મોક્ષોપાય · અધ્યાય 5.15

એનામ્ અનુસરન્ રામ ચિત્તસત્તામ્ અપાવનીમ્ ।
સંસારબીજકણિકાં જીવબન્ધનવાગુરામ્ ॥

આત્મા ત્યક્તાત્મરૂપાભો મલિનામ્ આપતન્ દશામ્ ।
ચિન્તાં સમનુસન્ધત્તે ધત્તે ચ કલનામલમ્ ॥

મૂર્છમાના મહામોહદાયિની ભયકારિણી ।
તૃષ્ણા વિષલતારૂપા મૂર્છામ્ એવ પ્રયચ્છતિ ॥

યદા યદોદેતિ તદા મહામોહપ્રદાયિની ।
તૃષ્ણા કૃષ્ણનિશેવેયમ્ અનન્તાન્ધ્યવિકારિણી ॥

કલ્પાનલશિખાદાહં સોઢું શક્તા હરાદયઃ ।
તૃષ્ણાનલશિખાદાહં સોઢું શક્તા ન કેચન ॥

તીક્ષ્ણા કૃષ્ણા સુદીર્ઘા ચ વહત્ય્ અઙ્ગે સદા નિજે ।
શીતલેવાસુખોદર્કા ઘોરા તૃષ્ણાકૃપાણિકા ॥

યાન્ય્ એતાનિ દુરન્તાનિ દુર્ધરાણ્ય્ ઉદ્ધતાનિ ચ ।
તૃષ્ણાવલ્લ્યાઃ ફલાનીહ તાનિ દુઃખાનિ રાઘવ ॥

અદૃશ્યૈવાત્તિ માંસાસ્થિરુધિરાદિ શરીરકાત્ ।
મનોબિલવિલીનૈષા તૃષ્ણાવનશુની નૃણામ્ ॥

ક્ષણમ્ ઉલ્લાસમ્ આયાતિ ક્ષણમ્ આયાતિ શૂન્યતામ્ ।
જડા વિદલયત્ય્ આશુ તૃષ્ણાપ્રાવૃટ્તરઙ્ગિણી ॥

દૃષ્ટદૈન્યો હતસ્વાન્તો હતૌજા યાતિ નીચતામ્ ।
મુહ્યતે રૌતિ પતતિ તૃષ્ણયાભિહતો જનઃ ॥

ન સ્થિતા કોટરે યસ્ય તૃષ્ણાકૃષ્ણભુજઙ્ગમી ।
તસ્ય પ્રાણાનિલાસ્ સ્વસ્થાઃ પુંસો હૃદયરન્ધ્રગાઃ ॥

નૂનમ્ અસ્તઙ્ગતો યત્ર તૃષ્ણાકૃષ્ણનિશાક્રમઃ ।
પુણ્યાનિ તત્ર વર્ધન્તે શુક્લપક્ષ ઇવેન્દવઃ ॥

યો ન તૃષ્ણાઘુણાવલ્યા ક્ષતઃ પુરુષપાદપઃ ।
પુણ્યપ્રસૂનેન સદા સો ઽવભાતિ વિકાસિના ॥

અનન્તાકુલકલ્લોલા વિવર્તાવર્તસઙ્કુલા ।
પ્રવહત્ય્ આશયારણ્યે તૃષ્ણામોહનદી નૃણામ્ ॥

તૃષ્ણયેમે જનાસ્ સર્વે સૂત્રયન્ત્રપતત્રિવત્ ।
ઉહ્યન્તે પ્રવિશીર્યન્તે સંહ્રિયન્તે ચ ભૂરિશઃ ॥

મૂલાન્ય્ અપિ સુસૂક્ષ્માપિ કઠિનાયસકર્કશા ।
તૃષ્ણા પરશુધારેવ લગન્તી વિનિકૃન્તતિ ॥

નિપતત્ય્ અવટે મૂઢસ્ તૃષ્ણામ્ અનુસરઞ્ જનઃ ।
નીલામ્ અનુપતઞ્ શ્વભ્રતૃણશાખાં યથૈણકઃ ॥

નાપન્ નાપિ જરા ન ક્ષુત્ તથા જરયતિ ક્ષણાત્ ।
યથા જરયતિ ક્ષામં તૃષ્ણા હૃદયરૂપિકા ॥

તૃષ્ણયાશયકૌશિક્યા હૃદ્ય્ અમઙ્ગલભૂતયા ।
રૂઢયા ભગવાન્ એષ વિષ્ણુર્ વામનતાં ગતઃ ॥

કયાચિદ્ એવ દૈવિક્યા હૃદિ ગ્રથિતયાનયા ।
તૃષ્ણયા ભ્રામ્યતે વ્યોમ્નિ રજ્જ્વેવાર્કો ઽન્વહં કિલ ॥

સર્વદુઃખમયાકારાં કારાં જગતિ જીવતઃ ।
તૃષ્ણાં પરિહર ક્રૂરામ્ ઉરગીમ્ ઇવ દૂરતઃ ॥

તૃષ્ણયા પવના વાન્તિ શૈલાસ્ તિષ્ઠન્તિ તૃષ્ણયા ।
તૃષ્ણયૈવ ધરા ધાત્રી ત્રૈલોક્યં તૃષ્ણયા વૃતમ્ ॥

સર્વૈવ લોકયાત્રેયં પ્રોતા તૃષ્ણાવરત્રયા ।
રજ્જુબદ્ધા વિમુચ્યન્તે તૃષ્ણાબદ્ધા ન કેચન ॥

તસ્માદ્ રાઘવ તૃષ્ણાં ત્વં ત્યજ સઙ્કલ્પવર્જનાત્ ।
મનસ્ સઙ્કલ્પકં નાસ્તિ નિર્ણીતમ્ ઇતિ યુક્તિતઃ ॥

અયં નામાહમ્ ઇત્ય્ એવ પ્રથમં તાવદ્ આશયે ।
મા દુરાશાં મહાબાહો સઙ્કલ્પય તમોમયીમ્ ॥

એતાં દુઃખપ્રસવિનીમ્ અનાત્મન્ય્ આત્મભાવનામ્ ।
ન ભાવયસિ ચેદ્ રામ તદ્ બહુજ્ઞેષુ ગણ્યસે ॥

એનામ્ અહમ્ભાવમયીમ્ અપુણ્યાં છિત્ત્વા સ્વયમ્ભાવશલાકયૈવ ।
સ્વભાવનાં ભવ્ય ભવાન્તભૂમૌ ભવાભિભૂતાખિલભીતિભૂતિઃ ॥