મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 9855-9874

કાલિન્દીરાશિરૂર્ધ્વં નનુ મધુપકુલં માલતીપુઞ્જગં વા સન્દોહં વૈણનાભેર્જયતિ શશિમુખીકેશજાલં મનોજ્ઞમ્ ।
ભ્રાન્તિં પ્રાપ્નોષિ કિં ત્વં બત ગરલધરાભોગ એષ પ્રચણ્ડો લોકં પ્રત્યક્ષભૂતં ગ્રસતિ બત બલાદ્ યન્ન ભૂયઃસુખિત્વમ્ ॥

કાલિન્દીવીચિપુઞ્જૈઃ કુવલયવિપિનૈરિન્દ્રનીલચ્છટાભિઃ શૈવાલૈઃ કજ્જલૌઘૈરલિતિમિરભરૈર્બાલજીમૂતજાલૈઃ ।
કસ્તૂરીકોકિલાનાં તતિભિરિવ સહાચાકચિક્યપ્રપઞ્ચૈસ્ ત્રૈલોક્યં પૂરયન્તી શમયતુ વિપદઃ શાંભવી કણ્ઠનાલા ॥

કાલિન્દ્યાઃ પુલિનં પ્રદોષમરુતો રમ્યાઃ શશાઙ્કાંશવઃ સન્તાપં ન હરન્તુ નામ નિતરાં કુર્વન્તિ કસ્માત્ પુનઃ ।
સન્દષ્ટં વ્રજયોષિતામિહ હરેઃ સંશૃણ્વતોઽન્તઃપુરે નિઃશ્વાસા પ્રસૃતા ચયન્તિ રમણીસૌભાગ્યગર્વચ્છિદઃ ॥

કાલિન્દ્યાઃ પુલિનેન્દ્રનીલશકલશ્યામામ્ભસોઽન્તર્જલે મગ્નસ્યાઞ્જનપુઞ્જમેચકનિભસ્યાહેઃ કુતોઽન્વેષણમ્ ।
તારાભાઃ ફણચક્રવાલમણયો ન સ્યુર્ યદિ દ્યોતિનો યૈરેવોન્નતિમાપ્નુવન્તિ ગુણિનસ્ તૈરેવ યાન્ત્યાપદમ્ ॥

કાલિન્દ્યાઃ પુલિનેષુ કેલિકુપિતામુત્સૃજ્ય રાસે રસં ગચ્છન્તીમનુગચ્છતોઽશ્રુકલુષાં કંસદ્વિષો રાધિકામ્ ।
તત્પાદપ્રતિમાનિવેશિતપદસ્યોદ્ભૂતરોમોદ્ગતેર્ અક્ષુણ્ણોઽનુનયઃ પ્રસન્નદયિતાદૃપ્ટસ્ય પુષ્ણાતુ વઃ ॥
કાલી કલકલરૂપા મહિષાસુરવિનાશિની વીરા ।
શુમ્ભાદાનનિશુમ્ભા- સ્વાદનતોષાવતુ ત્વાં ન્ પતે ॥

કાલીકેલીકલાપક્રમકલિતકલાકૌતુકી કુન્દકાન્તિઃ કલ્પાન્તે કાલકલ્પઃ ક્રતુકદનકથાકન્દલીકૂટકન્દઃ ।
કાકોલક્રૂરકણ્ઠઃ કલિતકલકલત્ક્લાન્તકન્દર્પકાન્તા- કારુણ્યાક્રાન્તકાન્તઃ કલયતુ કુશલં કિઙ્કરાણાં કપર્દી ॥

કાલીનાગગ્રહવ્યગ્રે શ્રીકૃષ્ણે યમુનાતટે ।
ઝંપયાધોમુખે જાતે વિપરીતં જગત્ત્રયમ્ ॥

કાલીયકક્ષોદવિલેપનશ્રિયં દિશદ્ દિશામુલ્લસદંશુમદ્દ્યુતિ ।
ખાતં ખુરૈર્મુદ્ગભુજાં વિપપ્રથે ગિરેરધઃ કાઞ્ચનભૂમિજં રજઃ ॥

કાલીયૈઃ કુચકાઞ્ચનાચલચમત્કારઃ કિમુત્સાર્યતે કીદૃક્ કુઙ્કમકેસરત્વિષિ મુખે કસ્તૂરિકાલેપનમ્ ।
સ્ફીતેઽસ્મિત્ જઘને સરોજવદને કિં નીલચોલાર્પણં કસ્મૈ સાહસિનિ ત્વમિચ્છસિ વિધેર્વિન્યાસમન્યાદૃશમ્ ॥

