મહાવસ્તુ-અવાદન · ભાગ 2140

ક્રિણન્તિ પુત્રદારેણ એકગાથાં સુભાષિતાં ।
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
સાધુના બોધિસત્વેન રાજ્યં કારયતા પુરા ।
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
વનગહનં બલગહનં ગિરિગહનાનિ ત્યાગગ્રહણાનિ ।
વિષમાપ્રતિસન્નિષણ્ણવનાનિ તુ મનુષ્યગહનાનિ ॥
તૃણગુલ્મકણ્ઠકલતાકુલાનિ વૃક્ષગ્રહણા ગહનાનિ ।
શઠનિકૃતિપૈશુન્યાનિ તુ મનુષ્યગહનાનિ ॥
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . ભણ્ડિના બ્રૂહિ બ્રાહ્મણ ॥
[_મ્વુ_1.92_] . . . . . બોધિસત્વેન એકા ગાથા સુભાષિતા ।
બોધિસત્વેન સા ક્રીતા પરમાર્થાભિકાંક્ષિણા ॥
અહિતુણ્ડિકાતો હસ્તાતો યત્નાત્ ક્રીતં સુભાષિતં ।
યાવજ્ જીવન્તે અમુષ્યાં પેલાયાં દુષ્કૃતં કૃતં ॥
બ્રાહ્મણો અભ્યુપગમ્ય ઋષિદેવં નરેશ્વરં ।
ઇદમ્ ઉવાચ પ્રીતાત્મા અસ્તિ એષા સુભાષિતા ॥
તસ્ય મૂલ્યં તવ શીર્ષં ત્યક્ત્વા શીર્ષમ્ ઇત્ય્ અબ્રવીત્* ।
બ્રૂહિ બ્રાહ્મણ શીઘ્રં મે ગાથામ્ એતાં સુભાષિતાં ॥
યદિ અપિ કિઞ્ચિત્ અશુભં સમુદાચરન્તિ
સંબોધિસત્વચરિતાન્ય્ અભિકાંક્ષમાણાઃ ।
તૈલપ્રદીપ ઇવ સૂર્યમરીચિચ્છન્નઃ
ન ભ્રાજતે વિપુલપુણ્યબલાભિભૂતં ॥
સુરૂપં નામ ભૂમિપતિં રાક્ષસો ઇદમ્ અબ્રવીત્* ।
અસ્તિ સુભાષિતા ગાથા ક્રેયા યદિ ક્રીણાસિ તાં ॥
તસ્યા મૂલ્યં કુમારં ચ દેવીં ત્વાં ચૈવ ભક્ષયેત્* ।
ગૃહ્યતાં યદિ તે કૃત્યં ગાથા હિ ધર્મસંહિતા ॥
સો ઽબ્રવીદ્ રાજા સુરૂપો નિઃસંગો ધર્મગૌરવાત્* ।
ગૃહ્યતાં દીયતાં ગાથા યુક્તં ભવતુ મા ચિરં ॥
[_મ્વુ_1.93_] તત્રેમાં ગાથાં સુભાષિતાં રાક્ષસો અબ્રવીત્*
પરિદેવિતકંપનેષુ અનિષ્ટસંયોગપ્રિયહીનેષુ ।
ઉષિતં નરકેષુ વરં ન ચ કુપુરુષસંશ્રયનિકેતઃ ॥
અમાત્યં સંજયં નામ પિશાચો ઇદમ્ અબ્રવીત્* ।
સ્વકં મે હૃદયં દેહિ શૃણુ ગાથાં સુભાષિતાં ॥
સ્વકન્ તે હૃદયં દેમિ બ્રૂહિ ગાથાં સુભાષિતાં ।
પિશાચમ્ અબ્રવીદ્ વીરો સંજયો વિગતવ્યથો ॥
તત્રેમાં ગાથાં સુભાષિતાં પિશાચો ઽબ્રવીત્*
ન જાતુ તૃણકાષ્ઠેહિ જ્વલનઃ શામ્યતે જ્વલન્* ।
ન જાતુ ઉપભોગેભ્યઃ તૃષ્ણા કામેષુ શામ્યતિ ॥
શ્રેષ્ઠિં વસુન્ધરં નામ દરિદ્રો ઇદમ્ અબ્રવીત્* ।
ઇયં સુભાષિતા ગાથા સર્વસ્વેન તુ દીયતે ॥

બોધિસત્વો ઽબ્રવીત્*
સર્વસ્વં દદામિ એષાં બ્રૂહિ ગાથાં સુભષિતાં ।
એતં સન્તઃ પ્રશંસન્તિ ધર્મેષુ યત્ સુભાષિતં ॥
તત્રેમાં ગાથાં સુભાષિતાં દરિદ્રો ઽબ્રવીત્* ॥
આકીર્ણાન્ય્ અપિ શૂન્યાનિ બાલિશા યત્ર જન્તવઃ ।
[_મ્વુ_1.94_] શૂન્યાન્ય્ આકીર્ણા ચ સન્તિ એકેનાપિ પ્રજાનતા ॥
સુરૂપં નામ રાજાનં પુરુષો એતદ્ અબ્રવીત્* ।
જમ્બુદ્વીપેન મૂલ્યેન શક્યં શ્રોતું સુભાષિતં ॥
બોધિસત્વ ઉવાચ ॥
જમ્બુદ્વીપં ચ તે દેમિ સર્વં યત્ કિંચિ ઇચ્છસિ ।
શીઘ્રં સુભાષિતં બ્રૂહિ બ્રૂહિ સત્યં યદ્ ઇચ્છસિ ॥
તત્રેમાં ગાથાં સુભાષિતાં પુરુષો ઽબ્રવીત્* ॥
અહંકારમમકારા માના યત્ર સમુપસ્થિતા । {સેનર્ત્: નાના}
માનં યત્ર નિરોધાય ઉત્પદ્યન્તે તથાગતાઃ ॥
સત્વરં નામ હરિણં લુબ્ધક ઇદમ્ અબ્રવીત્* ।
ઇયં સુભાષિતા ગાથા દેહિ માન્સં શૃણોહિ તાં ॥
યદિ વિનાશધર્મેણ માન્સેનાહં સુભાષિતં ।
શૃણોમિ દેમિ તે માન્સં ક્ષિપ્રં બ્રૂહિ સુભાષિતં ॥
તત્રેમાં સુભાષિતાં ગાથાં લુબ્ધકો ઽબ્રવીત્* ॥
સતાં પાદરજઃ શ્રેયો ન સુવર્ણમયો ગિરિઃ ।
સો પાન્સુ શોકહારાય સો ગિરિ શોકવર્ધન ઇતિ ॥
[_મ્વુ_1.95_] રાજાનં નાગભુજં નામ તદ્દાસો ઇદમ્ અબ્રવીત્* ।
ચાતુર્દ્વીપેન રાજ્યેન શક્યં પ્રાપ્તું સુભાષિતં ॥
બોધિસત્વો ઽબ્રવીત્* ॥
ચાતુર્દ્વીપં ચ તે રાજ્યં દેમિ ક્ષિપ્રમ્ ઉદીરય ।
એતાં સુભાષિતાં વાચાં મા વિલમ્બ બ્રવીહિ મે તિ ॥
તત્રેમં શ્લોકં સુભાષિતં તદ્દાસો ઽબ્રવીત્* ॥
લોમોત્પાટનતુલ્યમ્ આહુ વિદુષઃ પ્રાજ્ઞસ્ય યા વિક્રિયા
તસ્મા જ્ઞાનબલં સમેતિય પુનર્ દોષાં સમૂલાં નયા ।
છિત્ત્વા દોષવિવર્જિતેન મનસા સંભાતિ સંઘઃ શુચિઃ
ભાતિ લોકગુરુઃ સતામ્ અનુગતો ઽનિક્ષિપ્તભારો શુચિઃ ઇતિ ॥
એવં સુભાષિતાર્થાય પ્રપાતે પતિતઃ પુનઃ ।
ભૂયઃ સુભાષિતાર્થાય પોતસ્ ત્યક્તો મહાર્ણવે ॥
ભૂયો અક્ષીણિ ત્યક્તાનિ શ્રુત્વા ગાથાં સુભાષિતાં ।
અગ્નિસ્કન્ધે પુનઃ પતિતઃ શ્રુત્વા ગાત્ઃઆં સુભાષિતાં ॥
બહૂનિ એવમાદીનિ દુષ્કરાણિ જિનર્ષભાઃ ।
સુભાષિતાનામ્ અર્થાય પ્રતિપદ્યન્તે મહાયશા ॥
[_મ્વુ_1.96_] એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાશ્યપઃ આયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનમ્ ઉવાચ ॥ યે પુનર્ ભો જિનપુત્ર બોધિસત્વાઃ તૃતીયાયાં ભૂમૌ વર્તન્તે કથં ચતુર્થાયાં ભૂમૌ વિવર્તન્તિ ઇતિ ॥ એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયન આયુષ્મન્તં મહાકાશ્યપમ્ ઉવાચ ॥ ચતુર્દશભિર્ ભો ધુતધર્મધર આકારૈર્ બોધિસત્વાઃ તૃતીયાયાં ભૂમૌ વર્તમાનાઃ ચતુર્થાયાં ભૂમૌ વિવર્તન્તે ॥ કતમેહિ ચતુર્દશેહિ ॥ અક્ષવંકદ્યૂતક્રીડાનુયોગમ્ અનુયુક્તાશ્ ચ ભવન્તિ । અત્યભીક્ષ્ણં વિવેકં સેવન્તિ । રાજ્યં ચ કારાપયમાણા લોભેનાભિભૂતા અત્રાન્તરવિજિતવાસિનાં સર્વસ્વહારિણો ભવન્તિ । અપરાધં ચ અનનુયુજ્યા વધમ્ આક્ષેપયન્તિ । બધ્યાંશ્ ચ ન સંગોપાયન્તિ । પુરુષાંશ્ ચ વધ્રયન્તિ । વિપ્રતિપન્નાશ્ ચ ભવન્તિ । ન ચ ભોગયાત્રાયાં સંવિભજન્તિ વિદ્યમાનેષુ વિભવેષુ । પ્રવ્રજિત્વા ચ સમ્યક્સંબુદ્ધાનાં ભાષતાં વા બાહુશ્રુત્યં ન પર્યાપ્નુવન્તિ । પુરા પ્રણિધિત્વા ચ બાહુશ્રુત્યં ન દેશયન્તિ । આમિષપ્રતિબદ્ધાંશ્ ચ સેવન્તિ ન ધર્મપ્રતિબદ્ધા । ન ચાભીક્ષ્ણં બુદ્ધવર્ણં ભાષન્તિ । સમ્યક્સંબુદ્ધાંશ્ ચ લોકસમતાયે દેશેન્તિ । ન ચ સમ્યક્સંબુદ્ધાં લોકોત્તરા ઇતિ બોધયન્તિ ॥ ઇમેહિ ભો ધુતધર્મધર ચતુર્દશભિર્ આકારૈઃ બોધિસત્વાઃ તૃતીયાયાં ભૂમૌ વર્તમાનાશ્ ચતુર્થાયાં ભૂમૌ વિવર્તન્તિ ॥ યે હિ કેચિદ્ ભો ધતુધર્મધર બોધિસત્વાઃ તૃતીયાયાં ભૂમૌ વર્તમાનાઃ ચતુર્થાયાં ભૂમૌ વિવર્તેન્સુઃ વિવર્તન્તિ વિવર્તિષ્યન્તિ વા સર્વે તે ઇમેહિ ચતુર્દશેહિર્ આકારૈર્ નાતો ભૂય ઇતિ ॥
[_મ્વુ_1.97_]___એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાશ્યપ આયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનમ્ ઉવાચ ॥ યે પુનર્ ભો જિનપુત્ર બોધિસત્વા અવૈવર્તિયા પ્રથમં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયન્તિ બોધાય કેવરૂપેણ સુખેન યુજ્યન્તિ કેવત્તકાશ્ ચ સત્વા સુખસાતસંગતા ભવન્તીતિ ॥ એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયન આયુષ્મન્તં મહાકાશ્યપં ગાથાભિર્ અધ્યભાષિ ॥
સર્વસત્વ સુખસાતસંગતા

સંભવન્તિ યદ્ અચિન્ત્યમ્ અદ્ભુતં ।
જાયતે યદ મનો મહર્ષિણાં
બોધિમાર્ગપરિભાવનાત્મકં ॥
સપ્તરાત્રમ્ ઇતિ નિશ્ચયાશ્ ચ યે
યે પિ તે નિરયદારુણાલયા ।
યે ચ પ્રેતભવનેષુ પ્રાણિનો
તે ભવન્તિ સુખિતાશ્ ચ નામ ॥
સપ્તરાત્રં ન ચ્યવન્તિ પ્રાણિનો
બોધિસત્વકુશલાનુકંપયા ।
ક્ષુભ્યતે ચ વસુધા સસમુદ્રા
સપ્રભો ભ્રમતિ મેરુમસ્તકઃ ॥
ભૂમિ સન્ધિષુ અયં પ્રવર્તતે
નિશ્ચલા નભસિ નઆત્ર સંશયઃ ।
તેષુ સર્વશુભકર્મરાશિનાં
તેજસા ભ્રમતિ સર્વસંતતં ॥
[_મ્વુ_1.98_] અથ ખલુ નામતિદેવો નામ ત્રાયસ્ત્રિંશકો બોધિસત્વો ભૂતો એકાંસમ્ ઉત્તરાસઙ્ગં કૃત્વા યેન ભગવન્તો દૃષ્ટો તેનાંજલિં પ્રણમય્ય ભગવન્તમ્ અભિસ્તુતઃ સંમુખં વશીભૂતગણસ્ય ઇમૈઃ શ્લોકૈઃ ॥
યસ્ય રૂપં હેમાભાસં તરુણરવિ-અવિહતવપું વિરાજિતતેજસા
દ્વાત્રિંશદ્ભિઃ પૂર્ણૈઃ પૂર્ણં કુશલચરપુરુષકથિતૈઃ સુલક્ષણલક્ષણૈઃ ।
શીલેનાગ્ર્યં સંપૂર્ણાભં ધરણિનગગુરુતરબલં બલોત્તમધારિણં
તે વન્દે શાન્તં તે દાન્તં . . . સ્મૃતિવિનયકુશલં સુરાસુરસત્કૃતં ॥
દીર્ઘં કાલં ચિત્રાચારો કુશલ અતિવિપુલફલદો ભવક્ષયકાંક્ષયા
શ્લાઘ્યૈર્ નાનૈઃ મૈત્રીપૂર્વૈર્ બહુવિવિધજનિતકુશલૈઃ શમાભિમુખો મુનિઃ ।
ત્યક્ત્વા આવાસં નિત્યં વિદ્વાન્ અસુરસુરમહિતં સુખિતં સત્વપ્રતિબોધને
ઇક્ષ્વાકૂનાં વંશોદ્ભૂતો ધરણિતલમ્ અવતરિ યશઃસ્થિતો અચલાધૃતિઃ ॥
માયાયા દેવ્યાઃ કુક્ષિસ્મિં પ્રવિશિષુ સ કુમુદસદૃશો વરો ગજરૂપવાં
એવં . . . લોકાલોકઃ તુષિતવરભવનનિલયં વિહાય ઇહાગતઃ ।
સત્વાં મત્તાં અન્ધાં દૃષ્ટ્વા વિમતિપથવિષમપતિતાં સમુદ્ધરિતું પ્રજાઃ
[_મ્વુ_1.99_] તસ્મિં કાલે રત્નાકીર્ણા વિવિધનિધિનિચયભરિતા ચચાલ વસુન્ધરા
તં શાક્યેન્દ્રં ચારિત્રાઢ્યં સ્મૃતિનિભૃતમ્ અધિગુણચિતં અવન્દિ મહામુનિં ॥
પ્રાસાદાગ્રે દેવી માયા સુરપતિપ્રવરભવને વા સુખૈઃ પ્રવિચાર્યતે
નૃત્યૈર્ ગીતૈર્ લાસ્યૈર્ વાદ્યૈઃ શ્રવણહૃદિનયનસુભગૈઃ સુરેષ્વ્ ઇવ દેવતા ।
સા દેવી રાજાનં ખિન્નં વદતિ વનવરં મહિપતે વ્રજેયં યદ્ઽ; ઇચ્છસિ
લુમ્બોદ્યાનં પુષ્પાકીર્ણં મધુમધુરપરભૃતરુતં મનોહૃદિનન્દનં ॥
ગત્વા તસ્મિં સ્ત્રીભિઃ સાર્ધં પ્રવિચરતિ મુદિતસુખિતા વને વનલોલયા
સા ચોદ્યાનં પર્યણ્વન્તી તરુણલતકિશલયધરાં દદર્શ ઽથ લુમ્બિનીં । {સેનર્ત્: દદર્શથ}
તસ્યાઃ શાખાં . . . ગૃહ્યાન પરમરતિસુખમુદિતા સલીલ-અવસ્થિતા
સા તત્ર શાખાં રક્ષન્તી જનયિ જિનમ્ અજિતમનસં મહામુનિમ્ ઉત્તમં ॥
શીતોષ્ણે ચ દ્વે વારિધારે પ્રવરકુસુમભરિતે જિનં યત્ર સ્નપયિંસુ તં
દેવા જાયન્તં જાતમાત્રં નૃપતિં સુરભુવનમહિતં ત્રિલોકમહેશ્વરં ।
સાનુક્રોશં લોકાતીતં શરણમ્ ઇહ દિવિ ચ ભુવિ ચા જરામરણાન્તકં

