માલિનીવિજયોત્તરતન્ત્રમ્ · અધ્યાય 3

એવમુક્તા મહાદેવી જગદાનન્દકારિણા
પ્રણિપત્ય પુનર્વાક્યમિદમાહ જગત્પતિમ્

એવમેતન્મહાદેવ નાન્યથા સમુદાહૃતમ્
યથાખ્યાતં તથા જ્ઞાતમાદિતઃ સમનુક્રમાત્

શિવાદિવસ્તુરૂપાણાં વાચકાન્ પરમેશ્વર
સાંપ્રતં શ્રોતુમિચ્છામિ પ્રસાદાદ્વક્તુમર્હસિ

ઇત્યુક્તઃ સ મહેશાન્યા જગદાર્તિહરો હરઃ
વાચકાનવદન્મન્ત્રાન્ પારમ્પર્યક્રમાગતાન્

યા સા શક્તિર્જગદ્ધાતુઃ કથિતા સમવાયિની
ઇચ્છાત્વં તસ્ય સા દેવિ સિસૃક્ષોઃ પ્રતિપદ્યતે

સૈકાપિ સત્યનેકત્વં યથા ગચ્છતિ તચ્છૃણુ
એવમેતદિતિ જ્ઞેયં નાન્યથેતિ સુનિશ્ચિતમ્

જ્ઞાપયન્તી જગત્યત્ર જ્ઞાનશક્તિર્નિગદ્યતે
એવંભૂતમિદં વસ્તુ ભવત્વિતિ યદા પુનઃ

જાતા તદૈવ તત્તદ્વત્કુર્વત્યત્ર ક્રિયોચ્યતે
એવમેષા દ્વિરૂપાપિ પુનર્ભેદૈરનન્તતામ્

અર્થોપાધિવશાદ્યાતિ ચિન્તામણિરિવેશ્વરી
તત્ર તાવત્સમાપન્ના માતૃભાવં વિભિદ્યતે

દ્વિધા ચ નવધા ચૈવ પઞ્ચાશદ્ધા ચ માલિની
બીજયોન્યાત્મકાદ્ભેદાદ્દ્વિધા બીજં સ્વરા મતાઃ

કાદિભિશ્ચ સ્મૃતા યોનિર્નવધા વર્ગભેદતઃ
પૃથગ્વર્ણવિભેદેન શતાર્ધકિરણોજ્જ્વલા

બીજમત્ર શિવઃ શક્તિર્યોનિરિત્યભિધીયતે
વાચકત્વેન સર્વાપિ શંભોઃ શક્તિશ્ચ શસ્યતે

વર્ગાષ્ટકમિહ જ્ઞેયમઘોરાદ્યમનુક્રમાત્
તદેવ શક્તિભેદેન માહેશ્વર્યાદિ ચાષ્ટકમ્

માહેશી બ્રાહ્મણી ચૈવ કૌમારી વૈષ્ણવી તથા
ઐન્દ્રી યામ્યા ચ ચામુણ્ડા યોગીશી ચેતિ તા મતાઃ

શતાર્ધભેદભિન્નાનાં તત્સંખ્યાનાં વરાનને
રુદ્રાણાં વાચકત્વેન કલ્પિતાઃ પરમેષ્ઠિના

તદ્વદેવ ચ શક્તીનાં તત્સંખ્યાનામનુક્રમાત્
સર્વં ચ કથયિષ્યામિ તાસાં ભેદં યથા શૃણુ

અમૃતોઽમૃતપૂર્ણશ્ચ અમૃતાભોઽમૃતદ્રવઃ
અમૃતૌઘોઽમૃતોર્મિશ્ચ અમૃતસ્યન્દનોઽપરઃ

અમૃતાઙ્ગોઽમૃતવપુરમૃતોદ્ગાર એવ ચ
અમૃતાસ્યોઽમૃતતનુસ્તથા ચામૃતસેચનઃ

તન્મૂર્તિરમૃતેશશ્ચ સર્વામૃતધરોઽપરઃ
ષોડશૈતે સમાખ્યાતા રુદ્રબીજસમુદ્ભવાઃ

જયશ્ચ વિજયશ્ચૈવ જયન્તશ્ચાપરાજિતઃ
સુજયો જયરુદ્રશ્ચ જયકીર્તિર્જયાવહઃ

જયમૂર્તિર્જયોત્સાહો જયદો જયવર્ધનઃ
બલશ્ચાતિબલશ્ચૈવ બલભદ્રો બલપ્રદઃ

બલાવહશ્ચ બલવાન્ બલદાતા બલેશ્વરઃ
નન્દનઃ સર્વતોભદ્રો ભદ્રમૂર્તિઃ શિવપ્રદઃ

સુમનાઃ સ્પૃહણો દુર્ગો ભદ્રકાલો મનોનુગઃ
કૌશિકઃ કાલવિશ્વેશૌ સુશિવઃ કોપવર્ધનઃ

એતે યોનિસમુદ્ભૂતાશ્ચતુસ્ત્રિંશત્પ્રકીર્તિતાઃ
સ્ત્રીપાઠવશમાપન્ના એત એવાત્ર શક્તયઃ

બીજયોનિસમુદ્ભૂતા રુદ્રશક્તિસમાશ્રયાઃ
વાચકાનામનન્તત્વાત્પરિસંખ્યા ન વિદ્યતે

સર્વશાસ્ત્રાર્થગર્ભિણ્યા ઇત્યેવંવિધયાનયા
અઘોરં બોધયામાસ સ્વેચ્છયા પરમેશ્વરઃ

સ તયા સંપ્રબુદ્ધઃ સન્ યોનિં વિક્ષોભ્ય શક્તિભિઃ
તત્સમાનશ્રુતીન્ વર્ણાંસ્તત્સંખ્યાનસૃજત્પ્રભુઃ