કાલુષ્યં જનયઞ્જડસ્ય રચયન્ ધર્મદ્રુમોન્સૂલનં ક્લિશ્યન્નીતિકૃપાક્ષમાકમલિનીં લોભામ્બુધિં વધૈયન્ ।
મર્યાદાતટમુદ્રુજઞ્છુભમનોહંસપ્રવાસં દિશન્ કિં ન ક્લેશકરઃ પરિગ્રહનદીપૂરઃ પ્રવૃદ્ધિં ગતઃ ॥

કાલુષ્યં પયસાં વિલોક્ય શનકૈરુડ્ડીય હંસા ગતા ધારાજર્જરકેસરાસ્ફુટરુચઃ પદ્મા નિમગ્ના જલે ।
સા સર્વર્તુસુખાવતારપદવી છન્ના તૃણૈર્નૂતનૈઃ કષ્ટં તાદૃગપિ સ્વભાવવિમલં વૃદ્ધ્યૈવ નષ્ટં સરઃ ॥

કાલુષ્યમુદ્વીક્ષ્ય વિધું કલઙ્કિનં બુધા યદાહુર્મમ સઙ્ગતં ન તત્ ।
જાને નિજાઙ્કે દયિતાસ્ય વર્તતે નિશીથિનીનાથકલઙ્કિતા નહિ ॥

કાલે કાલે ન કિમુપનતં ભુઞ્જતે ભોજ્યજાતં ગૃહ્ણન્ત્યમ્ભો ન કિમથ ન કિં સંવિશન્તિ ક્ષપાસુ ।
પુષ્ણન્તિ સ્વાન્ ન કિમુ પૃથુકાન્ સ્ત્રીષુ કિં નો રમન્તે કૃત્યાકૃત્યવ્યપગતધિયાં કસ્તિરશ્ચાં ચ ભેદઃ ॥

કાલે કાલે વિરેચ્યં સ્યાત્ પાત્રં પૂરયિતું પુનઃ ।
સજ્જીકુર્મો યદાવાપ્તું ગુર્વીં ગ્રહણશીલતામ્ ।
સ્વાત્મનોઽન્તસ્ તદસ્માભી રિક્તતૈવાનુભૂયતે ॥
કાલે કથંચિચ્ ચરતાં ધવાનાં કાન્ત્યા સ્વયા કર્દમિતેઽન્તરિક્ષે ।
અમ્ભોધરાઃ શ્રાન્તિજુષામભૂવન્ આલમ્બદણ્ડા ઇવ વારિધારાઃ ॥

કાલે ખલ્વાગતા દેવ્યઃ પુત્રે મોહમુપાગતે ।
હસ્તસ્પર્શો હિ માત્ ણામ્ અજલસ્ય જલાઞ્જલિઃ ॥
કાલે તરોરનુપકારિ ફલં ફલિત્વા લજ્જાવશાદુચિત એવ વિનાશયોગઃ ।
એતત્ તુ ચિત્રમુપકૃત્ય ફલૈઃ પરેભ્યઃ પ્રાણાન્ નિજાન્ ઝટિતિ યત્ કદલી જહાતિ ॥

કાલેઽદાતા પિતા વાચ્યો વાચ્યશ્ચાનુપયન્ પતિઃ ।
મૃતે ભર્તરિ પુત્રસ્ તુ વાચ્યો માતુરરક્ષિતા ॥

કાલે દેશે યથાયુક્તં નરઃ કુર્વન્નુપૈતિ કામ્ ।
ભુક્તવન્તાવલપ્સ્યેતાં કિમન્નમકરિષ્યતામ્ ॥

કાલે ધર્માર્થકામાન્ યઃ સંમન્ત્ર્ય સચિવૈઃ સહ ।
નિષેવેતાત્મવાંલ્લોકે ન સ વ્યસનમાપ્નુયાત્ ॥

કાલેન કૃષ્ણાશ્ચ સિતાશ્ચ રાત્ર્યઃ કાલેન ચન્દ્રઃ પરિપૂર્ણબિમ્બઃ ।
નાકાલતઃ પુષ્પફલં નગાનાં નાકાલવેગાઃ સરિતો વહન્તિ ॥

કાલેન ક્ષિતિવારિવહ્નિપવનવ્યોમાદિયુક્તં જગદ્ બ્રહ્માદ્યાશ્ચ સુરાઃ પ્રયાન્તિ વિલયં વિદ્મો વિવારાદિતિ ।
પશ્યામોઽપિ વિનશ્યતેઽનવરતં લોકાનનેકાન્ મુધા માયામોહમયીં ભવપ્રણયિનીં નાસ્થાં જહીમો વયમ્ ॥