયાતે ઽપિ વિસ્મૃતે ઽપિ નિજે જને ।
અબન્ધુવત્ સ્થિતે ઽપ્ય્ અન્તસ્ સ્નિહ્યત્ય્ એવ બલાન્ મનઃ ॥

જન્માન્તરશતાભ્યસ્તે સ્થિતે ઽપિ હિ ભવભ્રમે ।
આત્માત્મન્ય્ એવ વિમલે નિર્વૃતિં વિન્દતે પરાં ॥

નિત્યમ્ અન્તિકસંસ્થે ઽપિ પરે બન્ધાવ્ ઇવાશ્રિતે ।
બન્ધુભાવં ગતે ઽપ્ય્ અન્તર્ મનો યાતિ ન નિર્વૃતિમ્ ॥

અત્યન્તગુપ્તે ઽપિ વિષે ભોજનસ્થે નનુ સ્મૃતિઃ ।
નિવૃત્તાપિ પ્રવૃત્તાપિ સ્ફુરત્ય્ એવ ચકોરવત્ ॥

જન્માન્તરશતાભ્યસ્તે ઽપ્ય્ આગતે સૌહૃદં પરમ્ ।
અનાત્મભૂતે દૃશ્યે ઽસ્મિન્ નાયમ્ આત્મા પ્રસીદતિ ॥

અત્યન્તગુપ્તે ઽપ્ય્ અમૃતે ભોજનસ્થે નનુ સ્મૃતિઃ ।
રાજતે રજની મેઘચ્છન્ને ઽપીવ નિશાકરે ॥

નિત્યે સત્યે તથાભૂત આત્માત્મન્ય્ એવ હૃષ્યતિ ।
નાનાતાચિરગુપ્તે ઽપિ લુપ્તે ઽપિ કલનામલૈઃ ॥

તાવદ્ આત્માત્મના યત્નાત્ પ્રક્ષાલ્યેદં મલં મલૈઃ ।
દુર્ભાવનમલશ્ શાસ્ત્રૈશ્ શોધ્યો યાવદ્ ભવેત્ સિતઃ ॥

શાન્તદુર્વાસને જ્ઞાનં પુણ્યં લગતિ ચેતસિ ।
નિષ્કલઙ્કે સિતે વસ્ત્રે યથા કુઙ્કુમરઞ્જનમ્ ॥

સર્વં સકલનિર્માણં કાલેષુ ત્રિષ્વ્ અપિ સ્થિતમ્ ।
નિત્યમ્ એકં સમં શુદ્ધં બ્રહ્મૈવેતિ સુનિશ્ચયઃ ॥

સર્વથા સર્વદા સાર્વં સર્વં ઘટપટાદિમત્ ।
જગજ્જનિતવિસ્તારં બ્રહ્મેદમ્ ઇતિ વેદ્મ્ય્ અહમ્ ॥

ન મે દુઃખં ન કર્માણિ ન મમેહા ન વાઞ્છિતમ્ ।
સમસ્ સ્વસ્થો વિશોકો ઽસ્મિ બ્રહ્માહમ્ ઇતિ સત્યતા ॥

અહં રક્તમ્ અહં માંસમ્ અહમ્ અસ્થીન્ય્ અહં વપુઃ ।
ચિદ્ અહં ચેતનં ચાહં બ્રહ્માહમ્ ઇતિ સત્યતા ॥

અહં તૃણમ્ અહં વલ્લી ગુલ્મો ઽહં કાનનાન્ય્ અહમ્ ।
શૈલસાગરસાર્થો ઽહં બ્રહ્મૈવેત્થં કિલ સ્થિતમ્ ॥

આદાનદાનસઙ્કોચપૂર્વિકા ભૂતશક્તયઃ ।
સર્વમ્ એવ ચિદાત્માસ્મિ બ્રહ્મ વ્યાતતરૂપધૃત્ ॥

લતાગુલ્માઙ્કુરાદીનામ્ અહમ્ ઉદ્ભાવનૈષણાઃ ।
ચિદાત્માન્તર્ગતં શાન્તં પરં બ્રહ્મ રસાત્મકમ્ ॥

યસ્મિન્ સર્વં યતસ્ સર્વં યસ્ સર્વં સર્વતશ્ ચ યઃ ।
સો ઽયં ચિદ્ અહમ્ એકાત્મા પરં બ્રહ્મેતિ નિશ્ચયઃ ॥

