માલિનીવિજયોત્તરતન્ત્રમ્ · અધ્યાય 13

અથાતઃ સમ્પ્રવક્ષ્યામિ ધારણાં વારુણીમિમામ્
યયા સંસિદ્ધયોગેન જલાન્તાધિપતિર્ભવેત્

જલાન્તઃસ્થં સ્મરેદ્દેહં સિતં શીતં સુવર્તુલમ્
સબાહ્યાભ્યન્તરં યોગી નાન્યદસ્તીતિ ચિન્તયેત્

એવમભ્યસ્યતસ્તસ્ય સપ્તાહાત્ક્લિન્નતા ભવેત્
પિત્તવ્યાધિપરિત્યક્તો માસેન ભવતિ ધ્રુવમ્

સ્નિગ્ધાઙ્ગઃ સ્નિગ્ધદૃષ્ટિશ્ચ નીલકુઞ્ચિતમૂર્ધજઃ
ભવત્યબ્દેન યોગીન્દ્રસ્ત્રિભિર્વર્ષતિ મેઘવત્

ઇત્યેષા વારુણી પ્રોક્તા પ્રથમા શુદ્ધધારણા
અધુના સંપ્રવક્ષ્યામિ ભેદૈર્ભિન્નામિમાં પુનઃ

પૂર્વવચ્ચિન્તયેદ્દેહં સવ્યાપારં સિતં સ્વકમ્
જલોપરિ સ્થિતં દેવિ તદ્ગતેનાન્તરાત્મના

સપ્તાહાન્મુચ્યતે રોગૈઃ સર્વૈઃ પિત્તસમુદ્ભવૈઃ
ષણ્માસાજ્જાયતે સ્થૈર્યં યદિ તન્મયતાં ગતઃ

જલાવરણવિજ્ઞાનમબ્દૈરસ્ય ત્રિભિર્ભવેત્
નિર્વ્યાપારપ્રભેદેઽપિ સર્વત્ર વરુણોપમઃ

સ યાતિ વારુણં તત્ત્વં ભૂમિકાઃ ક્રમશોઽભ્યસેત્
પૂર્વવત્કણ્ઠમધ્યસ્થમાત્માનં દ્વાદશાઙ્ગુલમ્

સંસ્મરઞ્જલતત્ત્વેશં પ્રપશ્યત્યચિરાદ્ધ્રુવમ્
તદ્દૃષ્ટિઃ સ્થિરતામેતિ સ્વરૂપે પઞ્ચમે સ્થિરે

દ્વિભેદેઽપિ સ્થિરીભૂતે ચન્દ્રબિમ્બે ઘનાવૃતે
તત્સમાનત્વમભ્યેતિ તતઃ સકલરૂપિણી

ચિન્ત્યતે દેહમાપૂર્ય સિતવર્ણેન તેજસા
તદેવ સ્થિરતામેતિ તત્ર સુસ્થિરતાં ગતે

ઘનમુક્તેન્દુબિમ્બાભં તતઃ સમનુચિન્તયેત્
તત્પતિત્વં સમભ્યેતિ દ્વિતીયે સ્થિરતાં વ્રજેત્

અધઃપ્રકાશકં શુક્લં તતસ્તેજો વિચિન્તયેત્
વિદ્યેશ્વરત્વમાપ્નોતિ જલાવરણસંભવમ્

સ્વદેહવ્યાપિનિ ધ્યાતે તત્રસ્થે શુક્લતેજસિ
સર્વાધિપત્યમાપ્નોતિ સુસ્થિરે તત્ર સુસ્થિરમ્

ધ્યેયતત્ત્વસમાનત્વમવસ્થાત્રિતયે સ્થિરે
દ્વિતયે ચ તદીશાન સંવિત્તિરુપજાયતે

દ્વિતયેઽન્યત્ર તત્તુલ્યઃ સ્થિરો ભવતિ યોગવિત્
ષટ્કે સર્વેશતામેતિ દ્વિતયેઽન્યત્ર તુ ચ્યુતિઃ

ઇત્યયં સર્વતત્ત્વેષુ ભેદે પઞ્ચદશાત્મકે
જ્ઞેયો વિધિર્વિધાનજ્ઞૈઃ ફલપઞ્ચકસિદ્ધિદઃ

તત્ફલાન્તરમેતસ્માદુક્તં યચ્ચાપિ વક્ષ્યતે
અનુષઙ્ગફલં જ્ઞેયં તત્સર્વમવિચારતઃ

ઇતીયં વારુણી પ્રોક્તા પ્રભેદૈર્દશપઞ્ચભિઃ
યોગિનાં યોગસિદ્ધ્યર્થમાગ્નેયીમધુના શૃણુ

ત્રિકોણં ચિન્તયેદ્દેહં રક્તજ્વાલાવલીધરમ્
સ્વશરીરોત્થિતો વહ્નિર્જ્વલન્ વૈ સર્વદાહકઃ

