માનવગૃહ્યસૂત્ર · અધ્યાય 1.11

ઇતિ દશમઃ ખણ્ડઃ ॥10॥
એકાદશઃ ખણ્ડઃ
તતો યથાર્થં કર્મસન્નિપાતો વિજ્ઞેયઃ

અર્યમ્ણે ઽગ્નયે પૂષ્ણે ઽગ્નયે વરુણાય ચ વ્રીહીન્ યવાન્વાભિનિરૂપ્ય પ્રોક્ષ્ય લાજા ભૃજતિ

માત્રે પ્રયચ્છતિ સ જાતાયા અવિધવાયૈ

અથાસ્યૈ દ્વિતીયં વાસઃ પ્રયચ્છતિ તેનૈવ મન્ત્રેણ

દર્ભરજ્વા ઇન્દ્રણ્યાઃ સંનહનમિત્યન્તૌ સમાયમ્ય પુમાંસં ગ્રન્થિં બન્ધ્નાતિ

સં ત્વા નહ્યામિ પયસા પૃથિવ્યાઃ સંત્વા નહ્યામ્યદ્ભિરોષધીભિઃ ।
સં ત્વા નહ્યામિ પ્રજયા ધનેન સા સન્નદ્ધા સુનુહિ ભાગધેયમ્ ।
ઇતિયન્તરતો વસ્ત્રસ્ય યોક્ત્રેણ કન્યાં સંનહ્યતે

અથૈનાન્યુપકલ્પયતે શૂર્પાં લાજા ઇષીકા અશ્માન માઞ્જનમ્

ચતસૃભિર્દર્ભેષીકાભિઃ શરેષીકાભિર્વા સમુઞજાભિઃ સતૂલાભિરિત્યેકૈકયા ત્રૈકકુભસ્યાઞ્જનસ્ય સંનિકૃષ્ય વૃત્રસ્યાસિ કનીનિકેતિ ભર્તુર્દક્ષિણમક્ષિ ત્રિઃ પ્રથમ માઙ્ક્તે તથા પરં તથા પત્ન્યાઃ શેષેણ તૂષ્ણીમ્

દિશિ શલાકાઃ પ્રવિધ્યતિ યાનિ રક્ષાંસ્યભિતો વ્રજન્ત્યસ્યા વધ્વા અગ્નિસકાશ માગચ્છન્ત્યાઃ તેષામહં પ્રતિવિધ્યામિ ચક્ષુઃ સ્વસ્તિ વધ્વૈ
ભૂતપતિર્દધાતુ ॥
ઇતિ

લાજાઃ પશ્ચાદગ્નેરુપસાદ્ય શમીપર્ણૈઃ સંયુજ્ય શૂર્પે સમં ચતુર્ધા વિભજ્યાગ્રેણાગ્નિં પર્યાહૃત્ય લાજાધાર્યૈ પ્રયચ્છતિ

લાજા ભ્રાતા બ્રહ્મચારી વાઞ્જલિનાઞ્જલ્યોરાવપતિ

ઉપસ્તરણાભિધારણૈઃ સંપાતં તા અવિચ્છિન્નૈર્જુહુતઃ ।
અર્યમ્ણં નુ દેવં કન્યા અગ્નિમયક્ષત
સોસ્માન્દેવોર્ઽયમા પ્રેતો મુઞ્જાતુ મામુતઃ સ્વાહા ॥
તુભ્યમગ્ને પર્યવહન્ત્સૂર્યાંવહતુના સહ ॥
પુનઃ પતિભ્યો જાયાં દા અગ્નેઃ પ્રજયા સહ ॥
પુનઃ પત્ની મગ્નિરદાદાયુષા સહ વર્ચસા ।
દીર્ઘાયુરસ્ય યઃ પતિર્જીવાતિ શરદઃ શતમ્ ॥
ઇયં નાર્યુપબ્રૂતે ઽગ્નૌલાજાનાવપન્તિકા ।
દીર્ધાયુરસ્તુ મે પતિરેધન્તાં જ્ઞાતયો મમેતિ

એવં પૂષણં નુ દેવં વરુણં નુ દેવમ્

યેન દ્યૌ રુગ્રેત્યાદય ઉદ્વાહે હોમા જયાબ્યાતાનાઃ સંતતિહોમા રાષ્ટ્રભૃતશ્ચ

આકૂતાય સ્વાહેતિ જયાઃ પ્રાચી દિગ્વસન્ત ઋતુરિત્યભ્યાતાનાઃ ।
પ્રાણાદાપાનં સંતન્વિતિ સંતતિહોમા ઋતા ષાડૃતધામેતિ દ્વાદશરાષ્ટ્રભૃતશ્ચ

ત્રાતારમિન્દ્રં વિશ્વાદિત્યા ઇતિ માઙ્ગલ્યે

લાજાઃ કામે ન ચતુર્થાંસ્વિષ્ટકૃતમિતિ

અથૈનાં પ્રાચીં સપ્તપદાનિ પ્રક્રમયત્યેકમિષે દ્વે ઊર્જે ત્રીણિ પ્રજાભ્યશ્ચત્વારિ રાયસ્પોષાય પઞ્ચ ભવાય ષડ્ટતુભ્યઃ--
સખા સપ્તદીભવ સુમૃડીકા સરસ્વતી ।
મા તે વ્યોમ સંદૃશી ॥
વિષ્ણુસ્ત્વા મુન્નયત્વિતિ સર્વત્રાનુષજતિ

પશ્ચાદગ્રે રોહિતે ચર્મણ્યાનજુડુહે પ્રાગ્ગ્રીવે લોમતો દર્ભાનાસ્તીર્ય તેષુ વધૂમુપવેશયત્યપિ વા દર્ભેષ્વેવ

ઇમંવિષ્યામિ વરુણસ્ય પાશં યજ્જગ્રન્થ સવિતા સત્યધર્મા ।
ધાતુશ્ચ યોનૌ સુકૃતસ્ય લોકે રિષ્ટાં મા સહ પત્યા દધાતુ ॥
ઇતિ યોક્રપાશં વિષાય વાસસો ઽન્તે બધ્નાતિ

અનુમતિભ્યાં વ્યાહૃતિભ્યશ્ચ ત્વન્નો અગ્ને , અયાશ્ચાગ્નેસીતિ ચ

શમીમયીસ્તિસ્રો ઽક્તાઃ સમિધઃ સમુદ્રાદૂર્ભિરિત્યેતાભિસ્તિસૃભિઃ સ્વાહાકારાન્તાભિરાદધાતિ

અક્ષત સક્તૂનાં દધ્નશ્ચ સમવદાયેદં હવિઃ પ્રજનનં મ ઇતિ હુત્યાજ્યેનાભિજુહોતિ

કુમ્ભાદુદકેનાપોહિષ્ઠીયાભિર્માર્જયન્તે

વરો દક્ષિણા