મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 9435-9454

કાન્તા દદાતિ મદનં મદનઃ સંતાપમસમમનુપશયમ્ ।
સંતાપો મરણમહો તથાપિ શરણં નૃણાં સૈવ ॥
કાન્તાધરસુધાસ્વાદાદ્યૂનં યજ્જાયતે સુખમ્ ।
બિન્દુઃ પાર્શ્વે તદધ્યાત્મશાસ્ત્રાસ્વાદસુખોદધેઃ ॥

કાન્તાધરાસવનિપાનમુપાસ્ય ધીમાન્ પીયૂષપાનકૃતયે ન રુચિં પ્રયાતિ ।
તત્રાસ્તિ ચેન્મધુરિમા બત કોઽપિ સત્યં કિં નામ તાત તૃષિટાઃ ક્ષુધિતાઃ પુનઃ સ્યુઃ ॥

કાન્તાનવાધરરસામૃતતૃષ્ણયેવ બિમ્બં પપાત શશિનો મધુભાજને યત્ ।
નિઃશેષિતે મધુનિ લજ્જિતચિત્તવૃત્તિ તત્ તન્મુખાબ્જજિતકાન્તિતયા વિનષ્ટમ્ ॥

કાન્તાનાં કુવલયમપ્યપાસ્તમક્ષ્ણોઃ શોભાભિર્ન મુખરુચાહમેકમેવ ।
સંહર્ષાદલિવિરુતૈરિતીવ ગાયંલ્ લોલોર્મૌ પયસિ મહોત્પલં નનર્ત ॥

કાન્તાનાં કૃતપુલકઃ સ્તનાઙ્ગરાગે વક્ત્રેષુ ચ્યુતતિલકેષુ મૌક્તિકામ્ભઃ ।
સંપેદે શ્રમસલિલોદ્ગમો વિભૂષાં રમ્યાણાં વિકૃતિરપિ શ્રિયં તનોતિ ॥

કાન્તાનાં વદનેન્દુકાન્તિમધુના ધત્તે સુધાદીધિતિઃ ખેલત્ખઞ્જનપઙ્ક્તયો મૃગદૃશાં તન્વન્તિ નેત્રશ્રિયમ્ ।
પદ્માનિ શ્વસિતસ્ય સૌરભમભિદ્રુહ્યન્તિ વામભ્રુવામ્ અભ્યસ્યન્તિ ચ રાજહંસવનિતાઃ પીનસ્તનીનાં ગતિમ્ ॥

કાન્તાનુરાગચતુરોઽસિ મનોહરોઽસિ નાથોઽસિ કિં ચ નવયૌવનભૂષિતોઽસિ ।
ઇત્થં નિગદ્ય સુદૃશા વદને પ્રિયસ્ય નિશ્વસ્ય બાષ્પલુલિતા નિહિતા દૃગન્તાઃ ॥
કાન્તાનેત્રાર્ધપાતા વદનરુચિકરાઃ સસ્મિતા ભ્રૂવિલાસાઃ સાકારા વાક્યલેશાઃ સહતલનિનદા દૃષ્ટનષ્ટાશ્ચ હાસાઃ ।
નાભીકક્ષસ્તનાનાં વિવરણમસકૃત્સ્પર્શનં મેખલાનાં શ્વાસાયાસાશ્ચ દીર્ઘાં મદનશરહતાં કામિનીં સૂચયન્તિ ॥
કાન્તાન્યર્ધનિરીક્ષિતાનિ મધુરા હાસોપદંશાઃ કથાઃ પીનશ્રોણિનિરુદ્ધશેષમતુલસ્પર્શં તદર્ધાંસનમ્ ।
સ્નેહવ્યક્તિકરાન્ કરવ્યતિકરાંસ્તાંસ્તાંશ્ચ રમ્યાન્ ગુણાન્ વેશ્યાભ્યઃ પ્રણયાદૃતેઽપિ લભતે જ્ઞાતોપચારો જનઃ ॥
કાન્તાપ્રીતિપરાનુજો વિનયવાન્ હૃન્નન્દનો નન્દનો ભાગ્યં સ્વર્લલનોપભોગ્યમમલા લક્ષ્મીઃ સુખં નિસ્તુષમ્ ।
પૂજા રાજકુલે યશોઽતિવિશદં ગોષ્ઠી સમં કોવિદૈર્ દાનેઽતિવ્યસનં રતિર્જિનમતે સ્યાત્ કસ્યચિત્ પુણ્યતઃ ॥

