મત્સ્ય પુરાણ · અધ્યાય 131

નિર્મિતે ત્રિપુરે દુર્ગે મયેનાસુરશિલ્પિના
તદ્દુર્ગં દુર્ગતાં પ્રાપ બદ્ધવૈરૈઃ સુરાસુરૈઃ ॥

સકલત્રાઃ સપુત્રાશ્ચ શસ્ત્રવન્તો ઽન્તકોપમાઃ
મયાદિષ્ટાનિ વિવિશુર્ ગૃહાણિ હૃષિતાશ્ચ તે ॥

સિંહા વનમિવાનેકે મકરા ઇવ સાગરમ્
રોષૈશ્ચૈવાતિપારુષ્યૈઃ શરીરમિવ સંહતૈઃ ॥

તદ્વદ્બલિભિરધ્યસ્તં તત્પુરં દેવતારિભિઃ
ત્રિપુરં સંકુલં જાતં દૈત્યકોટિશતાકુલમ્ ॥

સુતલાદપિ નિષ્પત્ય પાતાલાદ્દાનવાલયાત્
ઉપતસ્થુઃ પયોદાભા યે ચ ગિર્યુપજીવિનઃ ॥

યો યં પ્રાર્થયતે કામં સમ્પ્રાપ્તસ્ત્રિપુરાશ્રયાત્
તસ્ય તસ્ય મયસ્તત્ર માયયા વિદધાતિ સઃ ॥

સચન્દ્રેષુ પ્રદોષેષુ સામ્બુજેષુ સરઃસુ ચ
આરામેષુ સચૂતેષુ તપોધનવનેષુ ચ ॥

સ્વઙ્ગાશ્ચન્દનદિગ્ધાઙ્ગાં માતંગાઃ સમદા ઇવ
મૃષ્ટાભરણવસ્ત્રાશ્ચ મૃષ્ટસ્રગનુલેપનાઃ ॥

પ્રિયાભિઃ પ્રિયક્રામાભિર્ હાવભાવપ્રસૂતિભિઃ
નારીભિઃ સતતં રેમુર્ મુદિતાશ્ચૈવ દાનવાઃ ॥

મયેન નિર્મિતે સ્થાને મોદમાના મહાસુરાઃ
અર્થે ધર્મે ચ કામે ચ નિદધુસ્તે મતીઃ સ્વયમ્ ॥

તેષાં ત્રિપુરયુક્તાનાં ત્રિપુરે ત્રિદશારિણામ્
વ્રજતિ સ્મ સુખં કાલઃ સ્વર્ગસ્થાનાં યથા તથા ॥

શુશ્રૂષન્તે પિતૄન્પુત્રાઃ પત્ન્યશ્ચાપિ પતીંસ્તથા
વિમુક્તકલહાશ્ચાપિ પ્રીતયઃ પ્રચુરાભવન્ ॥

નાધર્મસ્ત્રિપુરસ્થાનાં બાધતે વીર્યવાનપિ
અર્ચયન્તો દિતેઃ પુત્રાસ્ ત્રિપુરાયતને હરમ્ ॥

પુણ્યાહશબ્દાનુચ્ચેરુર્ આશીર્વાદાંશ્ચ વેદગાન્
સ્વનૂપુરરવોન્મિશ્રાન્ વેણુવીણારવાનપિ ॥

હાસશ્ચ વરનારીણાં ચિત્તવ્યાકુલકારકઃ
ત્રિપુરે દાનવેન્દ્રાણાં રમતાં શ્રૂયતે સદા ॥

તેષામર્ચયતાં દેવાન્ બ્રાહ્મણાંશ્ચ નમસ્યતામ્
ધર્માર્થકામમન્ત્રાણાં મહાન્કાલો ઽભ્યવર્તત ॥

