મત્સ્ય પુરાણ · અધ્યાય 68

કિમુદ્વેગાદ્ભુતે કૃત્યમ્ અલક્ષ્મીઃ કેન હન્યતે
મૃતવત્સાભિષેકાદિ કાર્યેષુ ચ કિમિષ્યતે ॥

પુરા કૃતાનિ પાપાનિ ફલન્ત્યસ્મિંસ્તપોધન
રોગદૌર્ગત્યરૂપેણ તથૈવેષ્ટવધેન ચ ॥

તદ્વિઘાતાય વક્ષ્યામિ સદા કલ્પાણકારકમ્
સપ્તમીસ્નપનં નામ જનપીડાવિનાશનમ્ ॥

બાલાનાં મરણં યત્ર ક્ષીરપાણાં પ્રદૃશ્યતે
તદ્વદ્વૃદ્ધાતુરાણાં ચ યૌવને ચાપિ વર્તતામ્ ॥

શાન્તયે તત્ર વક્ષ્યામિ મૃતવત્સાભિષેચનમ્
એતદ્ એવાદ્ભુતોદ્વેગ ચિત્તભ્રમવિનાશનમ્ ॥

ભવિષ્યતિ ચ વારાહો યત્ર કલ્પસ્તપોધન
વૈવસ્વતશ્ચ તત્રાપિ યદા તુ મનુરુત્તમઃ ॥

ભવિષ્યતિ ચ તત્રૈવ પઞ્ચવિંશતિમં યદા
કૃતં નામ યુગં તત્ર હૈહયાન્વયવર્ધનઃ
ભવિતા નૃપતિર્વીરઃ કૃતવીર્યઃ પ્રતાપવાન્ ॥

સ સપ્તદ્વીપમખિલં પાલયિષ્યતિ ભૂતલમ્
યાવદ્વર્ષસહસ્રાણિ સપ્તસપ્તતિ નારદ ॥

જાતમાત્રં ચ તસ્યાપિ યાવત્પુત્રશતં તથા
ચ્યવનસ્ય તુ શાપેન વિનાશમપયાસ્યતિ ॥

સહસ્રબાહુશ્ચ યદા ભવિતા તસ્ય વૈ સુતઃ
કુરઙ્ગનયનઃ શ્રીમાન્ સમ્ભૂતો નૃપલક્ષણૈઃ ॥

કૃતવીર્યસ્તદારાધ્ય સહસ્રાંશું દિવાકરમ્
ઉપવાસૈર્વ્રતૈર્દિવ્યૈર્ વેદસૂક્તૈશ્ચ નારદ
પુત્રસ્ય જીવનાયાલમ્ એતત્સ્નાનમવાપ્સ્યતિ ॥

કૃતવીર્યેણ વૈ પૃષ્ટ ઇદં વક્ષ્યતિ ભાસ્કરઃ
અશેષદુષ્ટશમનં સદા કલ્મષનાશનમ્ ॥

અલં ક્લેશેન મહતા પુત્રસ્તવ નરાધિપ
ભવિષ્યતિ ચિરંજીવી કિંતુ કલ્મષનાશનમ્ ॥

સપ્તમીસ્નપનં વક્ષ્યે સર્વલોકહિતાય વૈ
જાતસ્ય મૃતવત્સાયાઃ સપ્તમે માસિ નારદ
અથવા શુક્લસપ્તમ્યામ્ એતત્સર્વં પ્રશસ્યતે ॥

ગ્રહતારાબલં લબ્ધ્વા કૃત્વા બ્રાહ્મણવાચનમ્
બાલસ્ય જન્મનક્ષત્રં વર્જયેત્તાં તિથિં બુધઃ
તદ્વદ્વૃદ્ધાતુરાણાં ચ કૃત્યં સ્યાદિતરેષુ ચ ॥

ગોમયેનાનુલિપ્તાયાં ભૂમાવેકાગ્નિવત્તદા
તણ્ડુલૈ રક્તશાલીયૈશ્ ચરું ગોક્ષીરસંયુતમ્
નિર્વપેત્સૂર્યરુદ્રાભ્યાં તન્મન્ત્રાભ્યાં વિધાનતઃ ॥

કીર્તયેત્સૂર્યદેવત્યં સપ્તર્ચં ચ ઘૃતાહુતીઃ
જુહુયાદ્રુદ્રસૂક્તેન તદ્વદ્રુદ્રાય નારદ ॥

હોતવ્યાઃ સમિધશ્ચાત્ર તથૈવાર્કપલાશયોઃ
યવકૃષ્ણતિલૈર્હોમઃ કર્તવ્યો ઽષ્ટશતં પુનઃ ॥

વ્યાહૃતીભિસ્તથાજ્યેન તથૈવાષ્ટશતં પુનઃ
હુત્વા સ્નાનં ચ કર્તવ્યં મઙ્ગલં યેન ધીમતા ॥

વિપ્રેણ વેદવિદુષા વિધિવદ્દર્ભપાણિના
સ્થાપયિત્વા તુ ચતુરઃ કુમ્ભાન્કોણેષુ શોભનાન્ ॥

પઞ્ચમં ચ પુનર્મધ્યે દધ્યક્ષતવિભૂષિતમ્
સ્થાપયેદવ્રણં કુમ્ભં સપ્તર્ચેનાભિમન્ત્રિતમ્ ॥

