મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 9235-9254

કસ્ય કરાન્ન સ્ખલિતા નીરનિધિક્લેદપિચ્છિલા લક્ષ્મીઃ ।
ભૃગુચરણધૂલિપરુષે હૃદિ પરિબદ્ધા હરેઃ સ્થિરેયમભૂત્ ॥

કસ્યચિજ્ જાયતે જન્તોઃ પાદાઘાતસ્ તવાધ્વનિ ।
પદભઙ્ગવ્યથા શમ્ભો જૃમ્ભતે જમ્ભવૈરિણઃ ॥

કસ્યચિત્ કિમપિ નો હરણીયં મર્મવાક્યમપિ નોચ્ચરણીયમ્ ।
શ્રીપતેઃ પદયુગં સ્મરણીયં લીલયા ભવજલં તરણીયમ્ ॥

કસ્યચિત્ સમદનં મદનીય- પ્રેયસીવદનપાનપરસ્ય ।
સ્વાદિતઃ સકૃદિવાસવ એવ પ્રત્યુત ક્ષણવિદંશપદેઽભૂત્ ॥

કસ્યચિન્ન હિ દુર્બુદ્ધેશ્ છન્દતો જાયતે મતિઃ ।
યાદૃશં કુરુતે કર્મ તાદૃશં ફલમશ્નુતે ॥

કસ્ય તૃષં ન ક્ષપયસિ પિબતિ ન કસ્તવ પયઃ પ્રવિશ્યાન્તઃ ।
યદિ સન્માર્ગસરોવર નક્રી ન ક્રોડમધિવસતિ ॥

કસ્ય દોષઃ કુલે નાસ્તિ વ્યાધિના કો ન પીડિતઃ ।
વ્યસનં કેન ન પ્રાપ્તં કસ્ય સૌખ્યં નિરન્તરમ્ ॥

કસ્ય ન દયિતં વિત્તં ચિત્તં હ્રિયતે ન કસ્ય વિત્તેન ।
કિં તુ યશોધનલુબ્ધા વાઞ્છન્તિ ન દુષ્કૃતૈરર્થાન્ ॥

કસ્ય ન પ્રતિહતં બત ચક્ષુર્ ધ્વાન્તસન્તતિભિરડ્ડમરાભિઃ ।
કેવલં મનસિજપ્રતિહતાનાં નાવધૂતમભિસારવધૂનામ્ ॥

કસ્ય ન વાહનયોગ્યા મુગ્ધધિયસ્ તુચ્છસાધને લગ્નાઃ ।
પ્રીતતયા પ્રશમરુચશ્ ચપલાસુ સ્ત્રીષુ યેઽદાન્તાઃ ॥

કસ્ય નો કુરુતે મુગ્ધે પિપાસાકુલિતં મનઃ ।
અયં તે વિદ્રુમચ્છાયો મરુમાર્ગ ઇવાધરઃ ॥

કસ્ય મરૌ દુરધિગમઃ કમલે કઃ કથય વિરચિતાવાસઃ ।
કૈસ્તુષ્યતિ ચામુણ્ડા રિપવસ્તે વદ કુતો ભ્રષ્ટાઃ ॥

કસ્ય માતા કસ્ય પિતા કસ્ય બન્ધુર્મહામુને ।
વિભ્રમશ્ ચ સ્મૃતિભ્રંશાત્ તેન મુહ્યન્તિ જન્તવઃ ॥

કસ્ય માતા પિતા કસ્ય કસ્ય ભાર્યા સુતોઽપિ વા ।
જાતૌ જાતૌ હિ જીવાનાં ભવિષ્યન્ત્યપરેઽપરે ॥
કસ્ય વક્તવ્યતા નાસ્તિ સોપાયં કો ન જીવતિ ।
વ્યસનં કેન ન પ્રાપ્તં કસ્ય સૌખ્યં નિરન્તરમ્ ॥

કસ્ય વશે પ્રાણિગણઃ સત્યપ્રિયભાષિણો વિનીતસ્ય ।
ક્વ સ્થાતવ્યં ન્યાય્યે પથિ દૃષ્ટાદૃષ્ટલાભાય ॥
કસ્ય સ્યાન્ન સ્ખલિતં પૂર્ણાઃ સર્વે મનોરથાઃ કસ્ય ।
કસ્યેહ સુખં નિત્યં દૈવેન ન ખણ્ડિતઃ કો વા ॥

કસ્ય સ્વર્ગશ્રિયો વશ્યાઃ કસ્ય ચૈન્દ્રં પદં ભુવિ ।
કં દેવા બહુ મન્યન્તે સઙ્ગ્રામે મરણાદૃતે ॥

સઙ્ગ્રામે મરણં પુણ્યં ગયાયાં મરણે તથા ।
ગઙ્ગાયાં મરણે મોક્ષઃ સઙ્ગ્રામે મરણં સુખમ્ ॥

યદિ વસ્તું મનઃ પુંસાં સ્વર્ગસ્ત્રીભિઃ સમં ચિરાત્ ।
અપરાં સુખિતાં કૃત્વા સઙ્ગ્રામે મ્રિયતાં તદા ॥

કસ્યાંચિદ્ વાચિ કૈશ્ચિન્નનુ યદિ વિહિતં દૂષણં દુર્દુરૂઢૈશ્ છિન્નં કિં નસ્તદા સ્યાત્ પ્રથિતગુણવતાં કાવ્યકોટીશ્વરાણામ્ ।
વાહાશ્ચેદ્ ગન્ધવાહાધિકવિહિતજવાઃ પઞ્ચષાશ્ચાન્ધખંજાઃ કા હાનિઃ શેરશાહક્ષિતિપકુલમણેરશ્વકોટીશ્વરસ્ય ॥

કસ્યાખ્યાય વ્યતિકરમિમં મુક્તદુઃખો ભવેયં કો જાનીતે નિભૃતમુભયોરાવયોઃ સ્નેહસારમ્ ।
જાનાત્યેકં શશધરમુખિ પ્રેમતત્ત્વં મનો મે ત્વામેવૈતચ્ચિરમનુગતં તત્ પ્રિયે કિં કરોમિ ॥