અપ્રાપ્તં તં ભૂમૌ ધીરં કમલદલસદૃશનયનં સુરાસુરનન્દનં ॥
હૃષ્ટા તુષ્ટા દેવા સર્વે ત્રિદશપ્રભૃતિભવનચ્યુતા પ્રતિસ્થિહિષુર્ વનં
[_મ્વુ_1.100_] ઇક્ષ્વાકૂનાં વંશોદ્ભૂતો ધરણિતલમ્ અવતરિ યશસ્થિતો અચલાધૃતિ ।
વિક્રમાંશ્ ચ સપ્ત પૂર્ણં મૃગવૃષરાજામતિર્ ઇવ રસમાનીકં
જ્યેષ્ઠો શ્રેષ્ઠો લોકાગ્રો હં ન ચ મમ પુન જરમરણા હતો ભવ્ઽ; ઉપદ્રવઃ ॥
છત્રં દૈવં રત્નાકીર્ણં સ્ફટિકરુચિરકુસુમચિત્રં સિતાભ્રસિતપ્રભં
હસ્તા મુક્તં સ્થાયે સામં સમભિચ્છદિ નૃપતિતનયં વિહાયસે ઉત્થિતં ।
વાલૈશ્ ચોઉગ્રૈઃ શંખાજાભૈર્ મૃદુભિર્ ઉપચિતમ્ અનુપમં દિવૌકસનિર્મિતં
ઉચ્ચૈર્ દણ્ડં મુક્તાશ્વેતં ભ્રમતિ મણિકનકવિકૃતં સુચામરવીજનં ॥
દુન્દુભ્યો ચા મેઘોન્નાદા પવનખગગગનપરિગા નદન્તિ મહત્સ્વરાઃ
પુષ્પૌઘાશ્ ચા દિવ્યા સૃષ્ટા મરુભિ જિનબલવરમુખે સચન્દનચૂર્ણિતાઃ ।
સંતોષાતીશયયુક્તેભિઃ સુરમરૂ જયતિ સુખકરો રસે રવણીશતૈઃ
ક્ષુબ્ધાસન્ના નાનારત્ના ઉદધિભુવિ તલસલિલયોસ્ તથાગતતેજસા ઇતિ ॥
_____ઇતિ શ્રીમહાવસ્તુ-અવદાને તૃતીયા ભૂમિઃ સમાપ્તા
[_મ્વુ_1.101_] એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાશ્યપો આયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનમ્ ઉવાચ ॥ યે પુનર્ ભો જિનપુત્ર બોધિસત્વા અવિવર્તિકતાયે સન્સ્થિહન્તિ કેવત્તકાનિ કર્માણિ અસ્થાનતાયે સમુપચરન્તિ ઇતિ ॥
તતઃ કાત્યાયનસ્થવીરો જિનશાસ્ત્રવિશારદઃ ।
કાશ્યપં ધુતધર્માણં ગાથાભિર્ અધ્યભાષત ॥
યાનિ કર્માણિ સેવન્તે બોધિસત્વા વિજાનથ ।
અસ્થાનતાયે ન સેવન્તે યાનિ તાનિ વિજાનથ ॥
માતરં પિતરં ચૈવાપ્ય્ અરહન્તં તથૈવ ચ ।
જીવિતા ન વિરોપેન્તિ બોધિસત્વા મહાયશાઃ ॥
સંઘં ચ તે ન ભિન્દન્તિ ન ચ સ્તૂપભેદકા ।
ન તે તથાગતે ચિત્તં દૂષયન્તિ કથંચન ॥
ન તે પાપાનિ સેવન્તે વિપરીતાયે દૃષ્ટિયે ।
અલ્પં કૃતં ન નાશેન્તિ કિં મમ પુનર્ યં બહું ॥
સંસરન્તા ચ સંસારે ન જાતુ દૃષ્ટિપૂર્વકે ।
પ્રતિરજ્યન્તિ ધર્માર્થે પુણ્યે વા જ્ઞાનપૂર્વકે ॥
યસ્ય વૃક્ષસ્ય છાયાયાં સીદન્તિ ચ શયન્તિ ચ ।
ન તસ્ય પત્રહિંસા ચ ન ઘાતેન્તિ ચ રોષિતાઃ ॥
દશ કર્મપથાં કુશલાં સેવન્તિ પુરુષોત્તમા ।
[_મ્વુ_1.102_] ન ચ મન્ત્રં પ્રયોજેન્તિ પરસ્ય દેહઘાતકં ॥
કર્મસંનિશ્રિતાઃ સન્તઃ કૌતૂહલવિનિઃશ્રિતાઃ ।
આપત્સુ ન વિષીદન્તિ ન ચ મોદન્તિ વૃદ્ધિષુ ॥
કાયકર્મ વચીકર્મ મનોકર્મ તથૈવ ચ ।
અધ્યાશયાશ્ ચ પરિશુદ્ધાઃ દાનપારમિતા ચ યા ॥
અષ્ટમીપ્રભૃતિં ભૂમીં ગતા તે અનિવર્તિયા ।
એકાંશેન શુભં કર્મ સેવન્તિ લોકપૂજિતાઃ ॥
પ્રથમાં ચ ઉપાદાય ભૂમીં યાવચ્ ચ સપ્તમી ।
વ્યામિશ્રં કર્મ સેવન્તિ ભૂમીષ્વ્ એતાસુ જનોત્તમા ॥
એવમાદીનિ કર્માણિ સેવમાના મહાનરાઃ ।

લોકાનામ્ અનુકંપાર્થં પૂરેન્તિ ભૂમયો દશેતિ ॥
એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માં મહાકાશ્યપો આયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનમ્ ઉવાચ ॥ યે પુનઃ ભો જિનપુત્ર બોધિસત્વા અવૈવર્તિકા સામન્તે પૃથગ્જનતાયે અપાયાં યાન્તિ આહોસ્વિદં નેતિ । સામન્તે પૃથગ્જનતાયે અવરાવરાશ્ ચ ગતિયો ગચ્છન્તિ આહોસ્વિદં નેતિ ॥ એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માં મહાકાત્યાયન આયુષ્મન્તં મહાકાશ્યપમ્ ઉવાચ ॥ યે ઇમે ભો ધુતધર્મધર બોધિસત્વા અવૈવર્તિકધર્મા તે સપ્તસુ ભૂમિષુ ન કથંચિત્ કિઞ્ચિત્ કદાચિત્* યદૃચ્છયા નિરયં પિ ગચ્છન્તિ તિર્યગ્યોનિં વા ગચ્છન્તિ દરિદ્રા વા ભવન્તિ
[_મ્વુ_1.103_] દુર્બલા વા ॥ અથ ખલુ બ્રાહ્મણા ભવન્તિ પ્રત્યેકબ્રાહ્મણા વા ઇન્દ્રાશ્ ચ ઉપેન્દ્રાશ્ ચ યક્ષાધિપતયશ્ ચ યક્ષાશ્ ચ નાગાશ્ ચ નાગરાજાનશ્ ચ ગન્ધર્વા ગન્ધર્વાધિપતયશ્ ચ ચક્રવર્તિનશ્ ચ પ્રાદેશ્યાશ્ ચ રાજાનઃ અગ્રામાત્યાશ્ ચ શ્રેષ્ઠિનશ્ ચ જનપદપ્રધાનાશ્ ચ રાજપુત્રાશ્ ચ શ્રેષ્ઠિપુત્રાશ્ ચ અગ્રમહિષીપુત્રાશ્ ચ નાયકાશ્ ચ સર્વશૌર્યવીર્યાશ્ ચ ભવન્તિ બલસમ્પન્નાઃ ચ ભવન્તિ ઉલ્લોકનીયાશ્ ચાવલોકનીયાશ્ ચાભિવન્દનીયાશ્ ચાદેયવાક્યાશ્ ચ બહુજનપ્રિયાશ્ ચ બહુજનકાન્તાશ્ ચ બહુજનમનાપાશ્ ચ સંકીર્તનીયાશ્ ચ પ્રહ્લાદનીયાશ્ ચ મહાધનાશ્ ચ મહાવિભવાશ્ ચ મહાપરિવારાશ્ ચ મહોત્સાહા મહાતેજાશ્ ચ ભવન્તિ ॥ યદિ કેચિત્ કથંચિત્ આર્યાપવાદહેતોઃ સપ્તસુ ભૂમિષુ વર્તમાના અવીચિં મહાનિરયં ગચ્છન્તિ અથ ખલુ પ્રત્યેકનિરયં ગચ્છન્તિ । પ્રેતેષુ અત્યન્તકાયેષુ નોપપદ્યન્તિ । અસુરેષુ નોપપદ્યન્તિ । ક્ષુદ્રતિર્યગ્યોનિં ન ગચ્છન્તિ । ઉત્તરકુરુષુ ન ઉપપદ્યન્તિ । સ્ત્રીત્વં ન ગચ્છન્તિ । વિપણ્ડકત્વં ન ગચ્છન્તિ ॥ અથ ખલુ સર્વાસુ દશભૂમિષુ પુરુષા ભવન્તિ સર્વાંગપ્રત્યંગોપેતાઃ અવિકલેન્દ્રિયા ॥ યશ્ ચ બોધિસત્વો બોધિસત્વં જીવિતાદ્ વ્યપરોપયતિ સમ્યક્સંબુદ્ધશ્રાવકં વા શ્રોતાપન્નં વા યે વા સત્વા પ્રત્યેકબુદ્ધત્વાય વિનિષ્ઠાસ્ તથારૂપં
[_મ્વુ_1.104_] પુદ્ગલં જીવિતાદ્ વ્યપરોપયિત્વા નિરયં ગચ્છતિ ॥ યં બોધિસત્વાઃ સપ્તસુ ભૂમિષુ પ્રાણાતિપાતં વા કરોન્તિ અદત્તં વા હરન્તિ સર્વપરિપૂર્ણં વા અકુશલકર્મ ન સમર્થં બોધિસત્વં નિરયં નયિતું ॥ યાનિ ચ કર્માણિ બોધિસત્વૈઃ પુરતો પ્રણિધાનસ્યોપચિતાનિ અકુશલાનિ તાનિ ચ પ્રથમચિત્તોત્પાદાય આવૃતાનિ તિષ્ઠન્તિ યથા મહતા શૈલેન મૃગસંઘો ॥ અસંપ્રાપ્તસ્ય પ્રણિધિચિત્તં દ્વિતીયતૃતીયચતુર્થપંચમષષ્ઠસપ્તમાસુ જાતિષુ વિપચ્યતિ અન્તશો શીર્ષપરિતાપેનાપિ ॥
___એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાશ્યપ આયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનમ્ ઉવાચ ॥ યે પુનર્ ભો જિનપુત્ર બોધિસત્વા અવૈવર્તિકા સમ્યક્સંબુદ્ધાન્ આરાધયિત્વા અગારસ્થા અનગારિયં પ્રવ્રજન્તિ તે તથાગતાઃ કેવરૂપેણ ઓવાદેન ઓવદન્તિ ઇતિ ॥
તતઃ કાત્યાયનસ્થવિરઃ કાશ્યપં ઇદમ્ અબ્રવીત્* ।
દૃષ્ટાન્તે હિ વિવિક્તાભિઃ કથાભિઃ અનુપૂર્વશઃ ॥
બોધિસત્વચરિતં મહાપકં
જાતકાપરમતેષુ કોવિદા ।
દેશયન્તિ દમદાનસંવરં
બોધિસત્વપરિષાય ઈશ્વરા ॥
યો મહાજનહિતાય સેવતે
કર્મમ્ અપ્રતિસમં નરોત્તમઃ ।
ઇત્ય્ એવ તં ચ મતિમાં તથાગતો
બોધિસત્વપરિષાય ભાષતિ ॥
સો પ્રભુઃ ભગવતો પ્રવુચ્યતિ
જ્ઞાનપૂર્વકમ્ ઉપેતિ દુષ્કરં ।
[_મ્વુ_1.105_] તસ્ય લોકિ સદૃશો સુદુર્લભો
બોધિસત્વ ઇતિ શાસને જિનઃ ॥
એવમ્ આદિકં ભો ધુતધર્મધર સમ્યક્સંબુદ્ધા બોધિસત્વપર્ષાયં ધર્મં દેશયન્તીતિ ॥
___એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાશ્યપ આયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનમ્ ઇદમ્ ઉવાચ ॥ યાનીમાનિ ભો જિનપુત્ર જાતકાનિ જિનભાષિતાનિ ઇમાનિ કુતઃપ્રભૃતિકાનિ વિજ્ઞેયાનીતિ ॥ એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયન આયુષ્મન્તં મહાકાશ્યપમ્ ઇદમ્ ઉવાચ ॥ યાનીમાનિ ભો ધુતધર્મધર જાતકાનિ જિનભાષિતાનિ ઇમાં અષ્ટમાં ભૂમીં પ્રપદ્યન્તીતિ ॥
___એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાશ્યપ આયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનમ્ ઇદમ્ ઉવાચ ॥ કુતઃ પ્રભૃતિ ભો જિનપુત્ર બોધિસત્વાઃ સર્વસ્વપરિત્યાગાંશ્ ચ પરિત્યજન્તિ દુષ્કરપરિત્યાગાંશ્ ચેતિ ॥ એવમ્ ઉક્તે મહાકાત્યાયન આયુષ્મન્તં મહાકાશ્યપમ્ ઉવાચ ॥ અષ્ટમાં ભૂમિં પ્રભૃતિ ભો ધુતધર્મધર બોધિસત્વાઃ સર્વસ્વપરિત્યાગાંશ્ ચ પરિત્યજન્તિ દુષ્કરપરિત્યાગાં ચ કુર્વન્તિ ઇતિ ॥ અષ્ટમાં ભૂમિં પ્રભૃતિ ભો ધુતધર્મધર બોધિસત્વાઃ સમ્યક્સંબુદ્ધપૂજયા પૂજયિતવ્યા ઇતિ ॥ તત્રેદમ્ ઉચ્યતે ॥
અષ્ટમાં પ્રભૃતિ ભૂમિં બોધિસત્વા જિનાત્મજ ।
સમ્યક્સંબુદ્ધા ઇતિ દ્રષ્ટવ્યા અતઃ પ્રભૃત્ય્ અનિવર્તિયાઃ ॥
અતઃ પ્રભૃતિ ધ્યાનાનિ ગમ્ભીરાણિ લભન્તિ તે ।
[_મ્વુ_1.106_] અતઃ પ્રભૃતિ ઉત્તપ્તં જ્ઞાનં તેષાં પ્રવર્તતે ॥
અતઃ પ્રભૃતિ ભાષન્તિ વાચાં જ્ઞાનપુરોગમાં ।
અતઃ પ્રભૃતિ કુચ્છત્તા આયું મુઞ્ચન્તિ પણ્ડિતાઃ ॥
અતઃ પ્રભૃતિ યા શુદ્ધા તાં જાતિમ્ અનુયાન્તિ તે ।
અતઃ પ્રભૃતિ યં શુદ્ધં તદ્ રૂપમ્ અનુભવન્તિ તે ॥
અતઃ પ્રભૃતિ યં લિઙ્ગં ઇચ્છન્તિ ભવન્તિ તથા ।
અતઃ પ્રભૃતિ યં દેવં ઇચ્છન્તિ ભવન્તિ તથા ॥
અતઃ પ્રભૃતિ તિર્થિકા વા ભવન્તિ ભવસૂદનાઃ ।
અતઃ પ્રભૃતિ કુચ્છન્તિ કામાં શંસન્તિ નિર્વૃતિં ॥
અતઃ પ્રભૃતિ ભૂયિષ્ઠા ભવન્તિ વદતાં વરાઃ ।
શિષ્યા દેવાતિદેવાનાં સંબુદ્ધાનાં યશસ્વિનાં ॥
અધ્યેષ્યન્તિ તતઃ પરેત્ય બુદ્ધૈર્ ધર્મપ્રકાશનૈઃ ।
ધર્મં દેશયથ પ્રાજ્ઞા પ્રતિગૃહ્ણથ ઋષિધ્વજં ॥
અતઃ પ્રભૃતિ વિનયન્તિ અર્હત્વે સુબહું જનં ।
અતઃ પ્રભૃતિ વિનયન્તિ શૈક્ષભૂમૌ બહું જનં ॥

અતઃ પ્રભૃતિ અનુબદ્ધા દેવા યક્ષા સગુહ્યકાઃ ।
બોધિસત્વં મહાસત્વં યાવત્ પ્રાપ્તા સ્વયંભૂતા ॥
અતઃ પ્રભૃતિ તદ્ રૂપં અગ્ર્યં સદેવકે લોકે ।
અતઃ પ્રભૃતિ વર્ણો પિ તેજોકીર્તિયશોબલં ।
[_મ્વુ_1.107_] લોકેન વિષમં ભવતિ બોધિસત્વાનમ્ ઉત્તમં ॥
અનુત્પાદાચ્ ચ બુદ્ધાનાં પંચાભિજ્ઞા ભવન્તિ તે ।
નૈષ્ક્રમ્યમ્ અનુવર્ણયન્તિ કામેષુ દોષદર્શિનઃ ॥
અતઃ પ્રભૃતિ દેવાશ્ ચ અસુરા બ્રહ્મણા સહ ।
ગુણૈઃ તેષાં અનુરજ્યન્તા આગચ્છન્તિ કૃતાંજલી ॥
વશિભૂતાન યા ચેષ્ટા બોધિસત્વાન તાદૃશી ।
અષ્ટમાભૂમિં યા ચેષ્ટા ભવન્તિ તાદૃશી તથા ॥
એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાશ્યપ આયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનમ્ ઉવાચ ॥ યે ઇમે ભો જિનપુત્ર બોધિસત્વા અવૈવર્તિકાઃ ચક્રવર્તિરાજ્યાનિ કારયન્તિ કેવરૂપં ધર્મં દેશયન્તિ સત્વાનાં અનુત્પાદે ચ બુદ્ધાનાં કેવરૂપેણ સંગ્રહેણ સત્વા સંગૃહ્ણન્તિ કેવરૂપાં ચ જનતાં ઉપેક્ષન્ત ઇતિ ॥ એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયન આયુષ્મન્તં મહાકાશ્યપમ્ ઉવાચ ॥ યે ઇમે ભો ધુતધર્મધર બોધિસત્વા અવૈવર્તિકા ચક્રવર્તિરાજ્યાનિ કારયન્તિ તે સત્વાનામ્ એવં ધર્મં દેશયન્તિ ॥ દશકુશલકર્મપથસમાયુક્તા સત્વાનામ્ અનુદર્શયન્તિ ॥ મા ભવન્તુ પ્રાણિવધમ્ અદત્તહરણં રક્ષિતવ્યાનિ પરદારાણિ અનૃતપિશુનપરુષમ્ અબદ્ધપ્રલાપાભિધ્યાવ્યાપાદમિથ્યાદર્શનાનિ વર્જયિતવ્યાનિ ઇતિ દેશેન્તિ ॥ હિરણ્યસુવર્ણસ્ય ધનસ્ય અગ્રતો નિવેશનસ્ય રાશયો ઉપસ્થાપયિત્વા એવં ચ વદન્તિ
વૈકલિયં યસ્ય યેન ઇતો સ ગૃહ્ણતુ ધનં ।
[_મ્વુ_1.108_] ધર્મલબ્ધા મમ ભોગા મા ભવન્તો વિષીદથ ॥
અહં માલ્યં ચ ગન્ધં ચ ધૂપં ચૂર્ણં મનોરમં ।
દદામિ મા વિષીદન્તુ ભવન્તો રમ્યતામ્ ઇતિ ॥
એવમ્ ઉક્તે મહાકાશ્યપ આયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનમ્ ઉવાચ ॥ કેવરૂપૈઃ કર્મભિર્ બોધિસત્વાનાં ચક્રવર્તિરાજ્યાનિ કારયમાણાનાં સપ્તરત્નાનિ ભવન્તિ ॥ એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયન આયુષ્મન્તં મહાકાશ્યપં ગાથાભિઃ અધ્યભાષે ॥
યથ લભતિ મનુજવૃષભો ચાતુર્દ્વીપો પ્રભૂતધનકોશો ।
સપ્ત રતનાનિ રાજા અહં ઇદમ્ ઉદીરયિષ્યામિ ॥
તરુણરવિમણ્ડલનિભં પ્રવરદશશતારસંચયમનોજ્ઞં ।
ચક્રરતનં નરવરો પુરિમકુશલસંભવં લભતિ ॥
પરિચારવિધિસંયુક્તં દદાતિ દાનમ્ અનવદ્યસંકલ્પે ।
અજિતજયમ્ અપ્રતિહતં તેન નરવરો લભતિ ચક્રં ॥
હિમનિચયકુમુદવર્ણં સપ્તાઙ્ગપ્રતિષ્ઠિતં મહાનાગં ।
અનિલબલતુલ્યવેગં હસ્તિરતનમ્ અદ્ભુતં લભતિ ॥
દુર્ગેષુ ચ વિષમેષુ ચ સંક્રમમ્ અરિસૂદનો પ્રતિષ્ઠપિય ।
તેન ખગપથેગામિં ગજવરરતનં . . . લભતિ ॥
તદ ભૃઙ્ગનીલં સુવર્ણમનિલજવકેશરિં સમુદ્યતપાદં ।
પ્રતિલભતિ તુરગરતનં સુકૃતકુશલસંચયો રાજા ॥
[_મ્વુ_1.109_] હયનવરેહિ પરિવહી માતાપિતરં ગુરું તથાચાર્યં ।
તેન કુશલેન રાજા અશ્વરતનં અદ્ભુતં લભતિ ॥
મણિરતનમ્ અનુપમવર્ણં વૈડૂર્યેણ શીરમ્ અનુપસંપન્ના ।
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
લભતિ પ્રમદાં મનાપાં રતનવરમ્ અનન્તબલવીર્યૈઃ ॥
પૂર્વભવે હિ નિવાસે સ્વદારસન્તોષસંયમાભિરતો ।
આસીચ્ ચ નરાધિપતી સ્ત્રીરતનં તેન સો લભતિ ॥
આઢ્યં વિવિધધનવરં પ્રભૂતનિધિનિચયસંચયોપેતં ।
ગૃહપતિરતનમ્ ઉદાર પ્રતિલભતિ મહાવશી રાજા ॥
વિવિધધનસંચયાનાં દાતા ગુરુષુ ગુરુગૌરવોપેતો ।
તેન સ ગૃહપતિરતનં પ્રતિલભતિ પ્રભૂતધનકુશલં ॥