સપ્તભિર્દિવસૈર્દેવિ તૈક્ષ્ણ્યમસ્યોપજાયતે
વાતશ્લેષ્મભવૈઃ સર્વૈર્માસાન્મુચ્યતિ સાધકઃ

નિદ્રાહીનશ્ચ બહ્વાશી સ્વલ્પવિણ્મૂત્રકૃદ્ભવેત્
ઇચ્છયા નિર્દહેદ્યદ્યત્સ્પૃષ્ટં વસ્તુ ઋતુક્ષયાત્

ત્ર્યબ્દાદગ્નિસમો ભૂત્વા ક્રીડત્યગ્નિર્યથેચ્છયા
સર્વં નિર્દહતિ ક્રુદ્ધઃ સશૈલવનકાનનમ્

ત્રિકોણમણ્ડલારૂઢમાત્માનમનુચિન્તયેત્
સવ્યાપારાદિભેદેન સર્વત્રાપિ વિચક્ષણઃ

સપ્તાહાદ્વ્યાધિભિર્હીનઃ ષણ્માસાદગ્નિવદ્ભવેત્
ત્રિભિરબ્દૈઃ સ સંપૂર્ણં તેજસ્તત્ત્વં પ્રપશ્યતિ

યચ્છક્તિભેદે યદ્દૃષ્ટં તત્તદ્ભેદે સ્થિરીભવેત્
પૂર્વવત્તાલુમધ્યસ્થમાત્માનં જ્વલનપ્રભમ્

ધ્યાયન્ પ્રપશ્યતે તેજસ્તત્ત્વેશાનખિલાન્ ક્રમાત્
ધૂમાક્રાન્તાગ્નિસંકાશં રવિબિમ્બસમાકૃતિમ્

ધ્યાયંસ્તન્મધ્યતસ્તેજસ્તત્ત્વેશસમતાં વ્રજેત્
પ્રભાહતતમોજાલં વિધૂમાગ્નિસમપ્રભમ્

તત્રૈવ સકલં ધ્યાયેત્તત્પતિત્વમવાપ્નુયાત્
દિવસાગ્નિપ્રભાકારં તત્ર તેજો વિચિન્તયેત્

તન્મન્ત્રેશ્વરતામેતિ તત્ર સુસ્થિરતાં ગતઃ
મણિપ્રદીપસંકાશં તેજસ્તત્ર પ્રકાશયેત્

મન્ત્રેશેશત્વમભ્યેતિ યોગી તન્મયતાં ગતઃ
સબાહ્યાભ્યન્તરં તેજો ધ્યાયન્ સર્વત્ર તદ્ગતઃ

તસ્માન્ન ચ્યવતે સ્થાનાદાસંહારમખણ્ડિતઃ
સંહારે તુ પરં શાન્તં પદમભ્યેતિ શાઙ્કરમ્

ઇત્યેષા પઞ્ચદશધા કથિતા વહ્નિધારણા
સ્વદેહં ચિન્તયેત્કૃષ્ણં વૃત્તં ષડ્બિન્દુલાઞ્છિતમ્

ચલં સચૂચૂશબ્દં ચ વાયવીં ધારણાં શ્રિતઃ
ચલત્વં કફજવ્યાધિવિચ્છેદાદ્વાયુવદ્ભવેત્

ષણ્માસમભ્યસેદ્યોગી તદ્ગતેનાન્તરાત્મના
યોજનાનાં શતં ગત્વા મુહૂર્તાદેત્યખેદતઃ

વત્સરૈસ્તુ ત્રિભિઃ સાક્ષાદ્વાયુરૂપધરો ભવેત્
ચૂર્ણયત્યદ્રિસંઘાતં વૃક્ષાનુન્મૂલયત્યપિ

ક્રુદ્ધશ્ચાલયતે શક્રં સભૃત્યબલવાહનમ્
નીલાઞ્જનનિભં દેહમાત્મીયમનુચિન્તયેત્

પૂર્વોક્તં સર્વમાપ્નોતિ ષણ્માસાન્નાત્ર સંશયઃ
ત્ર્યબ્દાત્પ્રપશ્યતે વાયુ તત્ત્વં તન્મયતાં ગતઃ

ભ્રુવોર્મધ્યે સ્મરેદ્રૂપમાત્મનોઽઞ્જનસંનિભમ્
પશ્યતે વાયુતત્ત્વેશાનાશુગાનખિલાનપિ

ઘનાવૃતેન્દ્રનીલાભરવિબિમ્બસમાકૃતિમ્
ધ્યાયંસ્તત્સમતામેતિ તત્સંલીનો યદા ભવેત્

ભિન્નેન્દ્રનીલસંકાશં સકલં તત્ર ચિન્તયેત્
તન્મન્ત્રેશત્વમાપ્નોતિ તતસ્તસ્યેશતામપિ

સર્વવ્યાપિનિ તદ્વર્ણે ધ્યાતે તેજસ્યવાપ્નુયાત્
તદાપ્રધૃષ્યતામેતિ તત્રાધોર્ધ્વવિસર્પિણિ

