મહાવસ્તુ-અવાદન · ભાગ 281300

આસનં ઉદકં પાદ્યં મધુરકલ્પં ચ પાયસં ।
પ્રતિગૃહ્ણામિ ગોવિંદ અગ્રં અભિહરાહિ મે ॥
એવમ્ ઉક્તે ભવંતો મહાગિવિંદો બ્રાહ્મણો મહાબ્રહ્માણં ગાથાયે ભાષતિ ॥
દૃષ્ટે ધર્મે હિતાર્થં વા સંપરાયસુખાય વા ।
કૃતાવકાશો પૃચ્છેયં યં મે મનસિ પ્રાર્થિતં ॥
[_મ્વુ_3.212_] એવમ્ ઉક્તે ભવન્તો મહાબ્રહ્મા મહાગોવિન્દં બ્રાહ્મણં ગાથાયે પ્રત્યભાષતિ ॥
દૃષ્ટધર્મે હિતાર્થં વા સંપરાયસુખાય વા ।
કૃતાવકાશઃ પૃચ્છાહિ યં ભવત્ય્ અભિપ્રાર્થિતં ॥
અહ ખલુ પુનઃ ભવન્તો મહાગોવિન્દસ્ય બ્રાહ્મણસ્યૈતદ્ અભૂષિ ॥ પ્રવારિતં મે ખલુ મહાબ્રહ્મણા પ્રશ્નવ્યાકરણેન કિં દાનિં મહાબ્રહ્માણં પૃચ્છેયં દૃષ્ટધાર્મિકં અર્થમ્ આરભ્ય ઉતાહો સાંપરાયિકં ॥ અથ ખલુ ભવન્તો મહાગોવિન્દસ્ય બ્રાહ્મણસ્યૈતદ્ અભૂષિ ॥ અસ્તિ તાવદ્ અયં દૃષ્ટધાર્મિકો અર્થો યમ્ ઇદં પંચ કામગુણાન્ આરભ્ય ॥ યં નૂનાહં મહાબ્રહ્માણં સાંપરાયિકે અર્થે પ્રશ્નં પૃચ્છેયં ॥ અથ ખલુ મહાગોવિન્દો બ્રાહ્મણો મહાબ્રહ્માણં સાંપરાયિકે અર્થે પ્રશ્નં પૃચ્છે ॥
પૃચ્છામિ બ્રહ્માણં સનત્કુમારં
કાંક્ષી અકાંક્ષં પરિચારિયેષુ ।
કથંકરો કિન્તિકરો કિમાચરં
પ્રાપ્નોતિ મનુજો ઽમૃતં બ્રહ્મલોકં ॥
એવમ્ ઉક્તે ભવન્તો મહાબ્રહ્મા ગોવિન્દં બ્રાહ્મણં ગાથાયે પ્રત્યભાષતિ ॥
હિત્વા મમત્વં મનુજેષુ બ્રહ્મ
એકોતિભૂતો કરુણો વિવિક્તો ।
નિરામગન્ધો વિરતો મૈથુનાતો
પ્રાપ્નોતિ મનુજો ઽમૃતં બ્રહ્મલોકં ॥
[_મ્વુ_3.213_]___એવમ્ ઉક્તે ભવન્તો મહાગોવિન્દો બ્રાહ્મણો મહાબ્રહ્માણમ્ એતદ્ અવોચત્* ॥ હિત્વા મમત્વં તિ વયં ભવન્તો મહાબ્રહ્મણો ભાષમાણસ્ય એતમ્ અર્થમ્ આજાનામ યદૈકત્યો અગારસ્યાનગારિયં પ્રવ્રજે અલ્પં ભોગસ્કન્ધં પ્રહાય મહાન્તં વા ભોગસ્કન્ધં પ્રહાય અલ્પં વા જ્ઞાતિવર્ગં પ્રહાય મહાન્તં વા જ્ઞાતિવર્ગં પ્રહાય । ઉચ્ચકુલાદ્ વા નીચકુલાદ્ વા સંભવતિ અપહૃતગૃહિવ્યંજનો સંઘાટીપાત્રચીવરમ્ આદાય શિક્ષતિ શિક્ષાપદેષુ કાયકર્મવાચાકર્મણા સમન્વાગતો પરિશુદ્ધેન પરિશુદ્ધાજીવો હિત્વા મમત્વં તિ વયં ભવન્તો મહાબ્રહ્મણો ભાષમાણસ્ય એતમ્ અર્થં જાનામ ॥ એકોતીભાવં ભવન્તો મહાબ્રહ્મણો એતમ્ અર્થમ્ આજાનામ ॥ યદ્ ઇહૈકત્યો વિતર્કવિચારાણાં વ્યુપશમાદ્ અધ્યાત્મસંપ્રસાદાચ્ ચેતસ એકોતીભાવાદ્ અવિતર્કમ્ અવિચારં વિવેકજં પ્રીતિસુખં પ્રથમં ધ્યાનમ્ ઉપસંપદ્ય વિહરતિ એકોતીભૂતો તિ વયં ભવન્તો મહાબ્રહ્મણો ભાષમાણસ્ય એતમ્ અર્થમ્ આજાનામ ॥ કરુણો વિવિક્તો તિ વયં ભવન્તો મહાબ્રહ્મણો ભાષમાણસ્ય એતમ્ અર્થમ્ આજાનામ ॥ યદ્ ઇહૈકત્યો કરુણાપરેણ ચેતસા એકાન્ દિશાં સ્ફરિત્વોપસંપદ્ય વિહરતિ વિપુલેનમુદ્ગતેન અદ્વયેનાપ્રમાણેનાવૈરેણાવ્યાબાધેન તથા દ્વિતીયં તથા તૃતીયં તથા ચતુર્થમ્ ઇતિ ઊર્ધ્વમ્ અધો તિર્યક્ સર્વેહિ સર્વત્રતાયે સર્વાવન્તં લોકં સ્ફરિત્વોપસંપદ્ય વિહરતિ કરુણો વિવિક્તો તિ વયં ભવન્તો મહાબ્રહ્મણો
[_મ્વુ_3.214_] ભાષમાણસ્ય એતમ્ અર્થમ્ આજાનામ ॥ નિરામગન્ધં વયં ભવન્તો મહાબ્રહ્મણો ભાષમાણસ્યાર્થં ન જાનામ ॥
કે આમગંધા મનુજેષુ બ્રહ્મ
એતં ન વિન્દે તદ્વીર બ્રૂહિ ।
યેનાવૃતા વારિવહા કુકૂલ
આપાયિકા નિર્વૃતા બ્રહ્મલોકં ॥
એવમ્ ઉક્તે મહાબ્રહ્મા મહાગોવિન્દં બ્રાહ્મણં ગાથાયે પ્રત્યભાષતિ ॥
ક્રોધો મૃષાવાદ કથંકથા ચ
. . . . . અતિમાનો . . . . . . . ।
ઈર્ષ્યા ચ હિંસા પરવાદરોષણા
તે આમગન્ધા મનુજેષુ બ્રહ્મ ।
યેનાવૃતા વારિવહા કુકૂલ
આપાયિકા નિર્વૃતા બ્રહ્મલોકં ॥
એવમ્ ઉક્તે ભગવાન્ મહાગોવિન્દો મહાબ્રહ્માણમ્ એતદ્ ઉવાચ ॥ આમાગન્ધો તિ વયં ભવન્તો મહાબ્રહ્મણો ભાષમાણસ્ય એતમ્ અર્થં જાનામ ॥ તં ન મે શક્યમ્ અગારમ્ અધ્યાવસતા એકાન્તસંલિખિતં એકાન્તાનવદ્યં એકાન્તપરિશુદ્ધં પર્યવદાતં ચ બ્રહ્મચર્યં ચરિતું । અલ્પકં જીવિતં ગમનીયો સાંપરાયઃ નાસ્તિ જાતસ્યામરણં તસ્માજ્ જ્ઞાતવ્યં મન્તવ્યં બોદ્ધવ્યં કર્તવ્યં કુશલં કર્તવ્યં બ્રહ્મચર્યં ન કિંચિલ્ લોકે પાપં કર્મ કરણીયં ॥
[_મ્વુ_3.215_] પ્રવ્રજિષ્યામિ દાનિ હંભો મહાબ્રહ્મ અગારસ્યાનગારિયં સચેત્* મે ભગવાં મહાબ્રહ્મા અનુશાસેય ॥ એવમ્ ઉક્તે ભવન્તો મહાબ્રહ્મા મહાગોવિન્દં બ્રાહ્મણમ્ એતદ્ અવોચત્* ॥ તેન હિ ભો મહાગોવિન્દ સુખીભવ યસ્યેદાનિં કાલં મન્યસિ ॥
___શ્રુતં ચ મે તં ભગવાં કિલ તેન સમયેન મહાગોવિન્દો નામ બ્રાહ્મણો અભૂષિ સ્મરતિ ભગવાં ॥ એવમ્ ઉક્તે ભગવાં પંચશિખં ગન્ધર્વપુત્રમ્ એતદ્ અવોચત્* ॥ એવમ્ એતં પંચશિખ અહં તેન સમયેન મહાગોવિંદો નામ બ્રાહ્મણો અભૂષિ સ્મરામિ ચાહં ન ચ તે પુનઃ પંચશિખ શ્રુતં યથા સો મહાગોવિન્દો બ્રાહ્મણો અગારસ્યાનગારિયં પ્રવ્રજિતો ॥ અહં ખલુ સો પંચશિખ મહાગોવિન્દઃ બ્રાહ્મણો યેન રેણુરાજા તેનોપસંક્રમિત્વા રેણું રાજાનં ગાથાયે અધ્યભાષિ ॥
આમન્ત્રેમિ મહારાજ રેણુ ભૂમિપતે તવ ।
પ્રવ્રજામિ પ્રજહિત્વા રાજ્યં પૌરોહિત્યં ચ મે ॥
એવમ્ ઉક્તે પંચશિખ રેણુરાજા મહાગોવિન્દં બ્રાહ્મણં ગાથાય પ્રત્યભાષતિ ॥
સચેદ્ અસ્તિ ઊનં કામેહિ વયન્ તે પૂરયામથ ।
કો વા ભવન્તં હેઠેતિ વયન્ તે ધારયામથ ।
ભવાં પિતા વયં પુત્રો મા ગોવિન્દ પ્રવ્રજાહિ ॥

એવમ્ ઉક્તે પંચશિખ મહાગોવિન્દો બ્રાહ્મણો યેન રેણુરાજા તેનોપસંક્રમિત્વા રેણું રાજાનં ગાથાયે અધ્યભાષતિ ॥
ન અસ્તિ ઊનં કામેહિ હેઠયિતા ન વિદ્યતિ ।
અમનુષ્યવચનં શ્રુત્વા કથં વર્તેમ અન્યથા ॥
[_મ્વુ_3.216_] એવમ્ ઉક્તે પંચશિખ રેણુરાજા મહાગોવિન્દં બ્રાહ્મણં ગાથાયે પ્રત્યભાષતિ ॥
અમનુષ્યો કથં વર્ણો કિં વા અભાષત ।
યસ્ય વાચં શ્રુત્વા જહાસિ અસ્માકં ગૃહં ચ કેવલં ॥
એવમ્ ઉક્તે પંચશિખ મહાગોવિંદો બ્રાહ્મણો રેણુરાજાનં ગાથયાધ્યભાષતિ ॥
સર્વતો યષ્ટુકામસ્ય ઉપવુસ્તસ્ય મે સતઃ ।
અગ્નિ પ્રજ્વાલિતો આસિ કુશચીરપરિચ્છદો ॥
તતો હંમિ પ્રાદુરહુ બ્રહ્મા લોકે સનાતનો ।
યસ્ય વાચં શ્રુત્વા જહામિ યુષ્માકં ગૃહં ચ કેવલં ॥
એવમ્ ઉક્તે પંચશિખ રેણુરાજા મહાગોવિન્દં બ્રાહ્મણં ગાથાયે પ્રત્યભાષતિ ॥
શ્રદ્દધામ વયં ભવતો યથા ગોવિન્દો ભાષતિ ।
અમનુષ્યવચનં શ્રુત્વા કથં વર્તેમ અન્યથા ॥
અન્યાપિ વચના ભવાં મહાગોવિન્દો કુશલાનિ યેવ આચિક્ષતિ । યા ચ ભવતો ગોવિન્દસ્ય ગતિર્ ભવિષ્યતિ સા અસ્માકં અપિ ગતિર્ ભવિષ્યતિ ॥
યથા આકાશે વિમલો શુદ્ધો વેરુલિયો મણિઃ ।
એવં શુદ્ધો ચરિષ્યામિ ગોવિન્દસ્યાનુશાસને ॥
એવમ્ ઉક્તે પંચશિખ મહાગોવિન્દો બ્રાહ્મણો રેણુરાજાનં ગાથાભિર્ અધ્યભાષતિ ॥
સચેજ્ જહથ કામાનિ યત્ર રક્તાઃ પૃથગ્જનાઃ ।
શસ્તં ભ્યવેદ્ દૃઢીભવથ ક્ષાન્તીબલસમાહિતા ॥
[_મ્વુ_3.217_] એષ માર્ગો બ્રહ્મપુરે એષ માર્ગઃ સનાતનઃ ।
સદ્ધર્મવિદ્ભિર્ આખ્યાતો બ્રહ્મલોકોપપત્તયે ॥
અશ્રોષીત્ ખલુ પંચશિખ તે ષડ્ રાજાનો મહાગોવિન્દો બ્રાહ્મણો અગારસ્યાનગારિયં પ્રવ્રજિષ્યતીતિ । તે ક્ષિપ્રમ્ એવ સંનિપતેન્સુઃ ॥ અથ ખલુ પંચશિખ મહાગોવિન્દો બ્રાહ્મણો યેન તે ષડ્ રાજાનસ્ તેનોપસંક્રમિત્વા તાં ષડ્ રાજાં એતદ્ અવોચત્* ॥ પેન્તુ ભવન્તો એન્તુ ભવન્તો અન્યં દાનિ આચાર્યં પર્યેષથ યો વો સ્વકસ્વકેષુ રાજ્યેષુ અર્થાર્થાનિ સમનુશાસિષ્યતિ ॥ તત્ કસ્ય હેતોઃ ॥ પ્રવ્રજિષ્યામ્ય્ અહં અગારસ્યાનગારિયં ॥ શ્રુતં હિ મયા મહાબ્રહ્મણો સંમુખાદ્ આમગન્ધં ભાષમાણસ્ય । તં ન શક્યં અગારમ્ અધ્યાવસતા એકાન્તસંલિખિતમ્ એકાન્તાનવદ્યં પરિશુદ્ધં પર્યવદાતં બ્રહ્મચર્યં ચરિતું અલ્પં જીવિતવ્યં ગમનીયો સંપરાયો નાસ્તિ જાતસ્યામરણં તસ્માદ્* જ્ઞાતવ્યં પ્રાપ્તવ્યં બોદ્ધવ્યં કુશલં ચરિતવ્યં બ્રહ્મચર્યં ન ચ કિંચિલ્ લોકે પાપં કર્મ કર્તવ્યં ॥
___અથ ખલુ પંચશિખ તેષાં ષણ્ણાં રાજ્ઞામ્ એતદ્ અભૂષિ ॥ બ્રાહ્મણા હિ નામૈતે ભોગલુબ્ધા ભવન્તિ । યં નૂનં વયં મહાગોવિન્દં બ્રાહ્મણં ભોગેહિ ઉપનિમન્ત્રયેમ ॥ અથ ખલુ પંચશિખ તે ષડ્ રાજાનો મહાગોવિન્દં બ્રાહ્મણં ભોગેહિ ઉપનિમન્ત્રેન્સુઃ ॥ સંવિદ્યન્તિ મો મહાગોવિન્દ ઇમેષુ ષટ્સુ રાજ્યેષુ પ્રભૂતા માનુષ્યકા ભોગા ધાર્મિકા ધર્મલબ્ધા ધાર્મિકેન બલેન અભિસાહૃતા અભિસમૂઢા તતો ભવાં મહાગોવિન્દો ધનમ્ આદિયતુ મા ભવાં મહાગોવિન્દ અગારસ્યાનગારિયં પ્રવ્રજતુ ॥ એવમ્ ઉક્તે પંચશિખ
[_મ્વુ_3.218_] મહાગોવિન્દો બ્રાહ્મણો ષડ્ રાજાં એતદ્ અવોચત્* ॥ સંવિદ્યન્તિ ખલુ ભવન્તો અસ્માકમ્ અપિ પ્રભૂતા માનુષ્યકા ભોગા ધાર્મિકા ધર્મલબ્ધા ધાર્મિકેન બલેનાભિસાહૃતા અભિસમૂઢા તાન્ અપિ ચાહં અપહાયાગારસ્યાનગારિયં પ્રવ્રજિષ્યં ॥ તત્ કસ્ય હેતોઃ ॥ શ્રુતં હિ મહાબ્રહ્મણઃ સંમુખાદ્ આમગન્ધં ભાષમાણસ્ય । તં ન શક્યં અગારમ્ અધ્યાવસતા એકાન્તસંલિખિતં એકાન્તાનવદ્યં પરિશુદ્ધં પર્યવદાતં બ્રહ્મચર્યં ચરિતું અલ્પકં જીવિતવ્યં ગમનીયં સાંપરાયં નાસ્તિ જાતસ્યામરણં તસ્માજ્ જ્ઞાતવ્યં પ્રાપ્તવ્યં બોદ્ધવ્યં કર્તવ્યં કુશલં ચરિતવ્યં બ્રહ્મચર્યં ન કિંચિલ્ લોકે પાપં કરણીયં ॥ અથ ખલુ પંચશિખ તેષાં ષણ્ણાં રાજ્ઞામ્ એતદ્ અભૂષિ ॥ બ્રાહ્મણા હિ નામ એતે સ્ત્રીલુબ્ધા ભવન્તિ । યં નૂનં વયં મહાગોવિન્દં બ્રાહ્મણં સ્ત્રીભિર્ ઉપનિમન્ત્રયેમ ॥ અથ ખલુ પંચશિખ ષડ્ રાજાનો મહાગોવિન્દં બ્રાહ્મણં સ્ત્રીભિર્ ઉપનિમન્ત્રેન્સુઃ ॥ સંવિદ્યન્તિ ભો મહાગોવિન્દ ઇમેષુ ષટ્સુ રાજ્યેષુ પ્રભૂતા સ્ત્રિયઃ પ્રાસાદિકા દર્શનીયા અક્ષુદ્રાવકાશા પરમયા શુભવર્ણપુષ્કલતયા સમન્વાગતા તતઃ ભવાં મહાગોવિન્દો સ્ત્રિયઃ આદિયતુ મા ભવાં ગોવિન્દ અગારસ્યાનગારિયં પ્રવ્રજતુ ॥ એવમ્ ઉક્તે પંચશિખ મહાગોવિન્દો બ્રાહ્મણો તાં ષડ્ રાજાં એતદ્ અવોચત્* ॥ સંવિદ્યન્તિ ખલુ ભવન્તો અસ્માકમ્ અપિ ચત્વારિંશત્ સદૃશીયો ભાર્યા પ્રાસાદિકા દર્શનીયા અક્ષુદ્રાવકાશા પરમયા શુભવર્ણપુષ્કલતયા સમન્વાગતા તા પિ ચાહમ્ અપહાય અગારસ્યાનગારિયં પ્રવ્રજિષ્યં ॥ તત્ કસ્ય હેતોઃ ॥ શ્રુતં હિ બ્રહ્મણો સંમુખાદ્ આમગન્ધં ભાષમાણસ્ય । તં ન શક્યમ્ અગારમ્ અધ્યાવસતા એકાન્તસંલિખિતં એકાન્તાનવદ્યં પરિશુદ્ધં પર્યવદાતં બ્રહ્મચર્યં ચરિતું અલ્પકં
[_મ્વુ_3.219_] જીવિતવ્યં ગમનીયઃ સંપરાયો નાસ્તિ જાતસ્યામરણં તસ્માજ્ જ્ઞાતવ્યં પ્રાપ્તવ્યં બોદ્ધવ્યં કર્તવ્યં કુશલં ચરિતવ્યં બ્રહ્મચર્યં ન ચ કિંચિલ્ લોકે પાપં કરણીયં ॥ એવમ્ ઉક્તે પંચશિખ તે ષડ્ રાજાનો મહાગોવિન્દં બ્રાહ્મણમ્ એતદ્ ઉવાચત્* ॥ તેન હિ મહાગોવિન્દ પ્રતિપાલેહિ સપ્ત વર્ષાણિ યાવદ્ વયં સ્વકસ્વકેહિ રાજ્યેહિ પુત્રભ્રાતૃકાં સ્થાપયિત્વા આગમિષ્યામ યા ચ ભવતો મહાગોવિન્દસ્ય ગતિર્ ભવિષ્યતિ સા ચાસ્માકમ્ અપિ ગતિર્ ભવિષ્યતિ ॥ એવમ્ ઉક્તે પંચશિખ મહાગોવિન્દો બ્રાહ્મણસ્ તાં ષડ્ રાજાં એતદ્ અવોચત્* ॥ અતિચિરં ખલ્વ્ એતં ભવતાં યમ્ ઇદં સપ્ત વર્ષાણિ પ્રવ્રજિષ્યામ્ય્ અહં અગારસ્થાનગારિયં ॥ તત્ કસ્ય હેતોઃ ॥ શ્રુતં હિ મયા મહાબ્રહ્મણઃ સંમુખાદ્ આમગન્ધં ભાષમાણસ્ય તં ન શક્યં . . . . . પાપં કર્મ કરણીયં ॥ એવમ્ ઉક્તે પંચશિખ તે ષડ્ રાજાનો મહાગોવિન્દં બ્રાહ્મણમ્ એતદ્ અવોચત્* ॥ તેન હિ ત્વં મહાગોવિન્દ પ્રતિપાલેહિ ષડ્ વર્ષાણિ । એવં પેયાલં પંચ વર્ષાણિ ચત્વારિ વર્ષાણિ ત્રીણિ વર્ષાણિ દ્વિવર્ષાણિ એકવર્ષં । સપ્તમાસાનિ પ્રતિપાલેહિ યાવદ્ વયં મહાગોવિન્દ સ્વકસ્વકેહિ રાજ્યેહિ પુત્રભ્રાતૃકાં સ્થાપયિત્વા આગમિષ્યામઃ યા ચ ભવતો ગોવિન્દસ્ય ગતિર્ ભવિષ્યતિ સા ચાસ્માકં પિ ગતિર્ ભવિષ્યતિ ॥ એવમ્ ઉક્તે પંચશિખ મહાગોવિન્દઃ બ્રાહ્મણસ્ તાં ષડ્ રાજાં એતદ્ અવોચત્* ॥ અતિચિરં ખલ્વ્ એતં ભવન્તો યમ્ ઇદં સપ્ત માસા પ્રવ્રજિષ્યામ્ય્ અહં અગારસ્યાનગારિયં ॥ તત્ કસ્ય હેતોઃ ॥ શ્રુતં મયા મહાબ્રહ્મણઃ સંમુખાદ્ આમગન્ધાં ભાષમાણસ્ય તં ન શક્યં . . . . પાપં કરણીયં ॥ એવમ્ ઉક્તે પંચશિખ તે ષડ્ રાજાનો મહાગોવિન્દં બ્રાહ્મણં એતદ્ અવોચત્* ॥ તેન

