મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 9415-9434

કાન્તપ્રકર્ષં દશનચ્છદેન સન્ધ્યાઘને બદ્ધપદં હરન્ત્યાઃ ।
તસ્યા ગૃહોદ્યાનસરોગતસ્ય હસ્તસ્ય એવામ્બુરુહસ્ય રાગઃ ॥

કાન્તર્મૂર્ધ્નિ દધતી વિધિત્સયા તન્મણેઃ શ્રવણપૂરમુત્પલમ્ ।
રન્તુમર્ચનમિવાચરત્ પુરઃ સા સ્વવલ્લભતનો મનોભુવઃ ॥

કાન્તયા કાન્તસંયોગે કિમકારિ નવોઢયા ।
અત્રાપિ ચોત્તરં વક્તુમ્ અવધિર્બ્રહ્મણો વયઃ ॥

કાન્તયાનુગતઃ કોઽયં પીનસ્કન્ધો મદોદ્ધતઃ ।
મૃગાણાં પૃષ્ઠતો યાતિ શમ્બરો રૂઢયૌવનઃ ॥

કાન્તયા સપદિ કોઽપ્યુપગૂઢઃ પ્રૌઢપાણિરપનેતુમિયેષ ।
સંહતસ્તનતિરસ્કૃતદૃષ્ટિર્ ભ્રષ્ટમેવ ન દુકૂલમપશ્યત્ ॥

કાન્તવેશ્મ બહુ સંદિશતીભિર્ યાતમેવ રતયે રમણીભિઃ ।
મન્મથેન પરિલુપ્તમતીનાં પ્રાયશઃ સ્ખલિતમપ્યુપકારિ ॥

કાન્તસંગમપરાજિતમન્યૌ વારુણીરસનશાન્તવિવાદે ।
માનિનીજન ઉપાહિતસંધૌ સંદધે ધનુષિ નેષુમનઙ્ગઃ ॥

કાન્તસ્તે કમલાભિરામનયને કલ્પે હિ દેશાન્તરં ગન્તેતિ શ્રુતમદ્ય લોકવચનાત્ તથ્યં કિમેતદ્ વચઃ ।
પૃષ્ટા સેતિ મયા દયાધનનિધે પ્રોવાચ દીનાનના યત્ તદ્ વક્તુમપિ ક્ષમા ન રસના મે જાયતે સામ્પ્રતમ્ ॥

કાન્તાં કામપિ કામયત્યનુદિનં ધ્યાનાપદેશાદયં યેનામું મુનયોઽપ્યનાદિનિધનં ધ્યાયન્તિ ધૌતસ્પૃહાઃ ।
ઇત્યઙ્કાત્ સ્વકરે હૃતે ગિરિજયા પાદે ચ પદ્માસનાદ્ વિશ્વં પાતુ પુરન્ધ્રિનદ્ધવપુષઃ શમ્ભોઃ સમાધિવ્યયઃ ॥

કાન્તાં ક્વાપિ વિલમ્બિનીં કલરુતૈરાહૂય ભૂયસ્ તતો દિગ્ભાગાનવલોક્ય રઙ્ગવસુધામુત્સૃજ્ય પદ્ભ્યાં તતઃ ।
એષ સ્ફારમૃદઙ્ગનાદમધુરૈરમ્ભોમુચામારવૈર્ બર્હશ્રેણિકૃતાતપત્રરચનો હૃષ્ટઃ શિખી નૃત્યતિ ॥

કાન્તાં દૃષ્ટ્વા ચરણયુગલક્ષાલનાય પ્રવૃત્તામ્ અસ્મિન્ રાષ્ટ્રે શ્રિયમિતિ વચઃ પાપઠીતિ પ્રયત્નાત્ ।
દેવસ્ય ત્વેતિ ચ પુનરસૌ વીટિકાયાઃ પ્રદાને જામાતા તે જડમતિરયં છાન્દસઃ કિં કરોમિ ॥

