મત્સ્ય પુરાણ · અધ્યાય 70

વર્ણાશ્રમાણાં પ્રભવઃ પુરાણેષુ મયા શ્રુતઃ
સદાચારસ્ય ભગવન્ ધર્મશાસ્ત્રવિનિશ્ચયઃ
પણ્યસ્ત્રીણાં સદાચારં શ્રોતુમિચ્છામિ તત્ત્વતઃ ॥

તસ્મિન્નેવ યુગે બ્રહ્મન્ સહસ્રાણિ તુ ષોડશ
વાસુદેવસ્ય નારીણાં ભવિષ્યન્ત્યમ્બુજોદ્ભવ ॥

તાભિર્વસન્તસમયે કોકિલાલિકુલાકુલે
પુષ્પિતે પવનોત્ફુલ્લ કહ્લારસરસસ્તટે ॥

નિર્ભરાપાનગોષ્ઠીષુ પ્રસક્તાભિરલંકૃતઃ
કુરઙ્ગનયનઃ શ્રીમાન્ માલતીકૃતશેખરઃ ॥

ગચ્છન્સમીપમાર્ગેણ સામ્બઃ પરપુરંજયઃ
સાક્ષાત્કન્દર્પો રૂપેણ સર્વાભરણભૂષિતઃ ॥

અનઙ્ગશરતપ્તાભિઃ સાભિલાષમવેક્ષિતઃ
પ્રવૃદ્ધો મન્મથસ્તાસાં ભવિષ્યતિ યદાત્મનિ ॥

તદાવેક્ષ્ય જગન્નાથઃ સર્વતો જ્ઞાનચક્ષુષા
શાપં વક્ષ્યતિ તાઃ સર્વા વો હરિષ્યન્તિ દસ્યવઃ
મત્પરોક્ષં યતઃ કામ લૌલ્યાદીદૃગ્વિધં કૃતમ્ ॥

તતઃ પ્રસાદિતો દેવ ઇદં વક્ષ્યતિ શાર્ઙ્ગભૃત્
તાભિઃ શાપાભિતપ્તાભિર્ ભગવાન્ ભૂતભાવનઃ ॥

ઉત્તારભૂતં દાસત્વં સમુદ્રાદ્બ્રાહ્મણપ્રિયઃ
ઉપદેક્ષ્યત્યનન્તાત્મા ભાવિકલ્યાણકારકમ્ ॥

ભવતીનામ્ ઋષિર્દાલ્ભ્યો યદ્વ્રતં કથયિષ્યતિ
તદૈવોત્તારણાયાલં દાસત્વે ઽપિ ભવિષ્યતિ
ઇત્યુક્ત્વા તાઃ પરિષ્વજ્ય ગતો દ્વારવતીશ્વરઃ ॥

તતઃ કાલેન મહતા ભારાવતરણે કૃતે
નિવૃત્તે મૌસલે તદ્વત્ કેશવે દિવમાગતે ॥

શૂન્યે યદુકુલે સર્વૈશ્ ચૌરૈરપિ જિતે ઽર્જુને
હૃતાસુ કૃષ્ણપત્નીષુ દાસભોગ્યાસુ ચામ્બુધૌ ॥

તિષ્ઠન્તીષુ ચ દૌર્ગત્ય સંતપ્તાસુ ચતુર્મુખ
આગમિષ્યતિ યોગાત્મા દાલ્ભ્યો નામ મહાતપાઃ ॥

તાસ્તમર્ઘ્યેણ સમ્પૂજ્ય પ્રણિપત્ય પુનઃ પુનઃ
લાલપ્યમાના બહુશો બાષ્પપર્યાકુલેક્ષણાઃ ॥

સ્મરન્ત્યો વિપુલાન્ભોગાન્ દિવ્યમાલ્યાનુલેપનાન્
ભર્તારં જગતામીશમ્ અનન્તમપરાજિતમ્ ॥

