મત્સ્ય પુરાણ · અધ્યાય 12

અથાન્વિષન્તો રાજાનં ભ્રાતરસ્ તસ્ય માનવાઃ
ઇક્ષ્વાકુપ્રમુખા જગ્મુસ્ તદા શરવણાન્તિકમ્ ॥

તતસ્તે દદૃશુઃ સર્વે વડબામ્ અગ્રતઃ સ્થિતામ્
રત્નપર્યાણકિરણ દીપ્તકાયામ્ અનુત્તમામ્ ॥

પર્યાણપ્રત્યભિજ્ઞાનાત્ સર્વે વિસ્મયમ્ આગતાઃ
અયં ચન્દ્રપ્રભો નામ વાજી તસ્ય મહાત્મનઃ ॥

અગમદ્ વડબારૂપમ્ ઉત્તમં કેન હેતુના
તતસ્ તુ મૈત્રાવરુણિં પપ્રચ્છુસ્તે પુરોધસમ્ ॥

કિમિત્યેતદભૂચ્ચિત્રં વદ યોગવિદાં વર
વસિષ્ઠશ્ચાબ્રવીત્ સર્વં દૃષ્ટ્વા તદ્ધ્યાનચક્ષુષા ॥

સમયઃ શમ્ભુદયિતા કૃતઃ શરવણે પુરા
યઃ પુમાન્પ્રવિશેદ્ અત્ર સ નારીત્વમવાપ્સ્યતિ ॥

અયમશ્વો ઽપિ નારીત્વમ્ અગાદ્રાજ્ઞા સહૈવ તુ
પુનઃ પુરુષતામેતિ યથાસૌ ધનદોપમઃ ॥

તથૈવ યત્નઃ કર્તવ્યશ્ ચારાધ્યૈવ પિનાકિનમ્
તતસ્તે માનવા જગ્મુર્ યત્ર દેવો મહેશ્વરઃ ॥

તુષ્ટુવુર્ વિવિધૈઃ સ્તોત્રૈઃ પાર્વતીપરમેશ્વરૌ
તાવ્ ઊચતુર્ અલઙ્ઘ્યો ઽયં સમયઃ કિંતુ સામ્પ્રતમ્ ॥

ઇક્ષ્વાકોરશ્વમેધેન યત્ફલં સ્યાત્તદાવયોઃ
દત્ત્વા કિમ્પુરુષો વીરઃ સ ભવિષ્યત્યસંશયમ્ ॥

તથેત્યુક્તાસ્તતસ્તે તુ જગ્મુર્ વૈવસ્વતાત્મજાઃ
ઇક્ષ્વાકોશ્ચાશ્વમેધેન ચેલઃ કિમ્પુરુષો ઽભવત્ ॥

માસમેકં પુમાન્વીરઃ સ્ત્રી ચ માસમભૂત્પુનઃ
બુધસ્ય ભવને તિષ્ઠન્ નિલો ગર્ભધરો ઽભવત્ ॥

અજીજનત્પુત્રમેકમ્ અનેકગુણસંયુતમ્
બુધશ્ચોત્પાદ્ય તં પુત્રં સ્વર્લોકમ્ અગમત્તતઃ ॥

ઇલસ્ય નામ્ના તદ્વર્ષમ્ ઇલાવૃતમ્ અભૂત્તદા
સોમાર્કવંશયોર્ આદાવ્ ઇલો ઽભૂન્મનુનન્દનઃ ॥

એવં પુરૂરવાઃ પુંસોર્ અભવદ્ વંશવર્ધનઃ
ઇક્ષ્વાકુર્ અર્કવંશસ્ય તથૈવોક્તસ્તપોધનાઃ ॥

ઇલઃ કિમ્પુરુષત્વે ચ સુદ્યુમ્ન ઇતિ ચોચ્યતે
પુનઃ પુત્રત્રયમભૂત્ સુદ્યુમ્નસ્યાપરાજિતમ્ ॥

ઉત્કલો વૈ ગહસ્ તદ્વદ્ ધરિતાશ્વશ્ ચ વીર્યવાન્
ઉત્કલસ્યોત્કલા નામ ગયસ્ય તુ ગયા મતા ॥

હરિતાશ્વસ્ય દિક્પૂર્વા વિશ્રુતા કુરુભિઃ સહ
પ્રતિષ્ઠાને ઽભિષિચ્યાથ સ પુરૂરવસં સુતમ્ ॥

જગામેલાવૃતં ભોક્તું વર્ષં દિવ્યફલાશનમ્
ઇક્ષ્વાકુર્જ્યેષ્ઠદાયાદો મધ્યદેશમવાપ્તવાન્ ॥