નયનયજ્ઞં મેધાવિં વ્યક્તં નાયકધ્વજં ચાતુર્દ્વીપં ।
પરિણાયકરતનવરં પ્રતિલભતિ મહીપતિઃ વિરતો ॥
માર્ગગતો પ્રણષ્ટાનાં હતહતનયનાનાં દેશયિ માર્ગં ।
તેન પરિણાયકવરં લભતિ રતનં ઉત્તમનાયકં ॥
એતૈર્ ધુતધર્મધરા કર્મેહિ સમુત્થિતાનિ રતનાનિ ।
તેન ચ એવ નરેન્દ્રો ધર્મેણ મહીં પ્રશાસયતિ ॥
[_મ્વુ_1.110_] એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાશ્યપ આયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનમ્ ઉવાચ ॥ યે ઇમે હિ ભો જિનપુત્ર બોધિસત્વાઃ પ્રથમચિત્તમ્ ઉત્પાદયન્તિ તે કતિભિર્ આકારૈશ્ ચતુર્થ્યાં ભૂમૌ વર્તમાનાઃ પઞ્ચમાયાં ભૂમૌ વિવર્તન્તે ॥ એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયન આયુષ્મન્તં મહાકાશ્યપમ્ એતદ્ ઉવાચ ॥ યે ઇમે ભો ધુતધર્મધર બોધિસત્વાઃ પ્રથમચિત્તોત્પાદા સપ્તભિર્ આકારૈશ્ ચતુર્થ્યાં ભૂમૌ વર્તમાનાઃ પંચમાયાં ભૂમૌ વિવર્તન્તે ॥ કતમેહિ સપ્તહિ ॥ ભિક્ષુણીદૂષકાશ્ ચ ભવન્તિ । પુરુષદૂષકાશ્ ચ ભવન્તિ । પણ્ડકદૂષકાશ્ ચ ભવન્તિ । મન્ત્રબલેન ચાપિ પરસ્ય અસન્તં રોગમ્ ઉત્પાદયન્તિ । સુશીલવન્તાંશ્ ચ શીલાચ્ ચ્યાવયન્તિ । અહિરીકાશ્ ચ ભવન્તિ । અનોત્રાપિણશ્ ચ ભવન્તિ ॥ યે કેચિદ્ ભો ધુતધર્મધર બોધિસત્વાઃ પ્રથમં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયન્તિ તે ઇમેભિઃ સપ્તભિર્ આકારૈશ્ ચતુર્થાયાં ભૂમૌ વર્તમાનાઃ પંચમાયાં ભૂમૌ વિવર્તન્તિ ॥
ઇત્ય્ એષા ભુમિર્ ઉપદિષ્ટા ચતુર્થી સુગતાત્મજ ।
રમણીયા બોધિસત્વાનાં યે તે બોધિપરાયણા ઇતિ ॥
_____ઇતિ શ્રીમહાવસ્તુ-અવદાને ચતુર્થી ભૂમિઃ સમાપ્તા ॥
એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાશ્યપો આયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનમ્ એતદ્ ઉવાચ ॥ ભો જિનપુત્ર બોધિસત્વા અવૈવર્તિકા ચતુર્થીભૂમિતો યે પંચમાં ભૂમિં સંક્રામન્તિ તેષાં કતમં સન્ધિચિત્તં ભવતીતિ ॥ એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયન આયુષ્મન્તં મહાકાશ્યપમ્ ઉવાચ ॥ આદીપ્તાં સર્વભવાં પશ્યન્તિ રાગદ્વેષમોહેભ્યઃ । અશરણ્યં નિરાનન્દં સન્ધિચિત્તં ચતુઃપંચમાનન્તરં ભવતીતિ ॥
___એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાશ્યપ આયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનમ્ ઉવાચ ॥ યે પુનર્ ભો
[_મ્વુ_1.111_] જિનપુત્ર સમ્યક્સંબુદ્ધેન ભગવતા પંચમાયાં ભૂમૌ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ પૂજિતાસ્ તેષાં સમ્યક્સંબુદ્ધાનાં કાનિ નામાનિ ગોત્રાણિ કેવત્તા શ્રાવકસન્નિપાતા કેવત્તિકા પ્રભા કેવત્તિકમ્ આયુઃપ્રમાણમ્ ઇતિ ॥ એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયન આયુષ્મન્તં મહાકશ્યપં ગાથાભિઃ અધ્યભાષિ ॥
શાક્યમુનિ નામ જિનવરો અભૂષિ વશિભૂતકોટિપરિવારો ।
વ્યામપ્રભો ગિરિઘનો કનકગિરિનિભો નિહતશત્રુઃ ॥
ષડ્વર્ષસહસ્રાણિ આયુઃ પુરુષોત્તમસ્ય તત્કાલં ।
નામં તસ્ય યશવ્રતો અભૂષિ અતિસુન્દરો બુદ્ધો ॥
ગોત્રેણ ગૌતમો ઽસૌ અયં ચ ભગવાન્ તદાસિ શ્રેષ્ઠિસુતો ।
ય્વાગૂદાનં દત્વા બુદ્ધપ્રમુખે કૃતા પ્રણિધિઃ ॥
યં મયે કુશલમ્ ઉપચિતં સંશ્લિષ્ય સંઘે અર્હન્તે દત્ત્વા ।
તેન પરમાર્થદર્શી ભવેયમ્ અખિલં મમં પુણ્યં ॥
અન્તિમ્ઽ; અવતરણગામી સુન્દરો સુદર્શનો નામ નરસિંહઃ ।
ભારદ્વાજસગોત્રો પ્રભા ચ દશયોજના તસ્ય ॥
વશિભૂતાનાં કોટી પરિવારો તસ્ય સત્વસારસ્ય ।
દશવર્ષસહસ્રાણિ આયુઃ તદ મારદમકસ્ય ॥
[_મ્વુ_1.112_] રાજા ચ ચક્રવર્તી અભૂષિ ધરણીંધરો તિ નામેન ।
સો તં જિનં સુદર્શનં સશિષ્યસંઘં ઇદમ્ ઉવાચ ॥
સર્વં હિતોપધાનં અહં તિ દેમિ ઇતિ પણ્ડિતો અવચી ।
એવં ચ ભવેયમ્ અહં પ્રણિધેસિ પરં પ્રણિધિ રાજા ॥
જરામરણસ્ય સાગરગતાં અલીનો જનતાં તારેય્યં ।
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
અનુપહતકુશલમૂલો અભૂષિ ભગવાં નરેશ્વરો નામ ।
ગોત્રેણ ચ વાસિષ્ઠો આભા દશયોજના તસ્ય ॥
વશિભૂતાનાં કોટી પરિવારો તસ્ય દ્વાદશ આસિ ।
નવ ચ વર્ષસહરાણિ મનુજાન તદા અભૂષ્ય્ આયુઃ ॥
રાજા ચ ચક્રવર્તી અભૂષિ અપરાજિતો તિ નામેન ।
સો દશબલં નરેન્દ્રં પ્રસન્નચિત્તો ઇદમ્ ઉવાચ ॥
સપ્તરતનાઙ્ગચિત્રા ઇમાં અનેકરતનસમ્પત્તીયો ।
શીતિ ચતુર્ ઉત્તરા તવ વિભૂ વિહારાન્ અહં દેમિ ॥
સો તં દાનં દત્ત્વા તસ્મિં નરેશ્વરકે અનુપ્રણિધિં ।

પ્રણિધેસિ એવં ભવેયમ્ અધિગચ્છેયં જિનબલાનિ ॥
વિજયો નામ અમાત્યો અભૂષિ પૂર્વં જિનઃ સુપ્રભો નામ ।
[_મ્વુ_1.113_] ગોત્રેણ કાશ્યપો ઽસૌ પ્રભા ચ દશયોજના તસ્ય ॥
તસ્ય ચ શિષ્યસંઘો અષ્ટાદશ કોટી ધુતરજાનાં ।
વિંશન્ નરાણ આયુઃ વર્ષસહસ્રાણિ તત્કાલં ॥
સો વન્દ્ય જિનવરં તં વિજયો નિમન્ત્રયી ભવનિર્ઘાતિં ।
અધિવાસયતિ દશબલો અથ વિજયો હર્ષિતો આસિ ॥
અગ્રેણ પ્રણીતેન ચ અધિગતસ્વાદેન ભક્ષ્યભોજ્યેન ।
સંન્તર્પયિત્વાનુગતં પ્રણિધેસિ તદા અનુપ્રણિધિં ॥
સો ઽહમ્ અપિ ભવેયમ્ એવં નરવરમહિતો નરમરુણ હિતકરો।
તેનાપિ નાયકવરો દશબલો ભવે વાદિશાર્દૂલો ॥
આસીત્ પૂર્વં બુદ્ધસ્ તથાગતો રતનપર્વતો નામ ।
ગોત્રેણ ગૌતમો ઽસૌ પ્રભા ચ દશયોજના તસ્ય ॥
ત્રિંશત્ મનુષ્યકોટ્યો પરિવારો આસિ દાન્તચિત્તાનાં ।
વર્ષસહસ્રાણિ વિંશં આયુઃ તદાસિ મનુષ્યાણાં ॥
રાજા ચ ચક્રવર્તી અભૂષિ તત્કાલમ્ અચ્યુતો નામ ।
જિનક્રમાણિ નિપીડિય ઇદમ્ અવચિ વરં નરમરૂણાં ॥
પ્રાસાદસહસ્રાણિ મહ્યં નરનાગા ચતુરશીતિં ।
[_મ્વુ_1.114_] તાનિ સમલંકૃતાનિ સશિષ્યસંઘસ્ય અહં દેમિ ॥
અધિવાસનાં વિદિત્વા રાજા . . . . . . પ્રીતમનો ।
અનુપ્રણિધિં પ્રણિધેસિ પુરતો વરલક્ષણધરસ્ય ॥
કુશલેન અનેન અહં કુશલોપચિતવરાણાં ચરિતાનાં ।
દુરન્તકવીર્યકર્મો ભવેય નાથો અનાથાનાં ॥
ગગનતલવિમલચિત્તો સંબુદ્ધો કનકપર્વતો નામ ।
અભૂષિ નરતામહિતો કૌણ્ડિન્યો નામ ગોત્રેણ ॥
તસ્ય શુભકર્મજાતા શરીરપ્રભા અભૂ યોજનાનિ ષટ્* ।
પંચ વશીભૂતાનાં કોટીયો ચ પરિવારો ઽસ્ય ॥
દશ ષડ્વર્ષા આયું તદા અભૂષિ મનુજાનાં ચ ચતુર્દશ સહસ્રાણિ ।
વર્ષાણાં સપ્તત્રિંશ વર્ષસહસ્રાણિ ઇત્યેવ ॥
આસિ તદ ચક્રવર્તી રાજા પ્રિયદર્શનો તિ નામેન ।
સપ્તરતનદ્યુતીમાન્* ચતુર્દ્વીપઃ પૃથિવિપાલો ॥
સો કનકવર્ણપર્વતં સંબુદ્ધં ક્રમવરેષુ નિપતિત્વા ।
યાચતિ સામાત્યગણો મુક્તાહારાન્તપુરો પ્રાહ ॥
મમ નગરનિગમભરિતં રાજ્યં ચતુરો મહાધનદ્વીપાઃ ।
તાન્ તવ દદામિ વીરા સશિષ્યસંઘસ્ય નિરપેક્ષઃ ॥
[_મ્વુ_1.115_] યદ્ ભોજનં ઋષીણાં યદ્ વસ્ત્રં યા ચ ઓષધિવિધીયો ।
યાનિ શયનાસનાનિ ચ પ્રાસાદવરે તથા યેવ ॥
નિઃસૃષ્ટમ્ એવ સર્વં પરિભોજ્યં યસ્ય દ્વાદશાકારં ।
મમ પ્રવરરૂપધારિ અનુકમ્પાર્થં કુરુહિ કરુણાં ॥
એતદ્ દત્ત્વા દાનં સો પાર્થિવલમ્બકો અનુપ્રણિધિં ।

પ્રણિધેસિ પ્રીતિમાનસો પુરતો સંપૂર્ણકુશલસ્ય ॥
પરમાર્થં શૂક્ષ્મદર્શિ વૈશારદ્યવરપારમિપ્રાપ્તઃ ।
તેનાહં નાયકવરો ભવેય સર્વોપધિક્ષયકરો ॥
દ્વાત્રિંશલક્ષણધરો ભગવાન્ નામેન પુષ્પદન્તો તિ ।
અભૂત્ પરમાર્થદર્શિ વત્સો ગોત્રેણ સંબુદ્ધો ॥
તસ્યાપિ યોજનાનિ નવ શરીરપ્રભા જિનપ્રવરસ્ય ।
વશિભૂતકોટિયો ચતુસ્ત્રિંશદ્ દશબલે સમનુબદ્ધાઃ ॥
પંચાશં ચ અભૂષિ વર્ષસહસ્રાણિ આયુઃપરિમાણં ।
મનુજાન એવં ન વિમતિ કાર્યા તત્રોપદેશસ્મિં ॥
પાર્થિવો ચૈવ નરપતી તં કાલં આસિ દુર્જયો નામ ।
અપગમ્ય પુષ્પદન્તં વન્દતિ પાદાં સપરિવારઃ ॥
[_મ્વુ_1.116_] કૃતકરપુટો પ્રસન્નઃ નરપ્રભો પુષ્પદન્તમ્ ઇદમ્ આહ ।
અધિવાસયતુ મે દશબલો સપ્તાહં ભોજનવિધાનં ॥
અધિવાસનં વિદિત્વા રાજાસ્ય દુર્જયર્દ્ધિ બલ એવ । {સેનર્ત્: દુર્જયોર્ધ્વબલ}
છાદયતિ મેદિનિતલં સુવર્ણપટ્ટેહિ રુચિરેહિ ॥
તત્ર રતનામયાનિ વિનિક્ષિપતિ આસનાનિ ચિત્રાણિ ।
ભોજનવિધિં ચ ચિત્રાં સ્થાપયતિ સુગન્ધિપ્રત્યગ્રાં ॥
સપ્તરતનામયાનિ છત્રાણિ નરમરૂણાં અષ્ટશતં ।
ધારેન્તિ ભૂષણધરા ચિત્રાભરણધારિણો પુરુષા ॥
એવં એકૈકસ્ય વશિભૂતસ્ય ધારેન્તિ હૃદિમનો ।
છત્રરતનં વિચિત્રં શશિશંખતલોપમં વિમલં ॥
સન્તર્પયિત્વ રાજા સપરિવારં પુષ્પસાહ્વયં સુગતં ।
અથ મનસા પ્રણિધેતિ તદા વ સો તં અનુપ્રણિધિં ॥
ત્વમ્ ઇવ-મ્-અહં સંબુદ્ધો ધર્મં પ્રકાશયેય નરમરૂણાં ।
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
દ્વાત્રિંશલ્લક્ષણધરો નામેન લલિતવિક્રમો સંબુદ્ધો ।
આસિ ભગવાં ભવનુદો વાસિષ્ઠગોત્રો ધુતકિલેશો ॥
તસ્ય ચ સ્વશરીરજાતા પ્રભા અભૂ યોજનાનિ ત્રિંશ દુવે ।
[_મ્વુ_1.117_] વશિભૂતકોટિયો ચ ત્રિંશ નરવરસ્ય પરિવારો ॥
આયું તદા નરાણાં વર્ષસહસ્રાણિ આસિ ચતુરશીતિં ।
રાજા ચ તદા આસી ચતુરંગબલો પ્રિયો મનાપો ॥
પ્રાસાદકોટિયો ચ ચત્વારિંશં અનેકરતનાનાં ।
કારયતિ ભૂમિપાલો પ્રવરં એકં ચ પ્રાસાદં ॥
શય્યાસનં ચ વિપુલં કારયતે પાર્થિવો નિરુપવદ્યં ।
ભોજનગિલાનપ્રચ્ચયમ્ ઋષિયોગ્યં સન્નિવેશેતિ ॥
ભગવતો નિર્યાતિત્વા સશિષ્યસંઘસ્ય સો અનુપ્રણિધિં ।
પ્રણિધેતિ હૃષ્ટચિત્તો રાજા પુરતો દશબલસ્ય ॥
દુર્લભસદૃશો અસમઃ દશબલો ચ જરામરણવિમતિમથનો ।
ભવેયં શ્રેષ્ઠો નરમરુણાં કુગણીગણવચનમથનો ॥
દ્વાત્રિંશલક્ષણધરો ભગવાં આસી મહાયશો નામ ।