ચિદ્ આત્મા બ્રહ્મ સત્ સત્યમ્ ઋતં જ્ઞ ઇતિ નામભિઃ ।
પ્રોચ્યતે સર્વગં તત્ત્વં ચિન્માત્રં ચેત્યવર્જિતમ્ ॥

આભાસમાત્રમ્ અમલં સર્વભૂતાવબોધકમ્ ।
સર્વત્રાવસ્થિતં શાન્તં ચિદ્બ્રહ્મેત્ય્ અનુભૂયતે ॥

મનોબુદ્ધીન્દ્રિયવ્રાતસમસ્તકલનાચિતમ્ ।
ભેદં ત્યક્ત્વા સ્વમ્ આભાસં ચિદ્બ્રહ્માહમ્ અનામયમ્ ॥

શબ્દાદીનામ્ અશેષાણાં કારણાનાં જગત્સ્થિતેઃ ।
તત્ત્વાવભાસકં સ્વચ્છં ચિદ્બ્રહ્માસ્મિ ન મે ક્ષયઃ ॥

અનારતગલત્સ્વચ્છચિદ્ધારાવહનાત્મકમ્ ।
આલોકસ્ સમનોમૌનં ચિદ્બ્રહ્માસ્મ્ય્ અમૃતં પરમ્ ॥

અનારતગલદ્રૂપં નિત્યં ચાનુભવામૃતમ્ ।
અહર્નિશં કચત્કાન્તિ ચિદ્બ્રહ્માહમ્ અલેપકઃ ॥

સુષુપ્તસદૃશં શાન્તમ્ આલોકવિમલાત્મકમ્ ।
સમ્ભોગાન્તસમાભાસં ચિદ્બ્રહ્માસ્મિ વિવાસનઃ ॥

ખણ્ડાદિસ્વાદુસંવિત્તિર્ ઈષદ્ યત્રાનુતિષ્ઠતિ ।
ચિત્તાદિષ્વ્ અપ્ય્ અબુદ્ધેષુ તચ્ ચિદ્બ્રહ્માહમ્ અચ્યુતઃ ॥

કાન્તાસંસક્તચિત્તસ્ય ચન્દ્રે સમુદિતે સતિ ।
ચન્દ્રપ્રત્યયસત્તાત્મ ચિદ્બ્રહ્માહમ્ અનામયમ્ ॥

ભૂમિષ્ઠનરદૃષ્ટીનાં લગ્નાનાં ખે નિશાકરે ।
યા ખસ્થા તન્તુવચ્ છક્તિસ્ તચ્ ચિદ્બ્રહ્માસ્મિ નિર્મલમ્ ॥

સુખદુઃખાદિકલનાવિકલં નિર્મનસ્ તથા ।
સત્યાનુભવરૂપાત્મ ચિદ્બ્રહ્માત્માસ્મિ શાશ્વતમ્ ॥

અસંસ્તુતાધ્વગાલોકે મનસ્ય્ અન્યત્ર સંસ્થિતે ।
યા પ્રતીતિર્ અનાગસ્કા તચ્ ચિદ્બ્રહ્માસ્મિ સર્વગઃ ॥

ભૂવાર્યનિલબીજાનાં સમ્બન્ધે ઽઙ્કુરકર્મસુ ।
શક્તિર્ ઉદ્ગમની યાન્તસ્ તચ્ ચિદ્બ્રહ્માહમ્ આતતમ્ ॥

ખર્જૂરનિમ્બબિમ્બાનાં સ્વયમ્ આત્મનિ તિષ્ઠતામ્ ।
યાસ્વાદસત્તા લીનાન્તસ્ તદ્ બ્રહ્મ ચિદ્ અહં સમમ્ ॥

ખેદાનન્દવિમુક્તાન્તસ્ સંવિન્ નિર્મનનોદયા ।
લાભાલાભવિધૌ તુલ્યા ચિદ્બ્રહ્માસ્મિ નિરામયમ્ ॥

યાવદ્ ભૂમેર્ ધ્રુવસ્ તાવદ્ દૃષ્ટિસૂત્રં યદ્ આતતમ્ ।
તન્મધ્યસદૃશં શાન્તં નિર્મલં ચિદ્ અહં તતમ્ ॥