તે તૈરાલિઙ્ગિતાઃ સન્તઃ સર્વકામફલપ્રદાઃ
ભવન્તિ સાધકેન્દ્રાણાં નાન્યથા વીરવન્દિતે

તૈરિદં સંતતં વિશ્વં સદેવાસુરમાનુષમ્
તેભ્યઃ શાસ્ત્રાણિ વેદાશ્ચ સંભવન્તિ પુનઃ પુનઃ

અનન્તસ્યાપિ ભેદસ્ય શિવશક્તેર્મહાત્મનઃ
કાર્યભેદાન્મહાદેવિ ત્રૈવિધ્યં સમુદાહૃતમ્

વિષયેષ્વેવ સંલીનાનધોઽધઃ પાતયન્ત્યણૂન્
રુદ્રાણૂન્યાઃ સમાલિઙ્ગ્ય ઘોરતર્યોઽપરાઃ સ્મૃતાઃ

મિશ્રકર્મફલાસક્તિં પૂર્વવજ્જનયન્તિ યાઃ
મુક્તિમાર્ગનિરોધિન્યાસ્તાઃ સ્યુર્ઘોરાઃ પરાપરાઃ

પૂર્વવજ્જન્તુજાતસ્ય શિવધામફલપ્રદાઃ
પરાઃ પ્રકથિતાસ્તજ્જ્ઞૈરઘોરાઃ શિવશક્તયઃ

એતાઃ સર્વાણુસંઘાતમપિ નિષ્ઠા યથા સ્થિતાઃ
તથા તે કથિતાઃ શંભોઃ શક્તિરેકૈવ શાઙ્કરી

અસ્યા વાચકભેદેન ભેદોઽન્યઃ સંપ્રચક્ષ્યતે
યથેષ્ટફલસંસિદ્ધ્યૈ મન્ત્રતન્ત્રાનુવર્તિનામ્

વિશેષવિધિહીનેષુ ન્યાસકર્મસુ મન્ત્રવિત્
ન્યસેચ્છાક્તશરીરાર્થં ભિન્નયોનિં તુ માલિનીમ્

ન શિખા ઋ.ઋળ્ટ્ચ શિરોમાલા થ મસ્તકમ્
નેત્રાણિ ચધ વૈ નાસા ઈ સમુદ્રે ણુણૂ શ્રુતી

બકવર્ગ ઇઆ વક્ત્રદન્તજિહ્વાસુ વાચિ ચ
વભયાઃ કણ્ઠદક્ષાદિસ્કન્ધયોર્ભુજયોર્ડઢૌ

ઠો હસ્તયોર્ઝઞૌ શાખા જ્રટૌ શૂલકપાલકે
પ હૃચ્છલૌ સ્તનૌ ક્ષીરમા સ જીવો વિસર્ગયુક્

તત્પરઃ કથિતઃ પ્રાણઃ ષક્ષાવુદરનાભિગૌ
મશંતાઃ કટિગુહ્યોરુ યુગ્મગા જાનુની તથા

એઐકારૌ તથા જઙ્ઘે તત્પરૌ ચરણૌ દફૌ
અતો વિદ્યાશ્ચ મન્ત્રાશ્ચ સમુદ્ધાર્યા યથા શૃણુ

સબિન્દુકાં દક્ષજઙ્ઘાં તતો વાચં પ્રકલ્પયેત્
તયૈવ જઙ્ઘયા યુક્તં ચતુર્થં દશનં તતઃ

દક્ષજાનુયુતં દણ્ડં પ્રાણં દણ્ડસ્થમીર્યુતમ્
પૃથગ્ઘૃદ્દણ્ડકટિગા દ્વિજદણ્ડૌ ચ પૂર્વવત્

ઉસ્થિતં બિન્દુયુક્પ્રાણં પૂર્વવદ્દશનં તતઃ
દણ્ડં કેવલમુદ્ધૃત્ય વામમુદ્રાન્વિતં પુનઃ