દિવ્યભાવાં તાં ચ પુરીં નાનારત્નગૃહાણિ ચ
દ્વારકાવાસિનઃ સર્વાન્ દેવરૂપાન્કુમારકાન્
પ્રશ્નમેવં કરિષ્યન્તિ મુનેરભિમુખં સ્થિતાઃ ॥

દસ્યુભિર્ભગવાન્સર્વાઃ પરિભુક્તા વયં બલાત્
સ્વધર્માચ્ચ્યવને ઽસ્માકમ્ અસ્મિન્નઃ શરણં ભવ ॥

આદિષ્ટો ઽસિ પુરા બ્રહ્મન્ કેશવેન ચ ધીમતા
કસ્માદીશેન સંયોગં પ્રાપ્ય વેશ્યાત્વમાગતાઃ ॥

વેશ્યાનામપિ યો ધર્મસ્ તં નો બ્રૂહિ તપોધન
કથયિષ્યત્યતસ્તાસાં સ દાલ્ભ્યશ્ચૈકિતાયનઃ ॥

જલક્રીડાવિહારેષુ પુરા સરસિ માનસે
ભવતીનાં ચ સર્વાસાં નારદો ઽભ્યાશમાગતઃ ॥

હુતાશનસુતાઃ સર્વા ભવન્ત્યો ઽપ્સરસઃ પુરા
અપ્રણમ્યાવલેપેન પરિપૃષ્ટઃ સ યોગવિત્
કથં નારાયણો ઽસ્માકં ભર્તા સ્યાદ્ ઇત્યુપાદિશ ॥

તસ્માદ્વરપ્રદાનં વઃ શાપશ્ચાયમભૂત્પુરા
શય્યાદ્વયપ્રદાનેન મધુમાધવમાસયોઃ ॥

સુવર્ણોપસ્કરોત્સર્ગાદ્ દ્વાદશ્યાં શુક્લપક્ષતઃ
ભર્તા નારાયણો નૂનં ભવિષ્યત્યન્યજન્મનિ ॥

યદકૃત્વા પ્રણામં મે રૂપસૌભાગ્યમત્સરાત્
પરિપૃષ્ટો ઽસ્મિ તેનાશુ વિયોગો વો ભવિષ્યતિ
ચૌરૈરપહૃતાઃ સર્વા વેશ્યાત્વં સમવાપ્સ્યથ ॥

એવં નારદશાપેન કેશવસ્ય ચ ધીમતઃ
વેશ્યાત્વમાગતાઃ સર્વા ભવન્ત્યઃ કામમોહિતાઃ
ઇદાનીમપિ યદ્વક્ષ્યે તચ્છૃણુધ્વં વરાઙ્ગનાઃ ॥

પુરા દેવાસુરે યુદ્ધે હતેષુ શતશઃ સુરૈઃ
દાનવાસુરદૈત્યેષુ રાક્ષસેષુ તતસ્તતઃ ॥

તેષાં વ્રાતસહસ્રાણિ શતાન્યપિ ચ યોષિતામ્
પરિણીતાનિ યાનિ સ્યુર્ બલાદ્ભુક્તાનિ યાનિ વૈ
તાનિ સર્વાણિ દેવેશઃ પ્રોવાચ વદતાં વરઃ ॥

વેશ્યાધર્મેણ વર્તધ્વમ્ અધુના નૃપમન્દિરે
ભક્તિમત્યો વરારોહાસ્ તથા દેવકુલેષુ ચ ॥

રાજાનઃ સ્વામિનસ્તુલ્યાઃ સુતા વાપિ ચ તત્સમાઃ
ભવિષ્યતિ ચ સૌભાગ્યં સર્વાસામપિ શક્તિતઃ ॥

યઃ કશ્ચિચ્છુલ્કમાદાય ગૃહમેષ્યતિ વઃ સદા
નિધનેનોપચાર્યો વઃ સ તદાન્યત્ર દામ્ભિકાત્ ॥