અથાલક્ષ્મીરસૂયા ચ તૃડ્બુભુક્ષે તથૈવ ચ
કલિશ્ચ કલહશ્ચૈવ ત્રિપુરં વિવિશુઃ સહ ॥

સંધ્યાકાલં પ્રવિષ્ટાસ્તે ત્રિપુરં ચ ભયાવહાઃ
સમધ્યાસુઃ સમં ઘોરાઃ શરીરાણિ યથામયાઃ ॥

સર્વ એતે વિશન્તસ્તુ મયેન ત્રિપુરાન્તરમ્
સ્વપ્ને ભયાવહા દૃષ્ટા આવિશન્તસ્તુ દાનવાન્ ॥

ઉદિતે ચ સહસ્રાંશૌ શુભભાસાકરે રવૌ
મયઃ સભામાવિવેશ ભાસ્કરાભ્યામિવામ્બુદઃ ॥

મેરુકૂટનિભે રમ્ય આસને સ્વર્ણમણ્ડિતે
આસીનાઃ કાઞ્ચનગિરેઃ શૃઙ્ગે તોયમુચો યથા ॥

પાર્શ્વયોસ્તારકાખ્યશ્ચ વિદ્યુન્માલી ચ દાનવઃ
ઉપવિષ્ટૌ મયસ્યાન્તે હસ્તિનઃ કલભાવિવ ॥

તતઃ સુરારયઃ સર્વે ઽશેષકોપા રણાજિરે
ઉપવિષ્ટા દૃઢં વિદ્ધા દાનવા દેવશત્રવઃ ॥

તેષ્વાસીનેષુ સર્વેષુ સુખાસનગતેષુ ચ
મયો માયાવિજનક ઇત્યુવાચ સ દાનવાન્ ॥

ખેચરાઃ ખેચરારાવા ભો ભો દાક્ષાયણીસુતાઃ
નિશામયધ્વં સ્વપ્નો ઽયં મયા દૃષ્ટો ભયાવહઃ ॥

ચતસ્રઃ પ્રમદાસ્તત્ર ત્રયો મર્ત્યા ભયાવહાઃ
કોપાનલાદીપ્તમુખાઃ પ્રવિષ્ટાસ્ ત્રિપુરાર્દિનઃ ॥

પ્રવિશ્ય રુષિતાસ્તે ચ પુરાણ્યતુલવિક્રમાઃ
પ્રવિષ્ટાઃ સ્મ શરીરાણિ ભૂત્વા બહુશરીરિણઃ ॥

નગરં ત્રિપુરં ચેદં તમસા સમવસ્થિતમ્
સગૃહં સહ યુષ્માભિઃ સાગરામ્ભસિ મજ્જિતમ્ ॥

ઉલૂકં રુચિરા નારી નગ્નારૂઢા ખરં તથા
સહ સ્ત્રીભિર્હસન્તી ચ ચુમ્બને પ્રમદા યથા
પુરુષઃ સિન્દુતિલકશ્ ચતુરઙ્ઘ્રિસ્ ત્રિલોચનઃ ॥

યેન સા પ્રમદા નુન્ના અહં ચૈવ વિબોધિતઃ
ઈદૃશી પ્રમદા દૃષ્ટા મયા ચાતિભયાવહા ॥

એષ ઈદૃશકઃ સ્વપ્નો દૃષ્ટો વૈ દિતિનન્દનાઃ
દૃષ્ટઃ કથં હિ કષ્ટાય અસુરાણાં ભવિષ્યતિ ॥

યદિ વો ઽહં ક્ષમો રાજા યદિદં વેત્થ ચેદ્ધિતમ્
નિબોધધ્વં સુમનસો ન ચાસૂયિતુમ્ અર્હથ ॥

કામં ચેર્ષ્યાં ચ કોપં ચ અસૂયાં સંવિહાય ચ
સત્યે દમે ચ ધર્મે ચ મુનિવાદે ચ તિષ્ઠત ॥

શાન્તયશ્ચ પ્રયુજ્યન્તાં પૂજ્યતાં ચ મહેશ્વરઃ
યદિ નામાસ્ય સ્વપ્નસ્ય હ્ય્ એવં ચોપરમો ભવેત્ ॥

