માનવગૃહ્યસૂત્ર · અધ્યાય 2.14

ઇતિ દ્વિતીયે ત્રયોદશઃ ખણ્ડઃ ॥13॥
ચતુર્દશઃ ખણ્ડઃ
અથાતો વિનાયકાન્વયાખ્યાસ્યામઃ

શાલકટઙ્કટશ્ચ કૂષ્માણ્ડરાજપુત્રશ્ચોસ્મિતશ્ચ દેવયજનશ્ચેતિ

એતૈરધિગતાનામિમાનિ રુપાણિ ભવન્તિ

લોષ્ઠં મૃદ્ગાતિ

તૃણાનિ ચ્છિનત્તિ

અઙ્ગેષુ લેખાન્ લિખતિ

અપસ્વપ્નં પશ્યતિ

મુણ્ડાન્ પશ્યતિ

જટિલાન્ પશ્યતિ

કાષાયવાસસઃ પશ્યતિ

।
ઉષ્ટ્રાન્સૂકરાન્ ગર્દભાન્દિવાકીર્ત્યાદીનન્યાંશ્ચાપ્રયતાન્સ્વપ્નાન્પશ્યતિ

અન્તરિક્ષં ક્રામતિ

અધ્વાનં વ્રજન્મન્યતે પૃષ્ઠતો મે કશ્ચિદનુવ્રજતિ

એતૈઃ ખલુવિનાયકૈરાવિષ્ટા રાજપુત્રા લક્ષણવન્તો રાજ્યં ન લભન્તે

કન્યાઃ પતિકામા લક્ષણવત્યો ભર્તૄન્ન લભન્તે

સ્ત્રિયઃ પ્રજાકામા લક્ષણવત્યઃ પ્રજાં ન લભન્તે

સ્ત્રીણામાચારવતીનામપત્યાનિ મ્રિયન્તે

શ્રોત્રિયો ઽધ્યાપક આચાર્યત્વં ન પ્રાપ્નોતિ

અધ્યેતૄણામધ્યયને મહાવિઘ્નાનિ ભવન્તિ ॥ મન્ગ્સ્_2,14. 19 ॥
વણિજાં વણિક્પથો વિનશ્યતિ

કૃષિકરાણાં કૃષિરલ્પફસા ભવતિ

તેષાં પ્રાયશ્ચિત્તમ્

મૃગાખરકુલાયમૃત્તિકારોચના ગુગ્ગુલાઃ

ચતુર્ભ્યઃ પ્રસ્રવણેભ્યશ્ચતુરુદકુમ્ભાનવ્યઙ્ગાનાહરેત્

સર્વગન્ધસર્વરસસર્વૌષધીઃ સર્વરત્નાનિ ચોપકલ્પય પ્રતિસરદધિમધુઘૃતમિતિ

એતાન્ સંભારાન્સંસૃજ્ય ઋષભચર્મારુહ્યાથૈનં--
સહસ્રાક્ષં શતધારમૃષિભિઃ પાવનં કૃતમ્ ।
તાભિષ્ટ્વાભિષિઞ્ચામિ પાવમાનીઃ પુનન્તુ ત્વા ॥
અગ્નિના દત્તા, ઇન્દ્રેણ દત્તા, સોમેન દત્તા, વરુણેન દત્તા, વાયુના દત્તા,વિષ્ણુના દત્તા બૃહસ્પતિના દત્તા, વિશ્વૈર્દેવૈર્દત્તઃ, સર્વૈર્દેવૈર્દત્તા ઓષધય આપો વરુણસંમિતાસ્તાભિષ્ટ્વાભિષિઞ્ચામિ પાવમાનીઃ પુનન્તુ ત્વેતિ
સર્વત્રાનુષજતિ--
યત્તે કેશેષુ દૈર્ભાગ્યં સીમન્તે તત્ર મૂર્દ્ધનિ ।
લલાટે કર્ણયોરક્ષ્ણોરાપસ્ત----તુ તે સદા ॥
ભગં તે વરુણે રાજા ભ્ર---સૂર્યો બૃહસ્પતિઃ ।
ભગમિન્દ્રશ્ચ વાયુશ્ચ---સપ્તર્ષયો દદુઃ ॥
ઇતિ

અધિસ્ત--- નિશાયાં સદ્યઃ પીડિતસર્ષપતૈલમમૌદુમ્બરેણ સ્રુવેણ --- ચતસ્ર આહુતિર્જુહોતિ (ઓં) શાલકટઙ્કટાય સ્વ-- કૂષ્માડરાજપુત્રાય સ્વાહા, ઉસ્મિતાય સ્વાહા, દેવયજનાયા સ્વાહેતિ

અત ઊર્ધ્વં ગ્રામચતુષ્પથે નગરચતુષ્પથે નિગમચતુષ્પથે સર્વતોમુખાન્દર્ભાનાસ્તીર્ય નવે શૂર્પે બલિમુપહરતિ ફલીકૃતાંસ્તણ્ડુલાનફલીકૃતાંસ્તણ્ડુલાનામં માંસં પક્વં માંસમામાન્મત્સ્યાન્પક્વાન્મત્સ્યાન્ આમાનપૂપાન્પક્વાનપૂપાન્પિષ્ટાન્ગન્ધાનપિષ્ટાન્ગન્ધા---- મધુપાનં મૈરેયપાનં સુરાપાનં મુક્તં માલ્યં ગ્રથિથં માલ્યં રક્તં માલ્યં શુક્લં માલ્યં રક્તપીતશુક્લકૃષ્ણનીલહરિતચિત્રવાસાંસિ માકલ્માષમૂલભલમિતિ

અથ દેવાનામાવાહનં વિમુખઃ શેયેનો બકો યક્ષઃ કલહો ભીરુર્વિનાયકઃ કૂષ્માણ્ડરા---- યજ્ઞાવિક્ષેપી કુલઙ્ગાપમારો યૂપકેશી સૂપરક્રોડી હૈમવતો, જમ્ભકો વિરૂપાક્ષો લોહિતાક્ષો વૈશ્રવણો મહાસેનો મહાદેવો મહારાજ ઇતિ ।
એતે મે દેવાઃ પ્રીયન્તાં પ્રીતા માં પ્રીણયન્તુ તૃપ્તા માં તર્પયન્ત્વિતિ

અધિષ્ઠિતેર્ઽદ્ધરાત્ર આચાર્યો ગ્રહાનુપતિષ્ઠતે ।
ભગવતિ ભગં મે દેદિ, વર્ણવતિ વર્ણં મે દેહિ, રૂપવતિ રૂપં મે દેહિ, તેજસ્વિનિ તેજો મે દેહિ, યશસ્વિનિ યશો મે દેહિ, પુત્રવતિ પુત્રાન્મે દેહિ, સર્વવતિ સર્વાન્કામાન્મે પ્રદેહીતિ

અત ઊર્ધ્વમુદિત આદિત્યે વિમલે સુમુહૂર્ત્તે સૂર્યપૂજાપૂર્વકમર્ધ્યદાનમુપસ્થાનં ચ--
નમસ્તે અસ્તુ ભગવન્ શતરશ્મે તમોનુદ જહિ મે દેવ દૌર્ભગ્યં સૌભાગ્યેન માં સંયોજયસ્વ ॥
ઇતિ

અથ બ્રાહ્મણતર્પણમ્

ઋષબો દક્ષિણા