દેવતાનાં પિતૄણાં ચ પુણ્યાહે સમુપસ્થિતે
ગોભૂહિરણ્યધાન્યાનિ પ્રદેયાનિ સ્વશક્તિતઃ
બ્રાહ્મણાનાં વરારોહાઃ કાર્યાણિ વચનાનિ ચ ॥

યચ્ચાપ્યન્યદ્વ્રતં સમ્યગ્ ઉપદેક્ષ્યામ્યહં તતઃ
અવિચારેણ સર્વાભિર્ અનુષ્ઠેયં ચ તત્પુનઃ ॥

સંસારોત્તારણાયાલમ્ એતદ્વેદવિદો વિદુઃ
યદા સૂર્યદિને હસ્તઃ પુષ્યો યાથ પુનર્વસુઃ ॥

ભવેત્સર્વૌષધીસ્નાનં સમ્યઙ્નારી સમાચરેત્
તદા પઞ્ચશરસ્યાપિ સંનિધાતૃત્વમેષ્યતિ
અર્ચયેત્પુણ્ડરીકાક્ષમ્ અનઙ્ગસ્યાનુકીર્તનૈઃ ॥

કામાય પાદૌ સમ્પૂજ્ય જઙ્ઘે વૈ મોહકારિણે
મેઢ્રં કન્દર્પનિધયે કીટં પ્રીતિમતે નમઃ ॥

નાભિં સૌખ્યસમુદ્રાય વામાય ચ તથોદરમ્
હૃદયં હૃદયેશાય સ્તનાવાહ્લાદકારિણે ॥

ઉત્કણ્ઠાયેતિ વૈકુણ્ઠમ્ આસ્યમાનન્દકારિણે
વામાઙ્ગં પુષ્પચાપાય પુષ્પબાણાય દક્ષિણમ્ ॥

માનસાયેતિ વૈ મૌલિં વિલોલાયેતિ મૂર્ધજમ્
સર્વાત્મને ચ સર્વાઙ્ગં દેવદેવસ્ય પૂજયેત્ ॥

નમઃ શિવાય શાન્તાય પાશાઙ્કુશધરાય ચ
ગદિને પીતવસ્ત્રાય શઙ્ખચક્રધરાય ચ ॥

નમો નારાયણાયેતિ કામદેવાત્મને નમઃ
સર્વશાન્ત્યૈ નમઃ પ્રીત્યૈ નમો રત્યૈ નમ શ્રિયૈ ॥

નમઃ પુષ્ટ્યૈ નમસ્તુષ્ટ્યૈ નમઃ સર્વાર્થસમ્પદે
એવં સમ્પૂજ્ય દેવેશમ્ અનઙ્ગાત્મકમીશ્વરમ્
ગન્ધૈર્મૌલ્યૈસ્તથા ધૂપૈર્ નૈવેદ્યેન ચ કામિની ॥

તત આહૂય ધર્મજ્ઞં બ્રહ્માણં વેદપારગમ્
અવ્યઙ્ગાવયવં પૂજ્ય ગન્ધપુષ્પાર્ચનાદિભિઃ ॥

શાલેયતણ્ડુલપ્રસ્થં ઘૃતપાત્રેણ સંયુતમ્
તસ્મૈ વિપ્રાય સા દદ્યાન્ માધવઃ પ્રીયતામિતિ ॥

યથેષ્ટાહારયુક્તં વૈ તમેવ દ્વિજસત્તમમ્
રત્યર્થં કામદેવો ઽયમ્ ઇતિ ચિત્તે ઽવધાર્ય તમ્ ॥

યદ્યદિચ્છતિ વિપ્રેન્દ્રસ્ તત્તત્કુર્યાદ્વિલાસિની
સર્વભાવેન ચાત્માનમ્ અર્પયેત્સ્મિતભાષિણી ॥

એવમાદિત્યવારેણ સર્વમેતત્સમાચરેત્
તણ્ડુલપ્રસ્થદાનં ચ યાવન્માસાસ્ત્રયોદશ ॥

તતસ્ત્રયોદશે માસિ સમ્પ્રાપ્તે તસ્ય ભામિની
વિપ્રસ્યોપસ્કરૈર્યુક્તાં શય્યાં દદ્યાદ્વિલક્ષણામ્ ॥

