માનવગૃહ્યસૂત્ર · અધ્યાય 1.10

ઇતિ નવમઃ ખણ્ડઃ ॥9॥
દશમઃ ખણ્ડઃ
પ્રાગુદઞ્ચં લક્ષણમુદ્ધૃત્યાવોક્ષ્ય સ્થણિડલં ગોમયેનોપલિપ્ય મણ્ડલં ચતુરસ્રં વા અગ્નિં નિર્મથ્યાભિમુખં પ્રણયેત્ તત્ર બ્રહ્મોપવેશનમ્

દર્ભાણાં પવિત્રે મન્ત્રવદુત્પાદ્યેમંસ્તોમ મર્હત ઇત્યગ્નિં પરિસમુહ્ય પર્યુક્ષ્ય પરિસ્તીર્ય પશ્ચાદગ્નેરેકવદ્બહિઃસ્તૃણાતિ

ઉદક્પ્રાક્તૂલાન્દર્ભાન્પ્રકૃષ્ય દક્ષિણાંસ્તથોત્તરાનગ્રેણાગ્નિં દક્ષિણૈરુત્તરાનવસ્તૃણાતિ

દક્ષિણતો ઽગ્નેર્બ્રહ્મણે સંસ્તૃણાત્યપરં યજમાનાય પશ્ચાર્જ્ઝે પત્ન્યૈ અપરમપરંશાખોદકધારયોર્લાજા ધાર્યાશ્ચ પશ્ચાદ્યુગધારસ્ય ચ

સ્યોના પૃથિવિ ભવેત્યેતયાવસ્થાપ્ય શમીમયીઃ શમ્યાઃ કૃત્વાન્તગોર્ષ્ઠે ઽગ્નિમુપસમાધાય ભર્તા ભાર્યામભ્યુદાનયતિ

વાસસોન્તે ગૃહીત્વા-
ઽઅઘોર ચક્ષુરપતિઘ્ન્યેધિ શિવા પશુભ્યઃ સુમનાઃ સુવર્ચાઃ વીરસૂદેર્વકામા સ્યોના શં નો ભવ દ્વિપદે શં ચતુષ્પદેઽ ઇત્યભિપરિગૃહ્યાભ્યુદાનયતિ

ઉત્તરેણ રથં વાનોવાનુપરિક્રમ્યાન્તરેણ જ્વલનવહનાવતિક્રમ્ય દક્ષિણાસ્યાં ધુર્યુત્તરસ્ય યુગતન્મનો ઽધસ્તાત્કન્યામવસ્થાપ્ય શમ્યામુત્કૃષ્ય હિરણ્યમન્તર્ધાય હિરણ્યવર્ણાઃ શુચય ઇતિ તિસૃભિરદ્ભિરભિષિચ્ય અજ્ત્રૈવ બાણશબ્દં કુરુતેતિ પ્રેષ્યતિ

અથાસ્યૈ વાસઃ પ્રયચ્છતિ-
યા અકૃન્તન્યા અતન્વન્યા આવન્યા અવાહરન્
યાશ્ચાગ્નાદેવ્યો ઽન્તાનભિતો ઽતતનન્ત ।
તાસ્ત્વાદેવ્યો જરસે સંવ્યયન્ત્વાયુષ્મતીદં પરિધત્સ્વ વાસઃ-ઇત્યહતં વાસઃ- પરિધાપ્યાન્વારભ્યાધારાવાજ્યભાગૌ હુત્વા અગ્નયે જનવિદે સ્વાહેત્યુત્તરાર્ધે જુહોતિ સોમાય જનવિદે સ્વાહેતિ દક્ષિણાર્દ્ધે ગન્ધર્વાય જનવિદે સ્વાહેતિ મધ્યે

યુક્તો વહ યદાકૂતમિતિ દ્વાભ્યામગ્નિંયોજયિત્વા નક્ષત્રમિષ્ટ્વા નક્ષત્રદેવતાંયજેત્તિથિં તિથિદેવતામૃતુદેવતાં ચ

સોમોદદદ્ગન્ધર્વાય ગન્ધર્વો દદદગ્નયે ।
રવિં ચ પુત્રાંશ્ચાદાદગ્નિર્મહ્યમથો ઇમામ્
અગ્નિરસ્યાઃ પ્રથમો જાતવેદાઃ
સો ઽસ્યાઃ પ્રજ્ઞા મુઞ્ચતુ મૃત્યુપાશાત્ ।
તદિદં રાજા વરુણો ઽનુમન્યતામ્ ।
યથેદ્રંસ્ત્રીપૌત્રમગન્મ રુદ્રિયાય સ્વાહ-
ઇતિ હિરણ્યગર્ભ ઇત્યષ્ટાભિઃ પ્રત્યૃચમાજ્યાહુતીર્જુહુયાત્