ઇતીયં કથિતા દિવ્યા ધારણા વાયુસમ્ભવા
સ્વદેહં વાયુવદ્ધ્યાત્વા તદભાવમનુસ્મરન્

દિવસૈઃ સપ્તભિર્યોગી શૂન્યતાં પ્રતિપદ્યતે
માસમાત્રેણ ભોગીન્દ્રૈરપિ દષ્ટો ન મુહ્યતિ

સર્વવ્યાધિપરિત્યક્તો વલીપલિતવર્જિતઃ
ષણ્માસાદ્ગગનાકારઃ સૂક્ષ્મરન્ધ્રૈરપિ વ્રજેત્

વત્સરત્રિતયાત્સાક્ષાદ્વ્યોમવચ્ચ ભવિષ્યતિ
ઇચ્છયૈવ મહાકાયઃ સૂક્ષ્મદેહસ્તથેચ્છયા

અચ્છેદ્યશ્ચાપ્યભેદ્યશ્ચ ચ્છિદ્રાં પશ્યતિ મેદિનીમ્
શતપુષ્પરસોચ્છિષ્ટમૂષાગર્ભખવન્નિજમ્

દેહં ચિન્તયતસ્ત્ર્યબ્દાદ્વ્યોમજ્ઞાનં પ્રજાયતે
પૂર્વોક્તં ચ ફલં સર્વં સપ્તાહાદિકમાપ્નુયાત્

લલાટે ચિન્તયેત્તદ્વદ્દ્વાદશાઙ્ગુલમાયતમ્
તત્તત્ત્વેશાન્ ક્રમાત્સર્વાન્ પ્રપશ્યત્યગ્રતઃ સ્થિતાન્

રાહુગ્રસ્તેન્દુબિમ્બાભં ધ્યાયંસ્તત્સમતાં વ્રજેત્
સકલં ચન્દ્રબિમ્બાભં તત્રસ્થમનુચિન્તયેત્

તન્મન્ત્રેશત્વમાપ્નોતિ જ્યોત્સ્નયા ચેન્દ્રતામપિ
તયૈવાધોવિસર્પિણ્યા સબાહ્યાભ્યન્તરં બુધઃ

મન્ત્રેશ્વરેશતામાપ્ય વિજ્ઞાનમતુલં લભેત્
તયા ચોર્ધ્વવિસર્પિણ્યા જ્યોત્સ્નયામૃતરૂપયા

સ્વતન્ત્રત્વમનુપ્રાપ્ય ન ક્વ ચિત્પ્રતિહન્યતે
ઇત્યેવં પઞ્ચતત્ત્વાનાં ધારણાઃ પરિકીર્તિતાઃ

શુદ્ધાદ્યસ્થા તુ સંવિત્તિર્ભૂતાવેશોઽત્ર પઞ્ચધા
તાસ્વેવ સંદધચ્ચિત્તં વિષાદિક્ષય આત્મનઃ

અન્યસ્યામપિ સંવિત્તૌ યસ્યામેવ નિજેચ્છયા
ચેતઃ સમ્યક્સ્થિરીકુર્યાત્તયા તત્ફલમશ્નુતે

એકાપિ ભાવ્યમાનેયમવાન્તરવિભેદતઃ
અન્તરાયત્વમભ્યેતિ તત્ર કુર્યાન્ન સંસ્થિતિમ્

સંસ્થિતિં તત્ર કુર્વન્તો ન પ્રાપ્સ્યન્ત્યુત્તમં ફલમ્
ધારણાપઞ્ચકે સિદ્ધે પિશાચાદ્યા ગુણાષ્ટકાઃ

ઐન્દ્રાન્તાઃ પઞ્ચ સિદ્ધ્યન્તિ યોગિનાં ભેદતોઽપિ વા
ઇષ્ટાઃ પઞ્ચદશાવસ્થાઃ ક્રમેણૈવ સમભ્યસન્

ત્ર્યબ્દાદાદ્યાં પ્રસાધ્યાન્યાં દ્વાભ્યામેકેન ચાપરામ્
ષણ્માસાત્પઞ્ચભિશ્ચાન્યાં ચતુર્ભિસ્ત્રિભિરેવ ચ

દ્વાભ્યામેકેન પક્ષેણ દશભિઃ પઞ્ચભિર્દિનૈઃ
ત્રિભિર્દ્વાભ્યામથૈકેન વ્યસ્તેચ્છોઃ પૂર્વવત્ક્રમઃ

શાશ્વતં પદમાપ્નોતિ ભુક્ત્વા સિદ્ધિં યથેપ્સિતામ્