મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 8756-8775

કરિષ્યતે યત્ર સુદુશ્ચરાણિ પ્રસત્તયે ગોત્રભિદસ્ તપાંસિ ।
શિલોચ્ચયં ચારુશિલોચ્ચયં તમ્ એષ ક્ષણાન્નેષ્યતિ ગુહ્યકસ્ ત્વામ્ ॥

કરિષ્યામિ કરિષ્યામિ કરિષ્યામીતિ ચિન્તયા ।
મરિષ્યામિ મરિષ્યામિ મરિષ્યામીતિ વિસ્મૃતમ્ ॥

કરિષ્યેઽવશ્યમિત્યુક્તિઃ કરિષ્યન્નપિ દુષ્યસિ ।
દૃષ્ટાદૃષ્ટા હિ નાયત્તાઃ કાર્યીયા હેતવસ્તવ ॥
કરી બરીભરીતિ ચેદ્ દિશં સરીસરીતિ કાં સ્થિરીચરીકરીતિ ચેત્ ન ચઞ્ચરીકરીતિકામ્ ।
દરીધરીતિ કેતકં વરીવરીતિ સારસં જરીજરીતિ મઞ્જરી નિરીતિરીતિરીદૃશી ॥

કરીષમધ્યે નિહિતં તત્ સર્વં પઞ્ચમાસકમ્ ।
દ્રવીભૂતં તતઃ સર્વમ્ ઉદ્ધરેત્ તેન લેપયેત્ ॥

કરુણમભિહિતં ત્રપા નિરસ્તા તદભિમુખં ચ વિમુક્તમશ્રુ તાભિઃ ।
પ્રકુપિતમભિસારણેઽનુનેતું પ્રિયમિયતી હ્યબલાજનસ્ય ભૂમિઃ ।

કરુણાદ્રવમેવ દુર્જનઃ સુતરાં સત્પુરુષં પ્રબાધતે ।
મૃદુકં હિ ભિનત્તિ કણ્ટકઃ કઠિને કુણ્ઠક એવ જાયતે ॥
કરે કૃત્વા તૂલં કુચકલશમૂલં વિદધતી સ્ફુટં વારં વારં તરલયતિ હારં સુવદના ।
સમીચીના મીનાયતનયનનીલોત્પલદલા વિતન્વાના તન્તૂન્ વિકલયતિ જન્તૂનવિકલમ્ ॥

કરે ચ દક્ષિણે વ્યાધિં હૃદિ રાજ્યાદિલાભદા ।
પૃષ્ઠે ચોપદ્રવં હન્ત્યુદરે મિષ્ટાન્નભોજનમ્ ॥

કરેણ કણ્ડૂયતિ દક્ષિણેન યક્ષો યદા વામકરં તદાનીમ્ ।
પ્રભૂતમાતઙ્ગઘટાસમૃદ્ધં બ્રૂતે સમન્તાત્ પૃથિવીપતિત્વમ્ ॥

કરેણ કરિણા વીરઃ સુગૃહીતોઽપિ કોપિના ।
અસિનાસૂન્ જહારાશુ તસ્યૈવ સ્વય્મક્ષતઃ ॥

કરેણ તે રણેષ્વન્તકરેણ દ્વિષતાં હતાઃ ।
કરેણવઃ ક્ષરદ્રક્તા ભાન્તિ સંધ્યાઘના ઇવ ॥

કરેણ દાનં મુનિરાદદાનો ભક્તસ્ય સંકેતમિતિ બ્રવીતિ ।
લોકદ્વયેચ્છાફલસંપ્રદાને દત્તો મયા દક્ષિણહસ્ત એષઃ ॥

કરેણ વાઞ્છેવ વિધું વિધર્તું યમિત્થમાત્થાદરિણી તમર્થમ્ ।
પાતું શ્રુતિભ્યામપિ નાધિકુર્વે વર્ણં શ્રુતેર્વર્ણ ઇવાન્તિમઃ કિમ્ ॥