કાન્તાં હિત્વા વિરહવિધુરારમ્ભખેદાલસાઙ્ગીં મામુલ્લઙ્ઘ્ય વ્રજતુ પથિકઃ કોઽપિ યદ્યસ્તિ શક્તિઃ ।
ઇત્યાશોકી જગતિ સકલે વલ્લરી ચોરિકેવ પ્રાપ્તારમ્મે કુસુમસમયે કામદેવેન દત્તા ॥

કાન્તાઃ કિં ન શશાઙ્કકાન્તિધવલાઃ સૌધાલયાઃ કસ્યચિત્ કાઞ્ચીદામવિરાજિતોરુજઘના સેવ્યા ન કિં કામિની ।
કિં વા શ્રોત્રરસાયનં સુખકરં શ્રવ્યં ન ગીતાદિકં વિશ્વં કિન્તુ વિલોક્ય મારુતચલં સન્તસ્તપઃ કુર્વતે ॥
કાન્તાકટાક્ષવપુષે નમઃ કુસુમધન્વને ।
જાયતે યેન સચ્છાયો વિરસોઽપિ ભવદ્રુમઃ ॥

કાન્તાકટાક્ષવિશિખા ન ખનન્તિ યસ્ય ચિત્તં ન નિર્દહતિ કોપકૃશાનુતાપઃ ।
કર્ષન્તિ ભૂરિવિષયાશ્ચ ન લોભપાશા લોકત્રયં જયતિ કૃત્સ્નમિદં સ ધીરઃ ॥

કાન્તા કર્ષણલોલકેરલવધૂધમ્મિલ્લમલ્લીરજશ્- ચૌરાશ્ચોડનિતમ્બિનીસ્તનતટે નિષ્પન્દતામાગતાઃ ।
રેવાશીકરધારિણોઽન્ધ્રમુરલસ્ત્રીમાનમુદ્રાભિ દો વાતા વાન્તિ નવીનકોકિલવઘૂહૂંકારવાચાલિતાઃ ॥

કાન્તાકેલિં કલયતુ તરુઃ કોઽપિ કશ્ચિત્ પ્રભૂણામ્ અત્યાનન્દં જનયતુ ફલૈઃ કોઽપિ લોકાન્ ધિનોતુ ।
ધન્યં મન્યે મલયજમહો યઃ પ્રભૂતોપતાપં સંસારસ્ય દ્રુતમપનયત્યાત્મદેહવ્યયેન ॥

કાન્તાકેલિમયોપિ ભૂતકરુણાશાન્તોઽપ્યસૌ સંયમી ક્રીડારૂઢસમાધિભઙ્ગવિકટભ્રૂભઙ્ગભીમાનનઃ ।
દૃષ્ટ્વાકૃષ્ટશરાસનં યદકરોત્ ક્રુદ્ધઃ પિનાકી સ્મરં ત્વામપ્યદ્ય દૃશા તદેવ કુરુતે ક્રોધાદયં કૌશિકઃ ॥

કાન્તા ચન્દ્રોદયો વીણાપઞ્ચમધ્વનિરિત્યમી ।
યે નન્દયન્તિ સુખિતાન્ દુઃખિતાન્ વ્યથયન્તિ તે ॥

કાન્તાજનં સુરતખેદનિમીલિતાક્ષં સંવાહિતું સમુપયાનિવ મન્દમન્દમ્ ।
હર્મ્યેષુ માલ્યમદિરાપરિભોગગન્ધાન્ આવિશ્ચકાર રજનીપરિવૃત્તિવાયુઃ ॥

કાન્તાજનેન રહસિ પ્રસભં ગૃહીત- કેશે રતે સ્મરસહાસવતોષિતેન ।
પ્રેમ્ણા મનસ્સુ રજનીષ્વપિ હૈમનીષુ કે શેરતે સ્મ રસહાસવતોષિતેન ॥