નરિષ્યન્તસ્ય પુત્રો ઽભૂચ્ છુચો નામ મહાબલઃ
નાભાગસ્યામ્બરીષસ્તુ ધૃષ્ટસ્ય ચ સુતત્રયમ્ ॥

ધૃતકેતુશ્ચિત્રનાથો રણધૃષ્ટશ્ચ વીર્યવાન્
આનર્તો નામ શર્યાતેઃ સુકન્યા ચૈવ દારિકા ॥

આનર્તસ્યાભવત્પુત્રો રોચમાનઃ પ્રતાપવાન્
આનર્તો નાભ દેશો ઽભૂન્ નગરી ચ કુશસ્થલી ॥

રોચમાનસ્ય પુત્રો ઽભૂદ્ રેવો રૈવત એવ ચ
કકુદ્મી ચાપરં નામ જ્યેષ્ઠઃ પુત્રશતસ્ય ચ ॥

રેવતી તસ્ય સા કન્યા ભાર્યા રામસ્ય વિશ્રુતા
કરૂષસ્ય તુ કારૂષા બહવઃ પ્રથિતા ભુવિ ॥

પૃષધ્રો ગોવધાચ્છૂદ્રો ગુરુશાપાદજાયત
ઇક્ષ્વાકુવંશં વક્ષ્યામિ શૃણુધ્વમૃષિસત્તમાઃ ॥

ઇક્ષ્વાકોઃ પુત્રતામ્ આપ વિકુક્ષિર્ નામ દેવરાટ્
જ્યેષ્ઠઃ પુત્રશતસ્યાસીદ્ દશ પઞ્ચ ચ તત્સુતાઃ ॥

મેરોરુત્તરતસ્તે તુ જાતાઃ પાર્થિવસત્તમાઃ
ચતુર્દશોત્તરં ચાન્યચ્ છતમસ્ય તથાભવત્ ॥

મેરોર્દક્ષિણતો યે યે રાજાનઃ સંપ્રકીર્તિતાઃ
જ્યેષ્ઠઃ કકુત્સ્થો નામ્નાભૂત્ તત્સુતસ્તુ સુયોધનઃ ॥

તસ્ય પુત્રઃ પૃથુર્નામ વિશ્વગશ્ચપૃથોઃ સુતઃ
ઇન્દુસ્તસ્ય ચ પુત્રો ઽભૂદ્ યુવનાશ્વસ્તતો ઽભવત્ ॥

શ્રાવસ્તશ્ચ મહાતેજા વત્સકસ્તત્સુતો ઽભવત્
નિર્મિતા યેન શ્રાવસ્તી ગૌડદેશે દ્વિજોત્તમાઃ ॥

શ્રાવસ્તાદ્બૃહદશ્વો ઽભૂત્ કુવલાશ્વસ્ તતો ઽભવત્
ધુન્ધુમારત્વમગમદ્ ધુન્ધુનામ્ના હતઃ પુરા ॥

તસ્ય પુત્રાસ્ ત્રયો જાતા દૃઢાશ્વો દણ્ડ એવ ચ
કપિલાશ્વશ્ચ વિખ્યાતો ધૌન્ધુમારિઃ પ્રતાપવાન્ ॥

દૃઢાશ્વસ્ય પ્રમોદશ્ચ હર્યશ્વસ્તસ્ય ચાત્મજઃ
હર્યશ્વસ્ય નિકુમ્ભો ઽભૂત્ સંહતાશ્વસ્ તતો ઽભવત્ ॥

અકૃતાશ્વો રણાશ્વશ્ચ સંહતાશ્વસુતાવ્ ઉભૌ
યુવનાશ્વો રણાશ્વસ્ય માન્ધાતા ચ તતો ઽભવત્ ॥

માન્ધાતુઃ પુરુકુત્સો ઽભૂદ્ ધર્મસેનશ્ચ પાર્થિવઃ
મુચુકુન્દશ્ચ વિખ્યાતઃ શત્રુજિચ્ચ પ્રતાપવાન્ ॥

પુરુકુત્સસ્ય પુત્રો ઽભૂદ્ વસુદો નર્મદાપતિઃ
સમ્ભૂતિસ્તસ્ય પુત્રો ઽભૂત્ ત્રિધન્વા ચ તતો ઽભવત્ ॥

ત્રિધન્વનઃ સુતો જાતસ્ ત્રય્યારુણ ઇતિ સ્મૃતઃ
તસ્માત્સત્યવ્રતો નામ તસ્માત્સત્યરથઃ સ્મૃતઃ ॥

તસ્ય પુત્રો હરિશ્ચન્દ્રો હરિશ્ચન્દ્રાચ્ચ રોહિતઃ
રોહિતાચ્ચ વૃકો જાતો વૃકાદ્બાહુરજાયત ॥

