માલિનીવિજયોત્તરતન્ત્રમ્ · અધ્યાય 20

અથ પિણ્ડાદિભેદેન શાક્તં વિજ્ઞાનમુચ્યતે
યોગિનાં યોગસિદ્ધ્યર્થં સંક્ષેપાન્ન તુ વિસ્તરાત્

પિણ્ડં શરીરમિત્યુક્તં તદ્વચ્છક્તિશિવાત્મનોઃ
બ્રહ્માનન્દો બલં તેજો વીર્યમોજશ્ચ કીર્ત્યતે

અજ્ઞાનેન નિરુદ્ધં તદનાદ્યેવ સદાત્મનઃ
તદાવિર્ભૂતયે સર્વમનિરુદ્ધં પ્રવર્તતે

તેનાવિર્ભાવ્યમાનં તત્પૂર્વાવસ્થાં પરિત્યજત્
યાઃ સંવિત્તીરવાપ્નોતિ તા અધસ્તાત્પ્રકીર્તિતાઃ

તદેવ પદમિચ્છન્તિ સર્વાર્થાવગતિર્યતઃ
તસ્માત્સંજાયતે નિત્યં નિત્યમેવ શિવાત્મનોઃ

તદેવ રૂપમિત્યુક્તમાત્મનશ્ચ વિનશ્વરમ્
રૂપાતીતં તદેવાહુર્યતોક્ષાવિષયં પરમ્

ભાવનાં તસ્ય કુર્વીત નમસ્કૃત્ય ગુરું બુધઃ
તાવદાલોચયેદ્વસ્તુ યાવત્પદમનામયમ્

નૈવં ન ચૈવં નાપ્યેવં નાપિ ચૈવમપિ સ્ફુટમ્
ચેતસા યોગયુક્તેન યાવત્તદિદમપ્યલમ્

કૃત્વા તન્મયમાત્માનં સર્વાક્ષાર્થવિવર્જિતમ્
મુહૂર્તં તિષ્ઠતે યાવત્તાવત્કમ્પઃ પ્રજાયતે

ભ્રમણોદ્ભવનિદ્રાશ્ચ કિં ચિદાનન્દ ઇત્યપિ
તત્ર યત્નેન સંદધ્યાચ્ચેતઃ પરફલેચ્છયા

તદેતદાત્મનો રૂપં શિવેન પ્રકટીકૃતમ્
યત્ર તુ યચ્ચ વિજ્ઞેયં શિવાત્મકમપિ સ્થિતમ્

તદ્રૂપોદ્બલકત્વેન સ્થિતિમિત્યવધારયેત્
તત્સમભ્યસતો નિત્યં સ્થૂલપિણ્ડાદ્યુપાશ્રયાત્

ચતુર્ભેદત્વમાયાતિ ભક્ત્યાભિન્નમપિ સ્વતઃ
સ્થૂલપિણ્ડે દ્વિધા પ્રોક્તં બાહ્યાભ્યન્તરભેદતઃ

ભૌતિકં બાહ્યમિચ્છન્તિ દ્વિતીયં ચાતિવાહિકમ્
તત્રાદ્યોપાશ્રયાદ્યોગી સસંવિત્તિરપિ સ્ફુટાન્

બાહ્યાર્થાન્ સંપ્રગૃહ્ણાતિ કિં ચિદાધ્યાત્મિકાનપિ
દ્વિતીયોપાશ્રયાત્તત્ત્વભાવાર્થાન્ સંપ્રપદ્યતે

ઈશતે ચ સ્વદેહાન્તઃ પીઠક્ષેત્રાદિકં સ્ફુટમ્
સ્વરૂપાલોચનાદસ્ય યત્કિં ચિદુપજાયતે

તત્ર ચેતઃ સ્થિરીકુર્વંસ્તદેવ સકલં લભેત્
તેન તત્ર ન કુર્વીત ચૈતદુત્તમવાઞ્છયા

પિણ્ડદ્વયવિનિર્મુક્તા કિં ચિત્તદ્વાસનાન્વિતા
વિજ્ઞાનકેવલાન્તસ્થા પદમિત્યભિધીયતે

યત એતામનુપ્રાપ્તો વિજ્ઞાનક્રમયોગતઃ
રૂપોદયાતિવિજ્ઞાનપદત્વં પ્રતિપદ્યતે

એતચ્ચતુર્વિધં જ્ઞેયં ચતુર્ધાર્થપ્રતિશ્રયાત્
સ ચ તત્ત્વાદિસંવિત્તિપૂર્વસ્તત્પતિતાવધિઃ