કુપ્યતે નો ધ્રુવં રુદ્રો દેવદેવસ્ત્રિલોચનઃ
ભવિષ્યાણિ ચ દૃશ્યન્તે યતો નસ્ત્રિપુરે ઽસુરાઃ ॥

કલહં વર્જયન્તશ્ચ અર્જયન્તસ્ તથાર્જવમ્
સ્વપ્નોદયં પ્રતીક્ષધ્વં કાલોદયમથાપિ ચ ॥

શ્રુત્વા દાક્ષાયણીપુત્રા ઇત્યેવં મયભાષિતમ્
ક્રોધેર્ષ્યાવસ્થયા યુક્તા દૃશ્યન્તે ચ વિનાશગાઃ ॥

વિનાશમ્ ઉપપશ્યન્તો હ્ય્ અલક્ષ્મ્યા વ્યાપિતાસુરાઃ
તત્રૈવ દૃષ્ટ્વા તે ઽન્યોન્યં સક્રોધાપૂરિતેક્ષણાઃ ॥

અથ દૈવપરિધ્વસ્તા દાનવાસ્ત્રિપુરાલયાઃ
હિત્વા સત્યં ચ ધર્મં ચ અકાર્યાણ્યુપચક્રમુઃ ॥

દ્વિષન્તિ બ્રાહ્મણાન્પુણ્યાન્ ન ચાર્ચન્તિ હિ દેવતાઃ
ગુરું ચૈવ ન મન્યન્તે હ્ય્ અન્યોન્યં ચાપિ ચુક્રુધુઃ ॥

કલહેષુ ચ સજ્જન્તે સ્વધર્મેષુ હસન્તિ ચ
પરસ્પરં ચ નિન્દન્તિ અહમિત્યેવ વાદિનઃ ॥

ઉચ્ચૈર્ગુરૂન્પ્રભાષન્તે નાભિભાષન્તિ પૂજિતાઃ
અકસ્માત્સાશ્રુનયના જાયન્તે ચ સમુત્સુકાઃ ॥

દધિસક્તૂન્પયશ્ચૈવ કપિત્થાનિ ચ રાત્રિષુ
ભક્ષયન્તિ ચ શેરન્ત ઉચ્છિષ્ટાઃ સંવૃતાસ્તથા ॥

મૂત્રં કૃત્વોપસ્પૃશન્તિ ચાકૃત્વા પાદધાવનમ્
સંવિશન્તિ ચ શય્યાસુ શૌચાચારવિવર્જિતાઃ ॥

સંકુચન્તિ ભયાચ્ચૈવ માર્જારાણાં યથાખુકઃ
ભાર્યાં ગત્વા ન શુધ્યન્તિ રહોવૃત્તિષુ નિસ્ત્રપાઃ ॥

પુરા સુશીલા ભૂત્વા ચ દુઃશીલત્વમુપાગતાઃ
દેવાંસ્તપોધનાંશ્ચૈવ બાધન્તે ત્રિપુરાલયાઃ ॥

મયેન વાર્યમાણા અપિ તે વિનાશમુપસ્થિતાઃ
વિપ્રિયાણ્યેવ વિપ્રાણાં કુર્વાણાઃ કલહૈષિણઃ ॥

વૈભ્રાજં નન્દનં ચૈવ તથા ચૈત્રરથં વનમ્
અશોકં ચ વરાશોકં સર્વર્તુકમથાપિ ચ ॥

સ્વર્ગં ચ દેવતાવાસં પૂર્વદેવવશાનુગાઃ
વિધ્વંસયન્તિ સંક્રુદ્ધાસ્ તપોધનવનાનિ ચ ॥

વિધ્વસ્તદેવાયતનાશ્રમં ચ સંભગ્નદેવદ્વિજપૂજકં તુ
જગદ્બભૂવામરરાજદુષ્ટૈર્ અભિદ્રુતં સસ્યમિવાલિવૃન્દૈઃ ॥