મોક્ષોપાય · અધ્યાય 5.61

એતાં દૃષ્ટિમ્ અવષ્ટભ્ય ન મનઃ પરિતપ્યતે ।
ઘોરે તમસિ નિર્મગ્નં લબ્ધદીપશ્ શિશુર્ યથા ॥

વિવેકાવસ્થયા ચેતસ્ તન્વ્યૈવાયાતિ નિર્વૃતિમ્ ।
પતઞ્ શ્વભ્રે દૃઢતૃણપ્રચયાલમ્બનાદ્ ઇવ ॥

બુદ્ધ્વૈતાં પાવનીં દૃષ્ટિં ભાવયિત્વાપ્ય્ ઉદાહરન્ ।
નિત્યમ્ એકસમાધાનો ભવ ભૂષિતભૂતલઃ ॥

કથમ્ એકસમાધાનં કીદૃશં વા મુનીશ્વર ।
વાતાહતમયૂરાઙ્ગરુહલોલં મનો ભવેત્ ॥

શૃણુ તસ્યૈવ સુરઘોઃ પ્રબુદ્ધસ્ય સતસ્ તદા ।
પર્ણાદસ્ય ચ રાજર્ષેસ્ સંવાદમ્ ઇમમ્ અદ્ભુતમ્ ॥

રાઘવૈકસમાધાનબોધિતાયોદિતાત્મનોઃ ।
પરસ્પરસમાલાપમ્ ઇમં પ્રકટયામિ તે ॥

બભૂવ પારસીકાનાં પાર્થિવઃ પરવીરહા ।
પરિઘો નામ વિખ્યાતઃ પરિઘસ્ સ્યન્દને યથા ॥

સ બભૂવ પરં મિત્રં સુરઘો રઘુનન્દન ।
નન્દનોદ્યાનસંસ્થસ્ય મદનસ્યેવ માધવઃ ॥

કદાચિત્ પરિઘસ્યાભૂદ્ અકાણ્ડં મણ્ડલે મહત્ ।
કલ્પાન્ત ઇવ સંસારે પ્રજાદુષ્કૃતદોષજમ્ ॥

વિનેશુર્ જનતાસ્ તત્ર બહ્વ્યઃ ક્ષુત્ક્ષતજીવિતાઃ ।
જ્વલિતે વિપિને વહ્નૌ યથા ભૂતપરમ્પરાઃ ॥

તદ્દુઃખં પરિઘો દૃષ્ટ્વા વિષાદમ્ અતુલં યયૌ ।
તત્યાજ ચાખિલં રાજ્યં દગ્ધં ગ્રામમ્ ઇવાધ્વગઃ ॥

પ્રજાનાશપ્રતીકારેષ્વ્ અસમર્થો વિરાગવાન્ ।
જગામ વિપિનં કર્તું તપો જિનમુનીન્દ્રવત્ ॥

પૌરાણામ્ અપરિજ્ઞાતઃ કસ્મિંશ્ચિદ્ દૂરકાનને ।
સ ઉવાસ વિરક્તાત્મા લોકાન્તર ઇવાપરે ॥

તપશ્ ચરઞ્ શાન્તમતિર્ દાન્તઃ કન્દરમન્દિરઃ ।
સ્વયં શીર્ણાનિ શુષ્કાણિ તત્ર પર્ણાન્ય્ અભક્ષયત્ ॥

ચિરં હુતાશવચ્ છુષ્કપર્ણાન્ય્ એવાથ ભક્ષયન્ ।
પર્ણાદ ઇતિ નામાસૌ પ્રાપ મધ્યે તપસ્વિનામ્ ॥

તતઃ પ્રભૃતિ પર્ણાદનામા રાજર્ષિસત્તમઃ ।
જમ્બુદ્વીપે બભૂવાસૌ વિખ્યાતો મુનિસદ્મસુ ॥

તતો વર્ષસહસ્રેણ તપસા દારુણાત્મના ।
પ્રાપદ્ અભ્યાસવશતો જ્ઞાનમ્ આત્મપ્રસાદજમ્ ॥

બભૂવ વિગતદ્વન્દ્વો નીરાગસ્ સમદર્શનઃ ।
નિરીહો નિરનુક્રોશો જીવન્મુક્તઃ પ્રબુદ્ધધીઃ ॥

વિજહાર યથાકામં ત્રિલોકીમઠિકામ્ ઇમામ્ ।
સિદ્ધસાધ્યૈસ્ સમં સાધો સહંસો ઽલિર્ ઇવાબ્જિનીમ્ ॥

એકદા તસ્ય સદનં હેમચૂડમહીપતેઃ ।
પ્રાપ રત્નવિનિર્માણં મેરોશ્ શૃઙ્ગમ્ ઇવાપરમ્ ॥

તે તત્ર પ્રાક્તને મિત્રે પૂજામ્ અકુરુતાં મિથઃ ।
પૂર્ણાં વિજ્ઞાતવિજ્ઞેયૌ મૌર્ખ્યગર્તાદ્ વિનિર્ગતે ॥

અહો નુ મમ કલ્યાણૈઃ ફલિતં બત પાવનૈઃ ।
સમ્પ્રાપ્તવાન્ અહં યત્ ત્વામ્ ઇત્ય્ અન્યોઽન્યમ્ અથોચતુઃ ॥

આલિઙ્ગિતશરીરૌ તાવ્ અન્યોઽન્યાનિન્દિતાકૃતી ।
એકાસને વિવિશતુશ્ ચન્દ્રાર્કાવ્ ઇવ ભૂધરે ॥

પરમાનન્દમ્ આયાતં ચેતસ્ ત્વદ્દર્શનેન મે ।
ચન્દ્રબિમ્બ ઇવોન્મગ્નમ્ અન્તશ્શીતલતાં ગતમ્ ॥

