મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 9015-9034

કલારત્નં ગીતં ગગનતલરત્નં દિનમણિઃ સભારત્નં વિદ્વાન્ શ્રવણપુટરત્નં હરિકથા ।
નિશારત્નં ચન્દ્રઃ શયનતલરત્નં શશિમુખી મહીરત્નં શ્રીમાઞ્જયતિ રઘુનાથો નૃપવરઃ ॥

કલાવતઃ સૈવ કલા યયાધઃક્રિયતે ભવઃ ।
બહ્વીભિશ્ચ કલાભિઃ કિં યાભિરઙ્કઃ પ્રદર્શ્યતે ॥

કલાવતિ ક્ષતતમસિ પ્રભાવતિ સ્ફુટોદયે જનનયનાભિનન્દિનિ ।
દદુર્દૂશં શશિનિ રુષાભિસારિકાઃ ક્વચિદ્ ભવત્યતિસુભગોઽપિ દુર્ભગઃ ॥

કલાવતિ ચલાં દૃષ્ટિં ન કુર્યાસ્ ત્વં મુહુર્મુહુઃ ।
લગ્નોઽપિ ન તથા બાણો બાધતે ચાલિતો યથા ॥

કલાસીમા કાવ્યં સકલગુણસીમા વિતરણં ભયે સીમા મૃત્યુઃ સકલસુખસીમા સુવદના ।
તપઃસીમા મુક્તિઃ સકલકૃતિસીમાશ્રિતભૃતિઃ પ્રિયે સીમાહ્લાદઃ શ્રવણસુખસીમા હરિકથા ॥

કલા સેવાથ ધર્માર્થૌ તૃષ્ણાદારિદ્ર્યપદ્ધતી ।
સન્તોષક્ષાન્તિકરુણા વૈરાગ્યં તદનુ સ્તુતિઃ ॥

કલાસ્તાસ્તાઃ સમ્યગ્વહસિ યદસિ ત્વં દ્વિજપતિર્ દ્યુતિસ્ તાદૃગ્નૂત્ના જનિરપિ ચ રત્નાકરકુલે ।
બહુ બ્રૂમઃ કિં વા પુરહરશિરોમણ્ડનમસિ ત્વદીયં તત્ સર્વં શશધર કલઙ્કાદ્ વિફલિતમ્ ॥

કલિકલુષસઙ્કટાકુલ- કુટુમ્બસંવલનખેદવિકલસ્ય
પ્રતિનિધિરિવ પ્રવાસઃ સંસારવિરાગસુખસમુદ્રસ્ય ॥

કલિકલુષે મનસિ સ્વે કથમિવ જગદાર્જવં લભતે ।
ચક્ષુર્દોષે જાગ્રતિ ચન્દ્રદ્વિત્વં કુતો યાતુ ॥

કલિકાલમિયં યાવદ્ અગસ્ત્યસ્ય મુનરેપિ ।
માનસં ખણ્ડયત્યત્ર શશિખણ્ડાનુકારિણી ॥

કલિતગરિમા શ્રોણિર્મધ્યં વિવૃદ્ધવલિત્રયં હૃદયમુદયલ્લજ્જં મજ્જચ્ચિરન્તનચાપલમ્ ।
મુકુલિતકુચં વક્ષશ્ચક્ષુર્મનાગ્ધૃતવક્રિમ ક્રમપરિગલદ્બાલ્યં તસ્યા વપુસ્ તનુતે શ્રિયમ્ ॥

કલિતમમ્બરમાકલયન્ કરૈર્ મૃદિતપઙ્કજકોશપયોધરઃ ।
વિકસદુત્પલનેત્રવિલોકિતઃ સખિ નિશાં સરસીકુરુતે વિધુઃ ॥

કલિતો રુચિરં ન કર્મ ચેત્ ક્રિયતેઽનઙ્ગકૃતેઃ કુતઃ ફલમ્ ।
સ્મરતો હૃદિ પુણ્ડરીકદૃગ્ ભજતેઽસૌ સફલસ્ તતઃ શ્રમઃ ॥

કલિન્દગિરિનન્દિનીતટવનાન્તરં ભાસયન્ સદા પથિ ગતાગતશ્રમભરં હરન્ પ્રાણિનામ્ ।
લતાવલિશતાવૃતો મધુરયા રુચા સંભૃતો મમાશુ હરતુ શ્રમાનતિતમાં તમાલદ્રુમઃ ॥
કલિન્દજાનીરભરેઽર્ધમગ્ના બકાઃ પ્રકામં કૃતભૂરિશબ્દાઃ ।
ધ્વાન્તેન વૈરાદ્ વિનિગીર્યંમાણાઃ ક્રોશન્તિ મન્યે શશિનઃ કિશોરાઃ ॥

કલિભૂપે સમાયાતે ધર્મોઽધર્માયતે ભુવિ ।
અધર્મઃ સર્વંતઃ પુંસાં હન્ત ધર્મવદર્થ્યતે ॥

કલિમાયાન્તમુત્પ્રેક્ષ્ય વિલીયન્તે સુરા અપિ ।
તદાશ્રિતસ્ય ધર્માદેઃ કા કથા જીવને પુનઃ ॥

કલિલં ચૈકરાત્રેણ પઞ્ચરાત્રેણ બુદ્બુદમ્ ।
પક્ષૈકેનાણ્ડકઃ સોઽથ માસપૂર્ણે શિરો કુરુ ॥

કલિસામ્રાજ્યમાસાદ્ય ન ભેતવ્યં ભવાન્તરાત્ ।
ધર્માનુષ્ઠાનમૂઢાવાં ભીતિરેકાવશિષ્યતે ॥

કલુષં કટુકં લવણં વિરસં સલિલં યદિ વાશુભગન્ધિ ભવેત્ ।
તદનેન ભવત્યમલં સુરસં સસુગન્ધિ ગુણૈરપરૈશ્ચ યુતમ્ ॥

કલુષં ચ તવાહિતેષ્વકસ્માત્ સિતપઙ્કેરુહસોદરશ્રિ ચક્ષુઃ ।
પતિતં ચ મહીપતીન્દ્ર તેષાં વપુષિ પ્રસ્ફુટમાપદાં કટાક્ષૈઃ ॥