સૌરેણ તીર્થતોયેન પૂર્ણં રત્નસમન્વિતમ્
સર્વાન્સર્વૌષધૈર્યુક્તાન્ પઞ્ચગવ્યસમન્વિતાન્
પઞ્ચરત્નફલૈઃ પુષ્પૈર્ વાસોભિઃ પરિવેષ્ટયેત્ ॥

ગજાશ્વરથ્યાવલ્મીકાત્ સંગમાદ્ધ્રદગોકુલાત્
સંશુદ્ધાં મૃદમાનીય સર્વેષ્વેવ વિનિક્ષિપેત્ ॥

ચતુર્ષ્વપિ ચ કુમ્ભેષુ રત્નગર્ભેષુ મધ્યમમ્
ગૃહીત્વા બ્રાહ્મણસ્તત્ર સૌરાન્મન્ત્રાનુદીરયેત્ ॥

નારીભિઃ સપ્તસંખ્યાભિર્ અવ્યઙ્ગાઙ્ગીભિરત્ર ચ
પૂજિતાભિર્યથાશક્ત્યા માલ્યવસ્ત્રવિભૂષણૈઃ
સવિપ્રાભિશ્ચ કર્તવ્યં મૃતવત્સાભિષેચનમ્ ॥

દીર્ઘાયુરસ્તુ બાલો ઽયં જીવત્પુત્રા ચ ભામિની
આદિત્યશ્ચન્દ્રમાઃ સાર્ધં ગ્રહનક્ષત્રમણ્ડલૈઃ ॥

સશક્રા લોકપાલા વૈ બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાઃ
તે તે ચાન્યે ચ દેવૌઘાઃ સદા પાન્તુ કુમારકમ્ ॥

મિત્રઃ શનિર્વા હુતભુગ્ યે ચ બાલગ્રહાઃ ક્વચિત્
પીડાં કુર્વન્તુ બાલસ્ય મા માતુર્જનકસ્ય વૈ ॥

તતઃ શુક્લામ્બરધરા કુમારપતિસંયુતા
સપ્તકં પૂજયેદ્ભક્ત્યા સ્ત્રીણામથ ગુરું પુનઃ ॥

કાઞ્ચનીં ચ તતઃ કુર્યાત્ તામ્રપાત્રોપરિસ્થિતામ્
પ્રતિમાં ધર્મરાજસ્ય ગુરવે વિનિવેદયેત્ ॥

વસ્ત્રકાઞ્ચનરત્નૌઘૈર્ ભક્ષ્યૈઃ સઘૃતપાયસૈઃ
પૂજયેદ્બ્રાહ્મણાંસ્તદ્વદ્ વિત્તશાઠ્યવિવર્જિતઃ ॥

ભુક્ત્વા ચ ગુરુણા ચેયમ્ ઉચ્ચાર્યા મન્ત્રસંતતિઃ
દીર્ઘાયુરસ્તુ બાલો ઽયં યાવદ્વર્ષશતં સુખી ॥

યત્કિંચિદસ્ય દુરિતં તત્ક્ષિપ્તં વડવાનલે
બ્રહ્મા રુદ્રો વસુઃ સ્કન્દો વિષ્ણુઃ શક્રો હુતાશનઃ ॥

રક્ષન્તુ સર્વે દુષ્ટેભ્યો વરદાઃ સન્તુ સર્વદા
એવમાદીનિ વાક્યાનિ વદન્તં પૂજયેદ્ગુરુમ્ ॥

શક્તિતઃ કપિલાં દદ્યાત્ પ્રણમ્ય ચ વિસર્જયેત્
ચરું ચ પુત્રસહિતા પ્રણમ્ય રવિશંકરૌ ॥

હુતશેષં તદાશ્નીયાદ્ આદિત્યાય નમો ઽસ્ત્વિતિ
ઇદમેવાદ્ભુતોદ્વેગ દુઃસ્વપ્નેષુ પ્રશસ્યતે ॥

કર્તુર્જન્મદિનર્ક્ષં ચ ત્યક્ત્વા સમ્પૂજયેત્સદા
શાન્ત્યર્થં શુક્લસપ્તમ્યામ્ એતત્કુર્વન્ન સીદતિ ॥

સદાનેન વિધાનેન દીર્ઘાયુરભવન્નરઃ
સંવત્સરાણામયુતં શશાસ પૃથિવીમિમામ્ ॥

પુણ્યં પવિત્રમાયુષ્યં સપ્તમીસ્નપનં રવિઃ
કથયિત્વા દ્વિજશ્રેષ્ઠ તત્રૈવાન્તરધીયત ॥

એતત્સર્વં સમાખ્યાતં સપ્તમીસ્નાનમુત્તમમ્
સર્વદુષ્ટોપશમનં બાલાનાં પરમં હિતમ્ ॥

આરોગ્યં ભાસ્કરાદિચ્છેદ્ ધનમિચ્છેદ્ધુતાશનાત્
ઈશ્વરાજ્જ્ઞાનમ્ અન્વિચ્છેન્ મોક્ષમ્ ઇચ્છેજ્જનાર્દનાત્ ॥

એતન્મહાપાતકનાશનં સ્યાત્ પરં હિતં બાલવિવર્ધનં ચ
શૃણોતિ યશ્ચૈનમનન્યચેતાસ્ તસ્યાપિ સિદ્ધિં મુનયો વદન્તિ ॥