અકૃત્રિમં સુહૃત્પ્રેમ વિયોગે શતશાખતામ્ ।
પ્રયાતિ પલ્વલતટે છિન્નરૂઢ ઇવ દ્રુમઃ ॥

વિસ્રબ્ધાંસ્ તાન્ કથાલાપાંસ્ તા લીલાસ્ તચ્ ચ ચેષ્ટિતમ્ ।
સંસ્મૃત્ય પ્રાક્તનં સાધો હૃષ્યામ્ય્ એવ પુનઃ પુનઃ ॥

જ્ઞાનમ્ એતન્ મયા પ્રાપ્તં ત્વયા જ્ઞાનં યથાનઘ ।
માણ્ડવ્યસ્ય પ્રસાદેન પરમાત્મપ્રસાદજમ્ ॥

અદ્ય કચ્ચિદ્ અદુઃખસ્ ત્વં કચ્ચિદ્ વિશ્રાન્તવાન્ અસિ ।
પરમે કારણે મેરાવ્ ઇવ ભૂમણ્ડલાધિપ ॥

કચ્ચિત્ પરમકલ્યાણ સ્વાત્મારામતયા તવ ।
પ્રસાદો જાયતે ચિત્તે શરદીવ સરોઽમ્ભસિ ॥

કચ્ચિત્ કરોષિ સમયા સુપ્રસન્નગભીરયા ।
દૃષ્ટ્યા સુભગ કાર્યાણિ કાર્યાણ્ય્ એવ નરાધિપ ॥

નિરાધિવ્યાધયો ધીરાઃ કચ્ચિત્ સમ્પન્નશાલયઃ ।
જનતાસ્ તવ દેશેષુ તિષ્ઠન્તિ વિગતજ્વરમ્ ॥

કચ્ચિદ્ ઉદ્દામફલિની ફલિનીવ લતાનતા ।
ધરા તવ ફલાપૂરૈર્ ભૃશં ધારયતિ પ્રજાઃ ॥

કચ્ચિત્ તવ દિગન્તેષુ ચન્દ્રસ્યેવાંશુપઞ્જરમ્ ।
તુષારનિકરાકારં પ્રસૃતં પાવનં યશઃ ॥

કચ્ચિદ્ ગુણશતૈર્ એતા દિશો નિર્વિવરીકૃતાઃ ।
ત્વયા સરોઽમ્ભસા બન્ધો બિસાનામ્ ઇવ ભિત્તયઃ ॥

કચ્ચિત્ કલમકેદારકોણસ્થાણુષુ હર્ષુલાઃ ।
પ્રતિગ્રામં કુમાર્યસ્ તે ગાયન્ત્ય્ આનન્દદં યશઃ ॥

કુશલં તવ ધાન્યેષુ ધનેષુ વિભવેષુ ચ ।
ભૃત્યેષ્વ્ અથ કલત્રેષુ પુત્રેષુ નગરેષુ ચ ॥

આધિવ્યાધિવિહીનેયં કચ્ચિત્ કાયલતા તવ ।
ફલં ફલતિ પુણ્યાખ્યં યદ્ ઇહામુત્ર ચોદિતમ્ ॥

આપાતરમણીયેષુ પર્યન્તાત્યન્તવૈરિષુ ।
કચ્ચિદ્ વિષયસર્પેષુ સવિરાગં મનસ્ તવ ॥

અહો બત ચિરં કાલમ્ આવાં વિશ્લેષમ્ આગતૌ ।
કાલેન શ્લેષિતૌ ભૂયો વસન્તાદ્રિતટાવ્ ઇવ ॥

ન તા જગતિ વિદ્યન્તે સુખદુઃખદશાસ્ સખે ।
જીવદ્ભિર્ યા ન દૃશ્યન્તે સંયોગજવિયોગજાઃ ॥

તથૈતાસ્વ્ અતિદીર્ઘાસુ દશાસ્વ્ અન્યત્વમ્ આગતાઃ ।
ભૂયો વયમ્ અપિ શ્લિષ્ટાશ્ ચિત્રા હિ નિયતિર્ વિધેઃ ॥

ભગવન્ નિયતેર્ અસ્યા ગતિં દીપગતેર્ ઇવ ।
દૈવિક્યાઃ કો હિ જાનાતિ ગમ્ભીરાં વિસ્મયપ્રદામ્ ॥

ત્વમ્ અહં ચ વિયોજ્યાતિદૂરે દૂરદશાસુ ચ ।
અદ્ય સઙ્ઘટિતૌ ભૂયઃ કિમ્ અસાધ્યમ્ અહો વિધેઃ ॥

વયં ત્વ્ અદ્ય મહાસત્ત્વ ભૃશં કુશલિનસ્ સ્થિતાઃ ।
ત્વદાગમનપુણ્યેન પરાં પાવનતાં ગતાઃ ॥

ઈષત્ ત્વદાગમક્ષીણપાપાનાં પુણ્યપાદપૈઃ ।
તથા ફલિતમ્ અસ્માકં ન યથા વયમ્ આકુલાઃ ॥

સર્વાસ્ સમ્પત્તયો ઽસ્માકં રાજર્ષે સંસ્થિતાઃ પુરે ।
ભવદાગમનેનાદ્ય પ્રયાતાશ્ શતશાખતામ્ ॥

વિકિરતિ પરિતો રસાયનાનામ્ ઇવ નિકરં મધુરં મહાનુભાવ ।
તવ વચનમ્ અવેક્ષણં ચ પુણ્યં પરમપદપ્રતિમો હિ સાધુસઙ્ગઃ ॥