દક્ષજાનુયુતં હૃચ્ચ પ્રાણં જીવાત્મના યુતમ્
દશનં પુર્વવન્ન્યસ્ય દણ્ડં કેવલમેવ ચ

નિતમ્બં દક્ષમુદ્રેતં દ્વિતીયં જિહ્વયા દ્વિજમ્
સનાસં દક્ષશિખરં નિતમ્બં કેવલં તતઃ

પુનસ્તથૈવ શિખરં જઠરં કેવલં તતઃ
દક્ષજાનુયુતં કર્ણં કણ્ઠં કેવલમેવ ચ

નિતમ્બં કેવલં ન્યસ્ય હૃદયં જિહ્વયા યુતમ્
વક્ત્રં કેવલમુદ્ધૃત્ય પ્રાણમાદ્યેન જાનુના

શૂલદણ્ડચતુષ્કં ચ તત્રાદ્યં દ્વયમુસ્થિતમ્
વામપાદં ચ તસ્યાન્તે કપાલં પતિતં ન્યસેત્

તતઃ પરમઘોરાન્તં પાદ્યકાદ્યે ચ પૂર્વવત્
પરાપરા સમાખ્યાતા અપરા ચ પ્રકથ્યતે

અઘોરાન્તં ન્યસેદાદૌ પ્રાણં બિન્દુયુતં પુનઃ
વામમુદ્રાન્વિતં ન્યસ્ય પાદ્યં કાદ્યેન પૂર્વવત્

અપરેયં સમાખ્યાતા રુદ્રશક્તિં પરાં શૃણુ
મન્ત્રાઃ સંમુખતાં યાન્તિ યયોચ્ચારિતમાત્રયા

કમ્પતે ગાત્રયષ્ટિશ્ચ દ્રુતં ચોત્પતનં ભવેત્
મુદ્રાબન્ધં ચ ગેયં ચ શિવારુદિતમેવ ચ

અતીતાનગતાર્થસ્ય કુર્યાદ્વા કથનાદિકમ્
વામજઙ્ઘાન્વિતો જીવઃ પારમ્પર્યક્રમાગતઃ

પરેયમનયા સિદ્ધિઃ સર્વકામફલપ્રદા
નાશિષ્યાય પ્રદેયેયં નાભક્તાય કદા ચન

રુદ્રશ્ચ રુદ્રશક્તિશ્ચ ગુરુશ્ચેતિ ત્રયં સમમ્
ભક્ત્યા પ્રપશ્યતે યસ્તુ તસ્મૈ દેયા વરાનને

શિષ્યેનાપિ તદા ગ્રાહ્યા યદા સંતોષિતો ગુરુઃ
શરીરદ્રવ્યવિજ્ઞાનશુદ્ધિકર્મગુણાદિભિઃ

બોધિતા તુ યદા તેન ગુરુણા હૃષ્ટચેતસા
તદા સિદ્ધિપ્રદા જ્ઞેયા નાન્યથા વીરવન્દિતે

પરાપરાઙ્ગસંભૂતા યોગિન્યોઽષ્ટૌ મહાબલાઃ
પઞ્ચ ષટ્પઞ્ચ ચત્વારિ દ્વિત્રિદ્વ્યર્ણાઃ ક્રમેણ તુ

જ્ઞેયાઃ સપ્તૈકાદશાર્ણા એકાર્ધાર્ણદ્વયાન્વિતા
જીવો દીર્ઘસ્વરૈઃ ષડ્ભિઃ પૃથગ્જાતિવિભેદિતઃ

વિદ્યાત્રયસ્ય ગાત્રાણિ હ્રસ્વૈર્વક્ત્રાણિ પઞ્ચભિઃ
ઓંકારૈઃ પઞ્ચભિર્મન્ત્રો વિદ્યાઙ્ગહૃદયં ભવેત્

ઓમમૃતે તેજોમાલિનિ સ્વાહા પદાનિ ભૂષિતમ્
એકાદશાક્ષરં પ્રોક્તમેતદ્બ્રહ્મશિરઃ પ્રિયે

વેદવેદિનિ હૂંફટ્ચ ચ પ્રણવાદિસમન્વિતા
રુદ્રાણ્યષ્ટાક્ષરા જ્ઞેયા શિખા વિદ્યાગણસ્ય તુ

વજ્રિણે વજ્રધરાય સ્વાહાન્તં પ્રણવાદિકમ્
એકાદશાક્ષરં વર્મ પુરુષ્ટુતમિતિ સ્મૃટમ્

શ્લીપદં પશુશબ્દં ચ હૂંફડન્તં ભવાદિકમ્
એતત્પાશુપતં પ્રોક્તમર્ધસપ્તાક્ષરં પરમ્

લરટક્ષવયૈર્દીર્ઘૈઃ સૂમાયુક્તૈઃ સબિન્દુકૈઃ
ઇન્દ્રાદીન્ કલ્પયેદ્ધ્રસ્વૈસ્તદસ્ત્રાણિ વિચક્ષણઃ

તદ્વન્નાસાપયોભ્યાં તુ કલ્પ્યૌ વિષ્ણુપ્રજાપતી
સ્વરાવાદ્યતૃતીયૌ તુ વાચકૌ પદ્મચક્રયોઃ

ઇતિ મન્ત્રગણઃ પ્રોક્તઃ સર્વકામફલપ્રદઃ
યોગિનાં યોગસિદ્ધ્યર્થં કિમન્યત્પરિપૃચ્છસિ