મત્સ્ય પુરાણ · અધ્યાય 103

અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ પ્રયાગસ્યોપવર્ણનમ્
માર્કણ્ડેયેન કથિતં યત્પુરા પાણ્ડુસૂનવે ॥

ભારતે તુ યદા વૃત્તે પ્રાપ્તરાજ્યે પૃથાસુતે
એતસ્મિન્નન્તરે રાજા કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ ॥

ભ્રાતૃશોકેન સંતપ્તશ્ ચિન્તયન્સ પુનઃ પુનઃ
આસીત્સુયોધનો રાજા એકાદશચમૂપતિઃ ॥

અસ્માન્સંતાપ્ય બહુશઃ સર્વે તે નિધનં ગતાઃ
વાસુદેવં સમાશ્રિત્ય પઞ્ચ શેષાસ્તુ પાણ્ડવાઃ ॥

હત્વા ભીષ્મં ચ દ્રોણં ચ કર્ણં ચૈવ મહાબલમ્
દુર્યોધનં ચ રાજાનં પુત્રભ્રાતૃસમન્વિતમ્ ॥

રાજાનો નિહતાઃ સર્વે યે ચાન્યે શૂરમાનિનઃ
કિં નો રાજ્યેન ગોવિન્દ કિં ભોગૈર્જીવિતેન વા ॥

ધિક્ કષ્ટમિતિ સંચિત્ય રાજા વૈક્લવ્યભાગતઃ
નિર્વિચેષ્ટો નિરુત્સાહઃ કિંચિત્ તિષ્ઠત્યધોમુખઃ ॥

લબ્ધસંજ્ઞો યદા રાજા ચિન્તયન્સ પુનઃ પુનઃ
કતરો વિનિયોગો વા નિયમં તીર્થમેવ ચ ॥

યેનાહં શીઘ્રમ્ આમુઞ્ચે મહાપાતકિકિલ્બિષાત્
યત્ર સ્થિત્વા નરો યાતિ વિષ્ણુલોકમનુત્તમમ્ ॥

કથં પૃચ્છામિ વૈ કૃષ્ણં યેનેદં કારિતો ઽસ્મ્યહમ્
ધૃતરાષ્ટ્રં કથં પૃચ્છે યસ્ય પુત્રશતં હતમ્ ॥

વ્યાસં કથમહં પૃચ્છે યસ્ય ગોત્રક્ષયઃ કૃતઃ
એવં વૈક્લવ્યમાપન્નો ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ
રુદન્તિ પાણ્ડવાઃ સર્વે ભ્રાતૃશોકપરિપ્લુતાઃ ॥

યે ચ તત્ર મહાત્માનઃ સમેતાઃ પાણ્ડવાઃ સ્મૃતાઃ
કુન્તી ચ દ્રૌપદી ચૈવ યે ચ તત્ર સમાગતાઃ
ભૂમૌ નિપતિતાઃ સર્વે રુદન્તસ્તુ સમન્તતઃ ॥

વારાણસ્યાં માર્કણ્ડેયસ્ તેન જ્ઞાતો યુધિષ્ઠિરઃ
યથા વૈક્લવ્યમાપન્નો રુદમાનસ્તુ દુઃખિતઃ ॥

અચિરેણૈવ કાલેન માર્કણ્ડેયો મહાતપાઃ
સમ્પ્રાપ્તો હાસ્તિનપુરં રાજદ્વારે હ્યતિષ્ઠત ॥

દ્વારપાલો ઽપિ તં દૃષ્ટ્વા રાજ્ઞઃ કથિતવાન્દ્રુતમ્
ત્વાં દ્રષ્ટુકામો માર્કણ્ડેયો દ્વારિ તિષ્ઠત્યસૌ મુનિઃ
ત્વરિતો ધર્મપુત્રસ્તુ દ્વારમાગાદતઃ પરમ્ ॥

સ્વાગતં તે મહાભાગ સ્વાગતં તે મહામુને
અદ્ય મે સફલં જન્મ અદ્ય મે તારિતં કુલમ્ ॥

અદ્ય મે પિતરસ્તુષ્ટાસ્ ત્વયિ દૃષ્ટે મહામુને
અદ્યાહં પૂતદેહો ઽસ્મિ યત્ત્વયા સહ દર્શનમ્ ॥

સિંહાસને સમાસ્થાપ્ય પાદશૌચાર્ચનાદિભિઃ
યુધિષ્ઠિરો મહાત્મા વૈ પૂજયામાસ તં મુનિમ્ ॥

તતઃ સ તુષ્ટો માર્કણ્ડઃ પૂજિતશ્ચાહ તં નૃપમ્
આખ્યાહિ ત્વરિતં રાજન્ કિમર્થં રુદિતં ત્વયા
કેન વા વિક્લવીભૂતઃ કા બાધા તે કિમપ્રિયમ્ ॥

અસ્માકં ચૈવ યદ્વૃત્તં રાજ્યસ્યાર્થે મહામુને
એતત્સર્વં વિદિત્વા તુ ચિન્તાવશમુપાગતઃ ॥

શૃણુ રાજન્મહાબાહો ક્ષત્રધર્મવ્યવસ્થિતમ્
નૈવ દૃષ્ટં રણે પાપં યુધ્યમાનસ્ય ધીમતઃ ॥

કિં પુના રાજધર્મેણ ક્ષત્રિયસ્ય વિશેષતઃ
તદેવં હૃદયં કૃત્વા તસ્માત્પાપં ન ચિન્તયેત્ ॥

તતો યુધિષ્ઠિરો રાજા પ્રણમ્ય શિરસા મુનિમ્
પપ્રચ્છ વિનયોપેતઃ સર્વપાતકનાશનમ્ ॥

પૃચ્છામિ ત્વાં મહાપ્રાજ્ઞ નિત્યં ત્રૈલોક્યદર્શિનમ્
કથય ત્વં સમાસેન યેન મુચ્યેત કિલ્બિષાત્ ॥

શૃણુ રાજન્મહાબાહો સર્વપાતકનાશનમ્
પ્રયાગગમનં શ્રેષ્ઠં નરાણાં પુણ્યકર્મણામ્ ॥