[_મ્વુ_3.220_] હિ મહાગોવિન્દ પ્રતિપાલેહિ ષણ્ માસાં યાવદ્ વયં સ્વકસ્વકેહિ રાજ્યેહિ પુત્રભ્રાતૃકાં સ્થાપયિત્વા આગમિષ્યામઃ । એવં સર્વત્ર કર્તવ્યં પેયાલં પંચ માસાં ચત્વારિ માસાં ત્રીણિ માસાં દ્વે માસાં એકમાસં યાવ વયં સ્વકસ્વકેહિ રાજ્યેહિ પુત્રભ્રાતૃકાં સ્થાપયિત્વા આગમિષ્યામઃ યા ચ ભવતો મહાગોવિન્દસ્ય ગતિર્ ભવિષ્યતિ સા ચાસ્માકં પિ ગતિર્ ભવિષ્યતિ ॥ એવમ્ ઉક્તે પંચશિખ મહાબ્રાહ્મણો મહાગોવિન્દસ્ તાં ષડ્ રાજ્ઞ એતદ્ અવોચત્* ॥ અતિચિરં ખલ્વ્ ઇદં ભવન્તો યમ્ ઇદં અર્ધમાસં પ્રવ્રજિષ્યામિ અહં અગારસ્યાનગારિયં ॥ તત્ કસ્ય હેતોઃ ॥ શ્રુતં હિ . . . . . પાપં કર્મ કરણીયં ॥ એવમ્ ઉક્તે પંચશિખ તે ષડ્ રાજાનો મહાગોવિન્દં બ્રાહ્મણમ્ એતદ્ અવોચત્* ॥ તેન હિ ભો મહાગોવિંદ પ્રતિપાલેહિ સપ્ત દિવસાનિ યાવદ્ વયં સ્વકસ્વકેહિ રાજ્યેહિ પુત્રભ્રાતૃકાં સ્થાપયિત્વા આગમિષ્યામઃ યા ચ ભવતો ગોવિન્દસ્ય ગતિર્ ભવિષ્યતિ સા અસ્માકમ્ અપિ ગતિર્ ભવિષ્યતિ ॥ એવમ્ ઉક્તે પંચશિખ મહાગોવિન્દો બ્રાહ્મણસ્ તાં ષટ્* ક્ષત્રિયાન્ એતદ્ અવોચત્* ॥ અલ્પકં ખલ્વ્ ઇદં ભવન્તો યમ્ ઇદં સપ્ત દિવસાનિ તેન હિ ભવન્તો સુખીભવથ યસ્યેદાનિં કાલં મન્યથ ॥
___અથ ખલુ પંચશિખ મહાગોવિન્દો બ્રાહ્મણો યેન તાનિ સપ્ત બ્રાહ્મણમહાશાલસહસ્રાણિ સપ્ત ચ સ્નાતકશતાનિ તેનોપસંક્રમિત્વા એતદ્ અવોચત્* ॥ એન્તુ ભવન્તો એન્તુ ભવન્તઃ અન્યં દાનિ ઉપાધ્યાયં પર્યેષથ યો વો મન્ત્રાણિ વાચયિષ્યતિ । પ્રવ્રજિષ્યામ્ય્ અહં અગારસ્યાનગારિયં ॥ તત્ કસ્ય હેતોઃ ॥ શ્રુતં હિ મયા મહાબ્રહ્મણો સંમુખાદ્ આમગન્ધં ભાષમાણસ્ય . . . . . પાપં કર્મ કરણીયં ॥ એવમ્ ઉક્તે પંચશિખ
___[_મ્વુ_3.221_] તાનિ ચ સપ્ત બ્રાહ્મણમહાસાલસહસ્રાણિ સપ્ત ચ સ્નાતકશતાનિ મહાગોવિન્દં બ્રાહ્મણમ્ એતદ્ અવોચત્* ॥ મા ભવાં ગોવિન્દો અગારસ્યાનગારિયં પ્રવ્રજતુ પ્રવ્રજ્યા હિ નામૈષાં તે મહાગોવિન્દ અલ્પાર્થિકા ચ અલ્પભોગા ચ અલ્પેશાખ્યા ચ અલ્પાનુશંસા ચ બ્રાહ્મણ્યં પિ નામૈતં ભો મહાગોવિન્દ મહાર્થિયં ચ મહાશાલં ચ મહેશાખ્યં ચ મહાનુશંસં ચ ॥ એવમ્ ઉક્તે પંચશિખ મહાગોવિન્દો તાનિ ચ સપ્ત બ્રાહ્મણસહસ્રાણિ સપ્ત ચ સ્નાતકશતાનિ એતદ્ અવોચત્* ॥ મા ભવન્તો એવં વદિત્થ પ્રવ્રજ્યા હિ નામૈષા ભવન્તો મહર્દ્ધિયા ચ મહાલાભા ચ મહેશાખ્યા ચ મહાનુશંસા ચ બ્રાહ્મણ્યં પિ નામૈતં ભવન્તો અલ્પાર્થિયં ચ અલ્પલાભં ચ અલ્પેશાખ્યં ચાલ્પાનુશંસં ચ યં પિ તાવ ભવન્તઃ કિંચિત્ સંજાનન્તિ સર્વન્તં અસ્માકમ્ એવ નિદાનં ॥ એવમ્ ઉક્તે પંચશિખ સપ્ત બ્રાહ્મણસહસ્રાણિ સપ્ત ચ સ્નાતકશતાનિ મહાગોવિન્દં બ્રાહ્મણમ્ એતદ્ અવોચત્* ॥ એવમ્ એતં ભો ઉપાધ્યાય એવમ્ એતં પ્રવ્રજ્યા નામૈષા મહર્દ્ધિયા ચ મહાલાભા ચ મહેશાખ્યા ચ મહાનુશંસા ચ બ્રાહ્મણ્યં પિ નામૈતં ભો ઉપાધ્યાય અલ્પાર્થિયં ચાલ્પલાભં ચાલ્પાનુશંસં ચ યં પિ તાવદ્ વયં કિંચિદ્ આજાનામ સર્વન્તં તવોપધ્યાય નિદાનં યા ચ ભવતો ઉપાધ્યાયસ્ય ગતિર્ ભવિષ્યતિ સા અસ્માકમ્ અપિ ગતિર્ ભવિષ્યતિ ॥ એવમ્ ઉક્તે પંચશિખ મહાગોવિન્દો બ્રાહ્મણો તાનિ ચ સપ્ત બ્રાહ્મણમહાશાલસહસ્રાણિ સપ્ત ચ સ્નાતકશતાનિ એતદ્ અવોચત્* ॥ તેન હિ ભવન્તો સુખીભવથ યસ્યેદાનિં કાલં મન્યથ ॥
[_મ્વુ_3.222_]___અથ ખલુ પંચશિખ મહાગોવિન્દો બ્રાહ્મણો યેન તા ચત્વારિંશત્ સદૃશી ભાર્યા તેનોપસંક્રમિત્વા ચત્વારિંશત્ સદૃશીયો ભાર્યાયો એતદ્ અવોચત્* ॥ એન્તુ ભોતીયો યા ઇચ્છન્તિ સ્વકસ્વકાનિ જ્ઞાતિકુલાનિ ગચ્છન્તુ યા ઇચ્છન્તિ અન્યં ભર્તારં પર્યેષન્તુ યા ઇચ્છન્તિ તા ઇમસ્મિન્* એવ બ્રાહ્મણકુલે વસન્તુ ॥ સંવિદ્યન્તિ ઇમસ્મિં બ્રાહ્મણકુલે પ્રભૂતા માનુષ્યકા ભોગા ધાર્મિકા ધર્મલબ્ધા ધાર્મિકેન બલેનાભિસાહૃતા અભિસમૂઢા । પ્રવ્રજિષ્યામ્ય્ અહં અગારસ્યાનગારિયં ॥ તત્ કસ્ય હેતોઃ ॥ શ્રુતં હિ મયા મહાબ્રહ્મણઃ સંમુખાદ્ આમગન્ધં ભાષમાણસ્ય તં ન શક્યં અગારમ્ અધ્યાવસતા એકાન્તસંલિખિતં એકાન્તાનવદ્યં પરિશુદ્ધં પર્યવદાતં બ્રહ્મચર્યં ચરિતું ॥ તત્ કસ્ય હેતોઃ ॥ અલ્પકં જીવિતં ગમનીયં સાંપરાયં નાસ્તિ જાતસ્યામરણં તસ્માત્* જ્ઞાતવ્યં પ્રાપ્તવ્યં બોદ્ધવ્યં કર્તવ્યં કુશલં ચરિતવ્યં બ્રહ્મચર્યં ન કિંચિલ્ લોકે પાપં કર્મ કરણીયં ॥ એવમ્ ઉક્તે પંચશિખ તાશ્ ચત્વારિંશત્ સદૃશીયો ભાર્યાયો મહાગોવિન્દં બ્રાહ્મણમ્ એતદ્ અવોચત્* ॥ આર્યો ખલ્વ્ અસ્માકં ગોવિન્દો ભર્તા ભર્તાકાલે સખા સખીકાલે યા ચ આર્યસ્ય મહાગોવિન્દસ્ય ગતિર્ ભવિષ્યતિ સા અસ્માકમ્ અપિ ગતિર્ ભવિષ્યતિ ॥ એવમ્ ઉક્તે પંચશિખ મહાગોવિન્દો બ્રાહ્મણો તાં ચત્વારિંશત્ સદૃશીયો ભાર્યાયો એતદ્ અવોચત્* ॥ તેન હિ ભોતીયો સુખીભવથ યસ્ય દાનિ કાલં મન્યથ ॥
___અથ ખલુ પંચશિખ મહાગોવિન્દો બ્રાહ્મણો તદહો સપ્તમે દિવસે કેશશ્મશ્રૂણ્ય્ અવતારયિત્વા કાષાયાણિ વસ્ત્રાણિ આચ્છાદયિત્વા અગારસ્યાનગારિયં પ્રવ્રજિતઃ ॥ તથા પ્રવ્રજિતં પુનઃ સમાનં સપ્ત ચ રાજાનો અનુપ્રવ્રજેન્સુઃ સપ્ત ચ
[_મ્વુ_3.223_] બ્રાહ્મણમહાશાલસહસ્રાણિ સપ્ત ચ સ્નાતકશતાનિ અનુપ્રવ્રજેન્સુઃ તા ચત્વારિંશત્ સદૃશીયો ભાર્યાયો અનુપ્રવ્રજેન્સુઃ કઃ પુનર્ વાદો અન્યાયે વેલાસિકાયે જનતાયે ॥ સા અભૂષિ પરિષા અનેકશતા અનેકસહસ્રા ॥
___મહાગોવિન્દો ખલુ પુનઃ પંચશિખ બ્રાહ્મણો બાહિરકો કામેષુ વીતરાગો સો બહ્મલોકસહવ્રતાયે શ્રાવકાણાં ધર્મં દેશયતિ ॥ યે ખલુ પુનઃ પંચશિખ મહાગોવિન્દસ્ય બ્રાહ્મણસ્ય શ્રાવકાઃ સર્વેણ સર્વં ધર્મં દેશિતમ્ આજાનન્તિ તે બ્રહ્મલોકસહવ્રતાયે ઉપસંપદ્યન્તિ ॥ યે ખલુ પુનઃ પંચશિખ મહાગોવિન્દસ્ય બ્રાહ્મણસ્ય શ્રાવકા ન સર્વેણ સર્વં ધર્મં દેશિતમ્ આજાનન્તિ તે કામાવચરેષુ દેવેષૂપપદ્યન્તિ ॥ અપ્ય્ એકત્યા ચતુર્મહારાજકાયિકાનાં સહવ્રતાયે ઉપપદ્યન્તિ અપ્ય્ એકત્યા ત્રયત્રિંશાનાં દેવાનાં અપ્ય્ એકત્યા યામાનાં અપ્ય્ એકત્યા તુષિતાનાં અપ્ય્ એકત્યા નિર્માણરતીનાં અપ્ય્ એકત્યા પરનિર્મિતવશવર્તીનાં દેવાનાં સહવ્રતાયે ઉપસંપદ્યન્તિ ॥ યે ખલુ પુનઃ પંચશિખ સ્ત્રિયો વા પુરુષા વા મહાગોવિન્દે બ્રાહ્મણે પરુષચિત્તાનિ શ્રાવકેષુ ચાસ્ય તે કાયસ્ય ભેદાત્ પરં મરણાદ્ અપાયદુર્ગતિવિનિપાતં નરકેષૂપપદ્યન્તિ ॥ યે ખલુ પુનઃ પંચશિખ સ્ત્રિયો વા પુરુષા વા મહાગોવિન્દે બ્રાહ્મણે . . . . ચિત્તાનિ શ્રાવકેહિ ચાસ્ય તે કાયસ્ય ભેદાત્ પરં મરણાત્ સુગતિં સ્વર્ગં કાયં દેવેષૂપપદ્યન્તિ ॥ યં ખલુ પુનઃ પંચશિખ મહાગોવિન્દો બ્રાહ્મણો ગ્રામં વા નિગમં વા ઉપનિશ્રાય વિહરતિ તત્રાપિ ભવતિ રાજા વા રાષ્ટ્રસ્ય દેવો વા ગૃહપતિકાયે બ્રહ્મા વા બ્રાહ્મણાનાં ॥ યત્રાપિ નિરૂહમાર્ગં પ્રતિપદ્યતિ તત્રાપિ ભવતિ રાજા વા રાષ્ટ્રસ્ય દેવો વા ગૃહપતિકાયે બ્રહ્મા વા બ્રાહ્મણાનાં ॥ અપિ હિ જિતં બ્રાહ્મણગૃહપતિકા નિગમજાનપદા ઉત્ખલિતા ઇમં ઉદાનમ્ ઉદાનયન્તિ ॥ નમસ્ તસ્ય આર્યસ્ય મહાગોવિન્દસ્ય નમો આર્યસ્ય સપ્તપુરોહિતસ્ય ॥

[_મ્વુ_3.224_]___ઇદમ્ અવોચદ્ ભગવાન્ રાજગૃહે વિહરન્તો ગૃદ્ધકૂટે પર્વતે ઇમસ્મિંશ્ ચ પુનર્ વ્યાકરણે ભાષ્યમાણે પંચશિખસ્ય ગન્ધર્વપુત્રસ્ય વિરજં વિગતમલં ધર્મેષુ ધર્મચક્ષુર્વિશુદ્ધં આત્તમનઃ પંચશિખો ગન્ધર્વપુત્રો ભગવતો ભાષિતમ્ અભ્યનન્દે ॥
___ભગવાન્ આહ ॥ સ્યાત્ ખલુ પુનર્ ભિક્ષવો યુષ્માકમ્ એવમ્ અસ્યાદ્ અન્યઃ સ તદા મહાગોવિન્દ નામ બ્રાહ્મણો અભૂષિ । ન ખલ્વ્ એતદ્ એવં દ્રષ્ટવ્યં । તત્ કસ્ય હેતોઃ । અહં સ ભિક્ષવઃ તેન કાલેન તેન સમયેન મહાગોવિન્દો નામ બ્રામણો અભૂષિ । તદાપિ મયા પ્રવ્રજિતેન મહાજનકાયો અનુપ્રવ્રજિતો । એતરહિં પિ મયા પ્રવ્રજિતેન મહાજનકાયો અનુપ્રવ્રજિતો ॥
_____સમાપ્તં ગોવિન્દીયં ભગવતો પૂર્વેનિવાસસંપ્રયુક્તં સૂત્રં ॥
ભગવાં સમ્યક્સંબુદ્ધો યદ્ અર્થં સમુદાગતસ્ તમ્ અર્થમ્ અભિસંભાવયિત્વા શ્રાવસ્ત્યાં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડસ્યારામે શાસ્તા દેવાનાં ચ મનુષ્યાણાં ચ સત્કૃતો ગુરુકૃતો માનિતો પૂજિતો અપચિતો વિસ્તરેણ નિદાનં કૃત્વા યાવચ્ ચેતોવશિપ્રાપ્તા ચ પુનર્ બુદ્ધા ભગવન્તો યેહિ વિહારેહિ આકાંક્ષન્તિ વિહરિતું તેહિ વિહારેહિ
[_મ્વુ_3.225_] વિહરન્તિ ઉજ્જુચિત્તા મૃદુચિત્તા કર્મણીયસમાહિતચિત્તા મૈત્રચિત્તા દાન્તચિત્તા શાન્તચિત્તા મુક્તચિત્તા શુદ્ધચિત્તા વિમલચિત્તા પાણ્ડુચિત્તા પ્રભાસ્વરચિત્તા વિનીવરણચિત્તા ઋજુચિત્તા સ્થિતચિત્તા સુપ્રતિષ્ઠિતચિત્તા અસંગચિત્તા અસક્તચિત્તા અદુષ્ટચિત્તા અમૂઢચિત્તા પૃથિવીસમચિત્તા આપોસમચિત્તા તેજોસમચિત્તા વાયુસમચિત્તા કાચિલિંદિકમૃદુસ્પર્શોપમચિત્તા ઇન્દ્રકીલોપમચિત્તા સુવિમુક્તચિત્તા સુવિમુક્તપ્રજ્ઞા ઉત્ક્ષિપ્તપરિખા આવેઠિતપ્રાકારા નિરર્ગડા આર્યધર્મધ્વજાગ્રમણોત્તમા બ્રાહ્મણોત્તમા ક્ષત્રિયા સ્નાતકા વેદપારગા સત્યવાદિનો અર્થવાદિનો ન્યાયવાદિનો અવિપરીતવાદિનો અવિતથવાદિનો અનન્યથાવાદિનો (તસ્માત્ તથાગતો અનન્યથાવાદીતિ વુચ્ચતિ) ॥
___તત્ર ખલુ ભગવાન્ આયુષ્મન્તમ્ આનન્દમ્ આમન્ત્રયતિ ॥ એકપિણ્ડપાત્રેણાહં આનન્દ ત્રૈમાસં નિષીદિષ્યં પુરિમકાનાં તથાગતાનાં અર્હતાં સમ્યક્સંબુદ્ધાનાં વિહારેહિ વિહરિષ્યં મા મે કથંચિદ્ ઉપસંક્રમિતવ્યં અન્યેન ॥ સાધુ ભગવન્ન્ ઇતિ આયુષ્માન્ આનન્દો ભગવતઃ પ્રત્યશ્રોષીત્* ॥ અથ ખલુ ભગવાન્ ત્રૈમાસં નિષીદેત્* એકપિણ્ડપાત્રેણ પુરિમકાનાન્ તથાગતાનામ્ અર્હતાં સમ્યક્સંબુદ્ધાનાં વિહારેહિ વિહરન્તો ॥
___અથ ખલુ ભગવાં ત્રૈમાસસ્યાત્યયેન સાયાહ્નસમયે પ્રતિસંલયના વ્યુત્થાય વિહારાતો નિર્ગમ્ય પર્યંકે નિષીદેત્* ॥ અદ્રાક્ષીત્ ખલુ આયુષ્માન્ આનન્દો કુટીપ્રચ્છદનાયાં પર્યંકે નિષણ્ણં ભગવન્તં દૃષ્ટ્વા ચ પુનઃ યેન ભગવાન્સ્ તેનોપસંક્રમિત્વા ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા એકાન્તે નિષીદિ । એકાન્તે નિષણ્ણો ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્* ॥ ઉપશાન્તપ્રણીતાનિ ભગવત ઇન્દ્રિયાણિ પરિશુદ્ધો છવિવર્ણો શુભજાતો મુખવર્ણો । અથ ખલુ ભગવાં પ્રણીતેહિ વિહારેહિ વિહરન્તો ॥ એવમ્ ઉક્તે ભગવાન્ આનન્દમ્ એતદ્ અવોચત્* ॥ એવમેતં આનન્દ આકાંક્ષમાણો આનન્દ તથાગતઃ એકપિણ્ડપાત્રેણ કલ્પં

