મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 9675-9694

કામો નાસ્તિ નપુંસકસ્ય કુલટાવર્ગસ્ય નાસ્તિ ત્રપા તોયં નાસ્તિ મરીચકાસુ સતતં નાસ્તિ સ્થિરત્વં સ્ત્રિયઃ ।
ધર્મો નાસ્તિ ચ નાસ્તિ કસ્ય વિભવો નાસ્તિ પ્રમત્તાત્મનઃ સ્નેહાનાં કણિકાપિ નાસ્તિ ગણિકાલોકસ્ય ચ પ્રાયશઃ ॥

કામોપભોગસાફલ્યફલો રાજ્ઞાં મહીજયઃ ।
અહઙ્કારેણ જીયન્તે દ્વિષન્તઃ કિં નયશ્રિયા ॥

કામો વામદૃશાં નિધિર્નયજુષાં કાલાનલો વિદ્વિષાં સ્વઃશાખી વિદુષાં ગુરુર્ગુણવતાં પાર્થો ધનુર્ધારિણામ્ ।
લીલાવાસગૃહં કુલાકુલજુષાં કર્ણઃ સુવર્ણાર્થિનાં શ્રીમાન્ વીરવરઃ ક્ષિતીશ્વરવરો વર્વર્તિ સર્વોપરિ ॥

કામ્બોજાઃ કમ્બુજન્માકરશરણકૃતઃ સહ્યકાન્તારકચ્છા- ન્વિચ્છાયાઃ કચ્છવાહા વિદધતિ કતમે કામરૂપાઃ કુરૂપાઃ ।
કુર્વાણે ત્વય્યકસ્માત્ કરકમલહૃતં કાર્મુકં કૂર્મપૃષ્ઠો- ત્કૃષ્ટં કર્ણાન્તકૃષ્ટં નરપકુલમણે કર્ણમાકર્ણયન્તિ ॥

કામ્યાઃ ક્રિયાસ્ તથા કામાન્ માનુષાનભિવાઞ્છતિ ।
સ્ત્રિયો દાનફલં વિદ્યાં માયાં કુપ્યં ધનં દિવમ્ ॥

દેવત્વમમરેશત્વં રસાયનચયઃ ક્રિયાઃ ।
મરુત્પ્રપતનં યજ્ઞં જલાદ્યાવેશનં તથા ॥

શ્રાદ્ધાનાં સર્વદાનાનાં ફલાનિ નિયમાંસ્ તથા ।
તથોપવાસાત્ પૂર્ત્તાચ્ ચ દેવતાભ્યર્ચ્ચનાદપિ ॥

તેભ્યસ્ તેભ્યશ્ચ કર્મભ્ય ઉપસૃષ્ટોઽભિવાઞ્છતિ ।
ચિત્તમિત્થં વર્ત્તમાનં યત્નાદ્યોગી નિવર્ત્તયેત્ ॥

કામ્યાનાં કતિચિત્ સમાપરિમિતસ્વર્ગૈકસંદાયિનાં સદ્યઃ સ્વાન્તનિતાન્તમોહનકૃતાં કર્તા જનઃ કર્મણામ્ ।
આત્માનન્દમનન્યવેદ્યમપરિચ્છિન્નં ન જાનાતિ તં વિક્રેતા લવણસ્ય વેત્તિ કિમુ તત્કર્પૂરમૂલ્યં પરમ્ ॥

કામ્યાનાં કર્મણાં ન્યાસં સંન્યાસં કવયો વિદુઃ ।
સર્વકર્મફલત્યાગં પ્રાહુસ્ ત્યાગં વિચક્ષણાઃ ॥

કાયં મત્વા નશ્વરં ચઞ્ચલાભં ચાયુર્બુદ્ધ્વા ભઙ્ગુરાન્ સર્વભોગાન્ ।
પારં ગન્તું વિશ્વસિન્ધોર્વિદગ્ધા યોગાભ્યાસે સાધુબુદ્ધિં વિદધ્વમ્ ॥

કાયઃ કણ્ટકદૂષિતો ન ચ ઘનચ્છાયા કુતઃ પલ્લવાઃ પુષ્પાણિ ચ્યુતસૌરભાણિ ન દલશ્રેણી મનોહારિણી ।
કિં બ્રૂમઃ ફલપાકમસ્ય યદુપન્યાસેઽપિ લજ્જામહે તદ્ ભોઃ કેન ગુણેન શાલ્મલિતરો જાતોઽસિ સોમદ્રુમઃ ॥

કાયઃ સંનિહિતાપાયઃ સંપદઃ પદમાપદામ્ ।
સમાગમાઃ સાપગમાઃ સર્વમુત્પાદિ ભઙ્ગુરમ્ ॥
કાલક્લમૈર્ યશ્ ચ તપોઽભિધાનૈઃ પ્રવૃત્તિમાકાઙ્ક્ષતિ કામહેતોઃ ।
સંસારદોષાનપરીક્ષમાણો દુઃખેન સોઽન્વિચ્છતિ દુઃખમેવ ॥

કાયક્લેશેન મહતા પુરુષઃ પ્રાપ્નુયાત્ ફલમ્ ।
તત્ સર્વં લભતે નારી સુખેન પતિપૂજયા ॥

કાયચ્છિન્નાસ્તુ ઋષિકા મર્મઘ્ના ગુરવસ્ તથા ।
તીક્ષ્ણાશ્છેદસહા વાઙ્ગા દૃઢા શૂર્પારકોદ્ભવાઃ ॥
કાયવાઙ્મનસાં દુષ્ટપ્રણિધાનમનાદરઃ ।
સ્મૃત્યનુપસ્થાપનં ચ સ્મૃતાઃ સામાયિકવ્રતે ॥

કાયસ્થસ્ય ચ શલ્યસ્ય કાયસ્થસ્ય ચ સા ગતિઃ ।
યાભ્યામનુપ્રવિષ્ટાભ્યાં દૂષ્યન્તે સર્વધાતવઃ ॥

કાયસ્થેનોદરસ્થેન માતુરામિષશઙ્કયા ।
અન્ત્રાણિ યન્ન ભુક્તાનિ તસ્ય હેતુરદન્તતા ॥

કાયસ્થૈર્યં કરણપટુતાં બન્ધુસમ્પત્તિમર્થં ચાતુર્યં વા કિમિવ હિ બલં બિભ્રતો નિર્ભરાઃ સ્મઃ ।
અન્ત્યઃ શ્વાસઃ કિમયમથવોપાન્ત્ય ઇત્યામૃશન્તો વિસ્મૃત્યેશં નિમિષમપિ કિં વર્તિતું પારયામઃ ॥

કાયેન કુરુતે પાપં મનસા સમ્પ્રધાર્ય ચ ।
અનૃતં જિહ્વયા ચાહ ત્રિવિધં કર્મ પાતકમ્ ॥

કાયેન ત્રિવિધં ચૈવ વાચા ચૈવ ચતુર્વિધમ્ ।
મનસા ત્રિવિધં નિત્યં દશાધર્મપથાંસ્ ત્યજેત્ ॥