મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 9655-9674

કામિન્યાઃ કુચયોઃ કાન્તિઃ પીનત્વેન પુરસ્કૃતા ।
સુવર્ણાચલશૃઙ્ગાભાં વિનિર્જેતું સમુદ્યતા ॥

કામિન્યાઃ સ્તનભારમન્થરગતેર્લીલાચલચ્ચક્ષુષઃ કન્દર્પૈકવિલાસનિત્યવસતેઃ કીદૃક્ પુમાન્ વલ્લભઃ ।
હેલાકૃષ્ટકૃપાણપારિતગજાનીકાત્ કુતસ્ તેઽરયઃ શ્વ્રાસાયાસવિશુષ્કકણ્ઠકુહરા નિર્યાન્તિ જીવાર્થિનઃ ॥

કામિન્યો નીચગામિન્યસ્ તટિન્ય ઇવ નિશ્ચિતમ્ ।
દારા રાજ્ઞોઽપિ યત્તારાઃ પ્રણયં યાન્તિ ગોપતેઃ ॥

કામી કામવ્રણપરિગતઃ કામિનીરેવ હિત્વા ભુઙ્ક્તે પશ્ચાદપગતભયં કામિનીનાં સહસ્રમ્ ।
ઇત્થંકારં વિષયસુખભોગૈકતાનૈર્નરૈરપ્ય્ અસ્મિન્ દેહે કતિપયદિનાન્યેષ ભોગો વિવર્જ્યઃ ॥

કામુકાઃ સ્યુઃ કથા નીચાઃ સર્વઃ કસ્મિન્ પ્રમોદતે ।
અર્થિનઃ પ્રાપ્ય પુણ્યાહં કરિષ્યધ્વે વસૂનિ કિમ્ ॥

કામુકે નૂતનાસઙ્ગગાઢાલિઙ્ગનકાતરે ।
ગણિકા ગેહગણનાં કરોતિ ધ્યાનમાસ્થિતા ॥

કામુકે ભ્રમરઃ પ્રોક્તઃ કામિન્યાં ચૂતમઞ્જરી ।
તથાહ્વાનાઙ્કુરાશ્ચાપિ પ્રાકારો વારણે સ્મૃતઃ ॥

કામુજ્જહાર હરિરમ્બુધિમધ્યલગ્નાં કીદૃક્ શ્રુતં ભવતિ નિર્મલમાગમાનામ્ ।
આમન્ત્રયસ્વ વનમગ્નિશિખાવલીઢં યચ્ ચાપિ કો દહતિ કે મદયન્તિ ભૃઙ્ગાન્ ॥

કામેકપત્નીવ્રતદુઃખશીલાં લોલં મનશ્ ચારુતયા પ્રવિષ્ટામ્ ।
નિતમ્બિનીમિચ્છસિ મુક્તલજ્જાં કણ્ઠે સ્વયંગ્રાહનિષક્તબાહુમ્ ॥

કા મે ગતિરિતિ પૃચ્છતિ ચરમશ્વાસેઽપિ યઃ સ્વાર્થમ્ ।
તસ્ય જનસ્યાપિ કૃતે પાપાઃ પાપાનિ કુર્વન્તિ ॥

કા મેઘાદુપયાતિ, કૃષ્ણદયિતા કા વા, સભા કીદૃશી, કાં રક્ષત્યહિહા, શરદ્ વિકચયેત્ કં, ધૈર્યહન્ત્રી ચ કા ।
કં ધત્તે ગણનાયકઃ કરતલે, કા ચઞ્ચલા કથ્યતામ્, આરોહાદવરોહતશ્ચ નિપુણૈરેકં દ્વયોરુત્તરમ્ ॥

કામેન કામં પ્રહિતા જવેન પ્રાવૃટ્ ચચાલ ત્રિજગદ્ વિજેતુમ્ ।
કિં ચન્દ્રબિમ્બં દધિ ભક્ષયત્ની સંધારયન્તી હરિતઃ શુભાય ॥

કામેનાકૃષ્ય ચાપં હતપટુપટહં વલ્ગુભિર્મારવીરૈર્ ભ્રૂભઙ્ગોત્ક્ષેપજૃમ્ભાસ્મિતલલિતદૃશા દિવ્યનારીજનેન ।
સિદ્ધૈઃ પ્રહ્વોત્તમાઙ્ગૈઃ પુલકિતવપુષા વિસ્મયાદ્ વાસવેન ધ્યાયન્યો યોગપીઠાદચલિત ઇતિ વઃ પાતુ દૃષ્ટો મુનીદ્રઃ ॥

કામેનાપિ ન ભેત્તું કિમુ હૃદયમપારિ બાલવનિતાનામ્ ।
મૂઢવિશિખપ્રહારો- ચ્છૂનમિવાભાતિ યદ્વક્ષઃ ॥

કામેષુણા કામરિપોર્મનોઽપિ કલ્લોલિતં કા મનુજેષુ વાર્તા ।
આષાઢવાતે ચલતિ દ્વિપેન્દ્રે ચૂલીવતો વારિધિરેવ કાષ્ઠા ॥

કામૈસ્ તૈસ્તૈર્ હૃતજ્ઞાનાઃ પ્રપદ્યન્તેઽન્યદેવતાઃ ।
તં તં નિયમમાસ્થાય પ્રકૃત્યા નિયતાઃ સ્વયા ॥

કામોઽક્ષમા દક્ષિણતાનુકમ્પા હ્રીઃ સાધ્વસં ક્રૌર્યમનાયૈતા ચ ।
દમ્ભોઽભિમાનોઽથ ચ ધાર્મિકત્વં દૈન્યં સ્વયૂથસ્યવિમાનનં ચ ॥

દ્રોહો ભયં શશ્વદુપેક્ષણં ચ શીતોષ્ણવર્ષાસ્વસહિષ્ણુતા ચ ।
એતાનિ કાલે સમુપાહિતાનિ કુર્વન્ત્યવશ્યં ખલુ સિદ્ધિવિઘ્નમ્ ॥

કામોત્તપ્તં મરકતમહાગ્રાવહારો ગભીરે મગ્નં નાભીસરસિ હૃદયં જગ્રસેઽનેકપં મે ।
લિલાવેશપ્રચલિતકરઃ કોઽપ્યહીનારિકેતુસ્ તદ્ભઙ્ગેન પ્રતિવિધિમિહૈવાનુરૂપં વ્યતાનીત્ ॥

કામોદ્વેગગૃહીતં ધૂર્તૈરુપહસ્યમાનશૃઙ્ગારમ્ ।
દારિદ્ર્યહતં યૌવનમ્ અબુધાનાં કેવલં વિપદે ॥