[_મ્વુ_3.226_] વા નિષીદે કલ્પાવશેષં વા ॥ તત્ કસ્ય હેતોઃ ॥ એવમ્ એતં આનન્દ ભવતિ પુરિમકાનાં તથાગતાનામ્ અર્હતાં સમ્યક્સંબુદ્ધાનાં વિહારેહિ વિહરન્તાનાં યથા દાનપારમિતાપ્રાપ્તાનાં શીલપારમિતાપ્રાપ્તાનાં ક્ષાન્તિપારમિતાપ્રાપ્તાનાં વીર્યપારમિતાપ્રાપ્તાનાં ધ્યાનપારમિતાપ્રાપ્તાનાં પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રાપ્તાનાં ॥ તદા આનન્દ અસંખ્યેયકલ્પે અપ્રમેયે અસંખ્યેયે કલ્પે ઇન્દ્રધ્વજો નામ તથાગતો ર્હં સમ્યક્સંબુદ્ધો અભૂષિ ॥ ઇન્દ્રધ્વજસ્ય ખલુ પુનર્ આનન્દ તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય ઇન્દ્રતપના નામ રાજધાની અભૂષીત્* ॥ દ્વાદશ યોજનાનિ આયામેન પુરસ્તિમેન પશ્ચિમેન ચ સપ્ત યોજનાનિ વિસ્તારેણ સપ્તહિ પ્રાકારેહિ પરિક્ષિપ્તા અભૂષિ સૌવર્ણેહિ સૌવર્ણચ્છન્નેહિ । ઇન્દ્રતપના ખલુ પુનઃ આનન્દ રાજધાની સપ્તહિ તાલપંક્તીહિ પરિક્ષિપ્તા અભૂષિ વિચિત્રાહિ દર્શનીયાહિ સપ્તાનાં વર્ણાનાં સુવર્ણસ્ય રૂપ્યસ્ય મુક્તાયા વૈડૂર્યસ્ય સ્ફટિકસ્ય મુસારગલ્વસ્ય લોહિતિકાયે । સૌવર્ણસ્ય તાલસ્કંધસ્ય રૂપ્યમયા પુત્રા ચ ફલા ચ અભૂષિ રૂપ્યમયસ્ય તાલસ્કન્ધસ્ય મુક્તામયા પુત્રા ચ ફલા ચ અભૂષિ મુક્તામયસ્ય તાલસ્કંધસ્ય વૈડૂરિકામયા પત્રા ચ ફલા ચ અભૂષિ વૈડૂર્યમયસ્ય તાલસ્કંધસ્ય મુસારગલ્વમયા પત્રા ચ ફલા ચ મુસાગલ્વમયસ્ય લોહિતિકામયા પત્રા ચ ફલા ચ અભૂષિ લોહિતિકામયસ્ય તાલસ્કંધસ્ય સુવર્ણમયા પત્રા ચ ફલા ચ અભૂષિ ॥ તેષાં ખલુ પુનર્ આનન્દ તાલસ્કંધાનાં વાતેરિતાનાં વાતસંઘટ્ટિતાનાં ઘોષો નિશ્ચરતિ વલ્ગુ મનોજ્ઞઃ અસેચનકઃ અપ્રતિકૂલઃ શ્રવણાય । સય્યથાપિ નામ પંચાંગિકસ્ય તૂર્યસ્ય કુશલેહિ વાદકેહિ સમ્યક્સંપ્રવાદિતસ્ય ઘોષો નિશ્ચરતિ વલ્ગુ મનોજ્ઞો અસેચનકો અપ્રતિકૂલઃ શ્રવણાયે એવમ્ એવાનન્દ તેષાં તાલસ્કન્ધાનાં
[_મ્વુ_3.227_]___વાતેરિતાનાં વાતસંઘટ્ટિતાનાં ઘોષો નિશ્ચરતિ વલ્ગુ મનોજ્ઞો અસેચનકો અપ્રતિકૂલો શ્રવણાયે ॥ તેન ખલુ પુનર્ આનન્દ સમયેન ઇન્દ્રતપનાયાં રાજધાન્યાં સોણ્ડામનુષ્યાપેયા તે તેન તાલપત્રનિર્ઘોષેણ પંચહિ કામગુણેહિ સમર્પિતા સમંગીભૂતા ક્રીડેન્સુ રમેન્સુઃ પરિચારયેન્સુઃ ॥
___ઇન્દ્રતપના ખલુ પુનર્ આનન્દ રાજધાની સપ્તહિ વેદિકાજાલેહિ પરિક્ષિપ્તા અભૂષિ ચિત્રાહિ દર્શનીયાહિ સપ્તાનાં વર્ણાનાં સુવર્ણસ્ય રૂપ્યસ્ય મુક્તાયે વૈડૂર્યસ્ય સ્ફટિકસ્ય મુસાગલ્વસ્ય લોહિતિકાયે । સૌવર્ણસ્ય પાદસ્ય રૂપ્યમયી સૂચિકા આલમ્બનં અધિષ્ઠાનકં ચ । રૂપ્યમયસ્ય પાદકસ્ય મુક્તામયી સૂચિકા આલમ્બનમ્ અધિષ્ઠાનકં ચાભૂષિ । મુક્તામયસ્ય વૈડૂર્યમયી સૂચિકા આલમ્બનકમ્ અધિષ્ઠાનકં ચ । વૈડૂર્યમયસ્ય સ્ફટિકામયી સૂચિકા આલંબનકમ્ અધિષ્ઠાનકં ચાભૂષિ । સ્ફટિકમયસ્ય પાદકસ્ય મુસાગલ્વમયી સૂચિકા આલંબનકમ્ અધિષ્ઠાનકમ્ અભૂષિ । મુસાગલ્વમયસ્ય પાદકસ્ય લોહિતિકામયી સૂચિકા આલંબનકમ્ અધિષ્ઠાનકં ચાભૂષિ । લોહિતિકામયસ્ય પાદકસ્ય સૌવર્ણિકા સૂચિકા આલંબનકમ્ અધિષ્ઠાનકં ચાભૂષિ ॥ તે ખલુ પુનર્ આનન્દ વેદિકાજાલા દ્વિહિ દ્વિહિ હેમજાલેહિ પ્રતિચ્છન્ના અભૂન્સુ । સૌવર્ણકસ્ય હેમજાલસ્ય રૂપ્યમયી કિઙ્કિણીકા અભૂન્સુ । રૂપ્યમયસ્ય હેમજાલસ્ય સૌવર્ણિકા કિંકિણીકા અભૂન્સુઃ ॥
___ઇન્દ્રતપના ખલુ પુનઃ આનન્દ રાજધાની સમન્તેન ત્રીણિ દ્વારાણિ અભૂષિ ચિત્રાણિ
[_મ્વુ_3.228_] દર્શનીયાનિ સપ્તાનાં સુવર્ણસ્ય રૂપ્યમયસ્ય મુક્તાયે વૈડૂર્યસ્ય સ્ફટિકસ્ય મુસાગલ્વસ્ય લોહિતિકાયે ॥ તેષાં ખલુ પુનર્ આનન્દ દ્વારાણાં દ્વિન્નાં વર્ણાનાં ઇષ્ટકા અભૂષિ સુવર્ણસ્ય રૂપ્યસ્ય ચ ॥ તેષાં ખલુ પુનર્ આનન્દ દ્વારાણાં દ્વિન્નાં વર્ણાનાં સોપાના અભૂષિ સુવર્ણસ્ય ચ રૂપ્યસ્ય ચ ॥ તેષાં ખલુ પુનર્ આનન્દ દ્વારાણાં દ્વિન્નાં વર્ણાનાં ધરણીયો અભૂષિ સુવર્ણસ્ય ચ રૂપ્યસ્ય ચ ॥ તેષાં ખલુ પુનર્ આનન્દ દ્વારાણાં દ્વિન્નાં વર્ણાનાં તુલા અભૂષિ સુવર્ણસ્ય ચ રૂપ્યસ્ય ચ ॥ તેષાં દ્વારાણાં દ્વિન્નાં વર્ણાનાં પ્રતિમોદકા અભૂષિ સુવર્ણસ્ય ચ રૂપ્યસ્ય ચ ॥ તેષાં દ્વારાણાં દ્વિન્નાં વર્ણાનાં પ્રતિકૂલં અભૂષિ સુવર્ણસ્ય ચ રૂપ્યસ્ય ચ ॥ તેષાં ખલુ પુનર્ આનન્દ દ્વારાણાં ચતુર્ણાં વર્ણાનાં ફલિકફલકાનિ અભૂન્સુઃ સુવર્ણસ્ય ચ રૂપ્યસ્ય ચ મુક્તાયે ચ વૈડૂર્યસ્ય ચ ॥ તેષાં દ્વારાણાં દ્વિન્નાં વર્ણાનાં ફલકસ્તારા અભૂન્સુઃ સુવર્ણસ્ય ચ રૂપ્યસ્ય ચ ॥ તેષાં ખલુ પુનર્ આનન્દ દ્વારાણાં દ્વિન્નાં વર્ણાનાં એલૂકા અભૂષિ સુવર્ણસ્ય ચ રૂપ્યસ્ય ચ ॥ તેષાં દ્વારાણાં પુરતો ઇષીકાનિ માપિતાનિ અભૂન્સુઃ ત્રિપૌરુષનૈખન્યાનિ ત્રિપૌરુષોચ્ચાનિ દ્વાદશપુરુષ-ઉદ્વેધેન ચિત્રાણિ દર્શનીયનિ સપ્તાનાં વર્ણાનાં સુવર્ણસ્ય રૂપ્યસ્ય મુક્તાયે વૈડૂર્યસ્ય સ્ફટિકસ્ય મુસાગલ્વસ્ય લોહિતિકાયે ચ ॥ તાનિ ખલુ પુનર્ આનન્દ દ્વારાણિ દ્વિહિ દ્વિહિ હેમજાલેહિ પ્રતિચ્છન્ના અભૂન્સુઃ સૌવર્ણમયેન ચ રૂપ્યમયેન ચ હેમજાલેન । સૌવર્ણસ્ય હેમજાલસ્ય રૂપ્યમયી-ઓ
[_મ્વુ_3.229_] કિંકિણીકા અભૂન્સુઃ રુપ્યમયસ્ય હેમજાલસ્ય સૌવર્ણિકા કિંકિણીકા અભૂન્સુઃ ॥ તેષાં ખલુ પુનર્ આનન્દ હેમજાલાનાં વાતેરિતાનાં વાતસંઘટ્ટિતાનાં ઘોષો નિશ્ચરિત વલ્ગુ મનોજ્ઞો અસેચનકો અપ્રતિકૂલઃ શ્રવણાય ॥ તદ્યથાપિ નામ પંચાંગિકસ્ય તૂર્યસ્ય કુશલેહિ વાદકેહિ સમ્યક્પ્રવાદિતસ્ય ઘોષો નિશ્ચરતિ વલ્ગુ મનોજ્ઞો અસેચનકો અપ્રતિકૂલઃ શ્રવણાય એવમ્ એવાનન્દ સંઘટ્ટિતાનાં નિશ્ચરતિ વલ્ગુ મનોજ્ઞો અસેચનકો અપ્રતિકૂલઃ શ્રવણાય ॥ ઇન્દ્રતપના ખલુ પુનઃ આનન્દ રાજધાની અવિશૂન્યા અભૂષિ ઇમેહિ એવંરૂપેહિ શબ્દેહિ સય્યથીદં હસ્તિશબ્દેહિ અશ્વશબ્દેહિ રથશબ્દેહિ પત્તિશબ્દેહિ ભેરીશબ્દેહિ પણવશબ્દેહિ શંખશબ્દેહિ વેણુશબ્દેહિ વીણાશબ્દેહિ ગીતશબ્દેહિ વાદિતશબ્દેહિ [ગીતવાદિતશબ્દેહિ] અશ્નથ ખાદથ પિબથ દેથ દાનાનિ ધર્મં ચરથ શ્રમણબ્રાહ્મણેષુ ભદ્રમ્ અસ્તુ વો તિ શબ્દેહિ ॥
___ઇન્દ્રતપનાયાં પુનર્ આનન્દ રાજધાન્યાં વલયા નામ યષ્ટી અભૂષિ ચિત્રા દર્શનીયા સપ્તાનાં વર્ણાનાં સુવર્ણસ્ય રૂપ્યસ્ય મુક્તાયા વૈડૂર્યસ્ય સ્ફટિકસ્ય મુસાગલ્વસ્ય લોહિતિકાયા દ્વાદશ યોજનાનિ ઉદ્વેધેન ચત્વારિ યોજનાનિ અભિનિવેશેન ॥
ઇદં અવોચદ્ ભગવાન્ ઇદં વદિત્વા
હ્ય્ અથાપરં એતદ્ ઉવાચ શાસ્તા ।
ઇન્દ્રધ્વજો નામ અભૂષિ શાસ્તા
સુવર્ણવર્ણો શતપુણ્યલક્ષણો ॥
મહાનુભાવો ઋષિ સંઘનાયકો
વિનેતિ સો કોટિશતાનિ સપ્ત ।
[_મ્વુ_3.230_] પુરસ્કૃતો શ્રમણગણસ્ય નાયકો
સો પ્રાવિશે ઇન્દ્રતપનાં સુનિર્મિતાં ॥

ઇન્દ્રધ્વજો આનન્દ તથાગતો ઽર્હં સમ્યક્સંબુદ્ધો મહાધ્વજં તથાગતમ્ અર્હન્તં સમ્યક્સંબુદ્ધં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ મહાધ્વજો આનન્દ તથાગતો ર્હં સમ્યક્સંબુદ્ધઃ ધ્વજોત્તમં તથાગતમ્ અર્હન્તં સમ્યક્સંબુદ્ધં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ ધ્વજોત્તમો આનન્દ તથાગતો ર્હં સમ્યક્સંબુદ્ધો ધ્વજરુચિરં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ ધ્વજરુચિરો આનન્દ તથાગતો ર્હં સમ્યક્સંબુદ્ધો ધ્વજકેતું તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ ધ્વજકેતુર્ આનન્દ તથાગતો કેતુધ્વજં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ કેતુધ્વજો આનન્દ તથાગતો ર્હં સમ્યક્સંબુદ્ધઃ ધ્વજધ્વજં તથાગતઃ વ્યાકાર્ષીત્* ॥ ધ્વજધ્વજ આનન્દ તથાગતઃ ધ્વજમપરાજિતં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ ધ્વજમપરાજિત આનન્દ તથાગતો અપરાજિતં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ અપરાજિતો આનન્દ તથાગતો સુપ્રતાપં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ સુપ્રતાપ આનન્દ તથાગતઃ પ્રદીપં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ પ્રદીપો આનન્દ તથાગતો સુપ્રતિષ્ઠિતં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ સુપ્રતિષ્ઠિતો આનન્દ તથાગતો નાગમુનિં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ નાગમુનિર્ આનંદ તથાગતો મહામુનિં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ મહામુનિર્ આનંદ તથાગતો મુનિપ્રવરં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ મુનિપ્રવર આનન્દ તથાગતઃ સંવૃતસ્કન્ધં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ સંવૃતસ્કન્ધ આનન્દ તથાગતો બંધુમં તથાગતં
[_મ્વુ_3.231_] વ્યાકાર્ષીત્* ॥ બન્ધુમસ્ તથાગત આનન્દારિષ્ટં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ અરિષ્ટસ્ તથાગત આનન્દ વિજિતાવિં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ વિજિતાવી તથાગત આનન્દ ક્રકુચ્છન્દં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ ક્રકુચ્છન્દસ્ તથાગતો આનન્દાસમસમં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ અસમસમસ્ તથાગત આનન્દ પ્રભંકરં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ પ્રભંકરસ્ તથાગત આનન્દ ઓઘજં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ ઓઘજસ્ તથાગતો આનન્દ મહાબલં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ મહાબલસ્ તથાગત આનન્દ સુજાતં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ સુજાતસ્ તથાગત આનન્દ પારંગતં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ પારંગતસ્ તથાગત આનન્દ મહાપ્રસાદં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ મહાપ્રસાદસ્ તથાગત આનન્દ સુખેન્દ્રિયં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ સુખેન્દ્રિયસ્ તથાગત આનન્દ નક્ષત્રરાજં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ નક્ષત્રરાજસ્ તથાગત આનન્દ શતપુષ્પં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ શતપુષ્પસ્ તથાગત આનન્દ વિરજં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ વિરજસ્ તથાગત આનન્દ બ્રહ્મસ્વરં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ બ્રહ્મસ્વરસ્ તથાગત આનન્દ શિરસાહ્વયં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥
___શિરસાહ્વયે ખુ આનન્દ તથાગતે પુષ્પાવતી નામ રાજધાની અભૂષી દ્વાદશ યોજનાનિ આયામેન પુરસ્તિમેન પશ્ચિમેન ચ સપ્ત યોજનાનિ વિસ્તારેણ દક્ષિણેનોત્તરેણ ચ સપ્તહિ પ્રાકારેહિ પરિક્ષિપ્તા સૌવર્ણેહિ સૌવર્ણચ્છદનેહિ સપ્તહિ તાલપઙ્ક્તીહિ પરિક્ષિપ્તા ચિત્રા દર્શનીયા સપ્તહિ વર્ણેહિ પૂર્વવદ્ યાવત્ સુવર્ણસ્ય તાલસ્કન્ધસ્ય રૂપ્યમયા પત્રા ફલા ચ ॥ તેષાં ખલુ પુનર્ આનન્દ તાલસ્કન્ધાનાં વાતેરિતાનાં વાતસંઘટ્ટિતાનાં વલ્ગુ મનોજ્ઞઃ ઘોષો નિશ્ચરતિ ॥ યે પુનર્ આનન્દ
[_મ્વુ_3.232_] તત્ર પુષ્પાવત્યાં રાજધાન્યાં શુણ્ડામનુષ્યાપેયા તે તેન તાલપત્રફલનિર્ઘોષેણ પંચહિ કામગુણેહિ સમર્પિતા સમન્વંગીભૂતા ક્રીડેન્સુઃ પ્રવિચારયેન્સુઃ ॥ પુષ્પાવતી ખલુ પુનર્ આનન્દ રાજધાની સપ્તહિ વેદિકાજાલેહિ પરિક્ષિપ્તા ચિત્રા દર્શનીયા સપ્તાનાં વર્ણાનાં ઇન્દ્રતપનારાજધાનીવત્* ॥ તત્ર પુષ્પાવત્યાં રાજધાન્યાં અશૂન્યા અભૂષિ ઇમેહિ એવરૂપેહિ શબ્દેહિ સય્યથીદં હસ્તિશબ્દેહિ અશ્વશબ્દેહિ રથશબ્દેહિ પત્તિશબ્દેહિ ભેરીશબ્દેહિ પણવશબ્દેહિ શંખશબ્દેહિ વેણુશબ્દેહિ વીણાશબ્દેહિ ગીતશબ્દેહિ વાદિતશબ્દેહિ અશ્નથ ખાદથ પિબથ દેથ દાનાનિ ધર્મં ચરથ શ્રમણબ્રાહ્મણેષુ ભદ્રમ્ અસ્તુ વો તિ શબ્દેહિ પૂર્ણા ॥ તસ્યાં રાજધાન્યાં વલયા નામ યષ્ટી અભૂષિ ચિત્રા દર્શનીયા સપ્તાનાં વર્ણાનાં સુવર્ણસ્ય રૂપ્યસ્ય મુક્તાયા વૈડૂર્યસ્ય સ્ફટિકસ્ય મુસારગલ્વસ્ય લોહિતિકાયે । દ્વાદશ યોજનાનિ ઉદ્વેધેન ચત્વારિ યોજનાનિ અભિનિવેશં ॥
ઇદં અવોચદ્ ભગવાન્ ઇદં વદિત્વા
હ્ય્ અથાપરં એતદ્ ઉવાચ શાસ્તા ।
એતેષાં બુદ્ધાન પરંપરાયે
શિરસાહ્વયો પચ્છિમકો અભૂષિ ॥
મહાનુભાવો ઋષિ સંઘનાયકો
વિનેતિ સો કોટિશતાનિ સપ્ત ।
પુરસ્કૃતો શ્રમણગણસ્ય નાયકો
સો પ્રાવિશત્ પુષ્પવતીં સુનિર્મિતાં ॥
શિરસાહ્વયો આનન્દ તથાગતો નાગકુલોત્તમં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ નાગકુલોત્તમસ્
[_મ્વુ_3.233_] તથાગત આનન્દ ક્ષમોત્તરં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ ક્ષમોત્તરસ્ તથાગત આનન્દ નાગોત્તમં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ નાગોત્તમસ્ તથાગતઃ આનન્દાંગોત્તમં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ અંગોત્તમસ્ તથાગતો વાસવં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ વાસવસ્ તથાગતશ્ ચન્દ્રિમં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ ચન્દ્રિમસ્ તથાગત આનન્દ હેતુમન્તં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ હેતુમન્તસ્ તથાગતો જિનેન્દ્રં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ જિનેન્દ્રસ્ તથાગતો આનન્દ જાંબુનદં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ જામ્બુનદો આનન્દ તથાગતસ્ તગરશિખિં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ તગરશિખિર્ આનન્દ તથાગતઃ પદુમં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ પદુમસ્ તથાગતઃ કૌણ્ડિણ્યગોત્રં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ કૌણ્ડિન્યગોત્રો આનન્દ તથાગતો કૌણ્ડિન્યગોત્રમ્ એવ તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્ ॥
ઇદં અવોચદ્ ભગવાન્ ઇદં વદિત્વા
હ્ય્ અથાપરં એતદ્ ઉવાચ શાસ્તા ।
એતેષાં બુદ્ધાનાં પરંપરાયે
કૌણ્ડિન્યગોત્રો પશ્ચિમકો અભૂષી ॥
ત્રયો ઇમે બુદ્ધશતા ઉદારા
કૌણ્ડિન્યગોત્રા નામ અભૂષિ સર્વે ॥
મહાનુભાવા ઋષિસંઘનાયકા
એકત્ર કલ્પે ઉપલાહ્વયસ્મિં ।
ત્રયો ત્રયો કોટિશતાનિ તેષાં
મહાસંનિપાતો અભૂષિ શ્રાવકાણાં ॥
[_મ્વુ_3.234_] ત્રયો ત્રયો વર્ષશતા ચ તેષાં

આયુઃપ્રમાણં અભુ શ્રાવકાણાં ।
ત્રેવિંશદ્ વર્ષસહસ્રાણિ તેષાં
સદ્ધર્મો અસ્થાસિ પરિનિર્વૃતાનાં ॥
પશ્ચિમકો આનન્દ કૌણ્ડિન્યસગોત્રો તથાગતઃ ચન્દનં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ ચન્દનો આનન્દ તથાગતો વિરજં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્ ॥ વિરજ આનન્દ તથાગતો હિતેષિં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ હિતેષી આનન્દ તથાગતઃ સુપાત્રં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ સુપાત્રે ખલુ પુનર્ આનન્દ તથાગતે અભયપુરા નામ રાજધાની અભૂષી દ્વાદશ યોજનાનિ આયામેન સપ્ત યોજનાનિ વિસ્તરેણ દક્ષિણેનોત્તરેણ સપ્તહિ સૌવર્ણપ્રાકારેહિ પરિક્ષિપ્તા સપ્તહિ તાલપંક્તીહિ ચિત્રાહિ દર્શનીયાહિ સપ્તવર્ણેહિ । પુષ્પાવતીરાજધાનીવત્ સર્વપ્રકારેહિ વર્ણનીયા ॥ તત્રાપિ વલયા નામ યષ્ટી ચિત્રા દર્શનીયા સપ્તવર્ણેહિ ॥ સુપાત્ર આનન્દ તથાગતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધો ધર્મનેત્રીમ્ અવલોકયન્તો પરિપૂર્ણકલ્પશતં અસ્થાસિ ॥ સ વરુણં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥
ઇદં અવોચદ્ ભગવાન્ ઇદં વદિત્વા
હ્ય્ અથાપરં એતદ્ ઉવાચ શાસ્તા ।
સુપાત્રશાસ્તા પરમહિતાનુકમ્પકો
સદ્ધર્મનેત્રીમ્ અવલોકયન્તો ।
અસ્થાસિ સો કલ્પશતં અનૂનકં
દ્વાત્રિંશત્ કોટીનયુતા વિનેસિ ॥
અભયપુરસ્મિં ક્ષેમવૈસ્તારિકં પ્રાવચનં કરિત્વા વરુણોત્તમં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ વરુણોત્તમો
[_મ્વુ_3.235_]___ આનન્દ તથાગતો ધૃતરાષ્ટ્રં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ ધૃતરાષ્ટ્રો આનન્દ તથાગતો શ્વેતુરાષ્ટ્રં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ શ્વેતુરાષ્ટ્ર આનન્દ તથાગતઃ શિખિં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ શિખી આનન્દ તથાગતઃ શિખિં એવ તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥
એતેષાં બુદ્ધાનાં પરંપરાયે
દ્વાષષ્ટિ બુદ્ધા શિખિનામસાહ્વયા ।
સર્વે અભૂષિ પદુમસ્મિં કલ્પે
મહાનુભાવા અરિસંઘસૂદના
વિનેસિ તે શ્રાવકાં સત્પથા પૃથૂ ॥
પશ્ચિમક આનન્દ તથાગતો વિરૂઢકં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ વિરૂઢકસ્ તથાગતઃ સુનેત્રં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ સુનેત્રસ્ તથાગતઃ સુજાતં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ સુજાત આનન્દ તથાગત એકિના દિવસવારેણ ચતુરશીતિ સહસ્રનયુતાનિ શ્રાવકાણાં વિનેત્વા તમ્ એવ દિવસં પરિનિર્વૃતો ॥ તસ્ય ખલુ પુનર્ આનન્દ તથાગતસ્ય ત્રિંશદ્ વર્ષસહરાણિ સદ્ધર્મો અસ્થાસિ ॥
ઇદં અવોચદ્ ભગવાન્ ઇદં વદિત્વા
હ્ય્ અથાપરં એતદ્ ઉવાચ શાસ્તા ।
સુજાતો આનન્દ તથાગતો ઉત્પલં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ ઉત્પલસ્ તથાગતો બ્રહ્મોત્તમં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ બ્રહ્મોત્તમો આનન્દ તથાગતો સુદર્શનં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ સુદર્શને આનન્દ ખલુ પુનઃ તથાગતે દેવપુરા નામ રાજધાની અભૂષિ દ્વાદશ યોજનાન્ય્ આયામેન સપ્ત યોજનાનિ વિસ્તારેણ સપ્તહિ સૌવર્ણપ્રાકારેહિ
[_મ્વુ_3.236_] સપ્તહિ તાલપંક્તીહિ પરિક્ષિપ્તા અભૂષિ ચિત્રાહિ દર્શનીયાહિ સપ્તવર્ણેહિ અભયપુરા ઇવ વર્ણનીયા ॥
એતેષાં બુદ્ધાનાં પરંપરાયે
સુદર્શનો પશ્ચિમકો અભૂષિ ।
મહાનુભાવો નરસંઘનાયકો
વિનેસિ સો કોટિસતાનિ ત્રીણિ ।
પુરસ્કૃતો શ્રમણગણસ્ય નાયકો
સો પ્રાવિશે દેવપુરાં સુનિર્મિતાં ॥
સુદર્શનો આનન્દ તથાગતો અર્થદર્શં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ અર્થદર્શી આનન્દ તથાગતો મૂલં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ મૂલો આનન્દ તથાગતો ઔષઢિં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ ઔષઢો તથાગતો આનન્દ હિતૈષિન્ તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ હિતૈષી આનન્દ તથાગતો જામ્બૂનદં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ જામ્બૂનદં આનન્દ તથાગતઃ સાલં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ સાલ આનન્દ તથાગત અભિજિતં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ અભિજિ આનન્દ તથાગતો જિનવરુત્તમં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ જિનવરુત્તમ આનન્દ તથાગતઃ સમંતભદ્રં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ સમંતભદ્ર આનંદ તથાગતઃ શશિવિમલં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ શશિવિમલસ્ તથાગતઃ પૌણ્ડ્રીકં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ પૌણ્ડરીકસ્ તથાગતશ્ ચન્દ્રિમં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ ચન્દ્રિમો આનન્દ તથાગતો ભાવિતાત્મં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ ભાવિતાત્મા તથાગતો
[_મ્વુ_3.237_] ઓઘજં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ ઓઘજસ્ તથાગતો આનન્દાભયં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ અભયસ્ તથાગત આનન્દ સ્વયંપ્રભં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ સ્વયંપ્રભ આનન્દ તથાગતો મહાબલં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ મહાબલસ્ તથાગત આદિત્યં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ આદિત્યસ્ તથાગતઃ પ્રતાપવન્તં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ પ્રતાપવન્તસ્ તથાગતો હિતેષીં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ હિતેષી આનન્દ તથાગતો ધ્વજોત્તમં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ ધવ્જોત્તમસ્ તથાગતો ધ્વજધ્વજં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ ધ્વજધ્વજસ્ તથાગતઃ કેતું તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ કેતુસ્ તથાગતઃ કેતૂત્તમં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ કેતૂત્તમસ્ તથાગતો અસહ્યં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ અસહ્યસ્ તથાગતો જામ્બૂનદં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ જામ્બૂનદસ્ તથાગતઃ સાલરાજં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ સાલરાજસ્ તથાગતો આનન્દાકુતોભયં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ અકુતોભયઃ તથાગતઃ નિર્મિતં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ નિર્મિતસ્ તથાગતો ઉપશાન્તં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ ઉપશાન્તસ્ તથાગતો જિનેન્દ્રં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ જિનેન્દ્ર આનન્દ તથાગતો જિનેન્દ્રમ્ એવ તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥
એતેષાં બુદ્ધાનાં પરંપરાયે
જિનેન્દ્રનામ પશ્ચિમકો અભૂષિ ।
ત્રયો ઇમે બુદ્ધશતા ઉદારા
જિનેન્દ્રા નામેન અભૂષિ સર્વે ॥
મહાનુભાવા ઋષિસંઘનાયકાઃ
એકસ્મિં કલ્પસ્મિં મહાયશસ્મિં ।
ત્રયસ્ત્રયો કોટિશતાનિ તેષાં
મહાસન્નિપાતો અભુ નાયકાનાં ॥
[_મ્વુ_3.238_] ત્રયસ્ત્રયો વર્ષસહસ્રાણિ તેષાં
આયુઃપ્રમાણં અભુ નાયકાનાં ।