કરેણ વાતાયનલમ્બિતેન સ્પૃષ્ટસ્ ત્વયા ચણ્ડિ કુતૂહલિન્યા ।
આમુઞ્ચતીવાભરણં દ્વિતીયમ્ ઉદ્ભિન્નવિદ્યુદ્વલયો ઘનસ્ તે ॥
કરેણ સલિલાર્દ્રેણ ન ગણ્ડૌ નાપરં કરમ્ ।
નેક્ષણે ચ સ્પૃશેત્ કિં તુ સ્પ્રષ્ટવ્યે જાનુની શ્રિયે ॥

કરેણુર્નાહૂતા નિજકવલભાગપ્રણયિની ન ચામૃષ્ટઃ સ્નેહાત્ કરકિસલયેનાપિ કલભઃ ।
સ યેનાસૌ દર્પાત્ પ્રતિગજજિગીષારભસતઃ ક્રુધા ધાવન્ મગ્નો હ્રદપયસિ કષ્ટં કરિપતિઃ ॥
કરે દાનં હૃદિ ધ્યાનં મુખે મૌનં ગૃહે ધનમ્ ।
તીર્થે યાનં ગિરિ જ્ઞાનં મણ્ડનં મહતામિદમ્ ॥
કરે વામે વાસસ્તદપરકરે હારલતિકાં વહન્ત્યા બિમ્બોષ્ઠે પતિદશનદત્તવ્રણપદમ્ ।
પરિમ્લાનાં માલાં શિરસિ શશિખણ્ડં સ્તનતટે રતાન્તોત્તિષ્ઠન્ત્યા જગદપિ ન મૂલ્યં મૃગદશઃ ॥

કરે વિધૃત્યેશ્વરયા ગિરાં સા પાન્થા પથીન્દ્રસ્ય કૃતા વિહસ્ય ।
વામેતિ નામૈવ બભાજ સાર્ધં પુરન્ધ્રિસાધારણસંવિભાગમ્ ॥

કરે વિભાતિ તન્વઙ્ગ્યા રણદ્વલયસંહતિઃ ।
મનઃકુરઙ્ગબન્ધાય પાશાલીવ મનોભુવઃ ॥

કરે વેણીમેણીસદૃશનયના સ્નાનવિરતૌ દધાના હર્મ્યાગ્રે હરનયનતેજોહુતમપિ ।
ઇયં મુગ્ધા દુગ્ધામ્બુધિબહલકલ્લોલસદૃશા દૃશા વારં વારં મનસિજતરું પલ્લવયતિ ॥

કરે શ્લાઘ્યસ્ ત્યાગઃ શિરસિ ગુરુપાદપ્રણમતા મુખે સત્યા વાણી વિજયિ ભુજયોર્વીર્યમતુલમ્ ।
હૃદિ સ્વચ્છા વૃત્તિઃ શ્રુતમધિગતં ચ શ્રવણયોર્ વિનાપ્યૈશ્વર્યેણ પ્રકૃતિમહતાં મણ્ડનમિદમ્ ॥
કરૈરુપાત્તાન્ કમલોત્કરેભ્યો નિજૈર્વિવસ્વાન્ વિકચોદરેભ્યઃ ।
તસ્યા નિચિક્ષેપ મુખારવિન્દે સ્વેદાપદેશાન્મકરન્દબિન્દૂન્ ॥

કરૈર્વા પ્રમિતૈર્ગ્રામૈર્ વત્સરે પ્રબલં રિપુમ્ ।
તોષયેત્ તદ્ધિ દાનં સ્યાદ્ યથાયોગેષુ શત્રુષુ ॥

કરોતિ કાલઃ સકલં સંહરેત્ કાલ એવ હિ ।
કાલઃ સ્થાપયતે વિશ્વં કાલાધીનમિદં જગત્ ॥