મોક્ષોપાય · અધ્યાય 5.10

ઇતિ ચિન્તયતસ્ તસ્ય પુરસ્ સમ્પ્રવિવેશ હ ।
પ્રતીહારઃ પ્રગે ભાનોસ્ સ્યન્દનાગ્રમ્ ઇવારુણઃ ॥

દેવ દોસ્સ્તમ્ભવિશ્રાન્તસમસ્તવસુધાભર ।
સમ્પાદયોત્તિષ્ઠ દિનવ્યાપારં નૃપતોચિતમ્ ॥

એતાઃ કુસુમકર્પૂરકુઙ્કુમામ્બુઘટાસ્ સ્ત્રિયઃ ।
સ્નાનભૂમૌ સ્થિતાસ્ સજ્જા નદ્યો મૂર્તિયુતા ઇવ ॥

એષા કમલકલ્હારકાનનભ્રાન્તષટ્પદા ।
કૃતા કમલિની સ્ત્ર્યર્થં રચિતાંશુકમણ્ડપા ॥

એતાઃ કમલિનીતીરભુવશ્ છત્ત્રૈઃ પ્રપૂરિતાઃ ।
સચામરરથેભાશ્વૈસ્ સ્નાનાવસરસેવિનામ્ ॥

સમગ્રસુમનઃપૂર્ણૈ રત્નૌષધિપરિપ્લુતૈઃ ।
સજ્જીકૃતાઃ પટલકૈર્ દેવાર્ચનભુવસ્ તવ ॥

સ્નાતઃ પવિત્રહસ્તશ્ ચ પરિજપ્તાઘમર્ષણમ્ ।
ત્વામ્ એવ પ્રેક્ષતે દેવ દક્ષિણાર્હો દ્વિજવ્રજઃ ॥

ચલચ્ચામરહસ્તાભિઃ પાલ્યન્તે પરમેશ્વર ।
સજ્જીકૃતાસ્ તુ કાન્તાભિશ્ શીતા ભોજનભૂમયઃ ॥

શીઘ્રમ્ ઉત્તિષ્ઠ ભદ્રં તે નિયતં કાર્યમ્ આચર ।
ન કાલમ્ અતિવર્તન્તે મહાન્તસ્ સ્વેષુ કર્મસુ ॥

પ્રતીહારપતાવ્ ઇત્થમ્ ઉક્તવત્ય્ અથ પાર્થિવઃ ।
તથૈવ ચિન્તયામ્ આસ ચિત્રાં સંસારસંસ્થિતિમ્ ॥

કિયન્માત્રમ્ ઇદં નામ રાજ્યં સુખમ્ ઇતિ સ્થિતમ્ ।
ન પ્રયોજનમ્ એતેન મમેહ ક્ષણભઙ્ગિના ॥

સર્વમ્ એવ પરિત્યજ્ય મિથ્યાડમ્બરસમ્ભ્રમમ્ ।
એકાન્ત એવ તિષ્ઠામિ સંશાન્ત ઇવ વારિધિઃ ॥

અલમ્ એભિર્ અસત્પ્રાયૈર્ મમ ભોગવિજૃમ્ભિતૈઃ ।
ત્યક્ત્વા સર્વાણિ કર્માણિ સુખં તિષ્ઠામિ કેવલઃ ॥

ચિત્ત ચાતુર્યમ્ એતસ્માદ્ ભોગાભ્યાસકુસમ્ભ્રમાત્ ।
ત્યજ જન્મજરાજાડ્યજાલજમ્બાલશાન્તયે ॥

દશાસુ યાસુ યાસ્વ્ એવ સમ્ભ્રમં ચિત્ત પશ્યસિ ।
તાભ્ય એવાતિવિરતં પરમં સુખમ્ એષ્યસિ ॥

પ્રવૃત્તં સન્ નિવૃત્તં સદ્ ભૂયો ભૂયશ્ ચિરં ચિરમ્ ।
ભોગભૂમિષુ સર્વાસુ ચિત્ત તૃપ્તિં ન ગચ્છસિ ॥

તસ્માત્ તવાલમ્ અનયા તુચ્છયા ભોગચિન્તયા ।
ભવત્ય્ અકૃત્રિમા તૃપ્તિર્ યેનાભિપત તત્ તતમ્ ॥

ઇતિ સઞ્ચિન્ત્ય જનકસ્ તૂષ્ણીમ્ એવ બભૂવ હ ।
શાન્તચાપલચેતસ્ત્વાલ્ લિપિકર્માર્પિતોપમઃ ॥

પ્રતીહારો ઽપિ નોવાચ ગૌરવેણ ભયેન ચ ।
પુનર્વાક્યં મહીપાનાં ચિત્તવૃત્તિષ્વ્ અશીલિતમ્ ॥

તૂષ્ણીમ્ અથ ક્ષણં સ્થિત્વા જનકો જનજીવિતમ્ ।
પુનસ્ સઞ્ચિન્તયામ્ આસ મનસા શમશાલિના ॥

કિમ્ ઉપાદેયમ્ અસ્તીહ યત્નાત્ સંસાધયામિ યત્ ।
કસ્મિન્ વસ્તુનિ બધ્નામિ ધૃતિં નાશવિવર્જિતે ॥

કિં મે ક્રિયાપરતયા કિં નિષ્ક્રિયતયાપિ વા ।
ન તદ્ અસ્તિ વિનાશેન વર્જિતં યત્ કિલોદિતમ્ ॥

ક્રિયાવાન્ અક્રિયો વાસ્તુ કાયો ઽયમ્ અસદુત્થિતઃ ।
સતસ્ સ્થિરસ્ય શુદ્ધસ્ય ચિતઃ કા નામ મે ક્ષતિઃ ॥

નાભિવાઞ્છામ્ય્ અસમ્પ્રાપ્તં સમ્પ્રાપ્તં ન ત્યજામ્ય્ અહમ્ ।
સ્વસ્થ આત્મનિ તિષ્ઠામિ યન્ મમાસ્તિ તદ્ અસ્તુ મે ॥

ન મમેહ કૃતેનાર્થો નાકૃતેનેહ કશ્ચન ।
ક્રિયયાક્રિયયા વાપિ યત્ પ્રાપ્યં સદ્ અસત્ સતઃ ॥

અકુર્વતઃ કુર્વતો વા યુક્તાયુક્તાઃ ક્રિયા મમ ।
નાભિવાઞ્છિતમ્ અસ્તીહ યદ્ ઉપાદેયતાં ગતમ્ ॥

તદ્ ઉત્થાય ક્રમપ્રાપ્તાં કાયો ઽયં પ્રકૃતાં ક્રિયામ્ ।
કરોત્વ્ અસ્પન્દિતાઙ્ગસ્ તુ કિમ્ અયં સાધયિષ્યતિ ॥

સ્થિતે મનસિ નિષ્કામે સમે વિગતરઞ્જને ।
કાયાવયવજૌ કાર્યસ્પન્દાસ્પન્દૌ ફલે સમૌ ॥

કર્મજાસુ ફલશ્રીષુ મનસઃ કર્તૃભોક્તૃતે ।
તસ્મિન્ પ્રશમમ્ આયાતે કૃતમ્ અપ્ય્ અકૃતં નૃણામ્ ॥

યો નિશ્ચયો ઽન્તઃ પુરુષસ્ય રૂઢઃ ક્રિયાસ્વ્ અસૌ તન્મયતામ્ ઉપૈતિ ।
અનામયં મે પદમ્ આગતા ધીર્ અધીરતામ્ અન્તર્ અલં ત્યજામિ ॥