મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 9595-9614

કામઘ્નાદ્ વિષમદૃશો ભૂત્યવલિપ્તાદ્ ભુજઙ્ગસઙ્ગરુચેઃ ।
કો ભૃઙ્ગીવ ન શુષ્યતિ વાઞ્છ ન ફલમીશ્વરાદગુણાત્ ॥

કામજં મૃગયા દ્યૂતં સ્ત્રિયઃ પાનં તથૈવ ચ ।
વ્યસનં વ્યસનાર્થજ્ઞૈશ્ ચતુર્વિધમુદાહૃતમ્ ॥

કામ જાનામિ તે મૂલં સંકલ્પાત્ કિલ જાયસે ।
ન ત્વાં સંકલ્પયિષ્યામિ સમૂલો ન ભવિષ્યસિ ॥

કામજેષુ પ્રસક્તો હિ વ્યસનેષુ મહીપતિઃ ।
વિયુજ્યતેઽર્થધર્માભ્યાં ક્રોધજેષ્વાત્મનૈવ તુ ॥
કામતન્ત્રેષુ નિપુણઃ ક્રુદ્ધાનુનયકોવિદઃ ।
સ્ફુરિતેઽનાદરે કિંચિદ્ દયિતાયા વિરજ્યતિ ॥

કામતો રૂપધારિત્વં શસ્ત્રાસ્ત્રાશ્મામ્બુવર્ષણમ્ ।
તમોઽનિલોઽચલો મેધા ઇતિ માયા હ્યમાનુષી ॥

જઘાન કીચકં ભીમ આશ્રિતઃ સ્ત્રીસરૂપતામ્ ।
ચિરં પ્રચ્છન્નરૂપોઽભૂદ્ દિવ્યયા માયયા નલઃ ॥

કામદર્પાદિશીલાનામ્ અવિચારિતકારિણામ્ ।
આયુષા સહ નશ્યન્તિ સમ્પદો મૂઢચેતસામ્ ॥

કામધેનુગુણા વિદ્યા હ્યકાલે ફલદાયિની ।
પ્રવાસે માતૃસદૃશી વિદ્યા ગુપ્તં ધનં સ્મૃતમ્ ॥
કામધેનુધરાદીનાં દાતારઃ સુલભા ભુવિ ।
દુર્લભઃ પુરુષો લોકે સર્વભૂતદયાપરઃ ॥

કામનામ્ના કિરાતેન વિતતા મૂઢચેતસામ્ ।
નાર્યો નરવિહંગાનામ્ અઙ્ગબન્ધનવાગુરાઃ ॥

કામપિ ધત્તે સૂકરરૂપી કામપિ રહિતામિચ્છતિ ભૂપઃ ।
કેનાકારિ ચ મન્મથજનનં કેન વિરાજતિ તરુણીવદનમ્ ॥

કામપિ શ્રિયમાસાદ્ય યસ્ તદ્વૃદ્ધૌ ન ચેષ્ટતે ।
તસ્યાયતિષુ ન શ્રેયો બીજભોજિકુટુમ્બવત્ ॥

કામપ્રસક્તમાત્માનં સ્મૃત્વા પાણ્ડું નિપાતિતમ્ ।
નિવર્તયેત્ તથા ક્રોધાદ્ અનુહાદં હતાત્મજમ્ ॥

કામબન્ધનમેવૈકં નાન્યદસ્તીહ બન્ધનમ્ ।
કામબન્ધનમુક્તો હિ બ્રહ્મભૂયાય કલ્પતે ॥

કામબાણપ્રહારેણ મૂર્ચ્છિતાનિ પદે પદે ।
જીવન્તિ યુવચેતાંસિ યુવતીનાં સ્મિતામૃતૈઃ ॥

કામમસ્તુ જગત્ સર્વં કાલસ્યાસ્ય વશંવદમ્ ।
કાલકાલપ્રપન્નાનાં કાલઃ કિં નઃ કરિષ્યતિ ॥

કામમા મરણાત્ તિષ્ઠેદ્ ગૃહે કન્યર્તુમત્યપિ ।
ન ચૈવૈનાં પ્રયચ્છેત ગુણહીનાય કર્હિચિત્ ॥

કામમાશ્રિત્ય દુષ્પૂરં દમ્ભમાનમદાન્વિતાઃ ।
મોહાદ્ ગૃહીત્વાસદ્ગ્રાહાન્ પ્રવર્તન્તેઽશુચિવ્રતાઃ ॥

કામયન્તે વિરજ્યન્તે રઞ્જયન્તિ ત્યજન્તિ ચ ।
કર્ષયન્ત્યોઽપિ સર્વાર્થાઞ્ જ્ઞાયન્તે નૈવ યોષિતઃ ॥

કામયેત ન હિ ક્ષુદ્રમ્ અર્થં જાતુ મહામનાઃ ।
વર્ધયેત સ્વમૌદાર્યં પ્રભાવં ચ યશો ભુવિ ॥

કામવર્ષી ચ પર્જન્યો નિત્યં સસ્યવતી મહી ।
ગાવશ્ચ ઘટદોહિન્યઃ પાદપાશ્ચ સદાફલાઃ ॥