કાન્તામુખં સુરતકેલિવિમર્દખેદ- સંજાતઘર્મકણવિચ્છુરિતં રતાન્તે ।
આપાણ્ડુરં તરલતારનિમીલિતાક્ષં સંસ્મૃત્ય હે હૃદય કિં શતધા ન યાસિ ॥

કાન્તામુખદ્યુતિજુષામપિ ચોદ્ગતાનાં શોભાં પરાં કુરવકદ્રુમમઞ્જરીણામ્ ।
દૃષ્ટ્વા પ્રિયે સહૃદયસ્ય ભવેન્ન કસ્ય કન્દર્પબાણપતનવ્યથિતં હિ ચેતઃ ॥

કાન્તામુખાસ્વાદપરાઙ્મુખા યત્ પાન્થાઃ શશાઙ્કસ્ય કરૈર્વિમૃષ્ટાઃ ।
સુદુઃસહં તાપમિમે પ્રયાન્તિ મન્યે તતૌ નૈવ સુધેતરત્ર ॥

કાન્તાયાઃ કરજૈઃ કપોલફલકે પત્રાવલી કલ્પિતા કેલિદ્યૂતપણીકૃતો વિહરતા પીતઃ સ બિમ્બાધરઃ ।
સ્વેદાર્દ્રીકૃતચન્દનસ્તનતટી સાનન્દમાલિઙ્ગિતા નિર્વિષ્ટા વિષયાઃ શિવાત્મમહસિ ન્યસ્તં મનઃ સંપ્રતિ ॥

કાન્તાયા વિકસદ્વિલાસહસિતસ્વચ્છાંશવશ્ચામરં સંસક્તાવભિષેકહેમકલશૌ યચ્ચન્દનાઙ્કૌ સ્તનૌ ।
યત્કાર્તસ્વરકાન્તિ ચારુ જઘનં સિંહાસનં ભૂભુજાં સામ્રાજ્યં તદિદં જયાજયમયઃ શેષસ્તુ ચિન્તામય્ઃ ॥

કાન્તારં ન યથેતરો જ્વલયિતું દક્ષો દવાગ્નિં વિના દાવાગ્નિં ન યથા પરઃ શમયિતું શક્તો વિનામ્ભોધરમ્ ।
નિષ્ણાતઃ પવનં વિના નિરસિતું નાન્યો યથામ્ભોધરં કર્મૌઘં સુકૃતં વિના કિમપરં હન્તું સમર્થં તથા ॥

કાન્તારં પરિતો જ્વલત્યતિબલે દાવાનલે દૈવતો ગોમાયોર્ગહનાં ગુહાં પરિપતન્ દર્પોદ્ધુરઃ કેસરી ।
યદ્વ્યાપાદયતિ સ્મ તં ન કૃપયા તેનૈષ તસ્મિન્ વને સિંહાનામભયપ્રદોઽહમધુનેત્યુત્પુચ્છમુદ્ધાવતિ ॥

કાન્તારઃ સમરાખ્યશ્ચ વૈકુણ્ઠો વાઞ્છિતસ્ તથા ।
વિશાલશ્ચ તથા નન્દઃ ષોઢાઃ નિઃસારુકો ભવેત્ ॥

કાન્તારપાદપાનાં યથા ફલં માનુષૈરનનુભોગ્યમ્ ।
એવમનાર્યેષ્વર્થાઃ મનસાઽપ્યાર્યૈરનનુભોગ્યાઃ ॥

કાન્તારભૂમિરુહમૌલિનિવાસશીલાઃ પ્રાયઃ પલાયનપરા જનવીક્ષણેન ।
કૂજન્તિ તેઽપિ હિ શુકાઃ ખલુ રામનામ સઙ્ગઃ સ્વભાવપરિવર્તવિધૌ નિદાનમ્ ॥

કાન્તારવનદુર્ગેષુ કૃચ્છ્રાસ્વાપત્સુ સંભ્રમે ।
ઉદ્યતેષુ ચ શસ્ત્રેષુ નાસ્તિ સત્ત્વવતાં ભયમ્ ॥

કાન્તા રુચિં મુનિજનસ્તરુણોઽવિયોગી કામશ્ચ રત્નમણિરુજ્જ્વલકઙ્કણેન ।
ધત્તે પયોધરયુગે કુચભૂષણેન હારે હરે હિમકરે મકરે કરે ચ ॥

કાન્તારે ઘનતિમિરે ભુજંગમેભ્યો નો ભીતા ન ચ ગણિતા મહાપગાપિ ।
કિં બાલે વહસિ ભયં મદઙ્ગસંગાત્ વિક્રીતે કરિણિ કિમઙ્કુશે વિવાદઃ ॥