ગોત્રેણ કાશ્યપો સો વિસ્તીર્ણયશો અમિતકીર્તિઃ ॥
શરીરભાસા તસ્ય પંચાશં યોજનાનિ પુણ્યવતો ।
વશિભૂતકોટિયો ચ તસ્યાસી પંચપંચાશં ॥
વર્ષસહસ્રાણિ તદા ચતુરશીતિં આયુઃપરિમાણં ।
[_મ્વુ_1.118_] આસિ તદા મનુજાનાં ચતુર્ગુણ એષ ચતુરશીતિ ॥
રાજા તદા અભૂષી નામેન સો મૃગપતિસ્વરો નામ ।
ચાતુર્દ્વીપાધિપતિર્ વિપુલબલવરો અજિતચક્રો ॥
સો રત્નસ્કન્ધશાખાં વનખણ્ડાં યોજનાનિ ષણ્ણવતિ ।
કારાપયિ ભૂમિપતિ પ્રવરાં વરવસ્ત્રસંછન્નાં ॥
વૈડૂર્યમણિતલાં ચ કૃત્વાન વસુધાં વિભૂષણવિચિત્રાં ।
અગુરુવરધૂપગન્ધાં સુગન્ધપુષ્પાવકીર્ણતલાં ॥
તં તત્ર વાદિસિંહં ઋષભં સો ભોજનેન સપ્તાહં ।
તર્પયતિ ભૂમિપાલો પ્રસન્નચિત્તો પ્રણીતેન ॥
તં સુરવરવન-ઉપમં તતો વનં તસ્ય સત્વસારસ્ય ।
નિર્યાતયતિ પ્રસન્નો દિવાવિહારં દશબલસ્ય ॥
દત્ત્વા સ રાજા . . . મહાયશસ્ય સશિષ્યસંઘસ્ય ।
રાજા ઉદગ્રચિત્તો પ્રણિધેતિ તદા અનુપ્રણિધિં ॥
બહુજનમહિતો સ્વયંભુ અનન્યનેયો ભવેય સર્વજ્ઞો ।
કુશલેન હિ મે તેન તથાગતબલો વિભૂ ભોમિ ॥
વિપુલબલપુણ્યકોશો નયાનયજ્ઞો જિનો રતનચૂડો ।
[_મ્વુ_1.119_] આસિ અભિનીલનેત્રો નિરુપમગુણસંચયો ધીરો ॥
તસ્ય ચ પ્રભા શરીરે યોજનશતવિસ્તરા સમન્તેન ।
ભારદ્વાજસગોત્રો સ સર્વદર્શી તદા આસિ ॥
તસ્ય સંઘો આસી નવનવતિ કોટિયી ધૂતરજાનાં ।
વર્ષાણાં ચ સહસ્રાણિ ચતુરાશીતિં તદા આયું ॥
રાજા તદ ચક્રવર્તિ અભૂષિ ચાતુર્દ્વીપો મહિસ્થામો ।
નામેન મણિવિષાણો શાસતિ ધર્મેણ યો જનતાં ॥
દ્વાનવતિ કોટિનયુતાં પ્રાસાદાનામ્ અનેકરૂપાણાં ।
કારયતિ ભૂમિપાલો તં રતનજિનં સમુદ્દિશ્ય ॥
સો પ્રવરકાઞ્ચનનિભં નરમરુગણસત્કૃતં રતનચૂડં ।
ભોજયતિ સપરિવારં વર્ષાણિ દશ અવિશ્રામં ॥
પ્રથમદિવસં ચ સુગતં ભોજેત્વા સાર્ધં શિષ્યસંઘેન ।
નિર્યાતેતિ નરવરો પ્રાસાદવરાં ગુણધરસ્ય ॥
સો તં દાનં દત્વા તસ્ય મહાપુદ્ગલસ્ય રાજવરો ।
અનુપ્રણિધેતિ પ્રણિધિં પ્રસન્નચિત્તો જિનસકાશં ॥
ઉચ્છિન્નમોહજાલો પ્રસન્નચિત્તો અસંગપ્રતિભાનો ।
તારેય્ય સર્વજનતાં સંસારમહાર્ણવે પતિતાં ॥
એવમ્ એવ અપ્રમેયા પંચમ્યાં ભૂમિયાં પુરુષસિંહાઃ ।
[_મ્વુ_1.120_] પ્રત્યેકજિના તથાપિ શૈક્ષાશૈક્ષા ચ જિનપુત્રાઃ ॥
સંપૂજિતા ભગવતા ઇમે તથાન્યે તથાગતાઃ સર્વે ।

સમુપચિત કુશલમૂલં અર્થે જગતસ્ય સર્વસ્ય ॥
એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાશ્યપ આયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનમ્ ઉવાચ ॥ યે ભો જિનપુત્ર બોધિસત્વા બોધાયે પ્રણિધેન્તિ તે કતિભિર્ આકારૈઃ પઞ્ચમાયાં ભૂમૌ વર્તમાનાઃ ષષ્ઠાયાં ભૂમૌ વિવર્તન્તિ ॥ એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયનઃ આયુષ્મન્તં મહાકાશ્યપમ્ ઉવાચ ॥ ચતુર્ભિ ભો જિનપુત્ર આકારૈર્ ધુતધર્મધર બોધિસત્વા બોધાયે યે પ્રણિધેન્તિ પંચમાયાં ભૂમૌ વર્તમાનાઃ ષષ્ઠ્યાં ભૂમૌ વિવર્તન્તિ ॥ કતમેહિ ચતુર્હિ ॥ સમ્યક્સંબુદ્ધાનુશાસને પ્રવ્રજિત્વા યોગાચારેહિ સાર્ધં સમ્ભુવં કુર્વન્તિ । અષ્ટમકે ધુતવેદનાગૃદ્ધા ભાવના ઉત્ત્રસન્તિ । શમથવિપશ્યનાભાવનાબહુલાશ્ ચ અભીક્ષ્ણં વિહરન્તિ । આલંબણાલંબણચિત્તં હેતુશો પરિકલ્પેન્તિ ॥ યે હિ કેચિ ભો ધુતધર્મધર બોધિસત્વા બોધાય પ્રણિધેન્તો પંચમાયાં ભૂમૌ વર્તમાના ષષ્ઠ્યાં ભૂમૌ વિવર્તન્તિ સર્વે તે ઇમેહિ ચતુર્હિ આકારેહિ વિવર્તેન્સુઃ વિવર્તન્તિ વિવર્તિષ્યન્તિ વા ॥
ઇત્ય્ એષા પંચમી ભૂમી વ્યાકૃતા સંનિદર્શિતા ।
તેષાં બહુવિધપુણ્યાનાં બોધિસત્વાન મારિષ ઇતિ ॥
_____ઇતિ શ્રીમહાવસ્તુ-અવદાને પંચમી ભૂમિઃ સમાપ્તા ॥
[_મ્વુ_1.121_] તતઃ સ્થવિરઃ કાશ્યપઃ કાત્યાયનમ્ અથાબ્રવીત્* ।
કિં ચિત્તં બોધિસત્વાનાં પંચમાયાં વિપશ્ચિતાં ॥
તતઃ કાત્યાયનસ્થવિરઃ મુનિકાશ્યપં ધુતધર્મધરં ગાથયાધ્યભાષિ ॥
અલ્પાસ્વાદનિબદ્ધો ઽયં લોકાવર્તો ઽતિદારુણઃ ।
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . જાયતે ॥
એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાશ્યપઃ આયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનમ્ ઉવાચ ॥ ક્ષેત્રમ્ ઇતિ ॥
તતઃ સ્થવિરઃ કાત્યાયનઃ મહાકાશ્યપમ્ અથાબ્રવીત્* ।
શ્રૂયતાં લોકનાથાનાં ક્ષેત્રં તત્વાર્થનિશ્રિતં ॥
ઉપક્ષેત્રં ચ વક્ષ્યામિ તેષાં પરમવાદિનાં ।
તાનિ નિશમ્ય વાક્યાનિ શાસનં ચ નરવર ॥
એકષષ્ટિં ત્રિસહસ્રાણિ બુદ્ધક્ષેત્રં પરીક્ષિતં ।
અતો ચતુર્ગુણં જ્ઞેયમ્ ઉપક્ષેત્રં તથાવિધં ॥
એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માં મહાકાશ્યપઃ આયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનમ્ ઉવાચ ॥ કિં પુનર્ ભો જિનપુત્ર સર્વેષુ બુદ્ધક્ષેત્રેષુ ઉત્પદ્યન્તિ સમ્યક્સંબુદ્ધા ઉતાહો કેષુચિદ્ એવ ઉત્પદ્યન્તિ ॥ એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયન આયુષ્મન્તં મહાકાશ્યપં ગાથાભિઃ અધ્યભાષે ॥
કિંચિત્ એવ ભવતિ અપરિશૂન્યં
[_મ્વુ_1.122_] ક્ષેત્રમ્ અપ્રતિમરૂપધરેહિ ।
ક્ષેત્રકોટિનયુતાનિ બહૂનિ
શૂન્યકાનિ પુરુષપ્રવરેહિ ॥
દુર્લભો હિ વરલક્ષણધારી
દીર્ઘકાલસમુદાગતબુદ્ધી ।
સર્વધર્મકુશલો અતિતેજઃ
સર્વસત્વસુખતાધરસત્વો ઇતિ ॥
એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાશ્યપ આયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનમ્ ઉવાચ ॥ ખલુ ભો જિનપુત્ર કો હેતુઃ કઃ પ્રત્યયઃ યં એકસ્મિં ક્ષેત્રે દ્વૌ સમ્યક્સંબુદ્ધૌ નોપપદ્યન્તિ ઇતિ ॥ એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયન આયુષ્મન્તં મહાકાશ્યપં ગાથાભિઃ અધ્યભાષતે ॥
યત્ કાર્યં નરનાગેન બુદ્ધકર્મ સુદુઃકરં ।
તત્ સર્વં પરિપૂરેતિ એષા બુદ્ધાન ધર્મતા ॥
અસમર્થો યદિ સિયાદ્ બુદ્ધધર્મેષુ ચક્ષુમાં ।
તતો દુવે મહાત્માનૌ ઉત્પદ્યેતે તથાગતૌ ॥
તં ચાસમર્થસદ્ભાવં વર્જયન્તિ મહર્ષિણાં ।
તસ્માત્ દુવે ન જાયન્તે એકક્ષેત્રે નરર્ષભૌ ॥
ન જાતુ સાવશેષેષુ બુદ્ધધર્મેષુ શ્રુય્યતે ।
નિર્વૃતાઃ પુરુષશ્રેષ્ઠા અતીતાધ્વે જિનાત્મજા ॥
[_મ્વુ_1.123_] અનાગતા અતિક્રાન્તા સંબુદ્ધા યે ચ સાંપ્રતં ।
કૃતેન બુદ્ધધર્મેણ નિર્વાયન્તિ નરોત્તમા ઇતિ ॥
એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાશ્યપઃ આયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનમ્ ઉવાચ ॥ કતમાનિ ભો જિનપુત્ર સમ્પ્રતિ અન્યાનિ બુદ્ધક્ષેત્રાણિ યત્રૈતર્હિ સમ્યક્સંબુદ્ધા ધર્મં દેશયન્તીતિ ॥ એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયન આયુષ્મન્તં મહાકાશ્યપં ગાથાભિર્ અધ્યભાષે ॥
પુરસ્તિમે દિશો ભાગે બુદ્ધક્ષેત્રં સુનિર્મિતં ।
તત્ર મૃગપતિસ્કન્ધો નામેન જિનપુઙ્ગવઃ ॥

પુરસ્તિમે દિશો ભાગે બુદ્ધક્ષેત્રં કૃતાગદં ।
તત્ર સિંહહનુર્ નામ જિનો દ્વાત્રિંશલક્ષણઃ ॥
પુરસ્તિમે દિશો ભાગે બુદ્ધક્ષેત્રં વિભૂષિતં ।
તત્ર લોકગુરુર્ નામ સર્વદર્શી મહામુનિઃ ॥
પુરસ્તિમે દિશો ભાગે બુદ્ધક્ષેત્રમ્ અકણ્ઠકં ।
તત્ર જ્ઞાનધ્વજો નામ શાસ્તા શાસતિ પ્રાણિનાં ॥
પુરસ્તિમે દિશો ભાગે બુદ્ધક્ષેત્રમ્ અવેક્ષિતં ।
તત્ર કનકબિમ્બાભો જિનો નામેન સુન્દરઃ ॥
દક્ષિણસ્મિં દિશો ભાગે બુદ્ધક્ષેત્રં દ્રુમધ્વજં ।
તત્ર અનિહતો નામ સંબુદ્ધો દેવનન્દિતઃ ॥
દક્ષિણસ્મિં દિશો ભાગે બુદ્ધક્ષેત્રં મનોરમં ।
તત્ર નામેન સંબુદ્ધો ચારુનેત્રો મહામુનિઃ ॥
[_મ્વુ_1.124_] દક્ષિણસ્મિં દિશો ભાગે બુદ્ધક્ષેત્રમ્ અકર્દમં ।
તત્ર નામેન સંબુદ્ધો માલાધારી વિનાયકઃ ॥
પશ્ચિમસ્મિં દિશો ભાગે બુદ્ધક્ષેત્રમ્ અવિગ્રહં ।
તત્ર નામેન સંબુદ્ધો અમ્બરો ભવસૂદનઃ ॥
ઉત્તરસ્મિં દિશો ભાગે બુદ્ધક્ષેત્રં મનોરમં ।
તત્ર નામેન સંબુદ્ધો પૂર્ણચન્દ્રો વિધિશ્રુતઃ ॥
હેષ્ટિમસ્મિં દિશો ભાગે બુદ્ધક્ષેત્રં સુનિષ્ઠિતં ।
તત્ર નામેન સંબુદ્ધો દૃઢબાહુસ્ તથાગતઃ ॥
ઉપરિષ્ટા દિશો ભાગે બુદ્ધક્ષેત્રમ્ અનુદ્ધૃતં ।
તત્ર બુદ્ધો મહાભાગો નામેન અરિસૂદનઃ ॥
બુદ્ધક્ષેત્રસહસ્રાણિ અનેકાનિ અતઃ પરં ।
બુદ્ધક્ષેત્રસહસ્રાણાં કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ઽપરા ॥
બુદ્ધક્ષેત્રાણાં શૂન્યાનાં કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ઽન્તરા ।
લોકધાતૂસહસ્રાણાં કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ઽન્તરા ॥
યથા સંસારચક્રસ્ય પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ।
તથાઇવ લોકધાતૂનાં પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ॥
અતિક્રાન્તાનાં બુદ્ધાનાં પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ।
પ્રણિધેન્તાન બોધાય પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ॥
અવૈવર્તિકધર્માણાં પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ।
અભિષેકભૂમિપ્રાપ્તાનાં પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ॥
[_મ્વુ_1.125_] તુષિતેષુ વસન્તાનાં પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ।
તુષિતેભ્યશ્ ચ્યવન્તાનાં પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ॥
માતુ કુક્ષૌ શયન્તાનાં પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ।
સ્થિતાનાં માતુઃ કુક્ષૌ તુ પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ॥
જાયમાનાનાં વીરાણાં પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ।
જાતાનાં લોકનાથાનાં પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ॥
અઙ્કેષુ ગૃહ્યમાણાનાં પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ।
પાદાનિ વિક્રમન્તાનાં પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ॥