પદભાવવિનિર્મુક્તા કિં ચિત્તદનુવર્જિતા
અવસ્થા સ્વસ્વરૂપસ્ય પ્રકાશકરણી યતઃ

તેન સારૂપ્યમિત્યુક્તા રૂપસ્થં યત્તદાન્વિતમ્
ઉદિતાદિપ્રભેદેન તદપ્યુક્તં ચતુર્વિધં

જ્ઞાનોદયા ચ દેવેશિ મમત્વાત્તત્ફલપ્રદમ્
અમુના ક્રમયોગેન અન્તરા યેષુ સંદધત્

ચેતઃ શુદ્ધમવાપ્નોતિ રૂપાતીતં પરં પદમ્
ચતુર્વિધં તદપ્યુક્તં સંવિત્તિફલભેદતઃ

ત્રિવિધં તત્સમભ્યસ્ય સર્વસિદ્ધિફલેચ્છયા
ચતુર્થાત્તુ તનું વ્યક્ત્વા તત્ક્ષણાદપવૃજ્યતે

ઇતિ પિણ્ડાદિ ભેદેન શિવજ્ઞાનમુદાહૃતમ્
યોગાભ્યાસવિધાનેન મન્ત્રવિદ્યાગણં શૃણુ

પૂર્વોક્તવિધિસંનદ્ધઃ પ્રદેશે પૂર્વચોદિતે
નાભ્યાદિપઞ્ચદેશાનાં પરાર્ણં ક્વાપિ ચિન્તયેત્

સ્વરૂપેણ પ્રભાભારપ્રકાશિતતનૂદરમ્
દીપ્તિભિસ્તસ્ય તીવ્રાભિરા બ્રહ્મભુવનં તતઃ

એવં સંસ્મરતસ્તસ્ય દિવસૈઃ સપ્તભિઃ પ્રિયે
રુદ્રશક્તિસમાવેશઃ સુમહાન્ સંપ્રજાયતે

આવિષ્ટો બહુવાક્યાનિ સંસ્કૃતાદીનિ જલ્પતિ
મહાહાસ્યં તથા ગેયં શિવરુદિતમેવ ચ

કરોત્યાવિષ્ટચિત્તસ્તુ ન તુ જાનાતિ કિં ચન
માસેનૈવં યદા મુક્તો યત્ર યત્રાવલોકયેત્

તત્ર તત્ર દિશઃ સર્વા ઈક્ષતે કિરણાકુલાઃ
યાં યામેવ દિશં ષડ્ભિર્માસૈર્યુક્તસ્તુ વીક્ષતે

નાનાકારાણિ રૂપાણિ તસ્યાં તસ્યાં પ્રપશ્યતિ
ન તેષુ સંદધેચ્ચેતઃ ન ચાભ્યાસં પરિત્યજેત્

કુર્વન્નેતદ્વિધં યોગી ભીરુરુન્મત્તકો ભવેત્
વીરઃ શક્તિં પુનર્યાતિ પ્રમાદાત્તદ્ગતોઽપિ સન્

વત્સરાદ્યોગસંસિદ્ધિં પ્રાપ્નોતિ મનસેપ્સિતામ્
પરાપરામથૈતસ્યા અપરાં વા યથેચ્છયા

સદ્ભાવં માતૃસંઘસ્ય હૃદયં ભૈરવસ્ય વા
નવાત્માનમપિ ધ્યાયેદ્રતિશેખરમેવ વા

અઘોર્યાદ્યષ્ટકં વાપિ માહેશ્યાદિકમેવ વા
અમૃતાદિપ્રભેદેન રુદ્રાન્ વા શક્તયોઽપિ વા

સર્વે તુલ્યબલાઃ પ્રોક્તા રુદ્રશક્તિસમુદ્ભવાઃ
અથવામૃતપૂર્ણાનાં પ્રભેદઃ પ્રોચ્યતે પરઃ

પ્રાણસ્થં પરયાક્રાન્તં પ્રત્યેકમપિ દીપિતમ્
વિદ્યાં પ્રકલ્પયેન્મન્ત્રં પ્રાણાક્રાન્તં પરાસનમ્

દ્વાદશારસ્ય ચક્રસ્ય ષોડશારસ્ય વા સ્મરેત્
અષ્ટારસ્યાથવા દેવિ તસ્ય ત્રેધા શતસ્ય વા

ષડરસ્યાથવા મન્ત્રી યથા સર્વં તથા શૃણુ
સંક્ષેપાદિદમાખ્યાતં સાર્ધં ચક્રશતદ્વયમ્

એતત્ત્રિગુણાતાં યાતિ સ્ત્રીપુંયામલભેદતઃ
શાન્ત્યાદિકર્મભેદેન પ્રત્યેકં દ્વાદશાત્મતામ્

