મત્સ્ય પુરાણ · અધ્યાય 34

એવમુક્તઃ સ રાજર્ષિઃ કાવ્યં સ્મૃત્વા મહાવ્રતમ્
સંક્રામયામાસ જરાં તદા પુત્રે મહાત્મનિ ॥

પૌરવેણાથ વયસા યયાતિર્નહુષાત્મજઃ
પ્રીતિયુક્તો નરશ્રેષ્ઠશ્ ચચાર વિષયાન્પ્રિયાન્ ॥

યથાકામં યથોત્સાહં યથાકાલં યથાસુખમ્
ધર્માવિરુદ્ધાન્રાજેન્દ્રો યથાર્હતિ સ એવ હિ ॥

દેવાન્ અતર્પયદ્ યજ્ઞૈઃ શ્રાદ્ધૈરપિ પિતામહાન્
દીનાનનુગ્રહૈરિષ્ટૈઃ કામૈશ્ચ દ્વિજસત્તમાન્ ॥

અતિથીનન્નપાનૈશ્ચ વિશશ્ચ પ્રતિપાલનૈઃ
આનૃશંસ્યેન શૂદ્રાંશ્ચ દસ્યૂન્નિગ્રહણેન ચ ॥

ધર્મેણ ચ પ્રજાઃ સર્વા યથાવદ્ અનુરઞ્જયન્
યયાતિઃ પાલયામાસ સાક્ષાદિન્દ્ર ઇવાપરઃ ॥

સ રાજા સિંહવિક્રાન્તો યુવા વિષયગોચરઃ
અવિરોધેન ધર્મસ્ય ચચાર સુખમુત્તમમ્ ॥

સ સમ્પ્રાપ્ય શુભાન્કામાંસ્ તૃપ્તઃ ખિન્નશ્ચ પાર્થિવઃ
કાલં વર્ષસહસ્રાન્તં સસ્માર મનુજાધિપઃ ॥

પરિચિન્ત્ય સ કાલજ્ઞઃ કલાકાષ્ઠાશ્ચ વીર્યવાન્
પૂર્ણમ્ મત્વા તતઃ કાલં પૂરું પુત્રમુવાચ હ ॥

ન જાતુ કામઃ કામાનામ્ ઉપભોગેન શામ્યતિ
હવિષા કૃષ્ણવર્ત્મેવ ભૂય એવાભિવર્ધતે ॥

યત્પૃથિવ્યાં વ્રીહિયવં હિરણ્યં પશવઃ સ્ત્રિયઃ
નાલમેકસ્ય તત્સર્વમ્ ઇતિ મત્વા શમં વ્રજેત્ ॥

યથાસુખં યથોત્સાહં યથાકામમરિંદમ
સેવિતા વિષયાઃ પુત્ર યૌવનેન મયા તવ ॥

પૂરો પ્રીતો ઽસ્મિ ભદ્રં તે ગૃહાણેદં સ્વયૌવનમ્
રાજ્યં ચૈવ ગૃહાણેદં ત્વં હિ મે પ્રિયકૃત્સુતઃ ॥

પ્રતિપેદે જરાં રાજા યયાતિર્નાહુષસ્તદા
યૌવનં પ્રતિપેદે સ પૂરુઃ સ્વં પુનરાત્મનઃ ॥

અભિષેક્તુકામં ચ નૃપં પૂરું પુત્રં કનીયસમ્
બ્રાહ્મણપ્રમુખા વર્ણા ઇદં વચનમબ્રુવન્ ॥

કથં શુક્રસ્ય દૌહિત્રં દેવયાન્યાઃ સુતં પ્રભો
જ્યેષ્ઠં યદુમતિક્રમ્ય રાજ્યં પૂરોઃ પ્રદાસ્યસિ ॥

જ્યેષ્ઠો યદુસ્તવ સુતસ્ તુર્વસુસ્તદનન્તરમ્
શર્મિષ્ઠાયાઃ સુતો દ્રુહ્યુસ્ તથાનુઃ પૂરુરેવ ચ ॥

કથં જ્યેષ્ઠમતિક્રમ્ય કનીયાન્ રાજ્યમર્હતિ
એતત્સંબોધયામસ્ત્વાં સ્વધર્મમનુપાલય ॥

બ્રાહ્મણપ્રમુખા વર્ણાઃ સર્વે શૃણ્વન્તુ મે વચઃ
જ્યેષ્ઠં પ્રતિ યતો રાજ્યં ન દેયં મે કથંચન ॥

મમ જ્યેષ્ઠેન યદુના નિયોગો નાનુપાલિતઃ
પ્રતિકૂલઃ પિતુર્યશ્ચ ન સ પુત્રઃ સતાં મતઃ ॥

માતાપિત્રોર્વચનકૃદ્ ધિતઃ પથ્યશ્ચ યઃ સુતઃ
સ પુત્રઃ પુત્રવદ્યશ્ચ વર્તતે પિતૃમાતૃષુ ॥

યદુનાહમવજ્ઞાતસ્ તથા તુર્વસુનાપિ વા
દ્રુહ્યુણા ચાનુના ચૈવમ્ અપ્યવજ્ઞા કૃતા ભૃશમ્ ॥

પૂરુણા મે કૃતં વાક્યં માનિતં ચ વિશેષતઃ
કનીયાન્મમ દાયાદો જરા યેન ધૃતા મમ ॥

મમ કામઃ સ ચ કૃતઃ પૂરુણા પુત્રરૂપિણા
શુક્રેણ ચ વરો દત્તઃ કાવ્યેનોશનસા સ્વયમ્ ॥

પુત્રો યસ્ત્વાનુવર્તેત સ રાજા પૃથિવીપતિઃ
ભવન્તઃ પ્રતિજાનન્તુ પૂરૂ રાજ્યે ઽભિષિચ્યતામ્ ॥

યઃ પુત્રો ગુણસમ્પન્નો માતાપિત્રોર્હિતઃ સદા
સર્વં સો ઽર્હતિ કલ્યાણં કનીયાનપિ સ પ્રભુઃ ॥

અર્હં પૂરોરિદં રાજ્યં યઃ પ્રિયઃ પ્રિયકૃત્ તવ
વરદાનેન શુક્રસ્ય ન શક્યં વક્તુમુત્તરમ્ ॥

પૌરજાનપદૈસ્ તુષ્ટૈર્ ઇત્યુક્તો નાહુષસ્તદા
અભિષિચ્ય તતઃ પૂરું રાજ્યે સ્વસુતમાત્મજમ્ ॥

દત્ત્વા ચ પૂરવે રાજ્યં વનવાસાય દીક્ષિતઃ
પુરાત્સ નિર્યયૌ રાજા બ્રાહ્મણૈસ્તાપસૈઃ સહ ॥

યદોસ્તુ યાદવા જાતાસ્ તુર્વસોર્યવનાઃ સુતાઃ
દ્રુહ્યોશ્ચૈવ સુતા ભોજા અનોસ્તુ મ્લેચ્છજાતયઃ ॥

પૂરોસ્તુ પૌરવો વંશો યત્ર જાતો ઽસિ પાર્થિવ
ઇદં વર્ષસહસ્રાત્તુ રાજ્યં કુરુકુલાગતમ્ ॥