મહાહાસં હસન્તાનાં પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ।
દિશાં વિલોકયન્તાનાં પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ॥
અઙ્કેન ધારિયન્તાનાં પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ।
ઉપનીયમાનાનાં ગન્ધર્વૈઃ પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ॥
પૂરેભ્યો નિષ્ક્રમન્તાનાં પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ।
બોધિમૂલમ્ ઉપેન્તાનાં પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ॥
પ્રાપ્નુવન્તાનાં તથાગતજ્ઞાનં પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ।
ધર્મચક્રં પ્રવર્તેન્તાનાં પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ॥
સત્વકોટી વિનેન્તાનાં પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ।
સિંહનાદં નદન્તાનાં પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ॥
આયુઃસંસ્કારં ઉત્સૃજન્તાનાં પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ।
નિર્વાયન્તાનાં વીરાણાં પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ॥
[_મ્વુ_1.126_] નિર્વૃતાનાં શયન્તાનાં પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ।
ધ્યાપિયન્તાનાં વીરાણાં પૂર્વા કોટી ન પ્રજ્ઞાયતે ॥
એવમ્ એતં યથાભૂતં શાસ્તુપૂગં વિજાનથ ।
ક્વચિત્ ક્વચિત્ ચ સંબુદ્ધો બુદ્ધક્ષેત્રેષુ દૃશ્યતે ॥
એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાશ્યપો આયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનમ્ ઉવાચ ॥ યદિ ભો જિનપુત્રા એત્તકા સમ્યક્સંબુદ્ધા એકો ચ સમ્યક્સંબુદ્ધો અપરિમિતાન્ સત્વા પરિનિર્વાપયતિ નનુ અચિરેણ કાલેન સર્વસત્વાન્ પરિનિર્વાપયિષ્યન્તિ । એવમ્ અયં લોકઃ સર્વેણ સર્વશૂન્યં ભવિષ્યતિ સર્વસત્વવિરહિત ઇતિ ॥ એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયન આયુષ્મન્તં મહાકાશ્યપ ગાથાભિઃ અધ્યભાષે ॥
સમનન્તરસંપૂરં શૂન્યં ભવતુ સર્વદા ।
અપ્રતિષ્ઠમ્ અનાલમ્બનં નિવિષ્ટં ભવતુ સર્વદા ॥
યત્તિકા પૃથિવીધાતુ સત્વા બહુતરકા અતો ।
પૃથગ્જના ખુ નિર્દિષ્ટા તેન પરમદર્શિના ॥
શૃણ્વતાં પુરુષવરસ્ય શાસનં બહુનાં કુતઃ ।
પર્યન્તો ભેષ્યતિ સત્વાનામ્ ઇતિ ઉક્તં મહર્ષિણેતિ ॥
એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાશ્યપો આયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનમ્ ઉવાચ ॥ યે ઇમે ભો
[_મ્વુ_1.127_] જિનપુત્ર સત્વા સમ્યક્સંબોધાયે પ્રણિધેન્તિ તે તે કતિભિર્ આકારૈઃ ષષ્ઠ્યાયાં ભૂમૌ વર્તમાનાઃ સપ્તમાયાં ભૂમૌ વિવર્તન્ત ઇતિ ॥ એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયન આયુષ્મન્તં મહાકાશ્યપમ્ ઉવાચ ॥ દુભિ ખલુ ભો ધુતધર્મધર આકારૈર્ બોધિસત્વા બોધાય પ્રણિધેન્તો ષષ્ઠ્યાયાં ભૂમૌ વર્તમાનાઃ સપ્તમાયાં ભૂમૌ વિવર્તન્તિ ॥ કતમેહિ દુભિ ॥ સંજ્ઞાવેદયિતનિરોધસમાપત્તિયો ચ સ્પૃહયન્તિ યસ્મિંશ્ ચ કાલે સમ્યક્સંબુદ્ધા સત્વપરિજ્ઞયા અહં મહાત્મા શમીકરો ત્તિ દેવતાં સત્કૃત્ય અવહિતશ્રોતા શૃણ્વન્તિ ॥ યે હિ કેચિદ્ ભો ધુતધર્મધર બોધિસત્વાઃ ષષ્ઠ્યાયાં ભૂમૌ વર્તમાનાઃ સપ્તમાયાં ભૂમૌ વિવર્તેન્સુ વિવર્તન્તિ વિવર્તિષ્યન્તિ વા સર્વે ઇમેહિ દુભિ આકારેહિ વિવર્તન્તિ વિવર્તેન્સુ વિવર્તિષ્યન્તિ ઇતિ ॥
એવં એષા ષષ્ઠી ભૂમિર્ ભવતિ તેષાં ગુણવરાણાં ।
હરિણપતીનાં હિતાન મહર્ષિણાં બોધિસત્વાનામ્ ઇતિ ॥
_____ઇતિ શ્રીમહાવસ્તુ-અવદાને ષષ્ઠી ભૂમિઃ સમાપ્તા ॥
એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાશ્યપ આયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનમ્ ઉવાચ ॥ યે ઇમે ભો ધુતધર્મધર બોધિસત્વાઃ અવૈવર્તિકાઃ ષષ્ઠાતો ભૂમિતો સપ્તમાં ભૂમિં સંક્રમન્તિ તેષાં કેવરૂપં સન્ધિચિત્તં ભવતીતિ ॥ એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયન આયુષ્મન્તં મહાકાશ્યપં ગાથાભિર્ અધ્યભાષત ॥
આત્મદમથે પ્રવર્તયતે ચિત્તં પરમમહાજનહિતાન ।
યત્ સપ્તમાં ભૂમિ સંક્રમન્તિ તથા ભૂમિષુ તત્સન્ધિચિત્તમ્ ઇતિ ॥
[_મ્વુ_1.128_] એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાશ્યપ આયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનમ્ ઉવાચ ॥ યે ઇમે ભો જિનપુત્ર બોધિસત્વા અવૈવર્તિકાઃ તે પ્રથમાયાં ભૂમૌ ઉપાદાય કેવરૂપેણ કાયકર્મેણ સમન્વાગતા ભવન્તિ કેવરૂપેણ વાચાકર્મેણ સમન્વાગતા ભવન્તિ કેવરૂપેણ મનકર્મેણ સમન્વાગતા ભવન્તિ કેવરૂપેણ સત્ત્વેન સમન્વાગાતા ભવન્તિ ॥ એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયન આયુષ્મન્તં મહાકાશ્યપમ્ ઉવાચ ॥ યે ઇમે ભો ધુતધર્મધર બોધિસત્વા અવૈવર્તિકાસ્ તેષાં પ્રથમાં ભૂમિમ્ ઉપાદાય ઇમાનિ કર્માણિ ભવન્તિ ॥ પ્રણાતિપાતવૈરમણં પ્રાણાતિપાતવૈરમણસ્ય વ વર્ણં ભાષન્તિ તદધ્યાશયાન્ ભૂમિષુ સત્વાન્ પ્રશંસન્તિ યે ન પરં ચ કિંચિત્ પાપમિત્રસંયોગેન પ્રાણાં જીવિતાદ્ વ્યપરોપયન્તિ ॥ પરં સપ્તહિ ભૂમીહિ તેહિ વિક્રોશમાનેહિ સત્વેહિ કરુણાં પ્રતિલભિત્વા શીલં સમાદિયિત્વા રાજ્યં વા પરિત્યજ્ય યદ્ વા તદ્ વા ઐશ્વર્યં ત્યક્ત્વા અગારેભ્યો ઽનગારિયં પ્રવ્રજિત્વા પ્રાણાતિપાતવૈરમણસ્ય બહુલં ધર્મં દેશયન્તિ ॥
___ભૂતપૂર્વં ચ ભો ધુતધર્મધર સપ્તમાયાં ભૂમૌ વર્તમાનો અયં પરમપુરુષો રાજા કુશો નામ બભૂવ ॥ તસ્ય દેવી અપ્રતિમા નામ અભૂષી યા ઇયં યશોધરા રાહુલશિરિસ્ય માતા ॥ યો ચાયં એતરહિ કલિપુરુષો દેવદત્તઃ સો તદા જઠરો નામ પ્રદેશરાજા બભૂવ ॥ તાં શ્રુત્વા દેવીમ્ અપ્રતિંઆં કામરાગો માનસં પર્યાદિન્નવાં ॥ સો રાજ્ઞઃ કુશસ્ય દૂતમ્ અપ્રેષયે ॥
દેહિ અપ્રતિમાં દેવીં મમ ભાર્યા ભવિષ્યતીતિ ।
અથ ન દાસિ યુદ્ધં તે સજ્જં સજ્જય વાહનં ॥
યત્ તે વ્યવસિતં રાજ તદ્ અનુપ્રેષયસ્વ મે ।
[_મ્વુ_1.129_] અથ નાનુપ્રેષયસિ મે સરાજ્યો વસમ્ એષ્યસિ ॥
એવં શ્રુત્વા કુશો રાજા ભારિયામ્ ઇદમ્ અબ્રવીત્* ।
શૃણોહિ દેવિ જઠરસ્ય વચનં બ્રૂહિ નિશ્ચયં ॥
તતો દેવી અશ્રુવેગં પ્રમુંચિત્વા રાજાનં કુશમ્ ઉવાચ ॥

ભદ્ર વત અહં છેદ્યે અહં ભેદ્યે નરાધિપ ।
ત્વયા અનતિરિચ્ચાપિ શસ્ત્રેહિ પારમિં ગતા ॥
જઠરસ્ય શિરં રાજ પશ્ય સમકૂટં મયા ।
છિન્નં રુધિરસંક્લિન્નં તવ પાદેષુ વેષ્ટતુ ॥
મયા તુ જન્તુના ત્યક્તઃ સોનાહારીકૃતં શરઃ ।
જઠરસ્ય ભિત્ત્વા સ્વદેહં ભૂયો ભેત્સ્યતિ મેદિનીં ॥
અશ્વપૃષ્ઠે રથે સ્કન્ધે વારણસ્ય કૃતં મયા ।
યોધનરવરાગ્રે ચ જઠરસ્યાન્તં કૃતં મહં ॥
અહં મન્ત્રે અહં સન્ધ્યા અહં વચનકર્તૃમે ।
અઘાત્યમ્ અપિ ઘાતયે હેતુભિઃ કારણૈઃ તથા ॥
દ્વાભ્યાંશ્ ચ પરિમોક્ષેયં અહમ્ એવ નિરોપમ ।
મમ માયા હ્ય્ અસંખ્યેયા લોકઃ તૃણમયો મમ ॥
[_મ્વુ_1.130_] ગન્ધમાલ્યધરો રાજા પ્રાસાદતલગોચરઃ ।
સ્ત્રીસહસ્રાંકમ્ આસૃત્ય યથા ચ નિરુત્સુકો સિયા ઇતિ ॥
અથ ભો જિનપુત્ર દેવી અપ્રતિમા તથારૂપં ઉપાયમ્ આદેશયિ યેનોપાયેન રાજા જઠરો વિશ્વસ્ત અન્તઃપુરં રાજ્ઞઃ કુશસ્ય પ્રવિશિ વશમ્ ઉપાગતો દેવ્યા અપ્રતિમાયા ॥ અથ સા દેવી અપ્રતિમા રાજ્ઞો જઠરસ્ય હૃદયે પદં દક્ષિણં કૃત્વા સવ્યં પાદં ગુલ્ફે પ્રતિષ્ઠાપ્ય શ્લોકાન્ ઇમાન્ અગાસિ ॥
યાં પુષ્પિતાં વનલતાં ભ્રમરાઃ પિબન્તિ
પુષ્પાગમે કુસુમરેણુવિચિત્રપક્ષા ।
નૈવ ત્વયા કુપુરુષ શ્રુતપૂર્વરૂપં
નાત્રાપરે મધુકરાઃ પ્રણયં કરોન્તિ ॥
યાં પદ્મિનીં વનગજો અરુહે કદાચિત્*
પંકે જલપ્રલુલિતાં મદનાતુરાઙ્ગઃ ।
નૈવ ત્વયા કુપુરુષ શ્રુતપૂર્વરૂપં
નાત્રાપરે વનગજાઃ પ્રણયં કરોન્તિ ॥
યા ભૂમિપાલમહિતસ્ય ઉરે વિતીર્ણા
મુક્તાકલાપ ઇવ સંરમતે નિશાયાં ।
કમલાં તુવં વ્યવસિતો અનવદ્યગાત્રીં
પ્રાપ્તું મહીતલગતો ઇવ પૂર્ણચન્દ્રમ્ ઇતિ ॥
[_મ્વુ_1.131_] અથ ખલુ ભો ધુતધર્મધર રાજા જઠરો તસ્મિં કાલે વિક્રોશતિ ॥ પ્રસીદ દેવિ શરણં પ્રયચ્છથેતિ ॥ તાં દેવીમ્ અપ્રતિમાં કુશો રાજા ઉવાચ ॥
અભયં દદાહિ દેવી કાપુરુષસ્ય શરણં ઉપગતસ્ય ।
તસ્ય કૃતાંજલિપુટસ્ય યાવં એષુ હિ સતાં ધર્મ ઇતિ ॥
ભૂતપૂર્વં ભો ધુતધર્મધર એષો ભગવાન્ ઉગ્રો નામ નાગરાજા અહિતુણ્ડિકેન મન્ત્રૌષધિબલૈર્ વશનીતઃ સમ્બાધમ્ આપન્નો બભૂવ ॥ સો ચ પ્રમાદાત્* અહિતુણ્ડિકો ભ્રષ્ટમન્ત્રો બભૂવ ॥ અથ તસ્ય ઉગ્રસ્ય નાગરાજ્ઞો એતદ્ અભવત્* ॥ પ્રાપ્યો ખલ્વ્ અયં મમ કાપુરુષો ભસ્મીકર્તુમ્ ઇતિ । અપિ તુ નૈતદ્ અસ્માકમ્ અનુરૂપં ધર્મરક્ષાનુરક્તાનામ્ ઇતિ ॥ શ્લોકાન્ ઉવાચ ॥
યો પિ તુવં મમ પ્રાપ્યો ભસ્મીકર્તું સ્વતેજસા ।
ભ્રષ્ટમન્ત્રસ્ય તે દેમિ અભયં જીવ મે ચિરમ્ ઇતિ ॥
ભૂતપૂર્વં ભો ધુતધર્મધર એષ એવ ભગવાન્ સિંહો મૃગરાજા એષ ચાયં કુપુરુષદેવદત્તો લુબ્ધકો બભૂવ ॥ અથૈનં સિંહયોગ્યાવસ્થોપવને વનવિચારિં એકચરં ઉપાસીનં વિશ્વસ્તં નિર્વિચેષ્ટં નિર્વૃતમ્ અપરિપશ્યન્તં પૂર્વાશયોપચિતબદ્ધવૈરઃ લુબ્ધકો દિગ્ધેષુણા અવિદ્ધ ॥ સો ચ વિદ્ધઃ સ્તિમિતો ગમ્ભીરધૈર્યોપપન્નઃ સ્વબલે પર્યવસ્થિતઃ અસન્ત્રસ્ત
[_મ્વુ_1.132_] ઈષદુન્નતશિરોધરો તદા તમ્ અસત્પુરુષં ભીતં લયનમ્ ઉપગતં નિશામ્ય ચિન્તામ્ આપન્નઃ ॥ પ્રાપ્યો ખલ્વ્ અયં મમ અધમપુરુષો ગિરિશિખરગુહાવૃક્ષરસાતલગતો પિ હન્તું । અપિ તુ ન વૈરેણ વૈરાણિ શામ્યન્તે ઇતિ કૃત્વા ઇમં શ્લોકમ્ ઉવાચ ॥
વિષલિપ્તેન વિદ્ધો ઽહં શરેણ મર્મઘાતિના ।
અદ્યૈવં ન ભવેત્ તસ્ય ભીતસ્ય નાસ્તિ તે ભયમ્ ઇતિ ॥
ભૂતપૂર્વં ભો ધુતધર્મધર એષૈવ ભગવાન્ સાર્થવાહો બભૂવ સંમતઃ ॥ સાર્થો ચાનેનૈવ અસત્પુરુષેણ દેવદત્તેન દેશિકેન સાર્થચૌરૈર્ ઉપસ્કૃતેન કાન્તારાધ્વાનમાર્ગપ્રતિપન્નઃ ॥ પૂર્વવૈરાનુષઙ્ગપ્રતિબદ્ધમાનસસ્ તં સાર્થચૌરૈર્ ઘાતાપયિતુમ્ ઉપસંક્રાન્તઃ ॥ તૈશ્ ચ વાણિજૈઃ સાર્થવાહપ્રમુખૈસ્ તે ચૌરા નિગૃહીતા દેશિકપૂર્વંગમાશ્ ચ વધમ્ ઉપનીયન્તા વિક્રોશન્તા અશરણાઃ સાર્થવાહમ્ એવ શરણમ્ ઉપગતાઃ દેશિકશ્ ચ પરાધાપરાદ્ધઃ કૃતાંજલિપુટઃ સાર્થવાહમ્ અભયં યાચિ ॥ તસ્ય ભવશતસહસ્રપરિચિતા કરુણાવિહારિણો કરુણા સમુત્થિતા પ્રાણહરેષુ અપિ તેષુ અભયં દત્ત્વા દેશિકમ્ ઉવાચ ॥
અનુવાતં મયા મુક્તઃ ધૂમો દેશં વિનાશયેત્* ।
દેશિકં સહ ચૌરેભ્યઃ અનુજાનામિ જીવિતમ્ ઇતિ ॥