ત્રયસ્ત્રિંશદ્ વર્ષસહસ્રાણિ તેષાં
સદ્ધર્મો અસ્થાસિ પરિનિર્વૃતાનાં ॥
પશ્ચિમકો જિનેન્દ્રસ્ તથાગતઃ સર્વાર્થદર્શિનન્ તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ સર્વાર્થદર્શી તથાગત આનન્દ ધર્મનેત્રીમ્ અવલોકયન્તો કલ્પસહસ્રં લોકે અસ્થા અશોકં ચ તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ અશોકો તથાગતો ધ્વજોત્તમં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ ધ્વજોત્તમસ્ તથાગતો ન્યગ્રોધરાજં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ ન્યગ્રોધરાજસ્ તથાગતો વિપુલયશં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ વિપુલયશો આનન્દ તથાગતો જયન્તં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ જયન્ત આનન્દ તથાગતઃ શાક્યમુનિં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ શાક્યમુનિસ્મિં ખલુ પુનર્ આનન્દ તથાગતે સમ્યક્સંબુદ્ધે સિંહપુરી નામ રાજધાની અભૂષિ દ્વાદશ યોજનાન્ય્ આયામેન સપ્ત યોજનાનિ વિસ્તારેણ સપ્તહિ સુવર્ણપ્રાકારેહિ પરિક્ષિપ્તા સપ્તહિ તાલપંક્તીહિ ચિત્રાહિ દર્શનીયાહિ સપ્તવર્ણેહિ ॥ પૂર્વવદ્ ઇન્દ્રતપના ઇવ વર્ણનીયા । તત્ર સિંહપુર્યાં વલયા નામ યષ્ટિર્ અભૂષિ । પૂર્વવદ્ વર્ણનીયા ॥
એતેષાં બુદ્ધાનાં પરંપરાયે
શાક્યમુનિઃ પશ્ચિમકો અભૂષિ ।
મહાનુભાવો ઋષિસંઘનાયકો
વિનેસિ સો કોટિશતાનિ ત્રીણિ ।
પુરસ્કૃતો શ્રમણગણસ્ય નાયકો
સો પ્રાવિશે સિંહપુરીં સુનિર્મિતાં ॥
[_મ્વુ_3.239_] શાક્યમુનિર્ આનન્દ તથાગતઃ સર્વદયન્ તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ સર્વદયસ્ તથાગત આનન્દાત્યુત્તમં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ અત્યુત્તમસ્ તથાગત ઉત્તરં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ ઉત્તરસ્ તથાગતઃ સમિતાવિનં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ સમિતાવી તથાગતો ધર્મનેત્રીમ્ અવલોકયન્તો પરિપૂર્ણં કલ્પસહસ્રં લોકે અસ્થાસિ બલદત્તં ચ તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ બલદત્તસ્ તથાગતો ભાગીરથં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ ભાગીરથસ્ તથાગતો અંગીરસં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ અંગીરસસ્ તથાગતો નાગોત્તમં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ નાગોત્તમસ્ તથાગતો નાગબલં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ નાગબલસ્ તથાગતઃ પુષ્પં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ પુષ્પસ્ તથાગતઃ પુષ્પુત્તરં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ પુષ્પુત્તરસ્ તથાગતો મેરું તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ મેરુસ્ તથાગતો રત્નાગ્નિં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ રતનાગ્નિસ્ તથાગતઃ પુષ્પકૃતં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ પુષ્પકૃતસ્ તથાગતઃ દીપંકરં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ દીપંકર આનન્દ તથાગતે દીપવતી રાજધાની અભૂષી દ્વાદશ યોજનાન્ય્ આયામેન સપ્ત યોજનાનિ વિસ્તારેણ સપ્તહિ સૌવર્ણપ્રાકારેહિ સપ્તહિ તાલપંક્તીહિ ચિત્રાહિ દર્શનીયાહિ સપ્તવર્ણેહિ પરિક્ષિપ્તા । સર્વં પૂર્વવદ્ વર્ણનીયં ॥
એતેષાં બુદ્ધાનાં પરંપરાયે
દીપંકરો પશ્ચિમકો અભૂષિ ।
મહાનુભાવો ઋષિસંઘનાયકો
વિનેસિ સો શ્રાવકસહસ્રાણિ અશીતિં ।
પુરસ્કૃતો શ્રમણગણસ્ય નાયકો
સો પ્રાવિશેદ્ દીપવતીં સુનિર્મિતાં ॥
[_મ્વુ_3.240_] દીપંકર આનન્દ તથાગતો સર્વાભિભું તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ સર્વાભિભૂસ્ તથાગતઃ પદુમુત્તરં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ પદુમુત્તરસ્ તથાગતો અત્યુચ્ચગામિં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ અત્યુચ્ચગામી તથાગતો યશોત્તરં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ યશોત્તરસ્ તથાગતઃ શાક્યમુનિં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ શાક્યમુનિસ્ તથાગતઃ અર્થદર્શિં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ અર્થદર્શિસ્ તથાગતસ્ તિષ્યં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ તિષ્યસ્ તથાગતો પુષ્યં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ પુષ્યસ્ તથાગતો વિપશ્યિં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ વિપશ્યી તથાગતઃ શિખિનં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ શિખી તથાગતો વિશ્વભુવં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ વિશ્વભૂસ્ તથાગતઃ ક્રકુચ્છન્દં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ ક્રકુચ્છન્દસ્ તથાગતઃ કોનાકમુનિં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ કોનાકમુનિસ્ તથાગતઃ કાશ્યપં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ કાશ્યપસ્ તથાગતઃ શાક્યમુનિં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ શાક્યમુનિર્ અહં તથાગતઃ મૈત્રેયં તથાગતં વ્યાકાર્ષીત્* ॥ મૈત્રેયે ખલુ પુનર્ આનન્દ તથાગતે કેતુમતી નામ રાજધાની અભૂષિ દ્વાદશ યોજનાનિ આયામેન સપ્ત યોજનાનિ વિસ્તારેણ સપ્તહિ સૌવર્ણપ્રાકારેહિ સપ્તહિ તાલપંક્તીહિ ચિત્રાહિ દર્શનીયાહિ સપ્તવર્ણેહિ પરિક્ષિપ્તા । સર્વં પૂર્વવદ્ વર્ણનીયં ॥
એતેષાં બુદ્ધાનાં પઅરંપરાયે
મૈત્રેયો પશ્ચિમકો ભવિષ્યતિ ।
મહાનુભાવો ઋષિસંઘનાયકો
વિનેષ્યતિ કોટિશતાનિ સપ્તતિ ।
પુરસ્કૃતો શ્રમણગણસ્ય નાયકો
પ્રવેક્ષ્યતિ કેતુમતીં સુનિર્મિતાં ॥
[_મ્વુ_3.241_] આવન્દિતબુદ્ધાનાં આખ્યાતા પુરુષદમ્યસારથિનાં ।
ઇન્દ્રધ્વજાતો યાવ અનાગતો વાપિ મૈત્રેયો ॥
શાસ્તા આદિત્યવત્ તપતિ પ્રતપન્તં તેજસા પુરુષસિંહં ।
પૃચ્છતિ અશોકારામે આનન્દો જિનં જિતક્લેશં ॥
અદ્ભુત કીર્તિ ભગવતઃ . . . યશો ચાદ્ભુતો દશદિશાસુ ।
કિં કર્મં કરિ ભગવાં યેન તપસિ લોકે સદેવકે ॥
શ્રુત્વા ચ સો મહર્ષિઃ સંશયશલ્યાનન્તકનિર્ઘાતી ।
પ્રતિભણતિ સત્વસારો આનન્દમ્ અસંગવચનાયે ॥
આનન્દ શ્રૂયતુ મે યાદૃશમ્ આરોપિતં કુશલમૂલં ।
બુદ્ધેહિ શ્રાવકેહિ ચ તહિં તહિં સંસરન્તેન ॥
બોધિં અભિપ્રાર્થયતા પ્રાર્થયમાનેન અચ્યુતં સ્થાનં ॥
સુમહન્તા અધિકારા મયા કૃતા હૃષ્ટચિત્તેન ॥
દીપંકરે ચ બુદ્ધે સર્વાભિભુસ્મિં બુદ્ધે આનન્દ ।
પદુમોત્તરે ચ બુદ્ધે અત્યુચ્ચસાહ્વયે . . . . . ॥
યશોત્તરસ્મિં ચ શાક્યસિંહે ચ અર્થદર્શિસ્મિં તિષ્યે ।
પુષ્યે ચાપિ નરુત્તમે વિપશ્યિસ્મિં ચાપિ સંબુદ્ધે ॥
શિખિસ્મિં પિ ક્રકુચ્છન્દે મહાપ્રજ્ઞે કોનાકમુનિ કાશ્યપે ।

સુમહન્તા અધિકારા કૃતા મયા હૃષ્ટચિત્તેન ॥
[_મ્વુ_3.242_] એતે મહાનુભાવા અનન્તા . . . . . લોકવિશ્રુતા ।
ઉદારા સત્કૃતા મયા તેન પ્રભવામિ આનન્દ ॥
તેન યશો અતુલિયા ચ કીર્તી અભ્યુદ્ગતા દશદિશાસુ ।
તેન અહં વિરોચામિ સદેવકે સબ્રહ્મકે લોકે ॥
શ્રુત્વાન ચ સો વચનં અવિતથવચનસ્ય લોકનાથસ્ય ।
આનન્દિતો હૃષ્ટચિત્તો આનન્દો ઉત્તરં પૃચ્છેત્* ॥
કેવચિરમ્ અતીતા તે સંબુદ્ધા એન્તિ લોકસ્મિ ઉચ્યતાં ।
કેવચિરં અસ્થાંસુ હિતાય સર્વસ્ય લોકસ્ય ॥
એવં કનકપ્રકાશો હૃષ્ટો સંબુદ્ધો મુદિતમાનસો ।
ચિરકાલમ્ અત્યતીતાન્ કીર્તયતિ મહર્ષિણો બુદ્ધાન્* ॥
એષ પરમાર્થદર્શી સમતુલ્યો સમસમો ચ બુદ્ધેહિ ।
દર્શયતિ પ્રાતિહાર્યં બુદ્ધો તથ સર્વબુદ્ધેહિ ॥
બુદ્ધાનામ્ એષ વિષયો અચિન્તિયો અતુલિયો અસંખ્યેયો ।
સંહૃષ્ટો સ્મિ ભગવં શ્રુત્વા વચનં અમૃતકલ્પં ॥
અનન્તો અધિગતો અર્થો સદેવકબ્રહ્મકસ્ય લોકસ્ય ।
બુદ્ધાનાં એષ વિષયો અચિન્તિયો એષ અન્યેહિ ॥
એકો શાક્યકુમારો શાક્યસુતો શાકિયોત્તમકુલીનો ।
શાક્યકુલનંદિજનનો બુદ્ધો તથ બોધયતિ લોકં ॥
દીપંકરસ્ય અત્યયે પરિપૂર્ણ કલ્પકોટી આનન્દ ।
[_મ્વુ_3.243_] સર્વાભિભૂ દશબલો દીપાલોકે સમુત્પદ્યે ॥
અસ્તંગતે ચ તસ્મિં સર્વાભિભુનાયકે . . . . . ।
પદુમોત્તરો દશબલો કલ્પશતસહસ્રે ઉત્પદ્યે ॥
તસ્ય પરિનિર્વૃતસ્ય પદુમુત્તરસ્ય સુગતસ્ય . . . . . ।
અત્યુચ્ચગામિ ભગવાં કલ્પશતસહસ્રે ઉત્પદ્યે ॥
અત્યુચ્ચગામિનાથે પરિનિર્વૃતે લોકવિશ્રુતે પુરા વૈ ।
પંચહિ કલ્પશતેહિ યશોત્તરો બુદ્ધ ઉત્પદ્યે ॥
નિર્વૃતે યશોત્તરસ્મિં નમોન્ધકારે પ્રનષ્ટે લોકસ્મિં ।
શાક્યમુનિ બુદ્ધવીરો કલ્પશતેન સમુત્પદ્યે ॥
નિર્વૃતે શાક્યમુનિસ્મિં સંબુદ્ધે અર્થદર્શિ ઉપપદ્યે ।
નવનવતે કલ્પસ્મિં આનન્દ ઇમસ્મિં ઉપપદ્યે ॥
પંચનવતે ચ કલ્પે તિષ્યો ઉપપદ્યે લોકપ્રદ્યોતો ।
દ્વાનવતે ચ પુષ્યો નરર્ષભઃ લોક ઉત્પદ્યે ॥
એકૂનનવતે ચ કલ્પે વિપશ્યી . . . લોકે ઉપપદ્યે ।
ત્રિંશે ચ કલ્પે શિખી વિશ્વભૂશ્ ચૈવ ઉત્પદ્યે ॥
ક્રકુચ્છન્દો મહાલોકો કોનાકમુની ચ કાશ્યપશિરી ચ ।
અહમ્ એવ ચાનન્દ ઉત્પન્નો ભદ્રકલ્પસ્મિં ॥
વ્યાકૃતો મયા મહાત્મા ભવિષ્યતિ બુદ્ધો અનાગતે ધ્વાને ।
મૈત્રેયો મહાનુભાવો આનન્દ ઇમસ્મિં કલ્પસ્મિં ॥
કલ્પમ્ અશેષં ભગવાં દીપંકરો બુદ્ધો લોકે અસ્થાસિ ।

સર્વાભિભુ ચ કલ્પં અસ્થાસિ હિતાય લોકસ્ય ॥
પ્રતિપૂર્ણાં વર્ષકોટિં પદુમોત્તરો પિ લોકે અસ્થાસિ ।
[_મ્વુ_3.244_] અત્યુચ્ચગામિ ભગવાં વર્ષશતસહસ્રમ્ અસ્થાસિ ॥
યશોત્તરો નવતિ વર્ષસહસ્રાણિ અર્થદર્શી અસ્થાસિ ।
પંચનવતિં ચ તિષ્યો દ્વાનવતિં પુષ્ય અસ્થાસિ ॥
અશીતિ વર્ષસહરાણિ બુદ્ધસ્ય વિપસ્યિનો પુરા આયુઃ ।
સપ્તતિ વર્ષસહસ્રાણિ શિખીસ્ય આયુસ્ તદા આસિ ॥
ષષ્ટિં ચ વિશ્વભુવસ્ય પંચાશત્ ક્રકુચ્છન્દસ્ય પુરાયુઃ ।
ત્રિંશત્ કોનાકમુનેર્ વિંશત્ પુનઃ કાશ્યપશિરિસ્ય ॥
અસ્માકમ્ અપિ આનન્દ એતરહિં પરીત્તક અસ્મિં લોકે ।
વર્ષશતમાત્રમ્ એવ આયુઃ શાક્યાધિરાજસ્ય ॥
[એકે અસ્થાસુ ઋદ્ધીયે એકે અસ્થાન્સુ કર્મણા ।
ઋદ્ધિકર્મ સ્થપેત્વાન અન્તરા પરિનિર્વૃતા ॥]
આદિત્યો વ તપન્તો શરદસ્મિં ઉદ્ગતો યથાકાશે ।
યોજનશતં પ્રભાયે દીપંકરો સ્ફરિત્વાસ્થાસિ ॥
પ્રભાસયન્તો દશદિશં ધર્મં દેશયંતો દુલ્લભોત્પાદં ।
લોકાન્ દીપેતિ તેન દીપંકરો તિ સે સા સંજ્ઞા ॥
સર્વાભિભૂ દશબલો અભિભૂય પ્રાણિકોટિસહસ્રાણિ ।
અમૃતપદસ્મિં વિનેસિ તેન સે સંજ્ઞા અનભિભૂતા ॥
પદુમોત્તરો પુરવરે ઉદ્યાનગતો સરે અભિરમન્તો ।
[_મ્વુ_3.245_] અદર્શિ રથચક્રમાત્રં સરસ્મિં અભ્યુદ્ગતં પદુમં ॥
સો તત્ર અભિરુહિત્વ નિષીદિ પર્યંકં આભુંજિત્વા ।
સ્પર્શેસિ પંચાભિજ્ઞા મિલાયમાને મહાપદુમે ॥
પંચાભિજ્ઞો ભૂત્વ ઋદ્ધિયે વૈહાયસમ્ અભ્યુદ્ગમ્ય ।
ઉપશ્રિત્ય બોધિમૂલં દશબલો સર્વજ્ઞતાં પ્રાઅપ્તઃ ॥
ઉદ્ગમ્ય તાલમાત્રં અસ્થાસિ અત્યુચ્ચગામી ભગવાં ।
તેન . . . . . . . અત્યુચ્ચસાહ્વયો તિ સંજ્ઞા ॥
વૈસ્તારિકં અભૂષિ પ્રાવચન . . . અદાન્તદમકસ્ય ।
અપરિમિતયશો ભગવતો તેન યશોત્તરો તિ અભુ સંજ્ઞા ॥
ઋદ્ધસ્ફીતપુરવરા નિષ્ક્રમ્ય શાકિયો ગૌતમગોત્રો ।
અપહાય રત્ના સપ્ત સો શાક્યમુનીતિ અભુ સંજ્ઞા ॥
અર્થસ્મિં અર્થદર્શી અરહત્વે વિનેસિ શ્રાવકશતાનિ ।
તેન સમજ્ઞા લોકે અભૂષિ જિન અર્થદર્શીતિ ॥
તિષ્યમહે વર્તન્તે તિષ્યો ઉત્પદ્યે લોકપ્રદ્યોતઃ ।
તેન સમજ્ઞા લોકે તિમિરાપનુદસ્ય તિષ્યો તિ ॥
પુષ્યમહે વર્તંતે પુષ્યો ઉત્પદ્યે લોકપ્રદ્યોતો ।
તેન સમજ્ઞા લોકે નક્ષત્રસાહ્વયો સ પુષ્યો તિ ॥
અનિમિષસમન્તચક્ષુર્વિપશ્યી રૂપાણિ પશ્યતિ અનીર્યો ।
વિપશ્યીતિ વિશુદ્ધનયનો તેન વિપશ્યી અભૂત્ સંજ્ઞા ॥
[_મ્વુ_3.246_] અર્થં પિ અર્થકરાણિ વિધીનિ અનુશાસતે પૃથિવીપાલો ।

