માલિનીવિજયોત્તરતન્ત્રમ્ · અધ્યાય 19

અથૈનં પરમં યોગવિધિમાકર્ણ્ય શાઙ્કરી
પુનરાહ પ્રસન્નાસ્યા પ્રણિપત્ય જગદ્ગુરુમ્

સાધ્યત્વેન શ્રુતા દેવ ભિન્નયોનિસ્તુ માલિની
વિદ્યાત્રયં સવિદ્યાઙ્ગં વિધિવચ્ચાવધારિતમ્

અધુના શ્રોતુમિચ્છામિ હ્યભિન્ના સાધ્યતે કથમ્
હિતાય સાધકેન્દ્રાણાં પ્રસાદાદ્વક્તુમર્હસિ

એવમુક્તો મહેશાન્યા જગતાં પતિરાદરાત્
વિકસદ્વદનામ્ભોજઃ પ્રત્યુવાચ વચોઽમૃતમ્

આરિરાધયિષુઃ શંભું કુલોક્તવિધિના બુધઃ
કુલચક્રં યજેદાદૌ બુધો દીક્ષોક્તવર્ત્મના

તતો જપેત્પરાં શક્તિં લક્ષમેકમખણ્ડિતમ્
પરાબીજપુટાન્તઃસ્થાં ન દ્રુતાં ન વિલમ્બિતામ્

તદ્વત્ખણ્ડાષ્તકં ચાસ્યા લક્ષં લક્ષમખણ્ડિતમ્
જપેત્કુલેશ્વરસ્યાપિ લક્ષષટ્કમનન્યધીઃ

હોમયિત્વા દશાંશેન દ્રવ્યં પૂર્વોદિતં બુધઃ
નિત્યાનુસ્મૃતિશીલસ્ય વાક્સિદ્ધિઃ સંપ્રજાયતે

સ્વકુલે જપયુક્તસ્ય અશક્તસ્યાપિ સાધને
ભવન્તિ કન્યસા દેવિ સંસારે ભોગસંપદઃ

શક્તસ્તુ સાધયેત્સિદ્ધિં મધ્યમામુત્તમામપિ
કૃતસેવાવિધિઃ પૃથ્વીં ભ્રમેદુદ્ભ્રાન્તપન્ત્રિવત્

નગરે પઞ્ચરાત્રં તુ ત્રિરાત્રં પત્તને તુ વૈ
ગ્રામેઽપિ ચૈકરાત્રં તુ સ્થિત્વૈનં વિધિમાચરેત્

યન્નામાદ્યક્ષરં યત્ર વર્ગે તત્તસ્ય વસ્તુનઃ
કુલમુક્તં વિધાનજ્ઞૈર્નગરાદેર્ન સંશયઃ

યા યત્ર દેવતા વર્ગે વાચ્યત્વે સંવ્યવસ્થિતા
સૈવ તસ્ય પતિત્વેન ધ્યેયા પૂજ્યા ચ સાધકૈઃ

તસ્ય કિં ચિત્સમાસાદ્ય નગરાદિકમાદરાત્
સ્વદિગ્વર્ગસ્થિતો ભૂત્વા ચક્રં યોજ્ય નિજોદયે

અવા [લચુન] સમેકૈક ઉદિતે [લચુન]
દેવતા માહેશ્વર [લચુન]

ક્રમેણૈવ યથા રાત્રૌ [લચુન] તથાળ્દિવા
સ્વદિશિ સ્વોદયે વર્ગં તમેવાનુસ્મરેદ્બુધઃ

તિષ્ઠેદન્યોદયં યાવત્તતઃ સ્વાં દિશમાશ્રયેત્
સ્વકુલં ચિન્તયન્ યાયાત્તદ્દેશકુલમેવ વા

યાવદન્યાં દિશં મન્ત્રી તતસ્તદનુચિન્તયેત્
એવં યાવત્સ્વકં સ્થાનં કુલચક્રોક્તવર્ત્મના

ભ્રમિત્વા પુનરાયાતિ પૂર્વકાલક્રમેણ ચ
તાવદાગત્ય દેવેશિ તદેશકુલનાયિકા

દદેદ્ભક્ષ્યાદિકં કિં ચિદ્દાપયેદ્વાથ કેન ચિત્
અનેન વિધિના યુક્તો ગુપ્તાચારો દૃઢવ્રતઃ