ભૂયશ્ ચ ભો ધુતધર્મધર ઇમિના એવ ચ ભગવતા રાજ્ઞા સતા અગ્રમહિષ્યાઃ મહાપરાધાપરાદ્ધાયા
[_મ્વુ_1.133_] વધસ્થાનપ્રાપ્તાયાઃ યાચિન્ત્યા અભયં દત્તં । પૂર્વોપચિતમાર્દવાર્જવસંપન્ન અગ્રમહિષીં શાન્ત્વયિત્વા ઇમં શ્લોકમ્ ઉવાચ ॥
હન્તાસ્યા આમપાત્રેણ શસ્ત્રં કાયેન પાતયેત્* ।
અભયન્ તે અહં દેમિ તચ્ ચ સ્થાનં યથાપુરમ્ ઇતિ ॥
એવમ્ આદીનિ ભો ધુતધર્મધર દુષ્કરશતસહસ્રાણિ કૃતાનિ બોધિસત્વેહિ યે અવૈવર્તિકા એવં કાયેન એવં વાચા એવં મનસા ॥ બહુવિધગુણયુક્તા સંસારં સંસરન્તા બોધિસત્વાશ્ ચ ભવન્તિ । અપિ તુ કર્મવશમ્ ઉપાગમ્ય ગુણસંક્ષેપકીર્તિતક્રિયા તે બોધિસત્વા ભવન્તિ । દૃઢવિક્રમા ધૃતિયુક્તાઃ સત્યપ્રતિજ્ઞા આર્જવા અશઠા ભવન્તિ । અકૃપણાશ્ ચ ભવન્તિ । અલોલાશ્ ચ ભવન્તિ । માર્દવાશ્ ચ ભવન્તિ । સાનુક્રોશાશ્ ચ વિમર્દસહાશ્ ચ અપર્યાદિન્નચિત્તાશ્ ચ અલોલિતચિત્તાશ્ ચ દુર્ધર્ષાશ્ ચ દુર્જયાશ્ ચ સત્વયુક્તાશ્ ચ ત્યાગસંપન્નાશ્ ચ પ્રતિજ્ઞાસંપન્નાશ્ ચ ભવન્તિ । પ્રતિભાનવન્તાશ્ ચ વિચિત્રપ્રતિભાનવન્તાશ્ ચ નયનસંપન્નાશ્ ચ અતિત્તિગાશ્ ચ ભવન્તિ । પરમાર્થાભિનિવિષ્ટાશ્ ચ ભવન્તિ । સંગૃહીતગ્રાહિણશ્ ચ ભવન્તિ । શુચિસમાચારાશ્ ચ ભવન્તિ । આનિંજ્યચિત્તાશ્ ચ ભવન્તિ । અતીવ બહુમાનયુક્તાશ્ ચ ભવન્તિ । ગુરુજનસજ્જન-ઉપચારસંપન્નાશ્ ચ ભવન્તિ । ઉપાયકુશલાશ્ ચ ભવન્તિ । સર્વકાર્યેષુ સન્ધિગ્રહસંયોજકાશ્ ચ ભવન્તિ । રાજકાર્યેષુ પદસન્ધિવિદુષશ્ ચ ભવન્તિ । પરિષાસ્ખલિતવચના ઉગ્રવચનમર્ષયિતારશ્ ચ ભવન્તિ । જ્ઞાનકેતવો બહુજનસંગ્રહકુશલાશ્ ચ ભવન્તિ । સમચિત્તા અનુપક્રુષ્ટવૃત્તિદ્વારાશ્ ચ ભવન્તિ । પ્રસિદ્ધકર્માન્તા અભ્યુપપત્તિકુશલાશ્ ચ ભવન્તિ । પરદુઃખેષુ પરિકરણકુશલાશ્
[_મ્વુ_1.134_] ચ ભવન્તિ । આસ્વાદાદીનવેષુ અશિથિલમધુરાશ્ ચ કુત્સિતદર્શનેષુ દોષસમુદ્ઘાતકુશલાશ્ ચ ભવન્તિ । પરકોપીનચ્છાદનેષુ અપરિખિન્નાશ્ ચ ભવન્તિ । ફલનિર્વૃત્યપરિકાંક્ષિણઃ રાગદ્વેષમોહવિવેકકુશલમૂલાશ્ ચ ભવન્તિ । ક્લેશવ્યયશમાભ્યુપકારકુશલાશ્ ચ ભવન્તિ । સર્વોપકારિષુ વિચિકિત્સાપરિવર્જિતાશ્ ચ ભવન્તિ । સર્વધર્મેષુ અપરિખિન્નસંકલ્પાશ્ ચ ભવન્તિ । ગમ્ભીરબુદ્ધધર્મેષુ ઈહોપસંપન્નાશ્ ચ ભવન્તિ । પરમાર્થાધિગમે અનુપલિપ્તકાયકર્મવાક્કર્મમનોકર્માશ્ ચ ભવન્તિ । ભવસજ્જીવતત્વે અપરામૃષ્ટશુભકર્માશ્ ચ ભવન્તિ । જ્ઞાનપરમા અસંક્લિષ્ટપ્રતિભાનાશ્ ચ ભવન્તિ । બુદ્ધવિષયાભિલાષિણઃ અપ્રત્યાદેશનપરાશ્ ચ ભવન્તિ । જ્ઞાનકેતવ અખિન્નવચનાઃ પ્રવર્જનાકુશલાશ્ ચ ભવન્તિ । અદુષ્ટસ્વભાવગતા પરાભવાપગતાશ્ ચ ભવન્તિ । વિગતસાવદ્યાશ્ ચ ભવન્તિ । ત્રિવિધૌદ્ધત્યપરિવર્તિજતાશ્ ચ ભવન્તિ । સ્થિતલપા અકામકામિનશ્ ચ ભવન્તિ । અમૈથુનગામિનઃ સર્વસત્વસંગ્રહણાવિદૂષકાશ્ ચ લોકમ્ અનુપ્રવિષ્ટાઃ કૃતનિશ્ચયબલાધાનાશ્ ચ ભવન્તિ । સર્વકર્મેષુ નાનાસ્થાનાસ્થાનકુશલાશ્ ચ ભવન્તિ સત્વાદ્યાશ્ ચ ઇત્ય્ એવં ગુણસંપન્ના ભવન્તિ । પુઙ્ગવા અસંખ્યેયગુણધીરા સત્વેષુ સમબુદ્ધિનો ભવન્તિ ચ । અત્ર ઉચ્યતે ॥
ન શક્યં ગગનસ્ય અન્તં ગન્તું સર્વવિહંગમૈઃ ।
ન શક્યં સર્વસત્વેહિ ગુણા જ્ઞાતું સ્વયમ્ભુવામ્ ઇતિ ॥
યે ચ ભો ધુતધર્મધર લોકહિતસુખાર્થં મન્ત્રા વા અગદા વા સત્વાનામ્ ઉપકારાયે
[_મ્વુ_1.135_] કલ્પેન્તિ સર્વે તે બોધિસત્વેહિ પ્રણીતા ॥ યાનિ ચ ભૈષજ્યાનિ લોકે પ્રચરન્તિ સત્વાનાં હિતસુખાર્થં સર્વાણિ તાનિ બોધિસત્વેભ્યઃ ઉપશિષ્ટાનિ ॥ યાનિ ચ શાસ્ત્રાણિ તત્ત્વનિશ્ચયયુક્તાનિ લોકે પ્રચરન્તિ સર્વાણિ તાનિ બોધિસત્વનીતાનિ ॥ યચ્ ચેહ લોકે સંખ્યાગણનં મુદ્રાસ્થાનાનિ ચ સર્વા એષા બોધિસત્વાનાં નીતિ ॥ યા વા ઇમા લોકે સંજ્ઞા બ્રાહ્મી પુષ્કરસારા ખરોસ્તી યાવની બ્રહ્મવાણી પુષ્પલિપી કુતલિપી શક્તિનલિપી વ્યત્યસ્તલિપી લેખલિપી મુદ્રાલિપી ઉકરમધુરદરદચીણહૂણાપીરા વઙ્ગા સીફલા ત્રમિદા દર્દુરા રમઠભયવૈચ્છેતુકા ગુલ્મલા હસ્તદા કસૂલા કેતુકા કુસુવા તલિકા જજરિદેષુ અક્ષબદ્ધં સર્વા એષા બોધિસત્વાનાં નીતિ ॥ કનકરજતત્રપુતામ્રસીસમણિરતનક્ષેત્રાણિ સર્વાણ્ય્ એતાનિ બોધિસત્વાનાં નીતિઃ ॥ યાનિ યાનિ ચ કારણાનિ લોકસ્ય ઉપકારાયે કલ્પેન્તિ સર્વાણ્ય્ એતાનિ બોધિસત્વનીતાનિ ॥ તત્રેદમ્ ઉચ્યતે ॥
લોકસ્ય અર્થવિદુષઃ પુરુષપ્રધાનાઃ
સંસારમ્ અપ્રતિસમાઃ પરિવર્તમાનાઃ ।
શ્રેયશ્ ચરન્તિ મરુમાનુષગુહ્યકાનાં
પરમો હિ સમુદાગમ ઈશ્વરાણામ્ ઇતિ ॥
[_મ્વુ_1.136_] એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાશ્યપ આયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનમ્ ઉવાચ ॥ યે તે ભો જિનપુત્ર અવૈવર્તિકાસ્ તેષાં કિં ચિત્તમ્ ઉત્પદ્યતે ॥ એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયન આયુષ્મન્તં મહાકાશ્યપમ્ ઉવાચ ॥ યે તે ભો ધુતધર્મધર બોધિસત્વા અવૈવર્તિકાસ્ તેષાં સપ્તમાતો ભૂમિતો અષ્ટમાં ભૂમિં સંક્રમન્તાનાં મહાકરુણાસંપ્રયુક્તં ચિત્તમ્ ઉત્પદ્યતે ॥
___ઇત્ય્ એષા સપ્તમા ભૂમિ બોધિસત્વાનમ્ ઉચ્યતે ઇતિ ॥
_____ઇતિ શ્રીમહાવસ્તુ-અવદાને સપ્તમા ભૂમિઃ સમાપ્તા ॥
એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાશ્યપ આયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનમ્ ઉવાચ ॥ ભગવતા ભો જિનપુત્ર સમ્યક્સંબુદ્ધેન શાક્યમુનિના પ્રથમાદ્વિતીયાતૃતીયાચતુર્થાપંચમાષષ્ઠાસપ્તમાસુ ભૂમિષુ વર્તમાનેન યેષુ સમ્યક્સંબુદ્ધેષુ કુશલમ્ અવરોપિતં તેષાં સમ્યક્સંબુદ્ધાનાં કાનિ નામાનીતિ ॥ એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયન આયુષ્મન્તં મહાકાશ્યપમ્ ઉવાચ ॥ યેષુ ભો ધુતધર્મધર સમ્યક્સંબુદ્ધેષુ ભગવતા શાક્યરાજવંશપ્રસૂતેન કુશલમૂલમ્ ઉપચિતં તેષાં વિપુલબલવરકીર્તિનાં નામાનિ શૃણુ ॥ પ્રથમતઃ સત્યધર્મવિપુલકીર્તિઃ તતઃ સુકીર્તિઃ લોકાભરણઃ વિદ્યુત્પ્રભઃ ઇન્દ્રતેજઃ બ્રહ્મકીર્તિઃ વસુન્ધરઃ સુપાર્શ્વઃ અનુપવદ્યઃ સુજ્યેષ્ઠઃ સૃષ્ટરૂપઃ પ્રશસ્તગુણરાશિઃ મેઘસ્વરઃ હેમવર્ણઃ સુન્દરવર્ણઃ મૃગરાજઘોષઃ આશુકારી ધૃતરાષ્ટ્રગતિઃ કોકાભિલાષિતઃ જિતશત્રુઃ સુપૂજિતઃ યશરાશિઃ અમિતતતેજઃ સૂર્યગુપ્તશ્ ચન્દ્રુભાનુઃ નિશ્ચિતાર્થઃ કુસુમગુપ્તઃ પદ્માભઃ પ્રભંકરઃ દીપ્તતેજઃ સત્વરાજા

[_મ્વુ_1.137_] ગજદેવઃ કુઞ્જરગતિઃ સુઘોષઃ સમબુદ્ધિઃ હેમવર્ણલમ્બદામઃ કુસુમદામઃ રત્નદામઃ અલંકૃતઃ વિમુક્તઃ ઋષભગામી ઋષભઃ દેવસિદ્ધયાત્રઃ સુપાત્રઃ સર્વબન્ધઃ રત્નમકુટઃ ચિત્રમકુટઃ સુમકુટઃ વરમકુટશ્ ચલમકુટઃ વિમલમકુટઃ લોકંધરઃ વિપુલોજઃ અપરિભિન્નઃ પુણ્ડરીકનેત્રઃ સર્વસહઃ બ્રહ્મગુપ્તઃ સુબ્રહ્મઃ અમરદેવઃ અરિમર્દનશ્ ચન્દ્રપદ્મઃ ચન્દ્રાભશ્ ચન્દ્રતેજઃ સુસોમઃ સમુદ્રબુદ્ધિઃ રતનશૃઙ્ગઃ સુચન્દ્રદૃષ્ટિઃ હેમક્રોડઃ અભિન્નરાષ્ટ્રઃ અવિક્ષિપ્તાંશઃ પુરંદરઃ પુણ્યદત્તઃ હલધરઃ ઋષભનેત્રઃ વરબાહુઃ યશોદત્તઃ કમલાક્ષઃ દૃષ્ટશક્તિઃ નરંપ્રવાહઃ પ્રનષ્ટદુઃખઃ સમદૃષ્ટિઃ દૃઢદેવઃ યશકેતુશ્ ચિત્રચ્છદશ્ ચારુચ્છદઃ લોકપરિત્રાતા દુઃખમુક્તઃ રાષ્ટ્રદેવઃ રુદ્રદેવઃ ભદ્રગુપ્તઃ ઉદાગતઃ અસ્ખલિતપ્રવરાગ્રઃ ધનુનાશઃ ધર્મગુપ્તઃ દેવગુપ્તઃ શુચિગાત્રઃ પ્રહેતિઃ પ્રથમશતમ્ આર્યપક્ષસ્ય ॥ ભગવાન્ ધર્મધાતુઃ ગુણકેતુઃ જ્ઞાનકેતુઃ સત્યકેતુઃ પુષ્પકેતુઃ વજ્રસંઘાતઃ દૃઢહનુઃ દૃઢસન્ધિઃ અત્યુચ્ચગામી વિગતશત્રુઃ ચિત્રમાલઃ ઊર્ધ્વસધ્નિઃ ગુણગુપ્તઃ ઋષિગુપ્તઃ પ્રલમ્બબાહુઃ ઋષિદેવઃ સુનેત્રઃ સાગરધરપુરુષઃ સુલોચનઃ અજિતચક્રઃ ઉન્નતઃ અજિતપુષ્યલઃ પુરાષઃ મઙ્ગલ્યઃ મુભુજઃ સિંહતેજઃ તૃપ્તવસન્તગન્ધઃ અવધ્યપરમબુદ્ધિઃ નક્ષત્રરાજઃ બહુરાષ્ટ્રઃ આર્યાક્ષઃ સુગુપ્તિઃ પ્રકાશવર્ણઃ સમૃદ્ધરાષ્ટ્રઃ કીર્તનીયઃ દૃઢશાક્તિઃ હર્ષદત્તઃ યશદત્તઃ નાગબાહુઃ વિગતરેણુઃ શાન્તરેણુઃ દાનપ્રગુરુઃ ઉદાત્તવર્ણઃ બલબાહુઃ
[_મ્વુ_1.138_] અમિતૌજઃ ધૃતરાષ્ટ્રઃ દેવલોકાભિલાષિતઃ પ્રત્યગ્રરૂપઃ દેવરાજગુપ્તઃ દામોદરઃ ધર્મરાજઃ ચતુરસ્રવદનઃ યોજનાભઃ પદ્મોષ્ણીષઃ સ્ફુટવિક્રમઃ રાજહંસગામી સ્વલક્ષણમણ્ડિતઃ શિતિ ચૂડઃ મણિમકુટઃ પ્રશસ્તવર્ણઃ દેવાભરણઃ કલ્પદુષ્યગુપ્તઃ સાધુરૂપઃ અક્ષતબુદ્ધિઃ લોકપદ્મઃ ગમ્ભીરબુદ્ધિઃ શક્રભાનુઃ ઇન્દ્રધ્વજઃ દાનવકુલઃ મનુષ્યદેવઃ મનુષ્યદત્તઃ સોમચ્છત્રઃ આદિત્યદત્તઃ યામગુપ્તઃ નક્ષત્રગુપ્તઃ સુમિત્રરૂપઃ સત્યભાનુઃ પુષ્યગુપ્તઃ વૃહસ્પતિગુપ્તઃ ગગનગામી શુભનાથઃ સુવર્ણઃ કનકાક્ષઃ પ્રસન્નબુદ્ધિઃ અવિપ્રનષ્ટરાષ્ટ્રઃ ઉદગ્રગામિઃ શુભદન્તઃ સુવિમલદન્તઃ સુવદનઃ કુલનન્દનઃ જનક્ષત્રિયઃ લોકક્ષત્રિયઃ અનન્તગુપ્તઃ ધર્મગુપ્તઃ સૂક્ષ્મવસ્ત્રઃ દ્વિતીયં શતમ્ આર્યપક્ષસ્ય ॥ પ્રત્યાસન્નબુદ્ધિઃ સત્વસહઃ મનુષ્યનાગઃ ઉપસેનઃ સુવર્ણચારી પ્રભૂતવર્ણઃ સુભિક્ષાકાન્તઃ ભિક્ષુદેવઃ પ્રબુદ્ધશીલઃ નહીનગર્ભઃ અનાલમ્ભઃ રતનમુદ્રઃ હારભૂષિતઃ પ્રસિદ્ધવેદનઃ સુગન્ધિવસ્ત્રઃ સુવિજૃમ્ભિતઃ અમિતલોચનઃ ઉદાત્તકીર્તિઃ સાગરરાજઃ મૃગદેવઃ કુસુમહેસ્થઃ રત્નશૃઙ્ગશ્ ચિત્રવર્ણઃ પદ્મરજવર્ણઃ સમન્તગન્ધઃ ઉદારગુપ્તઃ પ્રશાન્તરોગઃ પ્રદક્ષિણાર્થઃ સંક્ષિપ્તબુદ્ધિઃ અનન્તચ્છત્રઃ યોજનસહસ્રદર્શી ઉત્પલપદ્મનેત્રઃ અતિપુરુષઃ અનિવર્તિકબલઃ સ્વગુણશાખઃ સંચિતોરઃ મહારાજઃ ચારુચરણઃ પ્રસિદ્ધરંગઃ ત્રિમઙ્ગલઃ
[_મ્વુ_1.139_] સુવર્ણસેનઃ વર્તિતાર્થઃ અસંકીર્ણઃ દેવગર્ભઃ સુપ્રીત્યરતિઃ વિમાનરાજા પરિમણ્ડનાર્થઃ દેવસત્વઃ વિપુલતરાંશઃ સલીલગજગામી વિરૂઢભૂમિર્ ઇતિ ॥
_____ઇતિ શ્રીમહાવસ્તુ-અવદાને અષ્ટમા ભૂમિઃ સમાપ્તા
તતો ભૂયો ધુતધર્મધર અતો ઽનન્તરં ભગવાઞ્ ચિત્રભાનુઃ ચારુભાનુઃ દીપ્તભાનુઃ રુચિતભાનુઃ અસિતભાનુઃ હેમરથઃ ચામીકરગૌરઃ રજકરથઃ સુયક્ષઃ અક્ષોભ્યઃ અપરિશ્રોતવાહનઃ દેવાલંકૃતઃ સુભૂષિતખણ્ડઃ શિથિલકુણ્ડલઃ મણિકર્ણઃ સુલક્ષણઃ સુવિશુદ્ધઃ વિમલજેન્દ્રઃ દેવચૂડઃ મન્દારવગન્ધઃ પતંગચરશ્ ચારુગન્ધઃ ઇન્દ્રચૂર્ણઃ શૈલરાજકેતુઃ અરિમર્દનઃ મણિચક્રઃ વિમલોત્તરીયઃ સત્યાભરણઃ દૃઢવીર્યઃ નન્દિગુપ્તઃ આનન્દમાલઃ ચક્રવાલગુપ્તઃ દૃઢમૂલઃ આનન્દચન્દ્રઃ બ્રહ્મધ્વંસદેવઃ સૌમ્યવત્સબાહુઃ સમીક્ષિતવદનઃ સત્યાવતારઃ સુપ્રતિષ્ઠિતબુદ્ધિઃ હારશીતલાંગઃ સુખપ્રભઃ ભૂરિસત્વઃ ભદ્રગુપ્તશ્ ચન્દ્રશુભઃ ભદ્રતેજઃ ઇષ્ટરૂપશ્ ચક્રવર્તિદત્તઃ સુવિચક્ષણગાત્રઃ વૈશ્રાવણરાજા સમૃદ્ધયજ્ઞઃ સંમતરશ્મિઃ દર્શનક્ષમઃ સ્રજમાલાધારી સુવર્ણવિષાણઃ ભૂતાર્થકેતુઃ રત્નરુધિરકેતુઃ મહાર્ષચૂડઃ તેજગુપ્તઃ વરુણરાજઃ ઉદાત્તવસ્ત્રઃ વજ્રગુપ્તઃ ધન્યભાનુઃ ઉત્તપ્તરાષ્ટ્રઃ વિશાલપ્રભઃ લોકસુન્દરઃ અભિરૂપઃ હિરણ્યધન્યશિરિકઃ પ્રભૂતદેહકર્ણઃ
[_મ્વુ_1.140_] પ્રાગજિતઃ વિચિત્રમકુટઃ દાનવગુપ્તઃ રાહુવમી પુણ્યરાશિઃ સલિલગુપ્તઃ શમિતશત્રુઃ રત્નયૂપઃ સુવિકલ્પાઙ્ગઃ અજિતબલઃ સત્યનામઃ અવિરક્તરાષ્ટ્રઃ વૈશ્વાનરગુપ્તઃ મધુરવદનઃ કુસુમોત્પલઃ ઉત્તરકુરુરાજઃ અઞ્જલિમાલાધારી ધનપતિગુપ્તઃ તરુણાર્કભાનુઃ અનુરૂપગાત્રઃ રત્નકરણ્ડકેતુઃ મહાકોશઃ બહુલકેશઃ પુષ્પમંજરિમણ્ડિતઃ અનપવિદ્ધકર્ણઃ અનાવિદ્ધવર્ણઃ સિતાસિતલોચનઃ અરક્તપ્રવાડઃ સિંહોરસ્કઃ અરિષ્ટનેમિઃ બહુરાજા ॥ નવમાયાં ભૂમૌ પ્રથમં શતમ્ આર્યપક્ષે ॥ ભૂમિદેવઃ પુણ્ડરીકાક્ષઃ સાધુપ્રભઃ જ્યોતિગુપ્તઃ બહુપ્રભઃ સત્યંવચઃ ભવદેવગુપ્તઃ સંવૃત્તતેજઃ નિરુપઘાતઃ જાનુત્રસ્તઃ રત્નશયનઃ કુસુમશયનઃ ચિત્રશયનઃ દન્તશયનઃ સુપ્રતિષ્ઠિતચરણઃ સર્વદેવગુપ્તઃ અરજોત્તરીયઃ સ્વાયંભવેન્દ્રઃ પ્રસન્નવર્ણઃ ભવકેતુઃ ક્ષીરપૂર્ણામ્ભ્યઃ અનન્તબુદ્ધિઃ કનકનાગરાજતેજઃ બન્ધનાન્તકરઃ અનુગ્રવર્ણક્ષેમગુપ્તઃ જિનકાન્તારઃ વિમલઃ મરીચિજાલઃ અજિતસેનરાજા કનકરાશિઃ ગૌરઃ પદ્મમાલઃ રાજક્ષેત્રગુપ્તઃ સમપક્ષશ્ ચાતુર્દેવઃ દેવગુપ્તઃ પુષ્કલાઙ્ગઃ દ્વિજાતિરાજઃ બહુસેનઃ કુમુદગન્ધઃ શવલાશ્વઃ ષડ્વિષાણપાતઃ સુરભિચન્દનઃ રાજા સહસ્રદાતા અભયદેવઃ અરિનિહન્તા વિમલશિખરઃ દુરારોહબુદ્ધિઃ યજ્ઞકોટિગુપ્તઃ રત્નચંક્રમઃ જાલાન્તરઃ પરિશુદ્ધકર્મઃ કામદેવઃ ગુરુરત્નઃ