તેન . . . . ભગવતો વિપશ્યીતિ અભુ સમજ્ઞા ॥
અભિસંબુધ્યિત્વ જિનો ઓલોકેતિ વિપશ્યી યં લોકં ।
કેશરિધર્મં દૃષ્ટ્વા તેન વિપશ્યીતિ અભુ સંજ્ઞા ॥
યસ્યુત્પાદા લોકે હુતાસનો વ પ્રજ્વલિતો સમારુતો ।
અતિરિવ શિખી પ્રદીપ્યતે તેન શિખીતિ અભુ સે સંજ્ઞા ॥
ઉત્પન્ને ચ જિનેન્દ્રે દેવો તદા પ્રવર્ષતિ અચ્છિન્ન ।
ધારાહિ તેનુદ્ગમાસિ ઘોષો વિશ્વભુસ્ય આસિ સંજ્ઞા ॥
ક્રકુચ્છન્દસ્ય ભગવતો કોનાકમુનિસ્ય કાશ્યપશિરિસ્ય ।
કુલવંશાત્ પ્રભૃતાનિ માતાપિતૃનામધેયાનિ ॥
આદિત્યગોત્રો તેજસ્વી ઇક્ષ્વાકુકુલસંભવો ।
જાતીતઃ ક્ષત્રિયો અગ્રો ભગવાં અગ્રપુદ્ગલો ॥
અજિતે બ્રાહ્મણકુલે અનેકરત્નસંચયે ।
અપહાય વિપુલાં કામાં પ્રવ્રજિષ્યતિ બ્રાહ્મણો ॥
ઋદ્ધિસ્ફીતે કુલે ચૈવ સુમતિપ્રતિમણ્ડિતે ।
પૃથિવીમણ્ડે મૈત્રેયો ભવિષ્યતિ અનાગતે ॥
પ્રથમસ્મિં સન્નિપાતે ષણ્ણવતિ કોટિયો ભવિષ્યન્તિ સર્વેષામ્ એવ અર્હન્તાનાં વશિભૂતાનાં ધુતરજાનાં । દ્વિતીયે પિ સન્નિપાતે ચતુર્નવતિ કોટિયો ભવિષ્યન્તિ
[_મ્વુ_3.247_] સર્વેષામ્ અર્હન્તાનાં વશિભૂતાનાં ધુતરજાનાં । તૃતીયસ્મિં સંનિપાતે દ્વાનવતિ કોટિયો ભવિષ્યન્તિ સર્વેષામ્ અર્હતાં વશિભૂતાનાં ધુતરજાનાં ॥
દીપંકરો મહાપ્રાજ્ઞો જાતીયે આસિ ક્ષત્રિયો ।
સર્વાભિભૂ દશબલો સો જાતીયે આસિ બ્રાહ્મણો ॥
પદુમુત્તરો દશબલો જાતીયે આસિ ક્ષત્રિયો ।
અત્યુચ્ચગામી ભગવાં જાતીયે આસિ બ્રાહ્મણો ॥
યશોત્તરો શાક્યમુનિર્ જાતીયે આસિ ક્ષત્રિયો ।
અર્થદર્શી ચ તિષ્યો ચ પુષ્યો ચાપિ નરુત્તમો ।
જાતીયે બ્રાહ્મણા એતે ભાવિતાત્મા મહર્ષિણો ॥
વિપશ્યી ચ શિખી ચૈવ વિશ્વભૂ ચૈવ ક્ષત્રિયા ।
ક્રકુત્સન્દો કોનાકમુનિ કાશ્યપશ્ ચાપિ બ્રાહ્મણા ॥
શુદ્ધોદનસ્ય રાજ્ઞો ઇક્ષ્વાકુજસ્ય પુત્રો માયાય ।
શાક્યકુલનન્દિજનનો શાક્યો ભૂત્ શાક્યસુકુમારો ॥
કોટીશતપરિવારો સ્ફરિત્વ સસુરેશ્વરલોકં વિરજો ।
વિમુક્તો વિમુક્તચિત્તો મૈત્રેયો ભવિષ્યતિ સમજ્ઞા ॥
દ્વિહિમ્ એવ તે કુલેહિ ઉત્પદ્યન્તિ નરોત્તમાઃ ।
ક્ષ્ત્રિયકુલે ચ પ્રથમં અથવાપિ બ્રાહ્મણકુલે ॥
યદા હિ અગ્રા આખ્યાતા લોકસ્મિં ભોન્તિ ક્ષત્રિયા ।
તદા ક્ષત્રિયકુલે બુદ્ધા ઉત્પદ્યન્તિ નરોત્તમાઃ ॥
[_મ્વુ_3.248_] યદા તુ ગુણસંખ્યાતા લોકસ્મિં ભોન્તિ બ્રાહ્મણાઃ ।
તદા બ્રાહ્મણકુલે બુદ્ધા ઉત્પદ્યન્તિ મહર્ષિણઃ ॥
ચતુર્મહાપથે દૃષ્ટ્વા લોકજ્યેષ્ઠં દીપંકરં ।
જટિલં પ્રસ્તવે હૃષ્ટો બોધિં પ્રર્થેન્તો અનુત્તરાં ॥
સુવર્ણપુષ્પં . . . . ગ્રહેત્વાન કૃતાંજલિ ।
સર્વાભિભું ઓકિરેસિ બોધિં પ્રાર્થેન્તો અનુત્તરાં ॥

હેમપિણ્ડસંકાશાં પુષ્પાં ગ્રહેત્વા પુષ્પાણ અંજલિં ।
પદુમુત્તરં ચોકિરે હં બોધિં પ્રાર્થેન્તો અનુત્તરાં ॥
અત્યુચ્ચગામી ભગવાં લોકસ્ય અનુકમ્પકો ।
હિરણ્યેન ઓકિરે હં બોધિં પ્રાર્થેન્તો અનુત્તરાં ॥
યશોત્તરં મહાભાગં ભિક્ષુસંઘપુરસ્કૃતં ।
ઉપાસનેન પ્રતિમાને બોધિં પ્રાર્થેન્તો અનુત્તરાં ॥
ગંધાં ગ્રહેત્વા . . . સુરભિગંધા મહારહાં ।
શાક્યમુનિં ઓકિરે હં બોધિં પ્રાર્થેન્તો ઽનુત્તરાં ॥
સુવર્ણરૂપ્યવૈડૂર્યં ગ્રહેત્વાન કૃતંજલિ ।
અર્થદર્શિં ઓકિરે હં બોધિં પ્રાર્થેન્તો અનુત્તરાં ॥
તિષ્યં ચાહં લોકનાથં સંમુખા હં અભિસ્તવે ।
પ્રત્યુત્પન્નપ્રયોગેન બોધિં પ્રાર્થેન્તો નુત્તરાં ॥
પુષ્યં ચાહં સમાપન્નો સંહૃષ્ટો પ્રાંજલીકૃતો ।
નમસ્યમાનો અસ્થાસિ બોધિં પ્રાર્થેન્તો નુત્તરાં ॥
[_મ્વુ_3.249_] વિપશ્યિં દૃષ્ટ્વા આગતં પૂર્ણમાસી વ ચન્દ્રમં ।
અજિનં પ્રસ્તરે માર્ગે બોધિં પ્રાર્થેન્તો નુત્તરાં ॥
શિખિનં લોકાર્થેચરં ભિક્ષુસંઘપુરસ્કૃતં ।
તર્પેસિ ખાદ્યભોજ્યેન બોધિં પ્રાર્થેન્તો નુત્તરાં ॥
વિશ્વભુવં ચ મહાર્હેહિ ચીવરેહિ સશ્રાવકં ।
આચ્છાદયે સંપ્રહૃષ્ટો બોધિં પ્રાર્થેન્તો અનુત્તરાં ॥
ત્રિહિ ચ લોકનાથેહિ બ્રહ્મચર્યં ચરે અહં ।
કાશ્યપો માં વિયાકાર્ષી બોધિં પ્રાપ્સ્યસિ અનુત્તરાં ॥
આપંચહિ કૃતી યેવ ત્રીહિ પ્રાર્થયામિ નિર્વૃતિં ।
ત્રીહિ ચ વાસિતો લોકે ત્રિંશકો ચ વિવર્તિતઃ ॥
એકનવતિસ્મિં કલ્પે યદા લોકે વિવર્તિતો ।
અથ અન્યે બોધિસત્વો નવ કલ્પાનિ સંસરે ॥
વીર્યકાયેન સમ્પન્નો પ્રજ્ઞાપૃથુસમાહિતો ।
નવ કલ્પાનિ સ્થાયેસિ વીર્યેણ પુરુષોત્તમઃ ॥
વીર્યન્તુ યન્ત્રેતિ બોધિં અનન્યભાષિતં બલં ।
ન ચ વીર્યં ન પ્રશસ્તં બોધ્યંગબલમ્ ઇન્દ્રિયં ॥
પ્રહાનદાનદ[મસંય]મેન સમુદાગચ્છન્તિ નરોત્તમા ।
વિવર્તમાને લોકસ્મિં ભવન્તિ પુન પુંગવા ॥
તે બોધિં કલ્પશતેન સમુદાનેન્તિ નરોત્તમા ।
અથ એકનવતે કલ્પે સંબુદ્ધો શાક્યપુંગવો ॥
[_મ્વુ_3.250_] દાનશીલં પરિગૃહ્ય બોધિસત્વા મહાયશા ।
દાનં શીલં ચ પ્રજ્ઞાં ચ વર્ણયન્તિ મહર્ષિણાં ॥
બુદ્ધાન દાનં સુગતેન દેશિતં
અનોમન્યાયેન અનોમબુદ્ધિના ।
તાદૃશં સુગતમ્ અનુસ્મરન્તો
નિરામિષાં કો ન લભેત પ્રીતિં ॥

ઇદમ્ અવોચદ્ ભગવાં સદેવમનુષ્યાસુરલોકો ભગવતો ભાષિતમ્ અભ્યનન્દત્* ॥
_____સમાપ્તં બહુબુદ્ધસૂત્રં ॥
મહાન્તં ધર્મસંભારં મહાજનહિતાવહં ।
મહાવસ્તું મહાજ્ઞાનં ભદન્તસુગતેન હિ ।
સર્વસત્વાનાં હિતાય સંબુદ્ધેન પ્રકાશિતં ॥
યે ચ દેશેન્તિ સદ્ધર્મં શૃણોન્તિ યે ચ દેશિતં ।
સર્વે તે અધિગચ્છન્તિ નિર્વાણપદમ્ અચ્યુતં ॥
સર્વંદદસ્ય પુર જાતિર્ અભૂષિ સિદ્ધા
આચારદાનદમથૈર્ જગતીહિતેષી ।
સવિઘ્નરૂપચરિતો તદ્ અભૂષિ શક્રો
મા ચ્યાવયિષ્યતિ મમેષ ઇતો ગ્રસ્થાનાત ॥
સો નિર્મિણિત્વ નરકં સર્વદસ્ય તસ્ય
યે દાનશૂરગુણવાં પ્રપતન્તિ અત્ર ।
[_મ્વુ_3.251_] સંહૃત્ય વીર વત તં દુઃખમ્ એવરૂપં
દાનં નિદાનં સર્વસત્વ સુખી ભવન્તુ ॥
શક્રો બ્રવીત્ પ્રશમદાનદમેન વીર
કિં પ્રાર્થયેત્* ભગવતીસુખતાં પરત્ર ।
સો હ્ય્ અબ્રવીત્ ભગવતીપુરે નાસ્તિ કાય
પ્રાગ્ એવ ખો ભગવતીપુર-અર્થિકેષુ ॥
યત્ર ન જાનતિ જરાં ન ચ મૃત્યું વ્યાધિં
ન ચ . . . પ્રિયજનઃ પ્રિયવિપ્રયોગઃ ।
શાન્તં નિરાલયં નિરન્તરદુઃખમોક્ષં
પ્રાર્થયામિ પદમ્ અચ્યુતં નિર્વૃતિં ચ ॥
સો હ્ય્ અબ્રવીત્ પરમદુષ્કરમ્ એતત્ સ્થાનં
બોધીવિબોધનકં કામરતિપ્રહાણં ।
નિવર્તય મતં સ્વકં જનયાહિ છન્દં
કામસુખે વિષમભોગસુખે ચ રમ્યે ॥
શક્રાસનં યદિ ભવે મમ નિત્યકાલં
સર્વૈશ્ ચ કામરતિભિઃ ન ચ વિપ્રયોગં ।
ન ત્વ્ એવ કામગુણસૌખ્યનિબદ્ધ બુદ્ધિ
સર્વજ્ઞતાય પ્રણિધિં ન નિવર્તયેયં ॥
દિવ્યાનિ માનુષસુખાનિ ચ યાનિ લોકે
યં ચેહ જન્મનિ સુખાસ્તિ સુખં યમ્ ઊર્ધ્વં ।
તે કલ્પકોટિનયુતા સુખિતો ભવેયં
[_મ્વુ_3.252_] સર્વજ્ઞતાયે પ્રણિધિં ન નિવર્તયેયં ॥
દુઃખાનિ યાનિ ચ ઇહાસ્તિ ચ શ્રૂયતે ચ
યે કલ્પકોટિનયુતેષુ બહુપ્રકારં ।
તે દુઃખ કલ્પનયુતા દુઃખિતો ભવેયં
સર્વજ્ઞતાય પ્રણિધિં ન નિવર્તયેયં ॥
યાવન્તરેણ પરમાર્થવિદૂ ભવેયં

તાવન્તરં યદિ અવીચિગતો વસેયં ।
વીર્યં ચ મે ન પ્રતિસંહરણાય શક્યં
સર્વજ્ઞતાય પ્રણિધિં ન નિવર્તયેયં ॥
. . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . યચ્ ચ બાલ ।
ભુંજેય અયોગુડં પિબેય વિલીનલોહં
સર્વજ્ઞતાય પ્રણિધિં ન નિવર્તયેયં ॥
પાતાલમધ્યે નિવસે વધકેહિ સાર્ધં
ખજ્જે શરીરં ચ પુનઃ પુન સંજનેય ।
તદ્ દુઃખં તાદૃશકમ્ ઉદ્વહિતું સમર્થો
સર્વજ્ઞતાય પ્રણિધિં ન નિવર્તયેયં ॥
શરશક્તિવર્ષં યદિ વર્ષયિ તીક્ષ્ણધારં
સર્વં શરીરં યદિ છિજ્જતિ તં અશેષં ।
તદ્ દુઃખં તાદૃશકમ્ ઉદ્વહિતું સમર્થઃ
સર્વજ્ઞતાય પ્રણિધિં ન નિવર્તયેયં ॥
[_મ્વુ_3.253_] યદિ ગંગવાલુકસમેષુ કરિત્વ પૂજાં
બુદ્ધેષુ પશ્ચહં લભેયમ્ ઇમમ્ અગ્રબોધિં ।
તં તાવદ્ દીર્ઘં ભવં સંસારિતું સમર્થઃ
સર્વજ્ઞતાય પ્રણિધિં ન નિવર્તયેયં ॥
ગર્ભાસયે યદિ ભવે મહકલ્પકોટી
જાતશ્ ચ જાતિશતં ખિજ્જેય અગં મે સો ।
તદ્ દુઃખં તાદૃશં શરીરગતં સહેયં
સર્વજ્ઞતાય પ્રણિધિં ન નિવર્તયેયં ॥
યાનિ ચ દુઃખા નરકે તથ તિર્યગ્યોન્યાં
પ્રેતમનુષ્યકભવેષુ બહુપ્રકારં ।
તં દુઃખં સર્વં નિપતે યદિ મે શરીરં
સર્વજ્ઞતાય પ્રનિધિં ન નિવર્તયેયં ॥
યાવન્તિ પ્રાણનયુતા વિનયેયં લોકે
તાવન્તિ કલ્પનયુતાં નરકે વસેયં ।
તં દુઃખં તાવચિરમ્ ઉદ્વહિતું સમર્થઃ
સર્વજ્ઞતાય પ્રણિધિં ન નિવર્તયેયં ॥
નાહં પુનઃ ઇતો નિવર્તયિતું સમર્થઃ
એષો સો નિશ્ચય કૃતો જગતો હિતાર્થં ।
યાવન્ ન પ્રાપ્તમ્ અમૃતં પરિપૂર્ણમાસા
સર્વજ્ઞતાય પ્રણિધિં ન નિવર્તયેયં ॥
સંનાહ એષ દૃઢ વજ્રમયો સંનદ્ધો
દાને દમે વ્રતતપે ન મે અસ્તિ ખેદો ।
[_મ્વુ_3.254_] સત્વાન મોચયિતું હં અપુનઃભવાય
સર્વજ્ઞતાયે પ્રણિધિં ન નિવર્તયેયં ॥
એવં નિશ્ચિતમતી સુવિનિશ્ચિતાર્થા

બોધીનિબદ્ધહૃદયા વિચરન્તિ લોકે ।
લંઘિતબહુભિર્ ઇવ પારગતા સમુદ્રં
પ્રાપ્તોન્તિ બોધિં સબલં નમુચિં નિહત્વા ॥
અથ ખલુ રાજા શુદ્ધોદનો યદા ભગવાં ન્યગ્રોધારામે પૌરુષમાત્રં વૈહાયસમ્ અન્તરીક્ષે વિવિધવિચિત્રાણિ યમકપ્રાતિહાર્યાણિ કરોતિ યદા રાહુર્ અસુરેન્દ્રો વેમચિત્રી અસુરેન્દ્રો મુચિલિન્દો અસુરેન્દ્રો અન્યે ચ ષષ્ટિર્ અસુરનયુતાનિ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિં વ્યાકરિત્વા બહૂનિ ચ પ્રાણકોટિસહસ્રાણિ આર્યે ધર્મે પ્રતિષ્ઠાપયિત્વા આત્મના ચ શ્રોતાપત્તિફલં સાક્ષાત્કૃત્વા દૃષ્ટસત્યો અવિપરીતપર્યયો શાસ્તુઃ શાસને ઉત્થાયાસનાતો યેન ભગવાંસ્ તેનાંજલિં પ્રણામયિત્વા ભગવતો પુરતો ઇમં ઉદાનં ઉદાનયતિ ॥ લબ્ધા મે પુત્ર સુલબ્ધા લાભા યસ્ય મે એદૃશો પુત્રો દ્વિપદાનામ્ ઉત્તમઃ સર્વગુણૈર્ ઉપેતઃ । અમોહન્તો પુત્ર સફલં ચક્રવર્તિરાજ્યમ્ અપહાય મહાન્તં ચ જ્ઞાતિવર્ગં વિજહિત્વા અભિનિષ્ક્રમણં । અમોહં તે સફલં ષડ્વર્ષાણિ દુષ્કરં ચીર્ણં અહો અમોહં તે સફલકૃતેન બોધિઃ પ્રાપ્તા । અમોહન્તે સફલં ચ ધર્મો પ્રકાશિતં યસ્ય તે સદૃશો નાસ્તિ સદેવકે લોકે સમારકે સબ્રહ્મકે સશ્રમણબ્રાહ્મણવણીપકે પ્રજાયાં સદેવમાનુષાસુરાયાં ॥ મમાપિ પુત્ર અમોહં સફલં ચ જીવિતં
[_મ્વુ_3.255_] યસ્ય મમ વિષયે એદૃશો પુત્રો ઉત્પન્નો અસદૃશો સર્વલોકે દેવમનુષ્યાણામ્ અગ્રો ॥ સાધુ પુત્ર સર્વલોકે અર્થસમહિતૈષી અનુકંપકો અનુકંપામ્ ઉપાદાય મમાપિ પુત્ર અનુકમ્પામ્ ઉપાદાય યાવતકં કપિલવસ્તું વાસં વસિતુકામઃ તં દેવસિકં રાજકુલે ભુંજેતિ ॥ અધિવાસયે ખલુ ભગવાં તુષ્ણીભાવેન ॥
___અથ ખલુ રાજા શુદ્ધોદનો ભગવતો તુષ્ણીભાવેનાધિવાસનાં વિદિત્વા હૃષ્ટો પ્રીતો સૌમનસ્યજાતો સંવૃત્તો ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા ત્રિષ્કૃત્વં પ્રદક્ષિણીકૃત્વા યેન ભિક્ષુસંઘં તેનાંજલિં પ્રણામયિત્વા પ્રક્રામિ ॥ અથ ખલુ રાજા શુદ્ધોદનો તસ્યૈવ રાત્ર્યાત્યયેન પ્રભૂતં ખાદનીયં ભોજનીયં પ્રતિજાગરિત્વા કપિલવસ્તુનગરં સિક્તસંમૃષ્ટં કૃત્વા અપગતરજં અપગતપાષાણશર્કરકઠલ્લં મુક્તપુષ્પાવકીર્ણં ગન્ધઘાટિકાવિધૂપિતં ચિત્રદુષ્યપરિક્ષિપ્તં વિતતવિતાનં ઓસક્તપટ્ટદામકલાપં યાવ ચ કપિલવસ્તું યાવ ચ ન્યગ્રોધારામ અત્રાન્તરે નટનર્તક-ઋલ્લમલ્લપાણિસ્વરિકા કુમ્ભતૂણિકા વેણુવંશસ્વરદ્વિસ્ત્વલશોભિકખેલુકભાણકગાયનકપંચવટુકા દેશે દેશે સ્થાપિતા તથા ભગવતો મહતા રાજાનુભાવેન મહતા રાજા-ઋદ્ધીયેન નગરપ્રવેશો ભવેયા ॥
___ભગવાં દાનિ અપરેજ્જુકાતો ન ચાતિકાલે ન ચાતિવિકાલે માગધકે પ્રાતરાશે વિનાસયિત્વા ચ પ્રાવરિત્વા ચ ભિક્ષુસંઘપુરસ્કૃતઃ ભિક્ષુસંઘપરિવૃતો દક્ષિણેન શારિપુત્રો વામેન મૌદ્ગલ્યાયનો નુપૃષ્ઠતો આનન્દભિક્ષુ । દ્વયોપરાજિકં ગચ્છન્તિ । હંસપ્રડીનં બુદ્ધા ભગવન્તો ગચ્છન્તિ ॥ ધર્મતા ખલુ પુનર્ બુદ્ધાનાં ભગવતાં નગરપ્રવેશે
[_મ્વુ_3.256_] યદા ભગવાન્ નગરં પ્રવિશતિ અશ્વા હેષન્તિ હસ્તિનં ક્રૌંચનાદં મુંચન્તિ મોરા નૃત્યન્તિ કોકિલા તુણતુણાયંતિ અઘટ્ટિતાનિ વાદ્યાનિ વાદ્યન્તિ પેડાગતાન્ય્ આભરણાનિ રસન્તિ । અન્ધા ચક્ષું તન્મુહૂર્તં પ્રતિલભન્તિ । વધિરાસ્ તંમુહૂર્તં શ્રોતં પ્રતિલભન્તે । ઉન્મત્તકાસ્ તંમુહૂર્તં સ્મૃતિં પ્રતિલભન્તે । વિષપીતકા નિર્વિષા ભવન્તિ । યે જના અશ્રાદ્ધા મન્દપ્રસાદાસ્ તે દાનિ પ્રતિસંવિદિતા ભવન્તિ ॥
___અથ ભગવાં નગરં પ્રવિશતિ ॥ સમનન્તરં ભગવતા કપિલવસ્તુનગરદ્વારે પાદતલા ઉપક્ષિપ્તા તદ્ ઇયં મહાપૃથિવી ષડ્વિકારં કમ્પે સંપ્રકમ્પે સંપ્રચલે સંપ્રવેધે પુરસ્તિમં ઉન્નમતિ પશ્ચિમકં ઓનમતિ પશ્ચિમમ્ ઉન્નમતિ પુરસ્તિમં ઓનમતિ દક્ષિણં ઉન્નમતિ ઉત્તરા ઓનમતિ ઉત્તરા ઉન્નમતિ દક્ષિણા ઓનમતિ ॥ ભગવાં દાનિ કપિલવસ્તું નગરં પ્રવિષ્ટ અનુપૂર્વેણ પિતુર્ નિવેશનમ્ અનુપ્રાપ્તઃ ॥ તેહિ દાનિ કપિલવાસ્તવ્યેહિ શાક્યેહિ શાક્યાં સંનિપાતેત્વા ઘોષણા કારાપિતા ભવન્તો ન કેનચિદ્ રાહુલસ્યાચિક્ષિતવ્યં ત્વં ભગવતઃ પુત્રો તિ યો આચિક્ષિષ્યતિ તસ્ય વધો દણ્ડો ॥
___ભગવાં દાનિ નિત્યકં રાજકુલે ભુંજતિ ॥ અથ ખલુ મહાપ્રજાપતી ગૌતમી રાજાનં શુદ્ધોદનં વિજ્ઞાપયતિ ॥ મહારાજ યદિ એવ અનુકૂલં ભવેયા તતઃ ભગવાં મમ કુલે ભુંજેયા ॥ રાજા આહ ॥ ગૌતમી એવં કરોહિ ॥ અથ ખલુ મહાપ્રજાપતી ગૌતમી યેન ભગવાન્સ્ તેનોપસંક્રમિત્વા ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા
[_મ્વુ_3.257_] યેન ભગવાંસ્ તેનાંજલિં પ્રણામયિત્વા ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્* ॥ અધિવાસયતુ ભગવાં શુવેતનાયે ભક્તેન સ્વકે નિવેશને ॥ અધિવાસયતિ ભગવાં તૂષ્ણીભાવેન ॥ અથ ખલુ મહાપ્રજાપતી ગૌતમી ભગવતઃ તુષ્ણીંભાવેનાધિવાસનાં વિદિત્વા પ્રભૂતં ખાદનીયભોજનીયં પ્રતિજાગરિત્વા તસ્યૈવ રાત્ર્યા અત્યયેન સ્વકં નિવેશનં સુક્તસંમૃષ્ટં કારાપિતં ઓસક્તપટ્ટદામકલાપં મુક્તપુષ્પાવકીર્ણં ધૂપિતધૂપનં । ભગવતો મહાર્હં આસનં પ્રજ્ઞપિતં યથોપકં ચ ભિક્ષુસંઘસ્ય ॥ અથ ખલુ ભગવાં કાલ્યમ્ એવ નિવાસયિત્વા પાત્રચીવરમ્ આદાય ભિક્ષુસંઘપુરસ્કૃતો યેન પ્રજાપતીયે ગૌતમીયે નિવેશનં પ્રવિષ્ટો । નિષીદિ ભગવાન્ પ્રજ્ઞપ્ત એવાસને યથાસનં ચ ભિક્ષુસંઘઃ ॥ અથ ખલુ મહાપ્રજાપતી ગૌતમી સ્વહસ્તમેવ પ્રભૂતેન ખાદનીયભોજનીયેન બુદ્ધપ્રમુખં ભિક્ષુસંઘં સંતર્પયિ સંપ્રવારયિ ॥ ભગવાં દાનિ યં કાલં ભુક્તધૌતપાણિર્ અપનીતપાત્રો ભિક્ષુસંઘો ચ તતો ભગવાં મહાપ્રજાપતીગૌતમીયે અન્તઃપુરિકાનાં ચ અનુપૂર્વીયધર્મદેશણાં પ્રણામેતિ । યત્ તદ્ બુદ્ધાનાં ભગવતાં અનુપૂર્વીયધર્મદેશના । તદ્યથા દાનકથાં શીલકથાં સ્વર્ગકથાં પુણ્યકથાં પુણ્યવિપાકકથાં ॥ પ્રસીદિ મહાપ્રજાપતી ગૌતમી પ્રસન્નચિત્તાય પુનઃ ભગવાં ચત્વાર્ય્ આર્યસત્યાનિ પ્રકાશયતિ । દુઃખં દુઃખસમુદયં દુઃખનિરોધં માર્ગં ॥ મહાપ્રજાપતીયે દાનિ ગૌતમીયે તત્રાસને નિષણ્ણાય વિરજં વિગતમલં ધર્મેષુ ધર્મચક્ષુર્વિશુદ્ધં ॥
___રાહુલો દાનિ ભગવતો છાયાયે સ્પૃષ્ટઃ । તસ્ય દાનિ સર્વરોમાણિ હૃષ્ટાનિ સર્વગાત્રાણિ પ્રક્લિન્નાનિ સર્વશરીરં ચ પ્રીણિતં । ભગવતઃ છાયાયે નિષીદિત્વા