દક્ષશ્ચણ્ડો હરઃ શૌણ્ડી પ્રમથો ભીમમન્મથૌ
શકુનિઃ સુમતિર્નન્દો ગોપાલોઽથ પિતામહઃ

નન્દા ભદ્રા જયા કાલી કરાલી વિકૃતાનના
ક્રોષ્ટકી ભીમમુદ્રા ચ વાયુવેગા હયાનના

ગમ્ભીરા ઘોષણી ચૈવ દ્વાદશૈતાઃ પ્રકીર્તિતાઃ
આગ્નેય્યાદિચતુષ્કોણા બ્રહ્માણ્યાદ્યા અપિ પ્રિયે

સિદ્ધિરૃદ્ધિસ્તથા લક્ષ્મીર્દીપ્તિર્માલા શિખા શિવા
સુમુખી વામની નન્દા હરિકેશી હયાનના

વિશ્વેશી ચ સુમાખ્યા ચ એતા વા દ્વાદશ ક્રમાત્
એતાસાં વાચકા જ્ઞેયાઃ સ્વરાઃ ષણ્ઠવિવર્જિતાઃ

ષોડશારેઽમૃતાદ્યાશ્ચ સ્ત્રીપુંપાઠપ્રભેદતઃ
શ્રીકણ્ઠોઽનન્તસૂક્ષ્મૌ ચ ત્રિમૂર્તિઃ શર્વરીશ્વરઃ

અર્ઘેશો ભારભૂતિશ્ચ સ્થિતિઃ સ્થાણુર્હરસ્તથા
ઝિણ્ઠીશો ભૌતિકશ્ચૈવ સદ્યોજાતસ્તથાપરઃ

અનુગ્રહેશ્વરઃ ક્રૂરો મહાસેનોઽથ ષોડશ
સિદ્ધિરૃદ્ધિર્દ્યુતિર્લક્ષ્મી મેઘા કાન્તિઃ સ્વધા ધૃતિઃ

દીપ્તિઃ પુષ્ટિર્મતિઃ કીર્તિઃ સંસ્થિતિઃ સુગતિઃ સ્મૃતિઃ
સુપ્રભા ષોડશી ચેતિ શ્રીકણ્ઠાદિકશક્તયઃ

ષોડશારે સ્વરા જ્ઞેયા વાચકત્વેન સર્વતઃ
અઘોરાદ્યાસ્તથાષ્ટારે અઘોર્યાદ્યાશ્ચ દેવતાઃ

માહેશ્યાદ્યાસ્તથા દેવિ ચતુર્વિંશત્યતઃ શૃણુ
નન્દાદિકાઃ ક્રમાત્સર્વા બ્રહ્માણ્યાદ્યાસ્તથૈવ ચ

સંવર્તો લકુલીકશ્ચ ભૃગુઃ શ્વેતો બકસ્તથા
ખડ્ગી પિનાકી ભુજગો નવમો બલિરેવ ચ

મહાકાલો દ્વિરણ્ડશ્ચ ચ્છગલાણ્ડઃ શિખી તથા
લોહિતો મેષમીનૌ ચ ત્રિદણ્ડ્યાષાઢિનામકૌ

ઉમાકાન્તોઽર્ધનારીશો દારુકો લાઙ્ગલી તથા
તથા સોમેશશર્માણૌ ચતુર્વિમ્શત્યમી મતાઃ

કાદિભાન્તાઃ પરિજ્ઞેયા અષ્ટારે યાદ્યમષ્ટકમ્
મકારો બિન્દુરૂપસ્થઃ સર્વેષામુપરિ સ્થિતઃ

જુંકારોઽથ તથા સ્વાહા ષડરે ષટ્ક્રમેણ તુ
બલિશ્ચ બલિનન્દશ્ચ દશગ્રીવો હરો હયઃ

માધવશ્ચ મહાદેવિ ષષ્ઠઃ સંપરિકીર્તિતઃ
વિશ્વા વિશ્વેશ્વરી ચૈવ હારાદ્રી વીરનાયિકા [હારૌદ્રી?]

અમ્બા ગુર્વેતિ યોગિન્યો બીજૈસ્તૈરેવ ષટ્સ્મૃતાઃ
અન્યોન્યવલિતાઃ સર્વે સ્વામ્યાવરણભેદતઃ

અકારાદિક્ષકારાન્તાઃ સર્વસિદ્ધિફલપ્રદાઃ
ધ્યાનારાધનયુક્તાનાં યોગિનાં મન્ત્રિણામપિ

અથવા સર્વચક્રાણાં મધ્યે વિદ્યાં યથેપ્સિતામ્
મન્ત્રં વા પૂર્વમુદ્દિષ્ટં જપન્ ધ્યાયન્ પ્રસિદ્ધ્યતિ

ઇતિ સંક્ષેપતઃ પ્રોક્તં સર્વકામફલપ્રદમ્