[_મ્વુ_1.141_] શતસહસ્રમાતા શુચિપ્રરોહઃ સ્તિમિતરાજા વૃદ્ધદેવઃ ગુરુજનપૂજિતઃ જયન્તદેવઃ સુજાતબુદ્ધિઃ સમીક્ષિતાર્થઃ ઉજ્ઝિતપરઃ દેવાભિકઃ અસુરદેવઃ ગન્ધર્વગીતઃ વીણારવઘોષઃ શુદ્ધદન્તઃ સુદન્તશ્ ચારુદન્તઃ અમૃતફલઃ માર્ગોદ્યોતયિતા મણિકુણ્ડલધરઃ હેમજાલપ્રભઃ નાગભોગબાહુઃ કમલધરઃ અશોકસત્વઃ લક્ષ્મીપુત્રઃ સુનિર્મિતરૂપઃ ઈશ્વરગુપ્તઃ લોકપાલરાજા સુનિધ્યાનઃ અગ્રપુરુષઃ અનિહતવર્ણઃ કુન્દપુષ્પગન્ધઃ અઙ્કુશઃ આર્દ્રવલ્લિપ્રતિરૂપઃ કાર્યતાવિચારઃ સ્વતેજદીપ્તઃ પ્રકાશધર્મઃ આર્યવંશકેતુઃ દેવરાજપ્રભઃ પ્રત્યક્ષદેવઃ અહિભાનુરાગઃ કુસુમોત્તરીયઃ અવિરસઃ પ્રથમરાજા પુણ્ડરીકરાજા સુભિક્ષરાજઃ ॥ દ્વિતીયો આર્યપક્ષઃ નવમાયાં ભૂમૌ ॥ સ્નિગ્ધગાત્રઃ પરમાર્થસત્વઃ અક્લિન્નગાત્રઃ ધર્મશૂરઃ સુતીર્થઃ લોકાલોકનિહિતમલ્લઃ કુન્દપુષ્પગન્ધઃ નિરંકુશઃ અનોતપ્તગાત્રઃ ઉપાધ્યાયરાજા પ્રવરાગ્રમતિઃ અનભિભૂતયશઃ અનુપચ્છિન્નાલમ્ભઃ દેવગુરુઃ રત્નપુષ્પઃ શુદ્ધસત્વઃ વૈડૂર્યશિખરશ્ ચિત્રમાલ્યઃ સુગન્ધકાયઃ અનન્તકોશઃ સમમથિતઃ સત્યપ્રભઃ અદીનગામી સુવિક્રાન્તઃ અસંભ્રાન્તવચનઃ ગુરુદેવઃ નરદેવઃ નરવાહનઃ રત્નહસ્તઃ લોકપ્રિયઃ પરિન્દિતાર્થઃ અવિશુષ્કમૂલઃ અપરિતૃષિતઃ સર્વશિલ્પરાજઃ ગ્રહકોશઃ અનુરક્તરાષ્ટ્રઃ શિવદત્તમાલઃ શિખરદત્તઃ ચિત્રમાલઃ મહાવિમાનઃ અનોતપ્તગાત્રશ્ ચિત્રહેમજાલઃ શાન્તરજઃ સંગૃહીતપક્ષઃ અપ્રકૃષ્ટઃ રક્તચન્દનગન્ધઃ અચલિતસુમનઃ ઉપચિતહનુ જ્વલિતયશા રચિતમાલઃ શિરમકુટઃ તેજગુપ્તરાજા ઇતિ ॥
_____શ્રીમહાવસ્તુ-અવદાને નવમી ભૂમિઃ સમાપ્તા ॥
[_મ્વુ_1.142_] એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાશ્યપ આયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનમ્ ઉવાચ ॥ યે પુનર્ ભોજિનપુત્ર બોધિસત્વાઃ પરિપિણ્ડતકુશલમૂલાઃ કૃતકર્માણઃ નવમાં ભૂમિં સમતિક્રમ્ય દશમાં ભૂમિં પરિપૂરયિત્વા તુષિતભવનમ્ ઉપગમ્ય મનુજભવમ્ અભિકાંક્ષમાણાઃ માતુઃ કુક્ષિમ્ અવતરન્તિ અપુનાવર્તમ્ એવમ્ આદીનિ કૃત્વા સંકીર્તય પરમપુદ્ગલાનામ્ આશ્ચર્યાદ્ભુતધર્મા અસાધારણા પ્રત્યેકબુદ્ધાદિભિઃ વશિભૂતગણાદિભિશ્ ચ શૈક્ષપૃથગ્જનાદિભિશ્ ચેતિ ॥ એવમ્ ઉક્તે મહાકાત્યાયન આયુષ્મન્તં મહાકાશ્યપમ્ ઉવાચ ॥ ગર્ભાવક્રાન્તિસંપન્નાશ્ ચ સમ્યક્સંબુદ્ધા ભવન્તિ । ગર્ભસ્થિતિસંપન્નાશ્ ચ જાતિસંપન્નાશ્ ચ । જનેત્રીસંપન્નાશ્ ચ ભવન્તિ સમ્યક્સંબુદ્ધા । અભિનિષ્ક્રમણસંપન્નાશ્ ચ ભવન્તિ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ । વીર્યસંપન્નાશ્ ચ ભવન્તિ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ । જ્ઞાનાધિગમનસંપન્નાશ્ ચ ભવન્તિ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ ॥
___કથં ભો ધુતધર્મધર ગર્ભાવક્રાન્તિસંપન્નાઃ સમ્યક્સંબુદ્ધા ભવન્તિ ॥
તુષિતભવના શિરિઘનો પુરિમકુશલમૂલસંચયો વીરઃ ।
અવલોકયતિ અતિશયેન્ઽ; ઓલોકિતાનિ ચ્યવનકાલે ॥
ચિન્તયતિ એવં હિતકરો ચિન્તામ્ અર્થાવહાં નરમરૂણાં ।
અમરવરસંપરિવૃતો દેવગણગુરુર્ મહાપુરુષો ॥
ચ્યવિતું સમયો ખુ દાનિ મે સંપ્રતિ સત્વા મહાન્ધકારગતા ।
હતનયના કલુષનયના માં પ્રાપ્ય તસ્માદ્ વીમુચ્યન્તે ॥
[_મ્વુ_1.143_] કા દાનિ શીલસંવરે એવં નારી રતા ઉપશમે ચ ।
અગ્રકુલીના સુવચા ત્યાગરુચિમાર્દવવતી ચ ॥
તેજસ્વિની ચ . . . . . કા નુ ખલુ હતતમરાગદોષા ચ ।
રૂપગુણપારમિગતા અહીનવૃત્તા વિપુલપુણ્યા ॥
કા માં સમર્થા ધારયિતું દશ માસાં કા ચ પ્રત્યરહસૌખ્યા ।
ભવે મમ કા નુ જનની કુક્ષિમ્ અહમ્ ઉપૈમિ કસ્યાદ્ય ॥

પશ્યતિ વિલોકયન્તો રાજ્ઞો શુદ્ધોદનસ્ય ઓરોધે ।
નારીમ્ અમરવધુનિભાં વિદ્યુલ્લતાનિભાં અથ માયાં ॥
સો તાં નિશામ્ય જનનીમ્ આમન્ત્રયતિ અમરાન્* ચ્યવિષ્યામિ ।
અન્તિમમ્ ઉપેત્ય વાસં ગર્ભે સુરમાનુષહિતાર્થં ॥
તં અવચ દેવસંઘો કૃતાંજલિપુટો વરાભરણધારી ।
ઋધ્યતુ ઉત્તમપુદ્ગલ પ્રણિધિ તવ અહીનગુણપુણ્યા ॥
વયમ્ અપિ લોકહિતા બહુ મનોરમાં ઓશિરિત્વા કામરતિં ।
પૂજાર્થમ્ અનિન્દિતસ્ય મનુષ્યલોકે વસિષ્યામો ॥
કિં ચાપિ વિપ્રયોગં ત્વયા ન ઇચ્છામ ભૂતસંઘગુરુ ।
અપિ તુ અરવિન્દનયના ભવિષ્યસિ ગતી નરમરૂણાં ॥
[_મ્વુ_1.144_] એવં ખલુ ભો ધુતધર્મધર સમ્યસંબુદ્ધા ગર્ભાવક્રાન્તિસંપન્નાશ્ ચ ભવન્તિ ॥
___કથં ચ ભો ધુતધર્મધર સમ્યક્સંબુદ્ધા ગર્ભસ્થિતિસંપન્ના ભવન્તિ ॥ બોધિસત્વાઃ ખલુ ભો ધુતધર્મધર માતુઃ કુક્ષિગતા માતુર્ યોનિં નિશ્રાય તિષ્ઠન્તિ । માતુઃ પૃષ્ઠં નિશ્રાય તિષ્ઠન્તિ । માતુર્ ઉદરં નિશ્રાય તિષ્ઠન્તિ । માતુઃ પાર્શ્વં નિશ્રાય તિષ્ઠન્તિ ॥ વિષ્ટમ્ભિતયા ભો ધુતધર્મધર કુસૂત્રં પ્રવાડવૈડૂર્યમણિમ્ ઉપાલમ્બ્ય ન ક્વચિદ્ ઉપલભ્યતે પ્રદેશસ્ તુ અસ્તિ સર્વશસ્ તથા બોધિસત્વા માતુઃ કુક્ષૌ ન તિષ્ઠન્તિ તિષ્થન્તિ ચ । બોધિસત્વં પુનઃ ખલુ ભો ધુતધર્મધર માતુઃ કુક્ષિગતં દેવસંઘાઃ ઉપસંક્રમ્ય પૃચ્છન્તિ પ્રહ્વાઃ કૃતાંજલિપુટાઃ સુમુહૂર્તં સુદિવસં પ્રીતમનસઃ । તાં ચ દેવસંઘાન્ તથા પૃચ્છમાનાં બોધિસત્વા પ્રત્યભિનન્દન્તિ દક્ષિણકરમ્ ઉત્કૃષ્ય માતરં ચ ન બાધન્તિ ॥ ન ખો પુનર્ ભો ધુતધર્મધર બોધિસત્વા માતુઃ કુક્ષિગતા ઉત્કુટકેન પાર્શ્વેન વા યથા કથંચિદ્ વા સ્થિતા ભવન્તિ । અથ ખલુ ભો ધુતધર્મધર બોધિસત્વાઃ પર્યઙ્કમ્ આભુંજિત્વા નિષણ્ણા ભવન્તિ માતરં ચ ન બાધન્તિ ॥ બોધિસત્વાઃ ખો પુનર્ ભો ધુતધર્મધર માતુઃ કુક્ષિગતા ચ સન્તો ભવવાદિકથાં કથયન્તિ કુશલમૂલત ઇતિ ॥ બોધિસત્વસ્ય ખલુ પુનર્ ભો ધુતધર્મધર માતુઃ કુક્ષિગતસ્ય પૂજાર્થં સતતસમિતં દિવ્યાનિ તૂર્યાણિ વાદ્યન્તિ ન કદાચિદ્ દિવા વા રાત્રૌ વા તિષ્ઠન્તિ ॥ બોધિસત્વં ચ ભો ધુતધર્મધર
[_મ્વુ_1.145_] માતુઃ કુક્ષિગતં પૂજાર્થં અપ્સરશતસહસ્રાણિ સન્દર્શયન્તિ દિવ્યં પુષ્પવર્ષં દિવ્યં ચૂર્ણવર્ષં નોપરમન્તે કદાચિત્* ॥ માતુઃ કુક્ષિમ્ આદૌ કૃત્વા બોધિસત્વાનાં યાવત્ પરિનિર્વૃતા દશબલા ચ દિવ્યા ચ અગુરુધૂપા નોપરમન્તિ ॥ ન ખલુ ભો ધુતધર્મધર બોધિસત્વા માતાપિતૃનિર્વૃત્તા ભવન્તિ । અથ ખલુ સ્વગુણનિર્વૃત્તા ઉપપાદુકા ભવન્તિ ॥ તત્રેદમ્ ઉચ્યતે ॥
અથ સા કમલદલનયન અનુબદ્ધા ગન્ધર્વબહુભિ શ્યામા ।
સહિતં પિ તં સુમધુરં શુદ્ધોદનમ્ અબ્રવીત્* માયા ॥
એષા સમાદિયામિ પ્રાણેહિ અહિંસં બ્રહ્મચર્યં ચ ।
વિરમામિ ચાપ્ય્ અદિન્ના મદ્યાદ્ અનિબદ્ધવચનાચ્ ચ ॥
પરુષવચનાચ્ ચ નરવર પ્રતિવિરમામિ તથૈવં પૈશુન્યા ।
અનૃતવચનાચ્ ચ નરપતિ વિરમામિ અયં મમ છન્દો ॥
પરકામેષુ ચ ઈર્ષ્યાં ન સંજનેષ્યં નાપિ અભિદ્રોહં ।
ભૂતેષુ મૈત્રચિત્તા મિથ્યાદૃષ્ટિં ચ વિજહામિ ॥
એકાદશપ્રકારં શીલં સેવામ્ય્ અહં પૃથિવીપાલ ।
રજનીમ્ ઇમામ્ અનૂનામ્ એવં મે જાયતે છન્દો ॥
અપિ ચ ખલુ ભૂમિપાલા કામવિતર્કો મા માં પ્રતિકાંક્ષિ ।
પ્રેક્ષસ્વ મા તિ અધર્મો ભવેય મયિ બ્રહ્મચારિણિયે ॥
સંકલ્પં પ્રપૂરેષ્યન્ તિ પાર્થિવો ભારિયામ્ ઇદમ્ અવોચત્* ।
[_મ્વુ_1.146_] અભિરમ ભવનવરગતા અહં ચ રાજ્યં ચ તે વશ્યં ॥
સા સ્ત્રીસહસ્રમ્ અગ્ર્યં અનુરક્તં ગૃહ્ય તં વિમાનવરં ।
અભિરુહ્ય સન્નિષીદે મનાપપરિપૂર્ણપરિવારા ॥
સા કંચિદ્ એવ કાલં તસ્મિં હિમપાણ્ડુપુણ્ડરીકનિભે ।
શયને પ્રશમદમરતા તુષ્ણીભાવેન ક્ષેપયતે ॥
અથ કૌતૂહલમનો સંજનિયા બહુદેવકન્યા વરમાલ્યધરાઃ ।
જિનમાતુઃ ઉપગતા દ્રષ્ટુમના પ્રાસાદસુન્દરાગ્રેણ સ્થિતા ॥
ઉપસંક્રમિત્વ શયનોપગતાં માયાં નિશામ્ય વરવિદ્યુનિભાં।
પ્રીતિસુખં વિપુલં સંજનિયા અથ સંપ્રવર્ષિ દિવિજં કુસુમં॥
માનુષ્યકં પિ કિલ ઈદૃશકં રૂપં સુજાતમ્ ઇદમ્ આશ્ચર્યં ।
કિંચિત્ કાલં સ્થિહિય અન્તરતો નાયં સમા મરુવધૂહિ ભવે ॥
લીલાં નિશામયથ હે સખિકા પ્રમદાયે યાદૃશીં યથોપયિકાં ।
શયને વિરોચતિ મનં હરતિ વિભ્રાજતે કનકરીતિઃ ઇવ સા ॥
ઇયં તં ધરેષ્યતિ મહાપુરુષં અત્યન્તદાનદમશીલરતં ।

[_મ્વુ_1.147_] સર્વાશ્રવાન્તકરણં વિરજં કિં હાયતે તવ નરેન્દ્રવધૂ ॥
ચાપોદરે કરતલપ્રતિમે વરરોમરાજિનિ ચિત્રસ્તવને ।
ઇહ વાસમ્ અભ્યુપગતો વરદો અવિમ્રક્ષિતો અશુચિના ભગવાં ॥
અનુરૂપા ત્વં ચ પ્રમદા પ્રવરા માતા સ ચૈવ પુરુષપ્રવરો ।
પુત્રો ભવાન્તકરણો ભગવાં કિં હાયતે તવ નરેન્દ્રવધૂ ઇતિ ॥
યસ્યાં ખલુ ભો ધુતધર્મધર જાતીયાં બોધિસત્વમાતરો ચરમભવિકં બોધિસત્વં ધારયન્તિ તસ્યાં જાતૌ પ્રમદાવરાણાં પરિશુદ્ધં પરિપૂર્ણમ્ અખણ્ડં બ્રહ્મચર્યં ભવતિ ॥ મનસાપિ તાસાં પ્રમદોત્તમાનાં રાગો નોત્પદ્યતે સર્વપુરુષેષુ ભર્તારમ્ આદૌ કૃત્વા ॥ બોધિસત્વે ચ ભો ધુતધર્મધર માતુઃ કુક્ષિગતે બોધિસત્વમાતા દિવ્યવસ્ત્રસંવૃતશરીરા ચ ભવતિ દિવ્યાભરણધારિણી ચ સુસ્નાતોચ્છાદનપરિમર્દનપરિષેકં ચ અપ્સરોગણાઃ બોધિસત્વમાતુઃ પ્રતિજાગરન્તિ ॥ બોધિસત્વે માતુઃ કુક્ષિગતે બોધિસત્વમાતુઃ દેવકન્યાશતસહસ્રેહિ સાર્ધં હાસ્યં ભવતિ ॥ તથા પ્રસુપ્તાં ચ બોધિસત્વમાતરં દેવકન્યા મન્દારવપુષ્પદામૈઃ પરિવીજયન્તિ અગ્રયૌવનમણ્ડપ્રાપ્તા ॥ યદા ચ તસ્યા પ્રમદોત્તમાયાઃ બોધિસત્વઃ કુક્ષિમ્ અવતરતિ ન બોધિસત્વમાતા કાનિચિદ્ દુઃખાન્ય્ અનુભવતિ યથાન્યા પ્રમદા ॥ તુષિતભવનમ્ આદૌ કૃત્વા સર્વેષાં બોધિસત્વાનાં પંચ નીવરણાનિ
[_મ્વુ_1.148_] વિષ્કમ્ભિતાનિ ભવન્તિ અપ્રાપ્તે ધર્મરાજ્યે ॥ પરિપૂર્ણેહિ ચ દશહિ માસેહિ સર્વે બોધિસત્વાઃ માતુઃ કુક્ષૌ પ્રાદુર્ભવન્તિ દક્ષિણેન પાર્શ્વેન ન ચ તં પાર્શ્વં ભિદ્યતે । ન ચાત્ર કિંચિદ્ વિલમ્બં ભવતિ જાત ઇત્ય્ એવં ભવતિ ॥ તત્રેદમ્ ઉચ્યતે ॥
અથ પ્રતિપૂર્ણે દશમે માસે માતા પ્રભૂતપુણ્યસ્ય ।
શુદ્ધોદનં ઉપગમ્ય ઇદમ્ અબ્રવીત્* દૃષ્ટસંકલ્પા ॥
ઉદ્યાનગમનબુદ્ધી ઉત્પન્ના મે નરાધિપા શીઘ્રં ।
સજ્જેહિ વાહનં મે યથોચિતાં ચૈવમ્ આરક્ષાં ॥
એતં શ્રુત્વા વચનં રાજા શુદ્ધોદનો સુપ્રીતમનો ।
આલપતિ સાભિલાષં પરિવારવરં પૃથિવિપાલો ॥
શીઘ્રં ગજતુરગવતીં સેનાં પદાતિસમાકુલાં વિપુલાં ।
પ્રાસશરશક્તિચિત્રાં સજ્જિય પ્રતિવેદયધ્વં મમ ॥
ચતુઘોટાન તથ અશ્વરથાન દશશતસહસ્રા યુજ્યન્તુ ।
પ્રવરા કાઞ્ચનઘણ્ટારવાણિ મધુરાનુનાદાનિ ॥
અંજનઘનસદૃશાનાં નાગાનાં વર્મધારિણાં શીઘ્રં ।
પ્રતિધેયથ અધિમાત્રા સજ્જાનિ દશશતસહસ્રાણિ ॥
આયુક્તવર્મકવચા શૂરા સજ્જીભવન્તુ અનિવર્ત્યા ।
સજ્જીભવન્તુ ચપલં વિંશત્સાહસ્રિયો તેષાં ॥
[_મ્વુ_1.149_] વિપુલ સકિંકિણિરણિતં સહેમજાલં ઉડાર-અશ્વરથં ।
વરમાલ્યવસ્ત્રધારિણો પ્રમદા ધારેન્તુ દેવીયે ॥
લુમ્બિનિવનં ચ શીઘ્રં વ્યપગતતૃણરેણુપત્રસંકારં ।
સુશોધિતં મનોજ્ઞં કુરુત દેવીયે દેવભુવનં વા ॥
એકૈકં ચ દ્રુમવરં કુકૂલપટ્ટોર્ણકોશિકારેહિ ।
કલ્પયથ કલ્પવૃક્ષાં યથા દિવિ દેવપ્રવરસ્ય ॥
સાધૂ તિ પ્રતિશ્રુત્વા તસ્ય વચનેન નરેન્દ્રગર્ભસ્ય ।
નચિરેણ યથાજ્ઞપ્તં કૃતમ્ ઇતિ પ્રતિવેદિતં રાજ્ઞઃ ॥
સા સલીલચારુવદના માતા મારબલસંપ્રમથનસ્ય ।
અભિરૂહિ સપરિવારા તાનિ મનોજ્ઞાનિ યાનાનિ ॥
સા વિવિધાભરણવતી પાદૌઘરથૌઘસંકુલા . . . . ।
શોભતિ સુસંપ્રયાતા સેના મનુજપ્રધાનસ્ય ॥
અવગાહ્ય તદ્ વનવરં માયા સખિસંવૃતા જિનજનેત્રી ।
વિચરતિ ચિત્રરથે ઇવ અમરવરવધૂ રતિવિધિજ્ઞા ॥
સા ક્રીડાર્થમ્ ઉપગતા પ્લાક્ષ્ણા શાખાં ભુજેભિઃ અવલમ્બ્ય ।
પ્રવિજૃમ્ભિતા સલીલં તસ્ય યશવતો જનનકાલે ॥ {સેનર્ત્: પ્રતિજૃમ્ભિતા}
અથ વિંશ સહસ્રાણિ અપ્રતિમાનિ તદા અપ્સરવરાણાં ।
દશનખકૃતાંજલિપુટા માયામ્ અભિનન્દિય ભણન્તિ ॥
[_મ્વુ_1.150_] અદ્ય જરાજાતિમથનં જનયિષ્યસિ અમરગર્ભસુકુમારં ।