જાગ્રત્ય્ અપિ સુષુપ્તે ઽપિ સ્વપ્ને ઽપિ સતતોદિતમ્ ।
તુર્યરૂપમ્ અનાદ્યન્તં ચિદ્બ્રહ્માહમ્ અનામયઃ ॥

પુંસાં ક્ષેત્રશતોત્થાનામ્ ઇક્ષૂણાં સ્વાદુવત્ સ્થિતઃ ।
સર્વેષામ્ એકરૂપો ઽન્તશ્ ચિદ્બ્રહ્માસ્મિ સમસ્ સ્થિતઃ ॥

સર્વગા પ્રકૃતૌ સૂક્ષ્મરૂપા ભાનોર્ ઇવ પ્રભા ।
આલોકકારિણી કાન્તા ચિદ્બ્રહ્મેદમ્ અહં તતમ્ ॥

સમ્ભોગાનન્દલવવદ્ અમૃતાસ્વાદશક્તિવત્ ।
સ્વાનુભૂત્યેકમાનો ઽન્તશ્ ચિદ્બ્રહ્માસ્મિ સદ્ અવ્યયઃ ॥

પ્રોતાઙ્ગમ્ અપિ ગુપ્તસ્થં દેહે તન્તુર્ બિસે યથા ।
છેદભેદે સ્ફુરદ્રૂપં ચિદ્બ્રહ્માહમ્ અનામયઃ ॥

આક્રાન્તભુવનાપ્ય્ અભ્રમાલેવ સ્પન્દશાલિની ।
દુર્લક્ષ્યાણુમયાકારા ચિચ્છક્તિર્ અહમ્ આતતા ॥

અનુભૂતિમયાન્તસ્સ્થસ્નેહમાત્રોપલક્ષિતા ।
ક્ષીરાન્તર્ઘૃતસત્તેવ ચિદ્ અહં ક્ષયવર્જિતા ॥

કટકાઙ્ગદકેયૂરરચના તદતન્મયી ।
હેમ્નીવ સંસ્થિતા દેહે ચિદ્ બ્રહ્માત્માસ્મિ સર્વગમ્ ॥

પદાર્થૌઘસ્ય શૈલાદેર્ બહિર્ અન્તશ્ ચ સંસ્થિતા ।
સત્તાસામાન્યરૂપેણ યા ચિત્ સાહમ્ અલેપકઃ ॥

સર્વાસામ્ અનુભૂતીનામ્ આદર્શો યો હ્ય્ અકૃત્રિમઃ ।
અગમ્યો મલલેખાનાં તચ્ ચિત્તત્ત્વમ્ અહં મહત્ ॥

સર્વસઙ્કલ્પફલદં સર્વતેજઃપ્રકાશકમ્ ।
સર્વોપાદેયસીમાન્તં ચિદાત્માનમ્ ઉપાસ્મહે ॥

સર્વાવયવવિશ્રાન્તં સમસ્તાવયવાતિગમ્ ।
અનારતં કચદ્રૂપં ચિદાત્માનમ્ ઉપાસ્મહે ॥

ઘટે પટે તટે કુડ્યે સ્વદમાનં સદા તનૌ ।
જાગ્રત્ય્ અપિ સુષુપ્તસ્થં ચિદાત્માનમ્ ઉપાસ્મહે ॥

ઉષ્ણમ્ અગ્નૌ હિમે શીતં મૃષ્ટમ્ અન્ને શિતં ક્ષુરે ।
કૃષ્ણં ધ્વાન્તે સિતં ચન્દ્રે ચિદાત્માનમ્ ઉપાસ્મહે ॥

મધુરાદિષુ માધુર્યં તીક્ષ્ણાદિષુ ચ તીક્ષ્ણતામ્ ।
ગતં પદાર્થશક્ત્યર્થં ચિદાત્માનમ્ ઉપાસ્મહે ॥

જાગ્રત્સ્વપ્નસુષુપ્તેષુ તુર્યે તુર્યાતિગે પદે ।
સમં સદૈવ સર્વત્ર ચિદાત્માનમ્ ઉપાસ્મહે ॥

