મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 9875-9894

કાલેન યાતિ ક્રિમિતાં મહેન્દ્રો મહેન્દ્રભાવં ક્રિમિરપ્યુપૈતિ ।
અયં પ્રથીયાનયમપ્રતિષ્ઠ ઇત્યેષ નિષ્ઠાનુચિતોઽભિમાનઃ ॥

કાલેન રિપુણા સંધિઃ કાલે મિત્રેણ વિગ્રહઃ ।
કાર્યકારણમાશ્રિત્ય કાલં ક્ષિપતિ પણ્ડિતઃ ॥

કાલેન શીઘ્રાઃ પ્રવિવાન્તિ વાતાઃ કાલેન વૃષ્ટિર્જલદાનુપૈતિ ।
કાલેન પદ્મોત્પલવજ્જલં ચ કાલેન પુષ્પન્તિ નગા વનેષુ ॥

કાલે નીલબલાહકે સતડિતિ પ્રીતિપ્રદે બર્હિણા આશ્ચર્યં કથયામિ વઃ શૃણુત ભો યદ્ વૃત્તમસ્મિન્ ગૃહે ।
સૌભાગ્યવ્યયશઙ્કયૈકશયને કાન્તાપ્રિયાભ્યામહો માનિભ્યાં બત રાત્રિમેવ સકલાં ચીર્ણં પ્રવાસિવ્રતમ્ ॥

કાલેઽન્નસ્ય ક્ષુધમવહિતો દિત્સમાનો વિધૃત્ય નો ભોક્તવ્યં પ્રથમમતિથેર્યઃ સદા તિષ્ઠતીતિ ।
તસ્યાપ્રાપ્તાવપિ ગતમલં પુણ્યરાશિં શ્રયન્તં તં દાતારં જિનપતિમતે મુખ્યમાહુર્જિનેદ્રાઃ ॥

કાલે મહત્યનવધાવપતન્ કદાપિ ક્વાપ્યન્તિમે જનુષિ કોઽપિ ગતિં લભેત ।
ઇત્થં સમર્થનવિધિઃ પરમાગમાનાં પર્યાયસૂક્તિવિધયા નયનં નઞર્થે ॥

કાલે મૃદુર્યો ભવતિ કાલે ભવતિ દારુણઃ ।
રાજા લોકદ્વયાપેક્ષી તસ્ય લોકદ્વયં ભવેત્ ॥

કાલે મૃદુર્યો ભવતિ કાલે ભવતિ દારુણઃ ।
સ વૈ સુખમવાપ્નોતિ લોકેઽમુષ્મિન્નિહૈવ ચ ॥

કાલે મૃદુર્યો ભવતિ કાલે ભવતિ દારુણઃ ।
સ સાધયતિ કૃત્યાનિ શત્રૂંશ્ચૈવાધિતિષ્ઠતિ ॥

કાલે ભૃદુશ્ચ તીક્ષ્ણશ્ચ નૃપઃ સ્યાદ્ યદિ સૂર્યવત્ ।
ઉદયઃ ક્રિયતે તસ્ય મણ્ડલેનાનુરાગિણા ॥

કાલે યથાવધિગત- નરપતિકોપાદ્યશેષવૃત્તાન્તઃ ।
નૃપભવને નતમૂર્તિઃ સંયતવસ્ત્રઃ શનૈઃ પ્રવિશેત્ ॥

કાલે વાપ્યથવાકાલે સંધ્યાવન્દનતત્પરઃ ।
અવિદ્યો વા સવિદ્યો વા બ્રાહ્મણો મામકી તનુઃ ॥

કાલે વારિધરાણામ્ અપતિતયા નૈવ શક્યતે સ્થાતુમ્ ।
ઉત્કણ્ઠિતાસિ તરલે ન હિ ન હિ સખિ પિચ્છિલઃ પન્થાઃ ॥

કાલે વિદ્યુત્પ્રભાજાલે શિખિતાણ્ડવમણ્ડિતે ।
કાન્તઃ સર્વજનાભીષ્ટો બાલેન્દુઃ ખે ન લભ્યતે ॥

કાલે સંતતવર્ષિણો જલમુચઃ સસ્યૈઃ સમૃદ્ધા ધરા ભૂપાલા નિજધર્મપાલનપરા વિપ્રાસ્ત્રયીનિર્ભરાઃ ।
સ્વાદુક્ષીરનતોધસઃ પ્રતિદિનં ગાવો નિરસ્તાપદઃ સન્તઃ શાન્તિપરા ભવન્તુ કૃતિનઃ સૌજન્યભાજો જનાઃ ॥

કાલે સહિષ્ણુર્ગિરિવદ્ અસહિષ્ણુશ્ચ વહ્નિવત્ ।
સ્કન્ધેનાપિ વહેચ્છત્રૂન્ પ્રિયાણિ સમુદાહરન્ ॥

કાલે હિતં મિતં બ્રૂયાદ્ અવિસંવાદિ પેશલમ્ ।
પૂર્વાભિભાષી સુમુખઃ સુશીલઃ કરુણો મૃદુઃ ॥

કાલે હિતમિતાહારવિહારી વિધસાશનઃ ।
અદીનાત્મા ચ સુસ્વપ્નઃ શુચિઃ સ્યાત્ સર્વદા નરઃ ॥

કા લોકમાતા કિમુ દેહમુખ્યં રતે કિમાદૌ કુરુતે મનુષ્યઃ ।
કો દૈત્યહન્તા વદ વૈ ક્રમેણ ગૌરીમુખં ચુમ્બતિ વાસુદેવઃ ॥

કાલો દેશઃ ક્રિયા કર્તા કરણં કાર્યમાગમઃ ।
દ્રવ્યં ફલમિતિ બ્રહ્મન્ નવધોક્તોઽજયા હરિઃ ॥