[_મ્વુ_3.258_] ભગવન્તમ્ અનિમિષં નિધ્યાયતિ ॥ રાહુલો દાનિ માતરં પૃચ્છતિ ॥ અમ્બે કહિં પિતા ગતો ॥ યશોધરા આહ ॥ પુત્ર દક્ષિણાપથં ગતઃ ॥ રાહુલ આહ ॥ અમ્બે કેનાર્થેન દક્ષિણાપથં ગતઃ ॥ યશોધરા આહ ॥ વાણિજ્યેન ગતો ॥ રાહુલ આહ ॥ કિસ્ય દાનિ સો મમ તાતો ન કિંચિત્ શોભનં પ્રેષયતિ ॥ યશોધરા આહ ॥ પુત્ર ક્ષત્રિયેહિ માર્ગો વિરુદ્ધઃ ॥ તદ્ યદિ આગચ્છ્યતિ તદા સ્વયં આગમિષ્યતિ ॥ રાહુલો આહ ॥ અમ્બે કિં એષ શ્રમણકો મહ્યં જ્ઞાતિકો ભવતિ । ન કહિંચિત્* મમ એદૃશો મનો નિપતતિ યથાયં શ્રમણો । મન્યામ્ અહં ઇદાનીં મે સર્વહૃદયં હરતિ । તં નાહેતુકં યન્ મમ ઇમસ્ય શ્રમણસ્ય સહ દર્શનેન ઈદૃશં પ્રેમં અતિરિવ (ઉત્પાદિતં) યથા નાન્યેષાં શાક્યાનાં । તન્ મન્યામ્ અહં પિતા વ સો મમ ॥ સા દાનિ યશોધરા આહ ॥ પુત્ર ન એષો તવ પિતા ॥ રાહુલો દાનિ માતૃકરુણકણ્ઠિકાય યાચતિ ॥ અમ્બે અન્યવશ્યં મે આચિક્ષાહિ કો મમ એષ શ્રમણકો ભવતિ ॥ તસ્યા યશોધરાયે પ્રેમ્નસ્નેહેન હૃદયં પરિપીડિતં । પશ્યતિ કિં સે કરિષ્યામિ । યદિ તાવ આચિક્ષિષ્યં વધો દણ્ડો । અથ દાનિ નાચિક્ષિષ્યં સ્વકો મે પુત્રો પરિવંચિતો ભવિષ્યતિ । જાને કિં ભવતુ આચિક્ષિષ્યં અહં ॥ કામં ખલુ મે શાક્યા તીક્ષ્ણેન શાસ્ત્રેણ અંગમ્ અંગાનિ ચ્છિન્દેન્સુઃ સંપ્રદાલેન્સુઃ ન ત્વ્ એવ રાહુલશિરિસ્ય સ્વકસ્ય પુત્રસ્ય નાચિક્ષિષ્યં ॥ કામં ખલુ મે શાક્યા કાયં તીક્ષ્ણેન શાસ્ત્રેણ વદ્ધપટ્ટિકાયં પાટયેન્સુઃ ન ત્વ્ એવાહં રાહુલશિરિસ્ય સ્વકસ્ય પુત્રસ્ય નાચિક્ષિષ્યં ॥ કામં ખલુ મે શાક્યા કાયં તીક્ષ્ણેન શસ્ત્રેણ કહાપણમાંસિકં પિ ચ્છિન્દેન્સુઃ ન ત્વ્ એવાહં
[_મ્વુ_3.259_] રાહુલશિરિસ્ય સ્વકસ્ય પુત્રસ્ય નાચિક્ષિષ્યં ॥ કામં ખલુ મે શાક્યાઃ કાયે અપિ બિલશતાનિ પાટેન્સુઃ ન ત્વ્ એવાહં રાહુલશિરિકસ્ય સ્વકસ્ય પુત્રસ્ય નાચિક્ષિષ્યં ॥
અથ દૃષ્ટ્વા આગતં તં ગણવરપરિવારિતં પુરુષસિંહં ।
મીલિતવિગતઃ અભિમનો નિધ્યાયતિ રાહુલો સુગતં ॥
વારાણચકોરનયનાં અંજનપૂરેહિ મુદિતનયનેહિ ।
માતરમ્ અવલોકયન્તો નિધ્યાયતિ રાહુલો સુગતં ॥
તં દૃષ્ટ્વા ઉપનિષણ્ણં ગણવરપરિવારિતં પુરુષસિંહં ।
વત્સો ઇવ ક્ષીરપકો ઉપાગમે યેન સંબુદ્ધો ॥
સો ચ મુદિતો નરોત્તમો નિષણ્ણો . . . . સુગતચ્છાયાયાં ।
આમન્ત્રયતિ જનનીં સુખં શ્રમણસ્યેયં છાયા ॥
બહુકા શાક્યકુમારા દૃષ્ટા મયા ગતા દશસુ દિશાસુ ।
આભરણભારભરિતા નો મહ્યં મનં પ્રસીદેતિ ॥
યથેમં કાષાયધરં દૃષ્ટ્વા તૂર્ણં પ્રીણ્યતિ મે ગાત્રં ।
ભાષન્તં મધુરવચનં શ્રુત્વાન પ્રીણિતં મે ગાત્રં ॥
જાલમૃદુહસ્તપાદો સમન્તપ્રાસાદિકો પ્રદર્શનિયો ।
પ્રેક્ષન્તો પિ નંદામ્ય્ અહમ્ અસેચનકદર્શનો ખુ અયં ॥
તુષ્ટો ભવામિ દૃષ્ટ્વાગચ્છન્તં દૂરતો કનકવર્ણં ।
પ્રતિગચ્છન્તે તુ અહં દુઃખિતો ભવામિ અભાવેન ॥
પશ્યન્તો નાહેતુકં મહ્યં યમસંસ્તવં કનકવર્ણં ।
[_મ્વુ_3.260_] સહદર્શનાદ્* . . . .અતિરિવ મનં પ્રસાદિયતિ ॥
મન્યામ્ અહં પિતા મમ ભ્રાતા તતઃ તહિં તહિં જાતીષુ ।
આસીદ્ મમ શ્રમણકો તથા હ્ય્ અયં પ્રીણયતિ ગાત્રં ॥
આચિક્ષે મહ્યં જનનિ યદિ તે દૃષ્ટં શ્રુતં પિ વા પૂર્વં ।
કસ્યાર્થાયે મમ સો અતિરિવ ચિત્તં પ્રસાદેતિ ॥
તસ્ય વચનં શ્રુણિત્વા સ્વકસ્ય પુત્રસ્ય ભાષમાણસ્ય ।
ઉષ્ણમ્ ઇવ વિશ્વસન્તો રાહુલમાતા અતો અબ્રવીત્* ॥
પરિદહ્યતે મે હૃદયં પરિપૃચ્છતિ વાચાય મધુરાય સો ।
ન શક્યં રાહુલશિરિસ્ય સ્વકસ્ય પુત્રસ્ય નાખ્યાતું ॥

કામં ખુ મહ્યં કાયં છિન્દેન્સુઃ સુનિશિતેન શસ્ત્રેણ ।
ન શક્યં રાહુલશિરિસ્ય સ્વકસ્ય પુત્રસ્ય નાખ્યાતું ॥
કામં ખુ મહ્યં કાયં શાક્યા વદ્ધપટ્ટિકાયં પાટેન્સુઃ ।
ન શક્યં રાહુલશિરિસ્ય સ્વકસ્ય પુત્રસ્ય નાખ્યાતું ॥
કામં ખુ મહ્યં કાયં કહાપણમાસિકં પિ ચ્છિન્દેન્સુઃ ।
ન શક્યં રાહુલશિરિસ્ય સ્વકસ્ય પુત્રસ્ય નાખ્યાતું ॥
કામં ખુ મહ્યં કાયે શાક્યા અપિ બિલશતાનિ પાટેન્સુઃ ।
ન શક્યં રાહુલશિરિસ્ય સ્વકસ્ય પુત્રસ્ય નાખ્યાતું ॥
એષો તે પુત્ર પિતા યં પશ્યસિ દૂરતો કનકવર્ણં ।
કર્ણિકારં વ સંકુસુમિતં સુવર્ણવર્ણં પ્રસાદનિયં ॥
[_મ્વુ_3.261_] યસ્યૈષા શંખવલા ભમુકાન્તર ઊર્ણા દક્ષિણવર્તા ।
એષો તે પુત્ર પિતા યસ્યૈષા પ્રભા ચ નિશ્ચરતિ ॥
એષો તે પુત્ર પિતા યં પશ્યસિ દૂરતો કનકવર્ણં ।
કાલાનુસારિસદૃશં પ્રવાયંતં શીલગંધેન ॥
એષો તે પુત્ર પિતા યં પશ્યસિ દૂરતો કનકવર્ણં ।
હિમવાં વ શૈલરાજા પ્રતિષ્ઠિતં ધ્યાન ચત્વારિ ॥
એષો તે પુત્ર પિતા યં પશ્યસિ દૂરતો કનકવર્ણં ।
નાગ ઇવ હેમવન્તો અભ્યુદ્ગત આર્યસંઘસ્ય ॥
એષો તે પુત્ર પિતા યં પશ્યસિ દૂરતો કનકવર્ણં ।
સિંહ ઇવ દાઠિ બલી વિલોકયન્તં દશદિશાસુ ॥
એષો તે પુત્ર પિતા યં પશ્યસિ દૂરતો કનકવર્ણં ।
ઋષભો ઇવ ગોગણસ્ય પરિવારિતમ્ આર્યસંઘેન ॥
એષો તે પુત્ર પિતા યં પશ્યસિ દૂરતો કનકવર્ણં ।
ચન્દ્રો વ પૂર્ણમાસી પ્રભાય લોકં વિરોચયતિ ॥
એષો તે પુત્ર પિતા યં પશ્યસિ દૂરતો કનકવર્ણં ।
સૂર્યો વ ઉદયન્તો અન્ધાન જનેતિ ઓભાસં ॥
એષો તે પુત્ર પિતા યં પશ્યસિ દૂરતો કનકવર્ણં ।
શક્રો વ દેવરાજા પુરસ્કૃતો દેવતાગણેહિ ॥
એષો તે પુત્ર પિતા યં પશ્યસિ દૂરતો કનકવર્ણં ।
બ્રહ્મા વ બ્રહ્મલોકે ઉદીરયતિ અદ્ભુતં ઘોષં ॥
એષો તે પુત્ર પિતા યં પશ્યસિ દૂરતો કનકવર્ણં ।
[_મ્વુ_3.262_] સાલવનં વ સંકુસુમિતં દ્વાત્રિંશલક્ષણરુચિરાંગઃ ॥
એષો તે પુત્ર પિતા યો નગરવરં ત્વાં ચાપિ મમં ચ ।
અવહાય નિષ્ક્રાન્તો અનપેક્ષી જ્ઞાતિસંઘસ્ય ॥
એષો તે પુત્ર પિતા યં પશ્યસિ દૂરતો કનકવર્ણં ।
શયને સુખપ્રસુપ્તાં કણ્ઠકમ્ અભિરુહ્ય નિર્યાતો ॥
એતસ્ય દેવતા હિ દ્વારં વિવરેન્સુ લોકનાયકસ્ય ।
શબ્દં ચાન્તરહાયે મા કોચિ જનો શ્રુણે શબ્દં ॥
સો તત્ર મલ્લવિષયે આમન્ત્રેસિ ચ્છન્દકમ્ આસીનો ।
ચૂડા સા પરિગૃહીતા આહર શુદ્ધોદનસકાશં ॥

આભરણા કણ્ઠકં ચ . . . ઉપનામય પૃથિવીપાલે ।
અભિવાદનં ચ બ્રૂહિ માતુશ્ ચ મમં નરપતિં ચ ॥
અનિવર્તિતં ગમિષ્યં કૃતસ્વકાર્થશ્ ચ આગમિષ્યામિ ।
ઓહિતભારવિશલ્યો પુણ્યક્ષેત્રો ભવે લોકે ॥
ઓહિતભારવિશલ્યો કૃતસ્વકાર્થો જિતક્લેશો જ્ઞાતિ ।
ગણં અનુકમ્પમાનો ઇહ આગતો વ કપિલવસ્તું ॥
રાહુલો દાનિ માતુઃ સકાશાતો શ્રુત્વા એષો મે પિતા તિ તતઃ ભગવતો ચીવરકોણકે શ્લિષ્ટ આહ ॥ અમ્બે યદિ એષ મમ પિતા ભવતિ અગારસ્યાનગારિયં પ્રવ્રજિષ્યે પૈતૃકં માર્ગં અન્વેષ્યં ॥ સમનન્તરં રાહુલો ભગવતશ્ ચીવરકોણકે સંશ્લિષ્ટઃ । તાહિ દાનિ અન્તઃપુરિકાહિ રાવો સૃષ્ટો ॥ રાજા દાનિ શુદ્ધોદનો
[_મ્વુ_3.263_] તં રવં શ્રુત્વા ભીતો પૃચ્છતિ ॥ કસ્યૈષ પાપકો શબ્દઃ મહતો જનકાયસ્ય નિર્ઘોષા યાદૃશો સર્વાર્થસિદ્ધે અભિનિષ્ક્રાન્તે ॥ તતઃ અપરેહિ આખ્યાતં ॥ દેવ રાહુલકુમારો ભગવતશ્ ચીવરકોણકે સંશ્લિષ્ટો અહમ્ અપિ પ્રવ્રજિષ્યામીતિ ॥ રાજા દાનિ શુદ્ધોદનો ઉત્કણ્ઠિતો ઉત્કણ્ઠં ઉત્સૃજતિ રાજવંશે ॥ રાજા દાનિ શુદ્ધોદનો પ્રરુણ્ડો યદા રાજા પ્રરુણ્ડો તદા સર્વં શાક્યમણ્ડલં પ્રરુણ્ડં । એવં દાનિ અભ્યન્તરતો વાહ્યતો ચ એકોરોદનં વર્તતિ ॥ રાજા શુદ્ધોદનો રોદિત્વા અશ્રૂણિ પરિમાર્જયન્તો યેન ભગવાન્સ્ તેનોપસંક્રમિત્વા ભગવતઃ પાદૌ વન્દિત્વા એકાસમ્ ઉત્તરાસંગં કૃત્વા દક્ષિણં જાનુમણ્ડલં પૃથિવ્યાં પ્રતિષ્ઠાપયિત્વા યેન ભગવાન્સ્ તેનાંજલિં પ્રણામયિત્વા ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્* ॥ પર્યાપ્તં યં ભગવાં ચક્રવર્તિરાજ્યમ્ અવહાય મહાન્તં ચ . . . . એકો અભિનિષ્ક્રાન્તો તત્ સાધુ ભગવં રાહુલકુમારં અનુજાનાહિ યં ન પ્રવ્રજિષ્યતિ મા અયં રાજવંશો ઉદ્વિદ્ધિષ્યતિ ॥ ભગવાન્ આહ ॥ ચરમભવિકો મહારાજ એષો સત્વો કૃતાધિકારો વાસિતવાસનો અન્યેહિ બુદ્ધેહિ અભવ્યો એષો ગૃહકલત્રમધ્યાવસિતું । એતેહિ એવ સ્કંધેહિ પરિનિર્વાપયિતવ્યં ॥ રાજાપિ શુદ્ધોદનો શ્રાદ્ધપ્રસંનો શ્રદ્દધાતિ ભગવતો આહ ચ ॥ યતો ભગવાન્ અભિનિષ્ક્રાન્તો તતો એકેહિ અસ્માભિ ન શક્ષિતં કિંચિદ્ રાહુલસ્ય અધિકારં કર્તું ન જાતકર્માપિ ન જટાકરણકર્માપિ ન કુણ્ડલવર્ધનં । યદા ભગવં રાહુલેન અત્યવશ્યં પ્રવ્રજિતવ્યં તત્ સાધુ ભગવાં આગમેતુ સપ્ત દિવસાનિ સપ્તમે દિવસે અભિનિષ્ક્રમણં કરિષ્યતિ તમ્ એવ સે ભવિષ્યતિ જાતિકર્મ તમ્ એવ ચૂડાકરણં તમ્ એવ કુણ્ડલવર્ધનં તમ્ એવ અભિનિષ્ક્રમણં ॥
[_મ્વુ_3.264_] અથ ખલુ ભગવાં રાહુલમ્ આમન્ત્રયતિ ॥ નિવર્તાહિ રાહુલ યથા તે અય્યકો આણપેતિ તથા કરોહિ ॥ રાહુલઃ દાનિ ભગવતો ચીવરકોણકા ઓસૃષ્ટો ॥
___યશોધરાયે દાનિ રાહુલં હસ્તે ગૃહીત્વા અન્તઃપુરં પ્રવેશિતો ઉત્સંગેન ગૃહીત્વા નિષણ્ણા આહ ॥ પુત્ર રાહુલ મા પ્રવ્રજાહિ દુરભિસંભુણં નામ દાનિ પુત્ર મન્યસિ । એદૃશાનિ કાશિકસૂક્ષ્માણિ વસ્ત્રાણિ ધારેતવ્યાનિ યથા ઇહ રાજકુલે એદૃશાહિ મહાર્હાહિ શય્યાહિ શયિતવ્યં યથેહ રાજકુલે એદૃશાનિ મૃષ્ટાનિ ભોજનાનિ ભોક્તવ્યાનિ યથેહ રાજકુલે । અપિ તુ પુત્ર રાહુલ પ્રવ્રાજિકેન ભૂમ્યાં તૃણસંસ્તરિકે શયિતવ્યં વૃક્ષમૂલે શેય્યાસનં ચણ્ડાલપુક્કસકુલાનિ પિણ્ડાય ગન્તવ્યં ક્રુડ્ઢપ્રસન્નાનાં મુખં નિરીક્ષિતવ્યં અપિ શ્વસમાનં પિ ઉચ્છિષ્ટં ભોજનં ભોક્તવ્યં । અપિ કુમ્ભવાસીયે શ્મશાના ઉજ્ઝિતચોડકા સાહર્તવ્યા અરણ્યાયતનેહિ વિહર્તવ્યં । તત્ર ભૈરવાણિ શબ્દાનિ શ્રૂયન્તિ સય્યથીદં સિંહશબ્દા પિ વ્યાઘ્રશબ્દા પિ ભેરુણ્ડકશબ્દા પિ । ત્વં ચ પુત્ર રાહુલ સુકુમારો સુખોચિતો રાજકુલે સંવૃદ્ધો ત્વં ચ પુત્ર સંમર્જિતકો વીણાવંશપણવમધુરાં શબ્દાં શ્રુણમાણો કથં તે રતિર્ ભવિષ્યતિ તં કુહં નામ સંભુણિષ્યસિ ॥ તત્ર સાધુ પુત્ર રાહુલ ઇહ અન્તઃપુરે પંચહિ કામગુણેહિ ક્રીડાહિ પ્રવિચારયાહિ કિં ચાનેન પ્રાવ્રાજ્યેન ॥ રાહુલ આહ ॥ અમ્બે ન સો મમ પિતા મહારાજકુલે સંવૃદ્ધો ॥ યશોધરા આહ ॥ એવમ્ ઇદં ॥ રાહુલ આહ ॥ અમ્બે યો કોચિત્ સમ્યગ્વદમાનો વદે સો સુકુમારો પરમસુકુમારો તિ તત્ સો યો મે પિતા
[_મ્વુ_3.265_] ન સો ભૂમ્યાં તૃણસંસ્તરિકે શયતિ વૃક્ષમૂલે શય્યાસનં કલ્પયતિ કુલાકુલેષુ પિણ્ડાય ચરતિ ઉચ્છિષ્ટાનિ ભોજનાનિ ભુંજતિ અરણ્યાયતને વિહરતિ ન સો પિ નામ એવં સુકુમારો એવં સુખોચિતો તેનાપિ અભિસંભુણિતં તદ્ વયં નાભિભુણિષ્યામઃ ॥ અપિ ચ અમ્બે કામાન્ અવહાય અગારસ્યાનગારિયં પ્રવ્રજિષ્યં અત્યવશ્યં નિર્વાણં પ્રાપયિષ્યામો । અપિ ચ અમ્બે યદ્ય્ અત્ર કોચિ ધૃતિમાં સ્મૃતિમાં મમ એવં તત્ર ગણયાહિ અહમ્ એવ પ્રવ્રજિષ્યં અન્વેષ્યં પૈતૃકં માર્ગં ॥ યશોધરા આહ ॥ પુત્રાવશ્યં પ્રવ્રજિષ્યસિ ॥ રાહુલ આહ ॥ બાઢં અત્યવશ્યં ॥ યશોધરા આહ ॥ નાસ્તિ મોક્ષો ॥ રાહુલ આહ ॥ નાસ્તિ ॥ યશોધરા આહ ॥ પરિત્યજસિ મમં ચ આર્ય્યકં ચ જ્ઞાતિવર્ગં ચ ॥ રાહુલો આહ ॥ બાઢં પરિત્યજિષ્યે ॥ યશોધરા આહ ॥ શૃણુ પુત્ર યદિ તાવદ્ અત્યવશ્યં અગારસ્યાનગારિયં પ્રવ્રજસિ તતો ષડિન્દ્રિયેહિ સુસંવૃતગુપ્તદ્વારેણ વિહરિતવ્યં ભોજને ચ તે માત્રજ્ઞતાયે ભવિતવ્યં । પૂર્વરાત્રાપરરાત્રં જાગરિકાયોગમ્ અનુયુક્તેન ભવિતવ્યં । આરબ્ધવીર્યેણ તે ભવિતવ્યં । સ્થાનચંક્રમનિષદ્યાયોગમ્ અનુયુક્તેન તે વિહરિતવ્યં । અપિ માન્સશોણિતં તે પુત્ર પરિત્યજિતવ્યં । ન ચૈવ બુદ્ધપ્રજ્ઞપ્તિશિક્ષાપદં અતિક્રમિતવ્યં । પ્રજ્ઞપ્તં ચ તે પુત્ર ભગવતો શિક્ષાપદં પરિપૂર્ણ્ણં ધારયિતવ્યં । અપિ જીવિતહેતોર્ અપિ તે પુત્ર અણ્વેતવ્યં । અપ્રાપ્તસ્ય નિર્વાણસ્ય પ્રાપ્તયે સુસંવૃતેન ચ તે પુત્ર ભવિતવ્યં ॥ તત્ કસ્ય હેતોઃ ॥ આગચ્છન્તિ હિ પુત્ર સ્ત્રીમહલ્લિકા પ્રાસાદિકા દર્શનીયા ભગવતો પાદવન્દીયો તેષાં તે પુત્ર માતૃસંજ્ઞા ઉપસ્થાપયિતવ્યા । આગચ્છન્તિ પુત્ર સ્ત્રીકુમારીયો પ્રાસાદિકા દર્શનીયા આભરણભરિતા તત્ર તે પુત્ર ચ્છન્દો ન કરણીયો અપિ તુ તે
[_મ્વુ_3.266_] પુત્ર તસ્મિં સમયે દુઃખાનુપશ્યિના વિહરિતવ્યં અનિત્યાનુપશ્યિના વિહરિતવ્યં ॥ યદિ શક્નોસિ પુત્ર રાહુલ પ્રવ્રજ્યાતો ચિત્તં વિનિવર્તયિતું તતઃ સપ્રસાદો ભવાહિ ॥
___અથ ખલુ રાજ્ઞા શુદ્ધોદનેન કપિલવસ્તુનગરે આણત્તિકા દિન્ના । યત્તકં કપિલવસ્તુસ્મિં નગરે સામન્તં દ્વાદશ યોજનાનિ યત્ કિંચિદ્ ગન્ધં ચ માલ્યં ચ પુષ્પં ચ ચૂર્ણં ચ તં સર્વં સમુદાનયથ । યત્તકા નટનર્તક-ઋલ્લમલ્લપાણિસ્વરિકા સંનિપાતેથ ॥
મનસા દેવાનાં વચસા પાર્થિવાનાં
અચિરેણાઢ્યાનાં કર્મણા દરિદ્રાણામ્ ઇતિ ॥
રાજ્ઞો વચનમાત્રેણ તં નગરમ્ અલંકૃતં શોધિતં અપગતશર્કરકઠલ્લં ધૂપઘટિકાવિધૂપિતં અવસક્તપટ્ટદામકલાપં ચિત્રદુષ્યપરિક્ષિપ્તં વિતતવિતાનં મુક્તપુષ્પાવકીર્ણં ॥
. . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . .
કિંકારણા વિવિધમાલ્યભૂષણા પ્રથમયૌવનધરીયો ।
શૃંગાટકે સ્થિતાનિ બહૂનિ પ્રમદાસહસ્રાણિ ॥
પ્રાસાદગર્ભનિલયા કુમારિકા . . . . તદા આસિ ।