પ્રશાન્તસર્વસઙ્કલ્પં વિગતાખિલકૌતુકમ્ ।
વિરતાશેષસંરમ્ભં ચિદાત્માનમ્ ઉપાસ્મહે ॥

નિષ્કૌતુકં નિરાલમ્બં નિરીહં સર્વમ્ એવ ચ ।
નિરંશં નિરહઙ્કારં ચિદાત્માનમ્ ઉપાસ્મહે ॥

સર્વસ્યાન્તે સ્થિતં સર્વમ્ અપ્ય્ અપારૈકરૂપિણમ્ ।
અપર્યન્તં ચિદારમ્ભં ચિદાત્માનમ્ ઉપાસ્મહે ॥

ત્રૈલોક્યદેહમુક્તાનાં તન્તુમ્ ઉત્તમમ્ આતતમ્ ।
પ્રસારસઙ્કોચકરં ચિદાત્માનમ્ ઉપાસ્મહે ॥

લીનમ્ અન્તર્ બહિશ્ ચોગ્રં ક્રોડીકૃત્ય જગત્ખગમ્ ।
ચિત્રં બૃહજ્જાલમ્ ઇવ ચિદાત્માનમ્ ઉપાસ્મહે ॥

સર્વં યત્રેદમ્ અસ્ત્ય્ એવ નાસ્ત્ય્ એવ ચ મનાગ્ અપિ ।
સદસદ્ભૂતમ્ એકં તચ્ ચિદાત્માનમ્ ઉપાસ્મહે ॥

પરમં પ્રત્યયં પૂર્ણમ્ આસ્પદં સર્વસંવિદામ્ ।
સર્વાકારવિહારસ્થં ચિદાત્માનમ્ ઉપાસ્મહે ॥

ચર્મમર્મસિરાબદ્ધદેહદુર્યન્ત્રવાહકમ્ ।
અકલં સકલાધારં ચિદાત્માનમ્ ઉપાસ્મહે ॥

નિષ્કલં ષોડશકલં કલનાકારવર્જિતમ્ ।
સર્વાકારં નકિઞ્ચિચ્ ચ ચિદાત્માનમ્ ઉપાસ્મહે ॥

હૃત્કણ્ઠતાલુમધ્યસ્થં ભ્રૂનાસાપુટકોટિગમ્ ।
ગમાગમોત્કપ્રાણસ્થં ચિદાત્માનમ્ ઉપાસ્મહે ॥

હૃત્પદ્મકોટરાન્તસ્સ્થં સર્વાવયવકોશગમ્ ।
ભુવનાડમ્બરાદર્શં ચિદાત્માનમ્ ઉપાસ્મહે ॥

અશિરસ્કહકારાન્તમ્ આભાસ્વરમ્ અખણ્ડિતમ્ ।
ભૂષણં સર્વભૂતીનાં ચિદાત્માનમ્ ઉપાસ્મહે ॥

સ્નેહાધારદશાશાન્તિમુખવાતાહતિભ્રમૈઃ ।
યુક્તં મુક્તં ચ ચિદ્દીપં બહિર્ અન્તર્ ઉપાસ્મહે ॥

હૃત્સરઃપદ્મિનીકન્દતન્તું સર્વાઙ્ગરઞ્જકમ્ ।
જનતાજીવિતોપાયં ચિદાત્માનમ્ ઉપાસ્મહે ॥

અક્ષીરાર્ણવસમ્ભૂતમ્ અશશાઙ્કાશયસ્થિતમ્ ।
અહાર્યમ્ અમૃતં સત્યં ચિદાત્માનમ્ ઉપાસ્મહે ॥

શબ્દરૂપરસસ્પર્શગન્ધૈર્ આભાસમ્ આગતમ્ ।
તેનૈવ રહિતં શાન્તં ચિદાત્માનમ્ ઉપાસ્મહે ॥

મહામહિમ્ના સહિતમ્ અહતં સર્વકર્તૃભિઃ ।
કર્તૃત્વેનાપ્ય્ અકર્તારં ચિદાત્માનમ્ ઉપાસ્મહે ॥

અખિલમ્ ઇદમ્ અહં મમૈવ સર્વં ત્વ્ અહમ્ અપિ નાહમ્ અથેતરચ્ ચ નાહમ્ ।
ઇતિ વિદિતવતો જગત્ ક્ષતં મે સ્થિરમ્ અથ વાસ્તુ ગતજ્વરો ભવામિ ॥