મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 9365-9654

કામાનુસારી પુરુષઃ કામાનનુ વિનશ્યતિ ।
કામાન્ વ્યુદસ્ય ધુનુતે યત્કિઞ્ચિત્ પુરુષો રજઃ ॥

કામાન્ વ્યુદસ્ય ધુનુતે યત્કિંચિત્ પુરુષો રજઃ ।
કામક્રોધોદ્ભવં દુઃખમ્ અહ્રીરરતિરેવ ચ ॥

કામાભિભૂતઃ ક્રોધાદ્વા યો મિથ્યા પ્રતિપદ્યતે ।
સ્વેષુ ચાન્યેષુ વા તસ્ય ન સહાયા ભવન્ત્યુત ॥

કામા મનુષ્યં પ્રસજન્ત એવ ધર્મસ્ય યે વિઘ્નમૂલં નરેન્દ્ર ।
પૂર્વં નરસ્તાન્ ધૃતિમાન્ વિનિઘ્નન્ લોકે પ્રશંસાં લભતેઽનવદ્યામ્ ॥

કામાય સ્પૃહયત્યાત્મા સંયતોઽપિ મનીષિણઃ ।
વીથીનિયમિતોઽપ્યુક્ષા શષ્પમાસાદ્ય ધાવતિ ॥

કામાર્તાં સ્વયમાયાતાં યો ન ભુઙ્ક્તે નિતમ્બિનીમ્ ।
સોઽવશ્યં નરકં યાતિ તન્નિઃશ્વાસહતો નરઃ ॥

કામાર્તાં સ્વસ્ત્રિયં દીનાં પ્રાર્થયન્તીં પુનઃ પુનઃ ।
ન ભજેદ્ ભજમાનાં યઃ સ વૈ ચાણ્ડાલદર્શનઃ ॥
કામાર્તા ઘર્મતપ્તા વેત્ય્ અનિશ્ચયકરં વચઃ ।
યુવાનમાકુલીકર્તુમ્ ઇતિ દૂત્યાહ નર્મણા ॥
કામાર્થમજ્ઞઃ કૃપણં કરોતિ પ્રાપ્નોતિ દુઃખં વધબન્ધનાદિ ।
કામાર્થમાશાકૃપણસ્ તપસ્વી મૃર્ત્યુ શ્રમં ચાચ્છતિ જીવલોકઃ ॥

કામાર્થૌ લિપ્સમાનસ્તુ ધર્મમેવાદિતશ્ચરેત્ ।
ન હિ ધર્માદપૈત્યર્થઃ કામો વાપિ કદાચન ॥
કામાલ્લોભાદ્ ભયાત્ ક્રોધાત્ સાક્ષિવાદાત્તથૈવ ચ ।
મિથ્યા વદતિ યત્પાપં તદસત્યં પ્રકીર્તિતમ્ ॥
કામાવેશઃ કૈતવસ્યોપદેશઃ માયાકોશો વઞ્ચનાસન્નિવેશઃ ।
નિર્દ્રવ્યાણામપ્રસિદ્ધપ્રવેશો રમ્યક્લેશઃ સુપ્રવેશોઽસ્તુ વેશઃ ॥

કામિજનપરમભોગ્યે કામસુખે ધારયન્તિ બીભત્સમ્ ।
સન્તઃ શમસુખરસિકાઃ સુધાશનાઃ સૂકરાન્ન ઇવ ॥

કામિનઃ કૃતરતોત્સવકાલ- ક્ષેપમાકૃલવધૂકરસઙ્ગિ ।
મેખલાગુણવિલગ્નમસૂયાં દીર્ઘસૂત્રમકરોત્ પરિધાનમ્ ॥

કામિનશ્ ચરિતૈરેભિઃ કુર્વન્તો નિશિ જાગરમ્ ।
કુર્વન્ત્યપ્રિયમાત્માનં કેચિન્મૂઢાઃ પ્રિયા અપિ ॥
કામિનાં કામિનીનાં ચ સઙ્ગાત્ કામી ભવેત્ પુમાન્ ।
દેહાન્તરે તતઃ ક્રોધી લોભી મોહી ચ જાયતે ॥

કામિનામસકલાનિ વિભુગ્નૈઃ સ્વેદવારિમૃદુભિઃ કરજાગ્રૈઃ ।
અક્રિયન્ત કઠિનેષુ કથંચિત્ કામિનીકુચતટેષુ પદાનિ ॥

કામિનીં પ્રથમયૌવનાન્વિતાં મન્દવલ્ગુમૃદુપીડિતસ્વનામ્ ।
ઉત્સ્તનીં સમવલમ્બ્ય યા રતિઃ સા ન ધાતૃભવનેઽસ્તિ મે મતિઃ ॥

કામિનીકાયકાન્તારે કુચપર્વતદુર્ગમે ।
મા સંચર મનઃપાન્થ તત્રાસ્તે સ્મરતસ્કરઃ ॥
કામિનીજનવિલોચનપાતા- નુન્મિષત્કલુષાન્ પ્રતિગૃહ્ણન્ ।
મન્દમન્દમુદિતઃ પ્રયયૌ ખં ભીતભીત ઇવ શીતમયૂખઃ ॥

કામિનીનયનકજ્જલપઙ્કાદ્ ઉત્થિતો મદનમત્તવરાહઃ ।
કામિમાનસવનાન્તરચારી મૂલમુત્ખનતિ માનલતાયાઃ ॥

કામિનીવદનનિર્જિતકાન્તિઃ શોભિતું ન હિ શશાક શશાઙ્કઃ ।
લજ્જયેવ વિમલં વપુરાપ્તું શીધુપૂર્ણચષકેષુ મમજ્જ ॥

કામિનીવર્ગસંસર્ગૈર્ ન કઃ સંક્રાન્તપાતકઃ ।
નાશ્નાતિ સ્નાતિ હા મોહાત્ કામક્ષામવ્રતં જગત્ ॥

કામિનીસહચરસ્ય કામિનસ્ તસ્ય વેશ્મસુ મૃદઙ્ગનાદિષુ ।
ઋદ્ધિમન્તમધિકર્દ્ધિરુત્તરઃ પૂર્વમુત્સવમપોહદુત્સવઃ ॥

કામિનો હન્ત હેમન્તનિશિ શીતજ્વરાતુરાઃ ।
જીવન્તિ હરિણાક્ષીણાં વક્ષોજાશ્લેષરક્ષિતાઃ ॥

કામિન્યાઃ કુચદુર્ગપર્વતભુવિ ત્વં મા મનઃપાન્થક સંચારં કુરુ રોમરાજિગહને તત્રાસ્તિ નાભ્યાં ગુહા ।
તલ્લીનો મધુસૂદનમ્ય તનયસ્ તેનાત્ર ચૌરેણ ભો નિર્વસ્ત્રીક્રિયતે દિવાપિ હિ નરો રાત્રૌ તુ કિં કથ્યતે ॥