યેન ચ કર્મણેચછેત્તત્ર ચ જયાન્ જુહુયાત્ જયાનાંચ શ્રુતિસ્તાં યતોક્તામ્ ।
આકૂત્યૈ ત્વા સ્વાહા, ભૂત્યૈ ત્વા સ્વાહ, પ્રયુજે તેવા સ્વાહ, નભસે ત્વા સ્વાહ, અર્યમ્ભણે ત્વા સ્વાહ, સમૃધ્યૈ ત્વા સ્વાહ, જયાયૈ ત્વા સ્વાહ, કામાય ત્વા સ્વાહેત્યૃચા સ્તોમં પ્રજાપતય ઇતિ ચ

શુચિઃ પ્રત્યઙ્ઙુપયન્તા તાંસમીક્ષસ્વેત્યાહ

તસ્યાં સમીક્ષમાણાયાં જપતિ--
મમ વ્રતે તે હૃદયં દધાતુ મમ ચિત્તમનુચિત્તં તે ઽસ્તુ
મમ વાચમેકમના જુષસ્વ પ્રજાપતિષ્ઠ્વા નિયુનક્તુમહ્યમ્-ઇતિ

કા નામાસીત્યાદ

નામધેયે
પ્રોક્તે દેવસ્ય ત્વા સવિતુઃ પ્રસવે ઽશ્વિનોર્બાહુભ્યાં પૂષ્ણો હસ્તાભ્યાં હસ્તં ગૃહ્ણાભ્યસાવિતિ હસ્તં ગૃહ્ણન્નામ ગૃહ્ણાતિ ।
પ્રાઙ્મુખ્યાઃ પ્રાત્યાઙ્મુક ઊર્ધ્વસ્તિષ્ટન્નાસીનાયા દક્ષિણ મુત્તાનં દક્ષિણેન નીચારિક્ત મરિક્તેન- યથેન્દ્રોહસ્તમગ્રહીત્ સવિતા વરુણો ભગઃ ।
ગૃહ્ણામિ તે સૌ ભગત્વાય હસ્તં મયા પત્યા જરદૃષ્ટિર્યથા સત્ ॥
ભગો અર્યમા સવિતા પુરન્ધિર્ મહ્યં ત્વાદુર્ગાર્હપત્યાય દોવાઃ ।
યાગ્રે વાક્ સમવદત પુરા દેવાસુરેભ્યઃ ।
તામદ્ય ગાથાં ગાસ્યામો યા સ્ત્રીણામુત્તમં મનઃ ।
સરસ્વતિ પ્રેદમવ સુભગે વાજિનીવતિ
યાં ત્વા વિશ્વસ્ય ભૂતસ્ય ભવ્યસ્ય પ્રાગાયામ્યસ્યાગ્રતઃ ।
અમોહ મસ્મિ સા ત્વં સા ત્વમસ્યાપ્યમોહમ્ ॥
દ્યૌ રહં પૃથિવિ ત્વમૃક્ ત્વમસિ સામાહમ્ ॥
રેતોહ મસ્મિ રેતો ધત્તમ્ ॥
તા એવ વિવાહાવહૈ પુંસે પુત્રાય કર્ત્તવૈ ।
શ્રીયે પુત્રાય વેધવૈ ॥
રાયસ્યોષયા સુપ્રજાસ્ત્વાય સુવીર્યાય ॥
ઇતિ

અભિદક્ષિણમાનીયાગ્નેઃ પશ્ચાત્---
એતમશ્માનમાતિષ્ટતમશ્મેવ યુવાં સ્થિરો ભવતમ્
કૃણ્વન્તુ વિશ્વે દેવા આયુર્વા શરદઃ શતમ્ ।
ઇતિ દક્ષિણાભ્યાં પભ્દ્યામશ્માનમાસ્થાપયતિ

યથેન્દ્રઃ સહેન્દ્રાણ્યા અવારુહદ્ ગન્ધમાદનાત્ ।
એવં ત્વમસ્માદશ્મનો અવરોહ સહ પત્ન્યા ॥
આરોહસ્વ સમે પાદૌ પ્ર પૂર્વ્યાયુષ્મતી કન્યે પુત્રવતી ભવ ।
ઇત્યેવં દ્વિરાસ્થાપયતિ

ચતુઃ પરિણયતિ

સમિતં સંકલ્પેથામિતિ પર્યાયે પર્યાયે બ્રહ્મા બ્રહ્મજપં જપેત્