મૃગિકા વ ત્વરિતત્વરિતા ઓલોકનકા નિધાવન્તિ ॥
શુદ્ધોદન-આત્મજસ્ય પુત્રો બુદ્ધસ્ય રાહુલો નામ ।
વિજહિય . . . . ભગવાં રાજ્યં ચવહાય પ્રવ્રજતિ ॥
[_મ્વુ_3.267_] પટહાનિ ચ વીણાયો વાદેન્તિ વરસ્વરા પ્રમુંચંતિ ।
આહન્યન્તિ મૃદંગા ન ચિરં નિર્યાસ્યતિ કુમારો ॥
વલ્લકિપરિવાદિનીયો મધુરં ગુમુગુમુન્તિ કોણપરિઘટિતા ।
. . . . . . . . . ન ચિરં નિર્યાસ્યતિ કુમારો ॥
દ્વીપિ-અજિનેહિ વિચિત્રો સનન્દિઘોષો રથો પરિચ્છન્નઃ ।
અભિરુહ્ય રથં . . . . અભિમનો કુમારો ભિનિષ્ક્રમતિ ॥
કામસ્વસ્ત્યયનાનિ પાણિઘટસહસ્રા અમિતયશસ્ય ।
નિનંદિંસુઃ અગ્રતો રાહુલસ્ય અભિનિષ્ક્રમન્તસ્ય ॥
એતે અંશુકશિખરીજાતા શાટકકમ્બલકનિવસ્તા ।
હસ્તિસ્કંધવરગતા કુમાર નિર્યાન્તમ્ અનુયાન્તિ ॥
એતે અંશુકશિખરીજાતા શાટકકમ્બલકનિવસ્તા ।
વિચિત્રસુમધુરભણિતા કુમાર નિર્યાન્તમ્ અનુયાન્તિ ॥
રથયુગ્યયાનયોજનં સમાચિતં શિરિયે વિય પશ્યન્તિ ।
પુનઃ અશ્રુપૂર્ણનયના રાજ્ઞો અન્તઃપુરિકા દુઃખિતા ॥
વારણચકોરનયનો સંપ્રતિ નગરદ્વારમ્ અનુપ્રાપ્તઃ ।
ઇન્દ્રો વ મરુહિ પરિવૃતો અન્તઃપુરિકાહિ લલિતાહિ ॥

ન્યગ્રોધારામં ગતં નરુત્તમં નાયકં પુરુષસિંહં ।
ઉપગમ્ય કનકવર્ણં નરુત્તમં રાહુલો પિતરં ॥
[_મ્વુ_3.268_] વન્દતિ ચ ઉત્તમયશં યશપ્રાપ્તો મૃદુતલેહિ જાલેહિ ।
શીર્ષં પરિમાર્જતે ચ નરર્ષભો કુંજરપુત્રસ્ય ॥
કિં રાહુલભદ્ર ફલિતા નિયમપ્રેક્ષા ત્વં સકરુણરૂપં ।
વિજહિય ભવાન્તકો ભવ સ્પર્ષેહિ નિર્વાણં ॥
ભગવાં દાનિ આયુષ્મન્તં શારિપુત્રમ્ આમન્ત્રયતિ ॥ પ્રવ્રાજેહિ શરિપુત્ર રાહુલં સકુટિકો તે ભવિષ્યતિ ॥ સ્થવિરો દાનિ ભગવન્તં પૃચ્છતિ ॥ કથં ભગવં પ્રવ્રાજયિષ્યં ॥ ભગવાન્ આહ ॥ યથા શારિપુત્ર આર્યે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્ય કુમારભૂતસ્ય ॥ ભણાતિ અહં રાહુલો બુદ્ધં શરણં ગચ્છામિ ધર્મં શરણં ગચ્છામિ સંઘં શરણં ગચ્છામિ । દ્વિતીયં પિ અહં રાહુલો બુદ્ધો મે શરણો અનન્યશરણો ધર્મો મે શરણો અનન્યશરણો સંઘો મે શરણો અનન્યશરણો ॥ અહં રાહુલો યાવજ્જીવં પ્રાણાતિપાતાત્ પ્રતિવિરમિષ્યં યાવજ્જીવમ્ અદત્તાદાનાત્ પ્રતિવિરમિષ્યં યાવજ્જીવં કામેહિ મિથ્યાચારાત્ પ્રતિવિરમિષ્યં યાવજ્જીવં મૃષાવાદાત્ પ્રતિવિરમિષ્યં યાવજ્જીવં સુરામૈરેયમદ્યપ્રમાદસ્થાનાત્ પ્રતિવિરમિષ્યં ઉપાસકં મે ધારેહિ ઇમેહિ પંચહિ શિક્ષાપદેહિ ॥ અહં રાહુલો બુદ્ધં ભગવન્તં પ્રવ્રજિતમ્ અનુપ્રવ્રજામિ દ્વિતીયકં પિ બુદ્ધં ભગવન્તં પ્રવ્રજિતમ્ અનુપ્રવ્રજામિ તૃતીયં પિ રાહુલો બુદ્ધં ભગવન્તં પ્રવ્રજિતમ્ અનુપ્રવ્રજિતો હમ્ અસ્મિ ॥ અહં રાહુલો યાવજ્જીવં પ્રાણાતિપાતાત્ પ્રતિવિરતો વૈરમણં શ્રામણેરસ્ય શિક્ષાપદં યાવજ્જાતરૂપરજતપ્રતિગ્રણશિક્ષાપદં ધારયામિ । ઇમે હિ દશ શિક્ષાપદાનિ ॥ સ્થવિરો દાનિ રાહુલસ્ય કેશાન્ય્ ઓતારેત્વા પ્રવ્રાજેત્વા દક્ષિણેન હસ્તેન
[_મ્વુ_3.269_] શારિપુત્રો ગૃહીત્વા વામતો મૌદ્ગલ્યાયનો તૃણસંસ્તરકં ઉપવિશેન્સુઃ ॥ એવં દાનિ ભગવાં કર્તવ્ય . . . . .
દિવિ ભુવિ ચ વિશ્રુતયશં વિનીતગણશ્રાવકં વિપુલપ્રજ્ઞં ।
શ્રાવકયુગં દશબલો આમન્ત્રયે કરકન્દિકરો ॥
તીક્ષ્ણા હિ ઇન્દ્રિયાણિ આજ્ઞાસ્યતિ રાહુલો ઇમં ધર્મં ।
પ્રવ્રજતુ કુમારો સો કૃતાનુકારી ભવતુ મહ્યં ॥
કાલજ્ઞો શારિસુતો . . . . . લોકનાયકં અવચિ ।
પ્રવ્રાજેમિ કથમ્ અહં રાહુલશિરિ માન્સજં જિનસ્ય ॥
લોકમ્ અનુકમ્પમાનો બ્રહ્મસ્વરો નાયકો સમાખ્યાતિ ।
યથ આર્યધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યા કુમારભૂતસ્ય ॥
વામેન ગ્રહેત્વા મૌદ્ગલ્યાયનો દક્ષિણેન ઉપતિષ્યો ।
પ્રવ્રાજેત્વા એતં તૃણસંસ્તરકં ઉપવિશેન્સુઃ ॥
સો વલયકાનિ સુવર્ણસૂત્રં ચ યસ્ય કાયે ઓહરતિ ।
ન ભૂયો ચરે દુઃખાર્ત્તો આર્ત્તા સ્મરન્તિ દશબલસ્ય ॥
વારણચકોરનયનં માતા પુત્રં વિશાલતામ્રાક્ષં ।
ઉત્સંગે સ્થાપયિત્વા ઇમાહિ ગાથાહિ અધ્યભાષિ ॥
ઉત્તમપ્રાવારધરો અનુલેપનરાગવાસિતશરીરઃ ।
દુઃચરકં સ્રામણ્યં અત્યન્તસુખોચિતેન ત્વયા ॥
તાયીનાં પ્રમુદિતવ્યં ચોલકખણ્ડા વર્ચે ખનિત્વાન ।
[_મ્વુ_3.270_] ઉચ્છિષ્ટં ભોક્તવ્યં અપિ રાહુલ કુમ્ભદાસીયે ॥
તુવં સુવર્ણનૂપુરો . . . . . . . . . . . ।
ઉત્તપ્તકાંચનસબલો જ્ઞાતી તુહ્યં અભિરમેન્તિ ॥
કિન્ તવ પુત્ર અરણ્યેન શ્રુત્વા તાસાં ઘોષં વીણાનાં ।
મધુરમંજૂઘોષાણાં . . . . . . નકુલકાનાં ॥
ન ધારેસિ ઇમસ્મિં પ્રાવચને . . . . . . એહિ પુત્ર ।
પ્રતિગચ્છ પરાઙ્મુખ્યો ન હિ સુલભં અચ્યુતં સ્થાનં ॥
રાહુલ આહ ॥
યદિ માતઃ કેચિદ્ ઉદ્ઘટિતજ્ઞા મમાપિ તત્ર ગણયાહિ ।
અહમ્ અપિ હિ ક્લેશમથનો અનુગંસં પૈતૃકં માર્ગં ॥
નિશિશાતિ નાપિતો ખુરં રાહુલો ચ મણિચૂડં મુંચેતિ ।
તદા અભિમનો . . . . . અનુસ્મરન્તો દ્વિપદશ્રેષ્ઠં ॥
દૃષ્ટ્વા ચ નં અભિમનં ઉદ્યુક્તં શાસને દશબલસ્ય ।
તં પ્રાપુણાહિ ક્ષિપ્રં સ્ફૃશ નિર્વાણં સુખં શાન્તં ॥
યે તે પુત્રક ધર્મા જાતિં ચ જરાં ચ વીતિવર્તેન્તિ ।

તાં પ્રાપુણાહિ ક્ષિપ્રં ઇતિ રાહુલં અપિ સો અવચ ॥
તાં શિરસિજસલ્લેખાં આવલ્લિતનીલકણ્ઠસહવર્ણાં ।
[_મ્વુ_3.271_] ઉત્સંગેન ગ્રહેત્વાન માતાસ્ય પ્રતિચ્છુપતિ કેશાં ॥
સા અશ્રુપૂર્ણનયના યશોધરા ધર્મવેગસંજાતં ।
પુત્રં સ્વં રાહુલશિરિં અપગતકેશશિરં દૃષ્ટ્વાન ॥
તં અપગતગૃહિલિંગં દ્રુમરક્તં કાષાયપ્રાવૃતકં ।
મૌદ્ગલ્યાનુપતિષ્યા પ્રવ્રાજયિ રાહુલકુમારં ॥
સ પ્રવ્રજિતો તતો વૈ પુત્રો દ્વાત્રિંશલ્લક્ષધરસ્ય ।
વિહરતિ શિક્ષાકામો ઉપતિષ્યં નિશ્રાય સ્થવિરં ॥
એવં ત્વયિ પ્રતિરૂપં યો ત્વં શ્રદ્ધાય પ્રવ્રજિત્વાન ।
કામગુણેષ્વ્ અનપેક્ષો ચરસે અલિપ્તમનો . . . ॥
શાલીનમોદનં શુચિ અનેકસૂપરસવ્યંજનોપેતં ।
ભુંજિત્વ શાકિયકુલે પિણ્ડાયે રાહુલો ચરતિ ॥
તમતિમિરપટલમથનં પુત્રં બુદ્ધસ્ય રાહુલં નામ ।
સર્વાશ્રવપ્રહીનં વન્દથ શિરસા ચ મનસા ચ ॥
અથ ખલુ યશોધરા રાહુલમાતા યદા ભગવાન્ અન્તઃપુરિકાનાં મૂલે ભુજિત્વા તતઃ યશોધરા રાહુલમાતા તાસાં જ્યેષ્ઠિકાનાં ગૌરવેણ પશ્ચિમકે દિવસે યેન ભગવાન્સ્ તેનાંજલિં પ્રણામયિત્વા ભગવન્તં સશ્રાવકસંઘં શુવેતનાય ભક્તેન નિમન્ત્રેતિ । અધિવાસયે ભગવાં તૂષ્ણીભાવેન ॥ અથ ખલુ યશોધરા ભગવતસ્ તૂષ્ણીભાવેનાધિવાસનાં વિદિત્વા હૃષ્ટા પ્રીતિસૌમનસ્યજાતા સંવૃત્તા ॥ તસ્યા એવ રાત્ર્યા
[_મ્વુ_3.272_] અત્યયેન પ્રભૂતં ખાદનીયભોજનીયં પ્રતિજાગરિત્વા બહૂનિ પ્રત્યગ્રપ્રણીતાનિ મોદકાનિ વર્ણગન્ધરસોપેતાનિ પ્રતિજાગરિત્વા તસ્યૈવ રાત્ર્યાત્યયેન સ્વકં નિવેશનં સિક્તસંમૃષ્ટં કારાપિતં ઓસક્તપટ્ટદામકલાપં મુક્તપુષ્પાવકીર્ણં વિતતવિતાનં ભગવતો મહાર્હાસનપ્રજ્ઞપ્તિઃ કૃતા યથોપકં ચ ભિક્ષુસંઘસ્ય ॥
___અથ ખલુ ભગવાં કાલ્યસ્યૈવ નિવાસયિત્વા પાત્રચીવરમ્ આદાય ભિક્ષુસંઘપરિવારિતો ન્તઃપુરં પ્રવિશતિ ॥ અથ ખલુ યશોધરા રાહુલમાતા નાનાપ્રકારેહિ વસ્ત્રેહિ ચાભરણેહિ ચાત્માનમ્ અલંકૃત્વા ભગવન્તં પરિવિશતિ મોદકેન ચ ભગવન્તં પ્રલોભયતિ અપ્ય્ એવ નામ આર્યપુત્રઃ અગારમ્ અધ્યાવસેયા ન ચ ભગવતો ચિત્તસ્યાન્યથાત્વં ॥ અથ ભગવાં યં કાલં ભુક્તો ધૌતપાણિર્ અપનીતપાત્રો ભિક્ષુસંઘો ચ તતઃ ભગવતા રાજા શુદ્ધોદનો મહાપ્રજાપતી ગૌતમી યશોધરા ચ રાહુલમાતા સપરિવારા ધર્મયા કથયા . . . . સંદર્શયિત્વા સમાદાપયિત્વા સમુત્તેજયિત્વા સંપ્રહર્ષયિત્વા ઉત્થાયાસનાતો પ્રક્રામિ ॥
___ભિક્ષૂ દાનિ ભગવન્તમ્ આહન્સુઃ ॥ પશ્ય ભગવં કથં યશોધરા સર્વાલંકારવિભૂષિતા આત્માનમ્ અલંકૃત્વા ભગવન્તં પરિવિશતિ મોદકેન ચ ભગવન્તં પ્રલોભયતિ ન ચ ચિત્તસ્યાન્યથાભાવો ॥ ભગવાન્ આહ ॥ ન હિ ભિક્ષવઃ એતરહિમ્ એવ અન્યદાપિ એષા યશોધરા સર્વાલંકારવિભૂષિતા આત્માનં અલંકૃત્વા પરિવિશતિ મોદકેન ચ પ્રલોભયતિ અત્રાન્તરે એકશૃંગજાતકં પુનઃ કર્તવ્યં ॥
___ભગવાન્ અનુત્તરં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધિત્વા તત્રૈવ બોધિમૂલે તૃણસંસ્તરકે નિષણ્ણો પર્યંકમ્ અભિદ્યન્તો પ્રીતિસુખેન સપ્તાહં આસતિ ॥ ઇહ મયા બોધિદ્રુમે અગ્રતા પ્રાપ્તા
[_મ્વુ_3.273_] સપ્તાહં પૂર્ણો સંબોધિં બુદ્ધિત્વા જાતિજરામરણગહનકાન્તારસ્ય પર્યન્તં કૃતં । ઇહ મયા ક્લેશમારો ભગ્નો દેવપુત્રમારો ભગ્નો ઇહ મમ અપરિમિતમ્ અસંખ્યેયપ્રણિહિતા પ્રણિધિ સમૃદ્ધા । ઇહાહં બોધિદ્રુમે અનવરાગ્રસ્ય . . . . . . . .
[સપ્તાહપૂરં સંબુદ્ધો બોધિં બુદ્ધિત્વા] ઉત્તમાં ।
આસનાતો ન ઉત્થેસિ સર્વલોકસ્ય ચેતિયો ॥
દેવકોટીસહસ્રાણિ ગગણસ્મિં સમાગતા ।
પુષ્પવર્ષં પ્રવર્ષેન્સુઃ સપ્તરાત્રમ્ અનૂનકં ॥
ઉત્પલાં પદુમાં દિવ્યાં પુણ્ડરીકાં મનોરમાં ।
સહસ્રપત્રાં રુચિરાં તત્ર દેવા પ્રવર્ષતિ ॥
મારશ્ ચ દુર્મના આસિ કાણ્ડેન લિખતે મહીં ।
જિતો સ્મિ દેવદેવેન શાક્યસિંહેન તાયિના ॥
ત્રયસ્ત્રિંશા ચ યામા ચ તુષિતા યે ચ નિર્મિતા ।
પરનિર્મિતા દેવા ચ કામધાતુપ્રતિષ્ઠિતા ॥
લોહિતં ચન્દનં દિવ્યં અગુરું તથ ચમ્પકં ।
દિવ્યા ચ પુષ્પવર્ષાણિ અન્તરીક્ષાતો ઓકિરે ॥
દિવ્યં ચ રતનચૂર્ણં અન્તરીક્ષાતો ઓસિરે ।
અક્ષમાત્રાહિ ધારાહિ બુદ્ધક્ષેત્રં સ્ફરી ઇમં ॥
બ્રહ્મકોટીસહસ્રાણિ ગગનસ્મિં સમાગતા ।
વર્ષંતિ સૂક્ષ્મં ચૂર્ણં હિ દિવ્યં લોહિતચંદનં ॥
ભૂમ્યાં દેવાં ઉપાદાય શુદ્ધાવાસાં સ્વયંપ્રભાં ।
[_મ્વુ_3.274_] એષા પરંપરા આસિ દેવતાહિ પરિસ્ફુટા ॥
છત્ત્રધ્વજપતાકાહિ અન્તરીક્ષં પરિસ્ફુટં ।

