મત્સ્ય પુરાણ · અધ્યાય 120

સ ત્વાશ્રમપદે રમ્યે ત્યક્તાહારપરિચ્છદઃ
ક્રીડાવિહારં ગન્ધર્વૈઃ પશ્યન્નપ્સરસાં સહ ॥

કૃત્વા પુષ્પોચ્ચયં ભૂરિ ગ્રન્થયિત્વા તથા સ્રજઃ
અગ્રં નિવેદ્ય દેવાય ગન્ધર્વેભ્યસ્તદા દદૌ ॥

પુષ્પોચ્ચયપ્રસક્તાનાં ક્રીડન્તીનાં યથાસુખમ્
ચેષ્ટા નાનાવિધાકારાઃ પશ્યન્નપિ ન પશ્યતિ ॥

કાચિત્પુષ્પોચ્ચયે સક્તા લતાજાલેન વેષ્ટિતા
સખીજનેન સંત્યક્તા કાન્તેનાભિસમુજ્ઝિતા ॥

કાચિત્કમલગન્ધાભા નિઃશ્વાસપવનાહૃતૈઃ
મધુપૈરાકુલમુખી કાન્તેન પરિમોચિતા ॥

મકરન્દસભાક્રાન્ત નયના કાચિદઙ્ગના
કાન્તનિઃશ્વાસવાતેન નીરજસ્કકૃતેક્ષણા ॥

કાચિદ્ ઉચ્ચીય પુષ્પાણિ દદૌ કાન્તસ્ય ભામિની
કાન્તસંગ્રથિતૈઃ પુષ્પૈ રરાજ કૃતશેખરા ॥

ઉચ્ચીય સ્વયમ્ ઉદ્ગ્રથ્ય કાન્તેન કૃતશેખરા
કૃતકૃત્યમિવાત્માનં મેને મન્મથવર્ધિની ॥

અસ્ત્વસ્મિન્ગહને કુઞ્જે વિશિષ્ટકુસુમા લતા
કાચિદેવં રહો નીતા રમણેન રિરંસુના ॥

કાન્તસંનામિતલતા કુસુમાનિ વિચિન્વતી
સર્વાભ્યઃ કાચિદાત્માનં મેને સર્વગુણાધિકમ્ ॥

કાશ્ચિત્પશ્યતિ ભૂપાલં નલિનીષુ પૃથક્પૃથક્
ક્રીડમાનાસ્તુ ગન્ધર્વૈર્ દેવરામા મનોરમાઃ ॥

કાચિદ્ આતાડયત્ કાન્તમ્ ઉદકેન શુચિસ્મિતા
તાડ્યમાનાથ કાન્તેન પ્રીતિં કાચિદુપાયયૌ ॥

કાન્તં ચ તાડયામાસ જાતખેદા વરાઙ્ગના
અદૃશ્યત વરારોહા શ્વાસનૃત્યત્પયોધરા ॥

કાન્તામ્બુતાડનાકૃષ્ટ કેશપાશનિબન્ધના
કેશાકુલમુખી ભાતિ મધુપૈરિવ પદ્મિની ॥

સ્વચક્ષુઃસદૃશૈઃ પુષ્પૈઃ સંછન્ને નલિનીવને
છન્ના કાચિચ્ ચિરાત્પ્રાપ્તા કાન્તેનાન્વિષ્ય યત્નતઃ ॥

સ્નાતા શીતાપદેશેન કાચિત્પ્રાહાઙ્ગના ભૃશમ્
રમણાલિઙ્ગનં ચક્રે મનો ઽભિલષિતં ચિરમ્ ॥

જલાર્દ્રવસનં સૂક્ષ્મમ્ અઙ્ગલીનં શુચિસ્મિતા
ધારયન્તી જનં ચક્રે કાચિત્ તત્ર સમન્મથમ્ ॥

કણ્ઠમાલ્યગુણૈઃ કાચિત્ કાન્તેન કૃષ્યતામ્ભસિ
ત્રુટ્યત્સ્રગ્દામપતિતં રમણં પ્રાહસચ્ચિરમ્ ॥

કાચિદ્ભુગ્ના સખીદત્ત જાનુદેશે નખક્ષતા
સંભ્રાન્તા કાન્તશરણં મગ્ના કાચિદ્ગતા ચિરમ્ ॥

કાચિત્પૃષ્ઠકૃતાદિત્યા કેશનિસ્તોયકારિણી
શિલાતલગતા ભર્ત્રા દૃષ્ટા કામાર્તચક્ષુષા ॥

કૃત્તમાલ્યં વિલુલિતં સંક્રાન્તકુચકુઙ્કુમમ્
રતિક્રીડિતકાન્તેવ રરાજ તત્સરોદકમ્ ॥

સુસ્નાતદેવગન્ધર્વ દેવરામાગણેન ચ
પૂજ્યમાનં ચ દદૃશે દેવદેવં જનાર્દનમ્ ॥

ક્વચિચ્ ચ દદૃશે રાજા લતાગૃહગતાઃ સ્ત્રિયઃ
મણ્ડયન્તીઃ સ્વગાત્રાણિ કાન્તસંન્યસ્તમાનસાઃ ॥