સોપધાનકવિશ્રામાં સાસ્તરાવરણાં શુભામ્
પ્રદીપોપાનહચ્છત્ત્ર પાદુકાસનસંયુતામ્ ॥

સપત્નીકમલંકૃત્ય હેમસૂત્રાઙ્ગુલીયકૈઃ
સૂક્ષ્મવસ્ત્રૈઃ સકટકૈર્ ધૂપમાલ્યાનુલેપનૈઃ ॥

કામદેવં સપત્નીકં ગુડકુમ્ભોપરિ સ્થિતમ્
તામ્રપાત્રાસનગતં હૈમનેત્રપટાવૃતમ્ ॥

સકાંસ્યભાજનોપેતમ્ ઇક્ષુદણ્ડસમન્વિતમ્
દદ્યાદેતેન મન્ત્રેણ તથૈકાં ગાં પયસ્વિનીમ્ ॥

યથાન્તરં ન પશ્યામિ કામકેશવયોઃ સદા
તથૈવ સર્વકામાપ્તિર્ અસ્તુ વિષ્ણો સદા મમ ॥

યથા ન કમલા દેહાત્ પ્રયાતિ તવ કેશવ
તથા મમાપિ દેવેશ શરીરે સ્વે કુરુ પ્રભો ॥

તથા ચ કાઞ્ચનં દેવં પ્રતિગૃહ્ણન્દ્વિજોત્તમઃ
ક ઇદં કસ્મા અદાદિતિ વૈદિકં મન્ત્રમીરયેત્ ॥

તતઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય વિસર્જ્ય દ્વિજપુંગવમ્
શય્યાસનાદિકં સર્વં બ્રાહ્મણસ્ય ગૃહં નયેત્ ॥

તતઃ પ્રભૃતિ યો વિપ્રો રત્યર્થં ગૃહમાગતઃ
સ માન્યઃ સૂર્યવારે ચ સ મન્તવ્યો ભવેત્તદા ॥

એવં ત્રયોદશં યાવન્ માસમેવં દ્વિજોત્તમાન્
તર્પયેત યથાકામં પ્રોષિતે ઽન્યં સમાચરેત્ ॥

તદનુજ્ઞયા રૂપવાન્યો યાવદભ્યાગતો ભવેત્
આત્મનો ઽપિ યથાવિઘ્નં ગર્ભભૂતિકરં પ્રિયમ્ ॥

દૈવં વા માનુષં વા સ્યાદ્ અનુરાગેણ વા તતઃ
સાચારાનષ્ટપઞ્ચાશદ્ યથાશક્ત્યા સમાચરેત્ ॥

એતદ્ધિ કથિતં સમ્યગ્ ભવતીનાં વિશેષતઃ
અધર્મો ઽયં તતો ન સ્યાદ્ વેશ્યાનામિહ સર્વદા ॥

પુરુહૂતેન યત્પ્રોક્તં દાનવીષુ પુરા મયા
તદિદં સામ્પ્રતં સર્વં ભવતીષ્વપિ યુજ્યતે ॥

સર્વપાપપ્રશમનમ્ અનન્તફલદાયકમ્
કલ્યાણીનાં ચ કથિતં તત્કુરુધ્વં વરાનનાઃ ॥

કરોતિ યાશેષમખણ્ડમેતત્ કલ્યાણિની માધવલોકસંસ્થા
સા પૂજિતા દેવગણૈર્ અશેષૈર્ આનન્દકૃત્સ્થાનમ્ ઉપૈતિ વિષ્ણોઃ ॥

તપોધનઃ સો ઽપ્યભિધાય ચૈવં તદા ચ તાસાં વ્રતમઙ્ગનાનામ્
સ્વસ્થાનમેષ્યત્યનુ તાઃ સમસ્તં વ્રતં કરિષ્યન્તિ ચ દેવયાનૈઃ ॥