યોગિનીમેલકં પ્રાપ્ય ષણ્માસેનૈવ સિદ્ધ્યતિ
દુષ્કરોઽયં વિધિર્દેવિ સત્ત્વહીનૈર્નરાધમૈઃ

સર્વસિદ્ધિકરો મુખ્યઃ કુલશાસ્ત્રેષુ સર્વતઃ
અથૈકસ્મિન્નપિ ગ્રામે પત્તને નગરેઽપિ વા

તદ્દિગ્ભાગં સમાશ્રિત્ય તદેવજપતે કુલમ્
ત્રિભિરબ્દૈરનાયાસાત્સાધયેદુત્તમં ફલમ્

લોકયાત્રાપરિત્યક્તો ગ્રાસમાત્રપરિગ્રહઃ
અથવા નાભિચક્રે તુ ધ્યાનચક્રં કુલાત્મકમ્

ચેતસા ભ્રમણં કુર્યાત્સર્વકાલક્રમેણ તુ
તતોઽસ્ય વત્સરાર્ધેન દેહાન્તં યોગિનીકુલમ્

આવિર્ભવત્યસંદેહાત્સ્વવિજ્ઞાનપ્રકાશકમ્
તેનાવિર્ભૂતમાત્રેણ યોગી યોગિકુલે કુલી

ભવેદપિ પતિર્દેવિ યોગિનાં પરમેશ્વરિ
અથવા ચિન્તયેદ્દેવિ યકારાદિક્રમાષ્ટકમ્

સ્વરૂપેણ પ્રભાકારકરાલાકુલવિગ્રહમ્
તસ્ય મધ્યે કુલેશાનં સ્વબોધકમનુસ્મરન્

સર્વમેવ ચ તત્પશ્ચાચ્ચક્રં દીપશિખાકૃતિમ્
સંભૂતં ચિન્તયેદ્યોગી યોગિનીપદકાઙ્ક્ષયા

એતસ્મિન્ વ્યક્તિમાપન્ને પિણ્ડસ્થં બુદ્ધ ઉચ્યતે
તતોઽસ્યાકસ્મિકી દેવિ મહામુદ્રોપજાયતે

શૃઙ્ગારવીરકારુણ્યશોકકોપાદયસ્તથા
પ્રબુદ્ધમેતદુદ્દિષ્ટં પિણ્ડસ્થમમરાર્ચિતે

દિવસૈરભિયુક્તસ્ય તતોઽસ્ય બહુભિર્દિનૈઃ
ધરાદિતત્ત્વભાવાનાં સંવિત્તિરુપજાયતે

સુપ્રબુદ્ધં તદિચ્છન્તિ પિણ્ડસ્થં જ્ઞાનમુત્તમમ્
ચક્રં ચ ત્રિગુણાષ્ટારમથવા તત્ર ચિન્તયેત્

કાદિહાન્તાક્ષરાક્રાન્તં પૂર્વરૂપં સબિન્દુકમ્
તત્રાપિ પૂર્વવત્સર્વં કુર્વન્નેતદ્ફલં લભેત્

આદિવર્ણાન્વિતં વાથ ષોડશારમનુસ્મરન્
મધ્યક્રમેણ વા યોગી પઞ્ચમં ચુમ્બકાદિભિઃ

દ્વાસપ્તતિસહસ્રાણિ નાડીનાં નાભિચક્રકે
યતઃ પિણ્ડત્વમાયાન્તિ તેનાસૌ પિણ્ડ ઉચ્યતે

તત્ર સ્થિતં તુ યજ્જ્ઞેયં પિણ્ડસ્થં તદુદાહૃતમ્
અ [લચુન] મલ [લચુન] ત્કેશ [લચુન] કમ્

