મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 9615-9634

કામવૃત્તસ્ ત્વયં લોકઃ કૃત્સ્નઃ સમુપવર્તતે ।
યદ્વૃત્તાઃ સન્તિ રાજાનસ્ તદ્વૃત્તાઃ સન્તિ હિ પ્રજાઃ ॥

કામવ્યાઘ્રે કુમતિફણિનિ સ્વાન્તદુર્વારનીડે માયાસિંહીવિહરણમહીલોભભલ્લૂકભીમે ।
જન્મારણ્યે ન ભવતિ રતિઃ સજ્જનાનાં કદાચિત્ તત્ત્વજ્ઞાનાં વિષયતુષિતાકણ્ટકાકીર્ણપાર્શ્વે ॥

કામવ્યાધશરાહતિર્ન ગણિતા સંજીવની ત્વં સ્મૃતા નો દગ્ધો વિરહાનલેન ઝટિતિ ત્વત્સંગમાશાભૃતૈઃ ।
નીતોઽયં દિવસો વિચિત્રલિખિતૈઃ સમ્કલ્પરૂપૈર્મયા કિં વાન્યદ્ હૃદયે સ્થિતાસિ નનુ મે તત્ર સ્વયં સાક્ષિણી ॥

કામસઙ્ગરવિધૌ મૃગીદૃશઃ પ્રૌઢપેષણધરે પયોધરે ।
સ્વેદરાજિરુદિયાય સર્વતઃ પુષ્પવૃષ્ટિરિવ પુષ્પધન્વનઃ ॥
કાયસ્ તપસ્વિષુ જયત્યધિકારકામો વિશ્વસ્ય ચિત્તવિભુરિન્દ્રિયવાજ્યધીશઃ ।
ભૂતાનિ બિભ્રતિ મહાન્ત્યપિ યસ્ય શિષ્ટિં વ્યાવૃત્તમૌલિમણિરશ્મિભિરુત્તમાઙ્ગૈઃ ॥

કામસ્તુ તસ્ય નૈવાસ્તિ પ્રત્યક્ષેણોપલક્ષ્યતે ।
દમ્પત્યોઃ સહધર્મેણ ત્રયીધર્મમવાપ્નુયાત્ ॥

કામસ્ તુ બાણાવસરં પ્રતીક્ષ્ય પતઙ્ગવદ્ વહ્નિમુખં વિવિક્ષુઃ ।
ઉમાસમક્ષં હરબદ્ધલક્ષ્યઃ શરાસનજ્યાં મુહુરામમર્શ ॥

કામસ્ય કશ્ચિચ્ ચતુરઃ શરાંશ્ચેદ્ વિલઙ્ઘયામાસ કથંચિદન્યાન્ ।
ઉન્મજ્જતા કોકિલકણ્ઠયન્ત્રાત્ ન પઞ્ચમાસ્ત્રેણ વશીવભૂવ ॥

કામસ્ય જેતુકામસ્ય મિલનાય મહીપતેઃ ।
દિવો મીનં ત્વિષામીશો દ્વારીકર્તુમિવાયયૌ ॥

કામસ્ય વેષશોભા પેશલતા ચારુતા ગુણોત્કર્ષઃ ।
નાનાવિધાશ્ચ લીલાશ્ ચિત્તજ્ઞાનં ચ કાન્તાનામ્ ॥

કામસ્યાપિ નિદાનમાહુરપરે માયાં મહાશાસનાં નિશ્ચિત્કાં સકલપ્રપઞ્ચરચનાચાતુર્યલીલાવતીમ્ ।
યત્સઙ્ગાદ્ ભગવાનપિ પ્રભવતિ પ્રત્યઙ્મહામોહહા શ્રીરઙ્ગો ભુવનોદયાવનલયવ્યાપારચક્રેઽક્રિયઃ ॥

કામસ્વભાવો યો યસ્ય ન સ શક્યઃ પ્રમાર્જિતુમ્ ।
ન હિ દુષ્ટાત્મનામાર્ય મા વસત્યાલયે ચિરમ્ ॥

કામાગ્નિઃ પરિવર્ધિતો વિરહિણીશ્વાસાનિલૈર્નિર્ભરં તૂર્ણં તેન કૃશાનુના કૃશતનુર્મુગ્ધા ન દગ્ધા કથમ્ ।
બાલા લોલવિલોચનામ્બુજગલત્સદ્વારિધારાભરૈઃ સિક્તા સમ્પ્રતિ તેન જીવસિ હરે તાં ત્વં સમુલ્લાસય ॥

કામતુરો નાધિગચ્છેન્ મહાપુરુષકામિનીમ્ ।
સહસ્રયોનિદેહોઽભૂદ્ ઇન્દ્રોઽહલ્યાપરિગ્રહાત્ ॥

કામાત્ ક્રોધાદ્ ભયાદન્યૈર્ લોભ્ય્માનો ન લુમ્પતિ ।
યયા શક્ત્યા યુતઃ કાર્યે મન્ત્રશક્તિસ્તુ સા સ્મૃતા ॥

કામાત્ ક્લામ્યસિ કા રીતિર્ નારીતિ નરકાભિધા ।
મલમજ્જામયી માંસસ્થગી કિં ન વિગીયતે ॥

કામાત્મતા ન પ્રશસ્તા ન ચૈવાસ્ત્યકામતા ।
કામ્યો હિ વેદાધિગમઃ કર્મયોગશ્ચ વૈદિકઃ ॥

કામાદિત્રિકમેવ મૂલમખિલક્લેશસ્ય માયોદ્ભવં મર્ત્યાનામિતિ દેવમૌલિવિલસદ્ભ્રાજિષ્ણુચૂડામણિઃ ।
શ્રીકૃષ્ણો ભગવાનવોચદખિલપ્રાણિપ્રિયો મત્પ્રભુર્ યસ્માત્ તત્ ત્રિકમુદ્યતેન મનસા હેયં પુમર્થાર્થિના ॥

કામાધિકરણગ્રાહ્યકુલાદિબલશાલિનઃ ।
અહીનેઽપિ નરેન્દ્રસ્ય શક્તયઃ સિદ્ધિહેતવઃ ॥

કામાનામપિ દાતારં કર્તારં માનસાન્ત્વયોઃ ।
રક્ષિતારં ન મૃષ્યન્તિ ભર્તારં પરમં સ્ત્રિયઃ ॥

કામાનુશાસનશતે સુતરામધીતી સોઽયં રહો નખપદૈર્મહતુ સ્તનૌ તે ।
રુષ્ટાદ્રિજાચરણકુઙ્કુમપઙ્કરાગ સંકીર્ણશઙ્કરશશાઙ્કકલાઙ્ક કારૈઃ ॥