કાચિદ્ આદર્શનકરા વ્યગ્રા દૂતીમુખોદ્ગતમ્
શૃણ્વતી કાન્તવચનમ્ અધિકા તુ તથા બભૌ ॥

કાચિત્ સત્વરિતા દૂત્યા ભૂષણાનાં વિપર્યયમ્
કુર્વાણા નૈવ બુબુધે મન્મથાવિષ્ટચેતના ॥

વાયુનુન્નાતિસુરભિ કુસુમોત્કરમણ્ડિતે
કાચિત્પિબન્તી દદૃશે મૈરેયં નીલશાદ્વલે ॥

પાયયામાસ રમણં સ્વયં કાચિદ્વરાઙ્ગના
કાચિત્પપૌ વરારોહા કાન્તપાણિસમર્પિતમ્ ॥

કાચિત્સ્વનેત્રચપલ નીલોત્પલયુતં પયઃ
પીત્વા પપ્રચ્છ રમણં ક્વ ગતે તે મમોત્પલે ॥

ત્વયૈવ પીતૌ તૌ નૂનમ્ ઇત્યુક્તા રમણેન સા
તથા વિદિત્વા મુગ્ધત્વાદ્ બભૂવ વ્રીડિતા ભૃશમ્ ॥

કાચિત્કાન્તાર્પિતં સુભ્રૂઃ કાન્તપીતાવશેષિતમ્
સવિશેષરસં પાનં પપૌ મન્મથવર્ધનમ્ ॥

આપાનગોષ્ઠીષુ તથા તાસાં સ નરપુંગવઃ
શુશ્રાવ વિવિધં ગીતં તન્ત્રીસ્વરવિમિશ્રિતમ્ ॥

પ્રદોષસમયે તાશ્ચ દેવદેવં જનાર્દનમ્
રાજન્સદોપનૃત્યન્તિ નાનાવાદ્યપુરઃસરાઃ ॥

યામમાત્રે ગતે રાત્રૌ વિનિર્ગત્ય ગુહામુખાત્
આવસન્સંયુતાઃ કાન્તૈઃ પરર્દ્ધિરચિતાં ગુહામ્ ॥

નાનાગન્ધાન્વિતલતાં નાનાગન્ધસુગન્ધિનીમ્
નાનાવિચિત્રશયનાં કુસુમોત્કરમણ્ડિતામ્ ॥

એવમ્ અપ્સરસાં પશ્યન્ ક્રીડિતાનિ સ પર્વતે
તપસ્તેપે મહારાજન્ કેશવાર્પિતમાનસઃ ॥

તમૂચુર્નૃપતિં ગત્વા ગન્ધર્વાપ્સરસાં ગણાઃ
રાજન્સ્વર્ગોપમં દેશમ્ ઇમં પ્રાપ્તો ઽસ્યરિંદમ ॥

વયં હિ તે પ્રદાસ્યામો મનસઃ કાઙ્ક્ષિતાન્વરાન્
તાનાદાય ગૃહં ગચ્છ તિષ્ઠેહ યદિ વા પુનઃ ॥

અમોઘદર્શનાઃ સર્વે ભવન્તસ્ત્વમિતૌજસઃ
વરં વિતરતાદ્યૈવ પ્રસાદં મધુસૂદનાત્ ॥

એવમસ્ત્વિત્યથોક્તસ્તૈઃ સ તુ રાજા પુરૂરવાઃ
તત્રોવાસ સુખી માસં પૂજયાનો જનાર્દનમ્ ॥

પ્રિય એવ સદૈવાસીદ્ ગન્ધર્વાપ્સરસાં નૃપઃ
તુતોષ સ જનો રાજ્ઞસ્ તસ્યાલૌલ્યેન કર્મણા ॥

માસસ્ય મધ્યે સ નૃપઃ પ્રવિષ્ટસ્તદાશ્રમં રત્નસહસ્રચિત્રમ્ ।
તોયાશનસ્તત્ર હ્યુવાસ માસં યાવત્સિતાન્તો નૃપ ફાલ્ગુનસ્ય ॥

ફાલ્ગુનામલપક્ષાન્તે રાજા સ્વપ્ને પુરૂરવાઃ
તસ્યૈવ દેવદેવસ્ય શ્રુતવાન્ગદિતં શુભમ્ ॥

રાત્ર્યામસ્યાં વ્યતીતાયામ્ અત્રિણા ત્વં સમેષ્યસિ
તેન રાજન્સમાગમ્ય કૃતકૃત્યો ભવિષ્યસિ ॥

સ્વપ્નમેવં સ રાજર્ષિર્ દૃષ્ટ્વા દેવેન્દ્રવિક્રમઃ
પ્રત્યૂષકાલે વિધિવત્ સ્નાતઃ સ પ્રયતેન્દ્રિયઃ ॥

કૃતકૃત્યો યથાકામં પૂજયિત્વા જનાર્દનમ્
દદર્શાત્રિં મુનિં રાજા પ્રત્યક્ષં તપસાં નિધિમ્ ॥

સ્વપ્નં તુ દેવદેવસ્ય ન્યવેદયત ધાર્મિકઃ
તતઃ શુશ્રાવ વચનં દેવતાનાં સમીરિતમ્ ॥

એવમેતન્મહીપાલ નાત્ર કાર્યા વિચારણા
એવં પ્રસાદં સમ્પ્રાપ્ય દેવદેવાજ્જનાર્દનાત્ ॥

કૃતદેવાર્ચનો રાજા તથા હુતહુતાશનઃ
સર્વાન્કામાનવાપ્તો ઽસૌ વરદાનેન કેશવાત્ ॥