વિજ્વરત્વમવાપ્નોતિ વત્સરેણ યદૃચ્છયા
ચક્રપઞ્ચકમેતદ્ધિ પૂર્વવદ્ધૃદયે સ્થિતમ્

પદસ્થમિતિ શંસન્તિ ચતુર્વ્હેદં વિચક્ષણાઃ
યત્રાર્થાવગતિર્દેવિ તત્સ્થાનંપદમુચ્યન્તે

ચતુષ્કમત્ર વિજ્ઞેયં ભેદં પઞ્ચદશાત્મકમ્
સર્વતોભદ્રસંસિદ્ધૌ સર્વતોભદ્રતાં વ્રજેત્

જરામરણનૈર્ગુણ્યનિર્મુક્તો યોગચિન્તકઃ
વ્યાપ્તાવપિ પ્રસિદ્ધાયાં માયાધસ્તત્ત્વગોચરઃ

વેત્તિ તત્પતિતુલ્યત્વં તદીશત્વં ચ ગચ્છતિ
પદસ્થે કિં તુ ચન્દ્રાભં પ્રદીપાભં ન ચિન્તયેત્

એતદેવામૃતૌઘેન દેહમાપૂરયત્સ્વકમ્
ચિન્તિતં મૃત્યુનાશાય ભવતીતિ કિમદ્ભુતમ્

ઉપલક્ષણમેતત્તે ચન્દ્રબિમ્બાદ્યુદીરિતમ્
યેન યેનૈવ રૂપેણ ચિન્ત્યતે પરમેશ્વરી

પિણ્ડસ્થાદિપ્રભેદેષુ તેનૈવેષ્ટફલપ્રદા
રૂપમૈશ્વરમિચ્છન્તિ શિવસ્યાશિવહારિણઃ

યદ્ભ્રૂમધ્યસ્થિતં યસ્માત્તેન તત્રવ્યવસ્થિતમ્
પઞ્ચકં સૂર્યસંકાશં રૂપસ્થમભિધીયતે

તત્રાપિ પૂર્વવત્સિદ્ધિરીશ્વરાન્તપદોદ્ભવા
રૂપાતીતં તુ દેવેશિ પ્રાગેવોક્તમનેકધા

ઇત્યેષા કુલચક્રસ્ય સમાસાદ્વ્યાપ્તિરુત્તમા
કથિતા સર્વસિદ્ધ્યર્થં સિદ્ધયોગીશ્વરીમતે

સર્વદાથ વિભેદેન પૃથગ્વર્ણવિભેદતઃ
વિદ્યાદિસર્વસંસિદ્ધ્યૈ યોગિનાં યોગમિચ્છન્તિ

ભૂયોઽપિ સંપ્રદાયેન વર્ણભેદશ્ચ કીર્ત્યતે
સ્ત્રીરૂપાં હૃદિ સંચિન્ત્ય સિતવસ્ત્રાદિભૂષિતામ્

નાભિચક્રોપવિષ્ટાં તુ ચન્દ્રકોટિસમપ્રભામ્
બીજં યત્સર્વશાસ્ત્રાણાં તત્તદા સ્યાદનારતમ્

સ્વકીયેનૈવ વક્ત્રેણ નિર્ગચ્છત્પ્રવિચિન્તયેત્
તારહારલતાકારં વિસ્ફુરત્કિરણાકુલમ્

વર્ણૈસ્તારકસંકાશૈરારબ્ધમમિતાદ્યુતિ
માસાર્ધાચ્છાસ્ત્રસંઘાતમુદ્ગિરત્યનિવારિતમ્

સ્વપ્ને માસાત્સમાધિસ્થઃ ષડ્ભિર્માસૈર્યથેચ્છયા
ઉચ્છિન્નાન્યપિ શાસ્ત્રાણિ ગ્રન્થતશ્ચાર્થતોઽપિ વા

જાનાતિ વત્સરાદ્યોગી યદિ તન્મયતાં ગતઃ
અનુષઙ્ગફલં ચૈતત્સમાસાદુપવર્ણિતમ્

વિદ્યેશ્વરસમાનત્વસિદ્ધિરન્યાશ્ચ સિદ્ધયઃ
પ્રતિવર્નવિભેદેન યથેદાનીં તથોચ્યતે

ધ્યાતવ્યા યોગિભિર્નિત્યં તત્તત્ફલબુભુક્ષુભિઃ
વિન્યાસક્રમયોગેન ત્રિવિધેનાપિ વર્ત્મના

યો યત્રાઙ્ગે સ્થિતો વર્ણઃ કુલશક્તિસમુદ્ભવઃ
તં તત્રૈવ સમાધાય સ્વરૂપેણૈવ યોગવિત્