કરોન્તિ પૂજનાં શ્રેષ્ઠાં સંબુદ્ધસ્ય શિરીમતો ॥
આભા ચ વિપુલા મુક્તા બુદ્ધક્ષેત્રં પરિસ્ફુટં ।
ભવાગ્રલોકધાતૂયો અગ્નિશુભ્રા વ તિષ્ઠતિ ॥
પ્રશાન્તા નિરયા આસિ બુદ્ધરશ્મિભિ સર્વશો ।
શીતીભૂતા ચ અંગાનિ સર્વે ચ સુખિતા અભૂત્* ॥
યેષાં નૈરયિકં દુઃખં પરિક્ષીણં તદ્ અનન્તરં ।
નિરયેષુ ચ્યવિત્વાન દેવેષુ ઉપપદ્યિષુ ॥
સંજીવે કાલસૂત્રે ચ તપને ચ પ્રતાપને ।
પ્રશાન્તો રૌરવે અગ્નિર્ લોકનાથસ્ય રશ્મિભિઃ ॥
અવીચ્યામ્ અથ સંઘાતે પ્રત્યેકનિરયેષુ ચ ।
પ્રશાન્તો સર્વશો અગ્નિર્ લોકનાથસ્ય રશ્મિભિઃ ॥
યાવન્તા લોકધાતૂષુ પ્રત્યેકનિરયા અભૂત્* ।
પ્રશાન્તો સર્વશો અગ્નિર્ લોકનાથસ્ય રશ્મિભિઃ ॥
યે ચ તિરચ્છાનયોનીયં માન્સરુધિરભોજના ।
મૈત્રાય સ્ફુટ બુદ્ધેન ન હિંસન્તિ પરસ્પરં ॥
છત્ત્રધ્વજપતાકાભિઃ બોધિવૃક્ષો અલંકૃતો ।
કૂટાગારેહિ સંછન્નો દેવપુત્રેહિ નિર્મિતો ॥
ખણ્ડકાન્તારકા પિ ચ શર્કરસિકતા પિ ચ ।
સમન્તા બોધિમણ્ડાતો હેષ્ટા ભૂમૌ પ્રતિષ્ઠિતા ॥
[_મ્વુ_3.275_] રત્નામયીયે ભૂમીયે બોધિમણ્ડં પરિસ્ફુટો ।
યા નાભિ બુદ્ધક્ષેત્રસ્ય દેવપુત્રેહિ નિર્મિતા ॥
દેવપુત્રસહસ્રાણિ ધરણીયે પ્રતિષ્ઠિતા ।
ધૂપનેત્રાં ગ્રહેત્વાન પૂજયન્તિ લોકનાયકં ॥
હેષ્ટા ચ ધરણી સર્વા પદ્મેહિ ચ પરિસ્ફુટા ।
જામ્બુનદસુવર્ણસ્ય બુદ્ધતેજેન ઉદ્ગતા ॥
યે ચાપિ વ્યાધિદુઃખાર્ત્તા અલેના અપરાયણા ।
અરોગા સુખિતા ભૂતા બુદ્ધરશ્મિપરિસ્ફુટા ॥
જાત્યન્ધા રૂપા પશ્યેન્સુ લબ્ધ્વા ચક્ષું વિશારદં ।
પરસ્પરં ચાલપેન્સુઃ બોધિપ્રાપ્તસ્ય તાયિનો ॥
રાગશ્ ચાપ્ય્ અપિ ચ દોષો મોહશ્ ચ અન્તકીકૃતઃ ।
યં કાલં શાક્યસિંહેન પ્રાપ્તા બોધિ મહર્ષિણા ॥
પ્રાસાદા ચ વિમાના ચ કૂટાગારા મનોરમા ।
સર્વે તતોમુખા આસિ બોધિસત્વસ્ય તાયિનો ॥
યાવન્તો બુદ્ધક્ષેત્રસ્મિં નરનારી ચ કિન્નરા ।
સર્વે તતોમુખા આસિ યેન બોધિ મહર્ષિણઃ ॥
દેવતા દેવપુત્રાશ્ ચ દેવકન્યા ચ શોભના ।
સર્વે તતોમુખા આસિ યેન સો પુરુષોત્તમઃ ॥
નાગાશ્ ચાપ્ય્ અથ ગન્ધર્વા યક્ષા કુમ્ભાણ્ડરાક્ષસા ।
સર્વે તતોમુખા આસિ યેન બોધિ મહર્ષિણો ॥
દારકા દારિકા ચૈવ શય્યાયં અવરોપિતા ।

[_મ્વુ_3.276_] તતોમુખા સંસ્થિહંસુ યેન બોધિ મહર્ષિણો ॥
યે ચાપ્ય્ આભરણા દિવ્યા વિશિષ્ટા રતનામયા ।
આબદ્ધા આસિ દેવાનાં સર્વે તતોમુખા અભૂ ॥
નાગાનાં અથ યક્ષાણાં પિશાચરાક્ષસાન ચ ।
અભૂ આભરણા સર્વે યેન બોધિ નિરિંગિતા ॥
દેવાનામ્ અથ નાગાનાં યક્ષાણાં રાક્ષસાન ચ ।
તતોમુખા વિમાનાભૂ યેન બોધિ મહર્ષિણો ॥
નૂપુરા વલયા ચૈવ અથ વા પારિહારકા ।
બોધિપ્રાપ્તસ્ય બુદ્ધસ્ય યેન બોધિ નિરિંગિતા ॥
વલંજિતા ચ નિષ્કાનિ કણ્ઠે હારા ચ શોભના ।
આબદ્ધકા મનુષ્યાણાં યેન બોધિ નિરિંગિતા ॥
મુક્તાહારા ચ આબદ્ધા ચિત્રા ચ મણિકુણ્ડલા ।
ઓગુણ્ઠિકા મુદ્રિકા ચ યેન બોધિ નિરિંગિતા ॥
યાવન્તિ બુદ્ધક્ષેત્રસ્મિં સત્વધાતૂ અચિન્તિયા ।
જાનન્તા ચ અજાનન્તા યેન બોધિ નિરિંગિતા ॥
વાતા ચ શીતલા વાયે મંજુગન્ધા મનોરમા ।
સમન્તા બોધિક્ષેત્રસ્મિં બોધિપ્રાપ્તસ્ય તાયિનો ॥
એકપુત્રસ્મિં યં પ્રેમ્નં શુશ્રૂષા ચ પ્રતિષ્ઠિતા ।
માતાપિતૄણાં ઇષ્ટસ્મિં એવં આસીત્ તદ્ અનન્તરં ॥
યાવન્તિ બુદ્ધક્ષેત્રસ્મિં દેવા નાગા ચ માનુષા ।
અસુરા ચ કિન્નરા યક્ષા સર્વે પશ્યન્તિ નાયકં ॥
[_મ્વુ_3.277_] ધૂપનેત્રાં ગ્રહેત્વાન સર્વે તેન સુખસ્થિતા ।
પૂજેન્તિ લોકપ્રદ્યોતં [બોધિમણ્ડે પ્રતિષ્ઠિતં] ॥
અંજલીહિ નમસ્યન્તિ ગાથાહિ ચ સ્તવન્તિ તે ।
પૂજાં કરોન્તિ બુદ્ધસ્ય બોધિમણ્ડે પ્રતિષ્ઠિતા ॥
સર્વે આસન્નં પશ્યન્તિ લોકનાથં પ્રભંકરં ।
ન કશ્ચિદ્ દૂરે સંજાને વ્યામમાત્રે યથા સ્થિતં ॥
ન કશ્ચિત્ પૃષ્ઠતો બુદ્ધં લોકધાતૂય પશ્યતિ ।
સર્વદિશા હિ બુદ્ધસ્ય સમન્તા પશ્યતિ મુખં ॥
વામદક્ષિણપાર્શ્વેન ન કશ્ચિલ્ લોકનાયકં ।
સંજાનતિ મહાવીરં સર્વે પશ્યન્તિ સંમુખં ॥
ધૂપનં બુદ્ધક્ષેત્રસ્મિં ધૂપિતં ચ તદ્ અનન્તરં ।
સમન્તા બુદ્ધક્ષેત્રાણાં ગન્ધેન કોટિયો સ્ફુટા ॥
ન શક્યં ગણનાં કર્તું એત્તિયા સત્વકોટિયો ।
પશ્યિત્વા શિરિં બુદ્ધસ્ય યે બોધિમ્ અભિપ્રસ્થિતાઃ ॥
તૃણા ચ યે કેચિદ્ અસ્તિ ઔષધીયો વનસ્પતિ ।
સર્વે તતોમુખા આસિ યેન બોધિ મહર્ષિણો ॥
કો ઇમાં એદૃશાં ધર્મં લોકનાથેન દેશિતાં ।
શ્રુણિત્વા ન સિયા તુષ્ટો અન્યત્ર મારપક્ષિકાત્* ॥
ન શક્યા સર્વમ્ આખ્યાતું વાચાય ઋદ્ધિભાષતઃ ।

યા શિરી આસિ બુદ્ધસ્ય બોધિપ્રાપ્તસ્ય તાયિનો ॥
[_મ્વુ_3.278_] યેહિ ચ દૃષ્ટો સંબુદ્ધો બોધિમણ્ડે પ્રતિષ્ઠિતઃ ।
પૂજિતશ્ ચ મહાવીરો તે શ્રુત્વા તુષ્ટ પણ્ડિતા ॥
શીલસ્કન્ધેન અચ્છિદ્રા યે ચ ભિક્ષૂ પ્રતિષ્ઠિતા ।
તેષાં શ્રુત્વા ઇદં સૂત્રં મહાહર્ષં જનેષ્યતિ ॥
ભદ્રકક્ષાન્તિસૌરભ્યસંપન્ના અદીનમાનસા ।
અર્થિકા બુદ્ધજ્ઞાનેન તેષાં તુષ્ટિર્ ભવિષ્યતિ ॥
યે હિ આશ્વાસિતા સત્વા મોચેષ્યામિ ઉપદ્રુતા ।
બુદ્ધિત્વમ્ ઉત્તમાં બોધિં તેષાન્ તુષ્ટિર્ ભવિષ્યતિ ॥
યેહિ તે પુરિમા બુદ્ધા સત્કૃતા દ્વિપદોત્તમા ।
તે ઇદં સૂત્રં શ્રુત્વાન તેષાન્ તુષ્ટિર્ ભવિષ્યતિ ॥
હર્ષિતા યેહિ તે સત્વા અન્નપાનેન તર્પિતા ।
તે પીદં સૂત્રં શ્રુત્વાન બુદ્ધે કાહિન્તિ ગૌરવં ॥
યેહિ તે અધના સત્વા ધનેન અભિચ્છાદિતા ।
તે ઇદં શ્રુત્વાન સૂત્રં બુદ્ધે કાહિન્તિ ગૌરવં ॥
યેહિ ચ પૂર્વબુદ્ધાનાં ચેતિયા માપિતા શુભા ।
ઉદ્વિદ્ધા વરપ્રાસાદા તે ખુ ભવિષ્યન્તિ પ્રીણિતા ॥
યેહિ પ્રલુજ્યન્તો સદ્ધર્મો લોકનાથાન ધારિતો ।
ત્યજિત્વા લાભસત્કારં તે ખુ ભેષ્યન્તિ પ્રીણિતાઃ ॥
યે તે અસંસ્કૃતાયુશ્ ચ દણ્ડકર્મેહિ વર્જિતા ।
ઉરસા લોકનાથસ્ય તે ખુ ભેષ્યન્તિ હર્ષિતા ॥
યે તે મૈત્રેયં સંબુદ્ધં પશ્યિત્વો ભવિષ્યતિઓ ભવિષ્યતિ ॥
[_મ્વુ_3.279_] યે તે મૈત્રેયં સંબુદ્ધં પશ્યિત્વા દ્વિપદોત્તમં ।
કાહિન્તિ વિપુલાં પૂજાં તેષાં હર્ષા ભવિષ્યતિ ॥
યે તે સિંહં મહાનાગં પશ્યિત્વા લોકચેતિયં ।
કાહિન્તિ વિપુલાં પૂજાં તેષાં હર્ષો ભવિષ્યતિ ॥
કેતુસ્ય લોકનાથસ્ય યે કરિષ્યન્તિ પૂજનાં ।
અર્થિકા બુદ્ધજ્ઞાનેન તેષાં હર્ષો ભવિષ્યતિ ॥
પ્રદ્યોતસ્ય ચ બુદ્ધસ્ય યે કરિષ્યન્તિ પૂજનાં ।
અર્થિકા બુદ્ધજ્ઞાનેન તેષાં હર્ષો ભવિષ્યતિ ॥
જ્યોતીવરં ચ યે બુદ્ધં પશ્યિત્વા અપરાજિતં ।
મહતીં પૂજાં કાહિન્તિ તેષાં હર્ષો ભવિષ્યતિ ॥
સુનેત્રં લોકપ્રદ્યોતં દૃષ્ટ્વા યે સત્કરિષ્યતિ ।
અર્ચમાનાય પૂજાય તેષાં હર્ષો ભવિષ્યતિ ॥
દ્વૌ બુદ્ધૌ કુસુમનામૌ લોકનાથૌ તથાગતૌ ।
યે દૃષ્ટ્વા સત્કરિષ્યન્તિ તેષાં હર્ષો ભવિષ્યતિ ॥
મેરું ચ દ્વિપદશ્રેષ્ઠં સંબુદ્ધં વદતાં વરં ।
યે દૃષ્ટ્વા સત્કરિષ્યન્તિ તેષાં હર્ષો ભવિષ્યતિ ॥
પુષ્પં યે ચાગ્રસંબુદ્ધં પશ્યિત્વા દ્વિપદોત્તમં ।
કાહિન્તિ પરમાં પૂજાં તેષાં હર્ષો ભવિષ્યતિ ॥

ચતુર્ણાં ચ નરેન્દ્રાણાં યે સંઘં સત્કરિષ્યતિ ।
ઇમસ્મિં ભદ્રકલ્પસ્મિં તે ઉદગ્રા ભવિષ્યતિ ॥
યે ગૃદ્ધા લાભસત્કારે જિહ્મવિજ્ઞાનનિશ્રિતા ।
બહ્વિચ્છા તં શ્રુણિત્વાન તેષાં ત્રાસો ભવિષ્યતિ ॥
[_મ્વુ_3.280_] યે ચ સંગણિકારામા ગણવાસે પ્રતિષ્ઠિતા ।
વિવેકં શ્રુત્વા બુદ્ધેન તેષાં ચ સૌમનસ્યતા ॥
યે ચ દુઃશીલ શ્રુત્વાન એવં બુદ્ધેન ભાષિતં ।
નતા લોકપ્રદીપસ્મિં તીવ્રં કાહિન્તિ ગૌરવં ॥
યે તે વ્યાકૃતા બુદ્ધેન બોધિસત્વા અનાગતા ।
સૂરતા સુખસંવાસા તેષાં તુષ્ટિર્ ભવિષ્યતિ ॥
યેષાં વિવર્તના નાસ્તિ બુદ્ધજ્ઞાનાતો સર્વશઃ ।
તે ઇદં સૂત્રં શ્રુત્વાન ભવિષ્યન્તિ સુખિતા નરાઃ ॥
યે હિ પુરિમબુદ્ધ સત્વસારા
ગુરુકૃતા સત્કૃતા પૂજિતા નરેન્દ્રા ।
પ્રણતમના શિષ્ટ બુદ્ધજ્ઞાને
નરવરવર્ણ શ્રુણિત્વ તુષ્ટ ભોન્તિ ॥
યેષામ્ અવિકલા સમન્ત શ્રદ્ધા
વરગુણકોટિશતેહિ યે ઉપેતા ।
યે ચ ધારયિ ધર્મ લુજ્જમાનં
મુદિતમના સુગતસ્ય શાસનસ્મિં ॥
યે ચ અચપલા અનુદ્ધતા ચ
અમુખરા અભૂ અકીર્ણવાચા ।
સુસખિલવાચા ન માનુપેતા
જિનવરવર્ણ શ્રુણિત્વ તુષ્ટ ભોન્તિ ॥
યેષામ્ અપરિત્યક્તં બુદ્ધજ્ઞાનં
[_મ્વુ_3.281_] એવં વિરજા અનન્તતુલ્યબોધિ ।
યે ચ વ્રતં ચરન્તિ અપ્રમત્ત
જિનવરજ્ઞાન શ્રુણિત્વા તુષ્ટ ભોન્તિ ॥
અથ ખલુ ભગવાં સપ્તાહસ્યાત્યયેન સિંહાસનાતો ઉત્થાય બોધિદ્રુમં નાગવિલોકિતેન વિલોકયન્તો અનિમિષાયે દૃષ્ટીયે પ્રીતિસુખેન દ્વિતીયં સપ્તાહં અનાહારો અસ્થાસિ બોધિદ્રુમં અનિમિષાયે દૃષ્ટીયે નિરીક્ષન્તો ઇહ મમ બોધિદ્રુમે અનવરાગ્રસ્ય જાતિજરામરણસંસારગહનકાન્તારસ્ય પર્યન્તં કૃતં ઇહ મમ ક્લેશમારો ભગ્નો મૃત્યુમારો ભગ્નો સ્કન્ધમારો ભગ્નો દેવપુત્રમારો ભગ્નો ઇહ મમાપરિમિતમસંખ્યેયપ્રણિહિતા પ્રણિધિ સમુદ્ધા ઇહાહં બોધિદ્રુમે લોકે અગ્રતાં પ્રાપ્તઃ લોકે શ્રેષ્ઠતાં પ્રાપ્તો સત્વસારતાં પ્રાપ્તઃ ॥
___ભગવાં સપ્તાહં પ્રીતિસુખેન બોધિદ્રુમં અનિમિષાયે દૃષ્ટીયે નિધ્યાયિત્વા તૃતીયં સપ્તાહં પ્રીતિસુખેન દીર્ઘં ચંક્રમં ચંક્રમે ॥ તેન ખલુ પુનઃ સમયેન મારો પાપીમાં ભગવતો અવિદૂરે સંનિષણ્ણો અભૂષિ દુઃખી દુર્મનો વિપ્રતિસારી કાણ્ડેન ભૂમિં વિલિખન્તો શ્રમણો મે ગૌતમો વિષયાતો ઉપાતિવૃત્તો શ્રમણો મે ગૌતમો વિષયાતો ઉપાતિવૃત્તો તિ ॥ અથ ખલુ તન્ત્રી ચ મારધીતા અરતી ચ મારધીતા યેન મારો પાપીમાંસ્ તેનોપસંક્રમિત્વા મારં પાપીમં ગાથાયે અધ્યભાષતિ ॥
કામં ત્વં દુર્મનો તાત પુરુષં આનયામ્ય્ અહં ।
રાગપાશેહિ બંધિત્વા અરણ્યાદિવ કુંજરં ॥
પ્રબન્ધિત્વાન આનેમિ વશિકો તે ભવિષ્યતિ ॥
[_મ્વુ_3.282_] અથ ખલુ મારો પાપીમાં ધીતરો ગાથાયે પ્રત્યભાષતિ ॥
અરહાં સુગતો લોકે ન રાગેણ સુવાનયો ।
વિષયો મે અતિક્રાન્તો તસ્માચ્ છોચામ્ય્ અહં ભૃશં ॥
અથ ખલુ તા મારધીતરો પિતુર્ મારસ્ય વચનં અકરિત્વા યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રમિત્વા ભગવન્તં ચંક્રમન્તમ્ અનુચંક્રમેન્સુઃ । પાદાન્ તે ભગવન્ પરિચરેમ્હ પાદાન્ તે સુગત પરિચરેમ્હ ॥ ભગવાં તાં ન ચિત્તીકારયે યથાપીદં અનુત્તરે ઉપધિસંક્ષયે સમ્યક્ સુવિમુક્તચિત્તો ॥ અથ તા મારધીતરો એકાન્તમ્ ઉપસંક્રમ્ય મન્ત્રા મન્ત્રયેન્સુઃ ઉચ્ચાવચં પુરુષાણાં છન્દો ઉચ્ચાવચં પુરુષાણાં છન્દઃ યં નૂનં વયં સય્યથાપિ નામ પંચદશવર્ષદેશિકા વા ષોડશવર્ષદેશિકા વા એવંરૂપા એવંરૂપાણાં એકશતં એકશતં ઋદ્ધ્યા અભિનિર્મિણિત્વા યેન શ્રમણો ગૌતમસ્ તેનોપસંક્રમિત્વા શ્રમણં ગૌતમં ચંક્રમન્તમ્ અનુચંક્રમેન્સુઃ । પાદાન્ તે ભગવં પરિચરેમ્હ પાદાં તે સુગત પરિચરેમ્હ । ન ચ સાનં ભગવાં ચિત્તીકારયે યથાપીદં અનુત્તરે ઉપધિસંક્ષયે સમ્યક્ સુવિમુક્તચિત્તો ॥ અથ ખલુ તા મારધીતરો એકમન્તમ્ ઉપસંક્રમ્ય મન્ત્રા મન્ત્રયેન્સુઃ ઉચ્ચાવચં પુરુષાણાં છન્દો ઉચ્ચાવચં પુરુષાણાં છંદો યં નૂનં વયં સય્યથાપિ નામ એકપ્રસૂતા વા દ્વિપ્રસૂતા વા એવંરૂપા એવંરૂપાણાં એકશતં એકશતં નિર્મિણિત્વા યેન શ્રમણો ગૌતમસ્
[_મ્વુ_3.283_] તેનોપસંક્રમિત્વા શ્રમણં ગૌતમં ચંક્રમન્તમ્ અનુચંક્રમેન્સુઃ । પાદાન્ તે ભગવન્ પરિચરેમ્હ પાદાન્ તે સુગત પરિચરેમ્હ । ન ચ સાનં ભગવાં ચિત્તીકારયે યથાપીદં અનુત્તર ઉપધિસંક્ષયે સમ્યક્ સુવિમુક્તચિત્તો ॥ અથ ખલુ તા મારધીતરો એકાન્તમ્ ઉપસંક્રમ્ય મન્ત્રા મન્ત્રયેન્સુઃ ઉચ્ચાવચં પુરુષાણાં છન્દો ઉચ્ચાવચં પુરુષાણાં છન્દો યં નૂનં વયં સય્યથાપિ નામ મધ્યસ્ત્રીયાયો એવંરૂપા એવંરૂપાણાં એકશતં એકશતં ઋદ્ધ્યા અભિનિર્મિણિત્વા યેન ભગવાન્સ્ તેનોપસંક્રમિત્વા ભગવન્તં ચંક્રમન્તમ્ અનુચંક્રમેન્સુઃ । પાદાન્ તે ભગવન્ પરિચરેમ્હ પાદાન્ તે સુગત પરિચરેમ્હ । ન ચ સાનં ભગવાં ચિત્તીકારયે સય્યથાપીદં અનુત્તરે ઉપધિસંક્ષયે સમ્યક્ સુવિમુક્તચિત્તો ॥ અથ ખલુ તા મારધીતરો એકાન્તમ્ ઉપસંક્રમ્ય મન્ત્રા મન્ત્રયેન્સુઃ અહો પરમવયોવર્ણનિભં અભિનિર્મિણન્તી અભિનિર્મિણેયં । યં નૂનં વયં જીર્ણા ભવિત્વા વૃદ્ધિકા ભવિત્વા સ્થવિરિકા ભવિત્વા પલિતિકા ભવિત્વા કુબ્જગોપાનસીવંકા દણ્ડમ્ અવલંબ્ય યેન શ્રમણો ગૌતમસ્ તેનોપસંક્રમિત્વા શ્રમણસ્ય ગૌતમસ્ય પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા શ્રમણં ગૌતમં પ્રત્યેકા પ્રશ્નં પૃચ્છેમ ॥ અથ ખલુ તા મારધીતરો જીર્ણિકા વૃદ્ધિકા સ્થવિરિકા પલિતિકા કુબ્જગોપાનસીવંકા ભવિત્વા દણ્ડમ્ અવષ્ટભ્ય યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રમિત્વા ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા એકાન્તે અસ્થાન્સુઃ ॥ એકાન્તે સ્થિતા તન્ત્રી મારધીતા ભગવન્તં ગાથાયે અધ્યભાષતિ ॥
કથંવિહારી બહુલીહ ભિક્ષુ
પંચોઘતીર્ણો તરતીહ ષષ્ટં ।