દેવી દિવિ ભુવિ મહિતં હિતં હિતકરં નરમરૂણાં ॥
મા ખુ જનયી વિષાદં પરિકર્મ વયં તવં કરિષ્યામઃ ।
યત્ કર્તવ્યમ્ ઉદીરય દૃશ્યતુ કૃતમ્ એવ મા ચિન્તા ॥
માતરમ્ અબાધમાનો પ્રાદુર્ભૂતો મનાપો માયાયે ।
દક્ષિણપાર્શ્વેન મુનિઃ સુસંપ્રજાનો પરમવાદી ॥
અથ વિવિધરતનનિચયા નગરનગરા અનેકસહસ્રાણિ ।
પ્રજ્વલિ પ્રભા ચ વિમલા પ્રાદુર્ભૂતે નરવરેન્દ્રે તિ ॥
ન ખલુ ભો ધુતધર્મધર સો અસ્તિ સત્વો સત્વનિકાયે યો ચરમાં જાતિં સમનન્તરજાતં બોધિસત્વં સમર્થો વ્યાકર્તું અન્યત્ર શુદ્ધાવાસેભ્યો દેવેભ્યઃ ॥ તત્રેદમ્ ઉચ્યતે ॥
અંશુકસુવેષ્ટિતશિરા અષ્ટ સહસ્રા મહેશ્વરવરાણાં ।
બ્રાહ્મણવેષધારાણાં અભિગચ્છિ પુરં કપિલવસ્તુ ॥
તે રાજકુલદ્વારે વરવસનધરા વરાભરણધારી ।
અપગમ્ય મુદિતમનસા પ્રતિહારમ્ ઉવાચ સત્વવરા ॥
શુદ્ધોધનમ્ ઉપગમ્ય બ્રૂવીહિ ઇમે લક્ષણગુણવિધિજ્ઞા ।
તિષ્ઠન્તિ અષ્ટસહસ્રં પ્રવિશેદ્ ઇતિ યદ્ય્ અનુમતન્તે ॥
એતં શ્રુત્વા વચનં પ્રતિહારરક્ષો ઉપેત્ય રાજવરં ।
[_મ્વુ_1.151_] કૃતાંજલિપુટઃ પ્રણમ્ય ઇદં ઉવાચ નરાધિપતિં ॥
સુખં અતુલબલ દીપ્તિદ કારય રાજ્યં ચિરં નિહતશત્રુઃ ।
દ્વારે તે અમરસદૃશા તિષ્ઠન્તિ પ્રવેષ્ટુમ્ ઇચ્છન્તિ ॥
પ્રતિપૂર્ણવિમલનયના મધુરસ્વરમત્તવારણવિચારી ।
ભવન્તિ મમ તેષુ સંકા ન તે મનુષ્યા મરુસુતાસ્ તે ॥
પરિકંક્રમતાં તેષાં ધરણિરજઃ ક્રમવરા ન સંકિરતિ ।
ન ચ તેષુ સન્ધિશબ્દશ્ ચંક્રમતા શ્રુય્યતિ કદાચિત્* ॥
ગમ્ભીરમધુરચેષ્ટા આર્યકારા પ્રશાન્તદૃષ્ટિપથા ।
વિપુલાં જનેન્તિ પ્રીતિં જનસ્ય સમુદીક્ષમાણસ્ય ॥
નિઃસંશયં નરવરા પુત્રવરં ઉપગતા તવં દ્રષ્ટું ।
દેવગણપુરુષપ્રદેવં અભિવાદ્ય નન્દિતું નરસિંહં ॥
એતં શ્રુત્વા વચનં પ્રતિહારરક્ષં નરાધિપોવાચ ।
મયિ ભો કૃતાભ્યનુજ્ઞા પ્રવિશન્તુ નિવેશનમ્ ઉદારં ॥
અમરપ્રવરગણસ્ તે ગગનસમનિભા વિશુદ્ધાકર્માન્તા ।
પ્રવિશેન્સુઃ પાર્થિવકુલમ્ અહીનકુલવંશમુખ્યસ્ય ॥
શુદ્ધોદનો પિ રાજા મહેશ્વરાં દૂરતો નિશામેત્વા ।
[_મ્વુ_1.152_] પ્રત્યુત્થિત આસનાતો સપરિજનો ગૌરવબલેન ॥
અભિવાદતે નરપતિઃ સ્વાગતમ્ અનુરાગતં ચ સર્વેષાં ।
પ્રીતા સ્મ દર્શનેન પ્રશમદમબલેન ચ ભવતાં ॥
સંવિદ્યન્તે ઇમાનિ વરાસનાનિ વરરૂપવિકૃતાનિ ।
આસ્તાં તાવ ભવન્તો અસ્માકમ્ અનુગ્રહાર્થાય ॥
અથ તેષ્વ્ આસનવરેષુ કનકરજતવર્ણચિત્રપાદેષુ ।
વિગતમદમાનદર્પાઃ તે તત્ર સુખં નિષીદેન્સુઃ ॥
તે કંચિદ્ એવ કાલં નિષણ્ણમાત્રા નરાધિપમ્ ઉવાચ ।
શૃણ્વતુ ભવાં પ્રયોજનં યં અસ્માકમ્ ઇહ ગમનાય ॥

સર્વાનવદ્યગાત્રો પુત્રસ્ તવં અનુજાતો . . . . . . ।
લક્ષણપારમિપ્રાપ્તો . . . . . . . . . . . . . . . . ॥
વયમ્ અપિ લક્ષણકુશલા દોષગુણાં લક્ષણૈર્ વિજાનામ ।
યદિ ન ગુરુ તવ સુતન્ તે પશ્યેમ મહાપુરુષરૂપં ॥
સો વદતિ એથ પશ્યથ સુવ્યપદેશક્ષેમં મમ પુત્રં ।
મરુમનુજકીર્તિયશસં લક્ષણગુણપારમિપ્રાપ્તં ॥
અથ મૃદુકકાચલિન્દિકપ્રવેણિશયિતં ચ કનકવર્ણાભં ।
ઉપનયતિ પાર્થિવવરો નરમરુપરિવન્દિતં સુગતં ॥
આલોકયિત્વ દૂરા મહેશ્વરાઃ ક્રમવરાન્ નરવરસ્ય ।
[_મ્વુ_1.153_] મૂર્ધ્ના વિગલિતમકુટા ધરણિવરતલે પ્રણિપતેન્સુઃ ॥
ગોક્ષીરવિમલચન્દ્રં મહીતલે મૂર્ધ્નં પ્રતિષ્ઠાપેત્વા ।
દશબલમ્ અભિનન્દન્તાઃ સ્થિતા સુચિરકાલમ્ અભિકાંક્ષિતં ઇતિ ॥
જાતા ખલુ ભો ધુતધર્મધર બોધિસત્વાઃ સર્વાણિ માનુષ્યકાનિ શિલ્પાનિ અનાચાર્યકા પ્ય્ અનુતિષ્ઠન્તિ ॥
___ન ખલુ ભો ધુતધર્મધર બોધિસત્વાઃ તુષિતભવનાત્ પ્રભૃતિ કામાં પ્રતિસેવન્તિ ॥ ભો જિનપુત્ર કો હેતુઃ કઃ પ્રત્યયઃ યં અપ્રહીણેહિ ક્લેશેહિ બોધિસત્વાઃ કામાં ન પ્રતિસેવન્તિ રાહુલશ્ ચ કથમ્ ઉત્પન્ન ઇતિ ॥ એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયન આયુષ્મન્તં મહાકાશ્યપમ્ ઉવાચ ॥ પરિપિણ્ડત્વાત્ કુશલસ્ય બોધિસત્વા કામાં ન પ્રતિસેવન્તિ કલ્યાણાધ્યાશયત્વાત્* અગ્રાધ્યાશયત્વાત્ પ્રણીતાધ્યાશયત્વાચ્ ચ બોધિસત્વા કામાં ન પ્રતિસેવન્તિ । અકામકામિત્વાત્* જ્ઞાનધ્વજત્વાત્* અતત્પરાયણત્વાત્ સ્પૃહાનુપસ્થિતત્વાત્ બોધિસત્વાઃ કામાં ન પ્રતિસેવન્તિ । આર્યત્વાત્* અનીચત્વાત્ કુશલપરિભાવિતત્વાચ્ ચ બોધિસત્વાઃ કામાન્ ન પ્રતિસેવન્તે પરમપુરુષસંભાવિતત્વાચ્ ચ લોકસ્ય સમ્યક્સંબુદ્ધો ભવિષ્યતીતિ ॥ અથ રાહુલસ્ તુષિતકાયાચ્ ચ્યવિત્વા માતુઃ યશોધરાયાઃ ક્ષત્રિયકન્યાયાઃ કુક્ષિમ્ અવતીર્ણ ઇતિ ॥ એવમ્ અનુશ્રુયતે ભો ધુતધર્મધર ॥ રાજાનશ્ ચક્રવર્તિનઃ ઔપપાદુકા બભૂવુ ॥ તદ્યથા કુસુમચૂડઃ હેમવર્ણઃ ગાન્ધર્વઃ સુમાલઃ રત્નદણ્ડઃ સુવિમાનઃ
[_મ્વુ_1.154_] આર્જવઃ માન્ધાતા સુનયઃ સુવસ્ત્રઃ બહુપક્ષઃ તોરગ્રીવઃ મણિવિરજઃ પવનઃ મરુદેવઃ સુપ્રિયઃ ત્યાગવાં શુદ્ધવંશઃ દુરારોહ ઇતિ ઇત્ય્ એવમ્ આદયશ્ ચક્રવર્તિગણાઃ ઔપપાદુકા આસન્ ન તથા રાહુલભદ્ર ઇતિ ॥
___કથં ભો ધુતધર્મધર બોધિસત્વા અભિનિષ્ક્રમણસંપન્ના ભવન્તિ ॥ ભૂતપૂર્વં ભો જિનપુત્ર બોધિસત્વો અભિનિષ્ક્રાન્તઃ ॥ રાજકુલગતશ્ છન્દકં ગાથયાધ્યભાષતે ॥
ક્ષિપ્રં છન્દક કણ્ઠકમ્ ઉપનીત્વા મા ચિરં વિલમ્બાહિ ।
સંગ્રામમ્ અહં દુર્જયં જયિષ્યે અદ્ય ભવ વૂદગ્રો ॥
સો વાષ્પપૂર્ણવદનો પરિનિઃશ્વસન્તો
છન્દકઃ સશોકરવિતાનિ સમુત્થિતાનિ ।
વાષ્પાણિ મુઞ્ચતિ ઇમાનિ પ્રબોધનાર્થં
સુપ્તસ્ય પાર્થિવજનસ્ય . . . . . . ॥
કિં દાનિ આવિગલિતા વરકોશભારા
વાષ્પૌઘસંસ્તરગતા મદનાભિભૂતા ।
લાલસ્યસોકપરિદેવિતકાલ એવ
સુપ્તા ઇદાનિ યદ જાગ્રણદેશકાલઃ ॥
દેવી પિ નામ સુચિરં પ્રતિજાગરિત્વા
સૌદામનીપ્રતિમરૂપનિભા શયાના ।
નિર્યાણકાલસમયે નરલમ્બકસ્ય
વરસુરપુરે સુરવધૂપ્રતિમા સલીલા ॥
[_મ્વુ_1.155_] સા દાનિ તસ્ય મહિષી મનુજેશ્વરસ્ય
માતા સવત્સલવિશાલસુચારુનેત્રા ।
સંપશ્યમાન કરુણં પ્રિયવિપ્રયોગં
નિદ્રાભિભૂત ન વિજાનતિ આલપન્તં ॥
સા દાનિ કુઞ્જરવરાશ્વસમાપ્તયોધા
નારાચપ્રાસશરશક્તિવિચિત્રવર્મા ।
સેના કહિં વસતિ કં વા ગુણં કરોતિ
યા શાક્યપુઙ્ગવં ન બુધ્યતિ નિષ્ક્રમન્તં ॥
કં બોધયામિ મમ કો નુ ભવે સહાયો
કિં વા કરોમિ દિવસે અપિ વિપ્રનષ્ટે ।

હા હેમકાઞ્ચનનિભેન કિલ વિહીનો
રાજા જહિષ્યતિ સબન્ધુજનો શરીરં ॥
તં દેવસંઘ અવચી મધુરપ્રલાપી
કિં છન્દકા લપસિ કિં તિ વિહન્યિતેન ।
નૈતસ્ય મારકપુત્રાણ્ય્ અપિ ઉદ્યતાનિ
વિઘ્નં સમર્થ જનયેયુ કુતો પુનસ્ ત્વં ॥
ભેરિમૃદઙ્ગ યદિ શંખસહસ્રશબ્દં
કુર્યાત્ કોચિત્ કપિલવસ્તુનિ બોધનાર્થ ।
નૈતદ્ વિબુદ્ધિ અમરેશ્વર-મ્-આદિકેહિ
તં સોપિતં પુરવરં હિ સમૃદ્ધવારં ॥
પશ્યાસિ તાવ ગગને મણિરત્નચૂડા
[_મ્વુ_1.156_] દેવા દિવિ ગુરુકૃતસ્ય વસાનુવર્તી ।
પ્રહ્વા કૃતાંજલપુટા પ્રણિપત્ય મૂર્ધ્ના
ત્વં બન્ધુ ત્વં ચ શરણં તિ નમસ્યમાના ॥
તત્ સાધુ કણ્ઠકમ્ ઉપાનય નાયકસ્ય
ગોક્ષીરહેમવપુષં સહજં તુરંગં ।
ન હ્ય્ અસ્તિ સો ભુવિ દિવિ નરલમ્બકસ્ય
યો વિઘ્નં કુર્યા ઉપનેહિ તુરંગશ્રેષ્ઠં ॥
સો તં પ્રફુલ્લકુમુદાકરકુન્દગૌરં
સંપૂર્ણચન્દ્રવપુષં સહજં તુરંગં ।
તસ્ય મહાગુણધરસ્ય વચાભિતુન્નો
સુશ્રૂષકારિ ઉપનામયતે રુદન્તો ॥
એષો તિ નાથ વરલક્ષણભૂષિતાઙ્ગો
સજ્જઃ સુદ્યોતચરણો લલિતાગ્રગામી ।
યં દાનિ તે ઽધ્યવસિતં વરરૂપધારિ
તન્ તે સમૃધ્યતુ વિશાલભુજાન્તરાંશા ॥
શત્રુશ્ ચ તે ઽગ્રબલ દુર્બલભગ્નશૂકો
શીઘ્રં તપેતુ તવ તેજવરાભિભૂતઃ ।
આસા ચ તે નરલમ્બક મહાર્થયુક્તા
સંપૂર્યતાં કનકપર્વતસન્નિકાશા ॥
યે તુભ્ય વિઘ્રકરા તે તુ અપક્રમન્તુ
[_મ્વુ_1.157_] શ્રેયાવહા તુ તિ બલં વિપુલં લભન્તુ ।
યં ચ વ્રતં સમુપગચ્છસિ તસ્ય પારં
ગચ્છાસિ મત્તવરવારણખેલગામિ ॥
મણિકુટ્ટિમા ચ વસુધા રાજકુલે કણ્ઠકસ્ય પાદેહિ ।
સમનિહતા રસતિ મધુરં નિશાં સ્ફુરતિ અદ્ભુતં શબ્દં ॥
ચતુરશ્ ચ લોકપાલા વિગલિતમકુટા પ્રલમ્બવરમાલાઃ ।
કણ્ઠકપાદેષુ કરાં ન્યસન્તિ રક્તોત્પલસકાશાં ॥
અગ્રતો વજ્રવરધરો ત્રિદશગુરૂ આબદ્ધમણીચૂડો ।
ઇન્દ્રો સહસ્રનયનો ગચ્છતિ પુરતો નરવરસ્ય ॥