મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 9515-9534

કાપ્યાગતં વીક્ષ્ય મનોધિનાથં સમુત્થિતા સાદરમાસનાય ।
કરેણ શિઞ્જદ્વલયેન તલ્પમ્ આસ્ફાલયન્તી કલમાજુહાવ ॥

કા પ્રસ્તુતાભિષેકાદ્ આર્યં પ્રચ્યાવયેદ્ ગુણજ્યેષ્ઠમ્ ।
મન્યે મમૈવ પુણ્યૈઃ સેવાવસરઃ કૃતો વિધિના ॥

કા પ્રિયેણ રહિતા વરાઙ્ગના ધામ્નિ કેન તનયેન નન્દિતા ।
કીદૃશેન પુરુષેણ પક્ષિણાં બન્ધનં સમભિલષ્યતે સદા ॥

કા પ્રીતિઃ સહ માર્જારૈઃ કા પ્રીતિરવનીપતૌ ।
ગણિકાભિશ્ચ કા પ્રીતિઃ કા પ્રીતિર્ભિક્ષુકૈઃ સહ ॥

કાભિર્ન તત્રાભિનવસ્મરાજ્ઞા વિશ્વાસનિક્ષેપવણિક્ ક્રિયેઽહમ્ ।
જિહ્નેતિ યન્નૈવ કુતોઽપિ તિર્યક્ કશ્ચિત્ તિરશ્ચસ્ત્રપતે ન તેન ॥

કા ભૂષા બલિનાં, ક્ષમા, પરિભવઃ, કોપઃ સ્વકુલ્યૈઃ કૃતઃ કિં દુઃખં, પરસંશ્રયો, જગતિ કઃ શ્લાઘ્યો, ય આશ્રીયતે ।
કો મૃત્યુ, ર્વ્યસનં, શુચં જહતિ કે, યૈર્નિર્જિતા શત્રવઃ કૈર્વિજ્ઞાતમિદં વિરાટનગરચ્છન્નસ્થિતૈઃ પાણ્ડવૈઃ ॥

કામં કરીષાગ્નિમધો નિધાયા- ભ્રમેણ તાપાતિશયં ભજધ્વમ્ ।
યુષ્માકમદ્યાવધિ નાધિકારો દુગ્ધાતિમુગ્ધાધરમાધુરીષુ ॥

કામં કર્ણકટુઃ કૃતોઽતિમધુરઃ કેકારવઃ કેકિનાં મેઘાશ્ચામૃતધારિણોઽપિ વિહિતાઃ પ્રાયો વિષસ્યન્દિનઃ ।
ઉન્મીલન્નવકન્દલાવલિરસૌ શય્યાપિ સર્પાયતે તત્ કિં યદ્ વિપરીતમત્ર ન કૃતં તસ્યા વિયોગેન મે ॥

કામં કામદુઘં ધુઙ્ક્ષ્વ મિત્રાય વરુણાય ચ ।
વયં ધીરેણ દાનેન સર્વાન્ કામાનશીમહિ ॥

કામં કામયતે ન કેલિનલિનીં નામોદતે કૌમુદી- નિસ્યન્દૈર્ન સમીહતે મૃગદૃશામાલાપલીલામપિ ।
સીદન્નેષ નિશાસુ દુઃસહતનુર્ભોગાભિલાષાલસૈર્ અઙ્ગૈસ્તામ્યતિ ચેતસિ વ્રજવધૂમાધાય મુગ્ધો હરિઃ ॥

કામં કામયમાનસ્ય યદા કામઃ સમૃદ્ધ્યતે ।
અથૈનમપરઃ કામસ્ તૃષ્ણા વિધ્યતિ બાણવત્ ॥

કામં કામસમસ્ ત્વમત્ર જગતિ ખ્યાતોઽસિ યત્ સર્વદા રૂપેણૈવ મહીપતે તવ ધનુઃપાણ્ડિત્યમન્યાદૃશમ્ ।
ત્વં યસ્મિન્ વિશિખં વિમુઞ્ચસિ તમેવોદ્દિશ્ય મુક્તત્રપં ત્રુટ્યત્કંચુકમુદ્ગતસ્પૃહમહો ધાવન્તિ દેવાઙ્ગનાઃ ॥

કામં કુમીનસદૃશં રાજ્યમપિ પ્રાજ્યકણ્ટકં કુશલઃ ।
પાકાન્વિતમતિસુરસં ભુઙ્ક્તે બહુધાવધાનેન ॥

કામં કૂલે નદીનામનુગિરિ મહિષીયૂથનીડોપકણ્ઠે ગાહન્તે શષ્પરાજીરભિનવશલભગ્રાસલોલા બલાકાઃ ।
અન્તર્વિન્યસ્તવીરુત્તૃણમયપુરુષત્રાસવિઘ્નં કથંચિત્ કાપોતં કોદ્રવાણાં કવલયતિ કણાન્ ક્ષેત્રકોણૈકદેશે ॥

કામં કોપકષાયિતાક્ષિયુગલં કૃત્વા કરોત્ફાલનૈઃ ક્ષુદ્રાન્ વન્યમૃગાત્ કરીન્દ્ર સહસા વિદ્રાવય ત્વં મુદા ।
હેલાખણ્ડિતકુમ્ભિકુમ્ભવિગલદ્રક્તારુણાઙ્ગે હરૌ જાતે લોચનગોચરે યદિ ભવાન્ સ્થાતા તદા મન્મહે ॥

કામં ક્રોધં ચ લોભં ચ દમ્ભં દર્પં ચ ભૂમિપઃ ।
સમ્યગ્વિજેતું યો વેદ સ મહીમભિજાયતે ॥
કામં ક્રોધં ભયં લોભં દમ્ભં મોહં મદં તથા ।
નિદ્રાં મત્સરમાલસ્યં નાસ્તિક્યં ચ પરિત્યજ ॥

કામં ક્રોધં લોભં મોહં ત્યક્ત્વાત્માનં પશ્ય હિ કોઽહમ્
આત્મજ્ઞાનવિહીના મૂઢાસ્ તે પચ્યન્તે નરકે મૂઢાઃ ॥

કામં ગુણૈર્મહાનેષ પ્રકૃત્યા પુનરાસુરઃ ।
ઉત્કર્ષાત્ સર્વતો વૃત્તેઃ સર્વાકારં હિ દૃપ્યતિ ॥

કામં જનાઃ સ્મયન્તે કૈલાસવિલાસવર્ણનાવસરે ।
સાધનકથનાવસરે સાચીકુર્વન્તિ વક્ત્રાણિ ॥

કામં તુ ક્ષપયેદ્ દેહં પુષ્પમૂલફલૈઃ શુભૈઃ ।
ન તુ નામાપિ ગૃહ્ણીયાત્ પત્યૌ પ્રેતે પરસ્ય તુ ॥