સગરસ્તસ્ય પુત્રો ઽભૂદ્ રાજા પરમધાર્મિકઃ
દ્વે ભાર્યે સગરસ્યાપિ પ્રભા ભાનુમતી તથા ॥

તાભ્યામારાધિતઃ પૂર્વમ્ ઔર્વો ઽગ્નિઃ પુત્રકામ્યયા
ઔર્વસ્તુષ્ટસ્તયોઃ પ્રાદાદ્ યથેષ્ટં વરમુત્તમમ્ ॥

એકા ષષ્ટિસહસ્રાણિ સુતમેકં તથાપરા
ગૃહ્ણાતુ વંશકર્તારં પ્રભાગૃહ્ણાદ્ બહૂંસ્તદા ॥

એકં ભાનુમતી પુત્રમ્ અગૃહ્ણાદસમઞ્જસમ્
તતઃ ષષ્ટિસહસ્રાણિ સુષુવે યાદવી પ્રભા ॥

ખનન્તઃ પૃથિવીં દગ્ધા વિષ્ણુના યે ઽશ્વમાર્ગણે
અસમઞ્જસસ્તુ તનયો યો ઽંશુમાન્નામ વિશ્રુતઃ ॥

તસ્ય પુત્રો દિલીપસ્ તુ દિલીપાત્તુ ભગીરથઃ
યેન ભાગીરથી ગઙ્ગા તપઃ કૃત્વાવતારિતા ॥

ભગીરથસ્ય તનયો નાભાગ ઇતિ વિશ્રુતઃ
નાભાગસ્યામ્બરીષો ઽભૂત્ સિન્ધુદ્વીપસ્ તતો ઽભવત્ ॥

તસ્યાયુતાયુઃ પુત્રો ઽભૂદ્ ઋતુપર્ણસ્તતો ઽભવત્
તસ્ય કલ્માષપાદસ્તુ સર્વકર્મા તતઃ સ્મૃતઃ ॥

તસ્યાનરણ્યઃ પુત્રો ઽભૂન્ નિઘ્નસ્તસ્ય સુતો ઽભવત્
નિઘ્નપુત્રાવ્ ઉભૌ જાતાવ્ અનમિત્રરઘૂ નૃપૌ ॥

અનામિત્રો વનમગાદ્ ભવિતા સ કૃતે નૃપઃ
રઘોર્ અભૂદ્દિલીપસ્તુ દિલીપાદજકસ્તથા ॥

દીર્ઘબાહુરજાજ્જાતશ્ ચાજપાલસ્તતો નૃપઃ
તસ્માદ્દશરથો જાતસ્ તસ્ય પુત્રચતુષ્ટયમ્ ॥

નારાયણાત્મકાઃ સર્વે રામસ્તેષ્વગ્રજો ઽભવત્
રાવણાન્તકરસ્તદ્વદ્ રઘૂણાં વંશવર્ધનઃ ॥

વાલ્મીકિસ્તસ્ય ચરિતં ચક્રે ભાર્ગવસત્તમઃ
તસ્ય પુત્રૌ કુશલવાવ્ ઇક્ષ્વાકુકુલવર્ધનૌ ॥

અતિથિસ્તુ કુશાજ્જજ્ઞે નિષધસ્તસ્ય ચાત્મજઃ
નલસ્તુ નૈષધસ્તસ્માન્ નભાસ્તસ્માદજાયત ॥

નભસઃ પુણ્ડરીકો ઽભૂત્ ક્ષેમધન્વા તતઃ સ્મૃતઃ
તસ્ય પુત્રો ઽભવદ્વીરો દેવાનીકઃ પ્રતાપવાન્ ॥

અહીનગુસ્તસ્ય સુતઃ સહસ્રાશ્વસ્તતઃ પરઃ
તતશ્ચન્દ્રાવલોકસ્તુ તારાપીડસ્તતો ઽભવત્ ॥

તસ્યાત્મજશ્ ચન્દ્રગિરિર્ ભાનુશ્ ચન્દ્રસ્તતો ઽભવત્
શ્રુતાયુર્ અભવત્તસ્માદ્ ભારતે યો નિપાતિતઃ ॥

નલૌ દ્વાવ્ એવ વિખ્યાતૌ વંશે કશ્યપસમ્ભવે
વીરસેનસુતસ્તદ્વન્ નૈષધશ્ચ નરાધિપઃ ॥

એતે વૈવસ્વતે વંશે રાજાનો ભૂરિદક્ષિણાઃ
ઇક્ષ્વાકુવંશપ્રભવાઃ પ્રાધાન્યેન પ્રકીર્તિતાઃ ॥